ABOUT THE SPEAKER
Lucy Cooke - Zoologist, author, explorer
In books, TV shows and even an annual sloth calendar, Lucy Cooke shares unexpected truths about animals.

Why you should listen

Lucy Cooke is a New York Times best-selling author, award-winning documentary producer, presenter and National Geographic explorer with a master's in zoology from Oxford University. She is a passionate conservationist and champion of animal species that are often misunderstood. Her style is immersive, journalistic and unashamedly populist, mixing expert storytelling with a dash of humor to reach the widest possible audience. She began her presenting career hosting Freaks and Creeps for National Geographic, a show about strange species that get overlooked in favor of charismatic megafauna, and has hosted numerous shows for the BBC.

Cooke has a particular soft spot for sloths and founded the Sloth Appreciation Society to promote a greater understanding of their lazy lifestyle. She has produced a number of iconic viral sloth videos, Meet the Sloths, an award-winning international series for Animal Planet, two best-selling books -- A Little Book of Sloth and Life in the Sloth Lane -- and an annual calendar featuring her sloth photographs. 

Cooke's latest book, The Truth About Animals, was shortlisted for the prestigious Royal Society prize and the AAAS young adult science prize. Nature calls it a "deeply researched, sassily written history of the biggest misconceptions, mistakes and myths we've concocted about the animal kingdom, spread by figures from Aristotle to Walt Disney."

More profile about the speaker
Lucy Cooke | Speaker | TED.com
TEDWomen 2018

Lucy Cooke: Sloths! The strange life of the world's slowest mammal

Lucy Cooke: Leniwce! Dziwne życie najwolniejszego ssaka na świecie

Filmed:
486,922 views

Leniwce żyją na naszej planecie od 40 milionów lat. Jaki jest sekret ich sukcesu? W przezabawnej prelekcji zoolog Lucy Cooke zabiera nas w świat najwolniejszego ssaka i pokazuje, czego możemy się nauczyć dzięki ich pomysłowym przystosowaniom.
- Zoologist, author, explorer
In books, TV shows and even an annual sloth calendar, Lucy Cooke shares unexpected truths about animals. Full bio

Double-click the English transcript below to play the video.

00:12
HelloCześć.
0
992
1150
Witam.
00:14
Well, I'm here to talk to you
about my animalzwierzę musemuza:
1
2651
4642
Chcę wam opowiedzieć
o mojej zwierzęcej muzie,
00:19
the slothlenistwo.
2
7317
1413
leniwcu.
00:20
(LaughterŚmiech)
3
8754
2466
(Śmiech)
00:23
I've been documentingdokumentowanie the strangedziwne liveszyje
of the world'srecyrodycyjstwo diecystwo recyrodycyjstwo diecystwo recy sektorcy slowestNajwolniejsze mammalssak
4
11244
3944
Dokumentuję dziwne życie
najwolniejszych ssaków na świecie
00:27
for the last 10 yearslat.
5
15212
1588
od 10 lat.
00:29
I still rememberZapamiętaj the first time I saw one.
6
17149
2714
Pamiętam, jak zobaczyłam pierwszego.
Zafascynowała mnie ich osobliwa biologia.
00:31
I was fascinatedzafascynowany by theirich freakyzakręcony biologybiologia.
7
19887
4097
00:36
I mean, what's not to love
about an animalzwierzę that's bornurodzony
8
24008
3618
Jak można nie uwielbiać zwierząt,
które rodzą się z uśmiechem na twarzy?
00:39
with a fixednaprawiony gringrin on its facetwarz?
9
27650
1992
00:41
(LaughterŚmiech)
10
29666
2151
(Śmiech)
00:43
And the need to huguścisk.
11
31841
2039
I potrzebą przytulania.
00:45
AudiencePubliczność: AwwwAWW.
12
33904
1492
Widownia: Ooo.
00:47
But slothsLeniwce are massivelymasowo misunderstoodniezrozumiany.
13
35967
4056
Leniwce są nierozumiane.
00:52
They'veThey've been saddledosiodłany with a nameNazwa
that speaksmówi of singrzech
14
40047
3251
Obarczono je imieniem,
które mówi o grzechu
00:55
and damnedDamned for theirich languorousciężkie lifestylestyl życia,
15
43322
3192
i potępia ich błogie życie,
które według ludzi
nie zasługuje na miejsce
00:58
whichktóry people seemwydać się to think
has no placemiejsce amongstwśród the fittestnajsilniejszych
16
46538
3579
01:02
in the fast-pacedszybkim tempie racewyścigi for survivalprzetrwanie.
17
50141
2489
w wyścigu o przetrwanie.
01:05
Well, I'm here to tell you
that we'vemamy got this animalzwierzę all wrongźle --
18
53268
5214
Jestem tu, żeby powiedzieć,
że nie rozumiecie tego zwierzęcia,
01:10
and how understandingzrozumienie
the truthprawda about the slothlenistwo
19
58506
3031
a zrozumienie prawdy o leniwcach
01:13
maymoże help savezapisać us and this planetplaneta
we bothobie call home.
20
61561
4877
może pomóc uratować nas
i tę planetę, czyli nasz dom.
01:19
I tracedśledzone sloth-basedna bazie Leniwiec slanderoszczerstwo
21
67546
2483
Oszczerstwa na temat leniwców
01:22
back to a SpanishHiszpański
conquistadorConquistador callednazywa ValdValdés,
22
70053
4286
sięgają czasów hiszpańskiego
konkwistadora zwanego Valdés,
01:26
who gavedał the first descriptionopis of a slothlenistwo
in his encyclopediaencyklopedia of the NewNowy WorldŚwiat.
23
74363
5238
który jako pierwszy opisał leniwca
w encyklopedii Nowego Świata.
01:31
He said the slothlenistwo was
24
79625
1915
Mówił, że leniwiec to:
"najgłupsze zwierzę na świecie...
01:33
"the stupidestnajgłupsza animalzwierzę
that can be founduznany in the worldświat ...
25
81564
3283
Nigdy nie widziałem brzydszego
i bardziej bezużytecznego zwierzęcia".
01:36
I have never seenwidziany suchtaki an uglybrzydki animalzwierzę
or one that is more uselessbezużyteczny."
26
84871
5190
(Śmiech)
01:42
(LaughterŚmiech)
27
90085
1150
01:43
Tell us what you really think, ValdValdés.
28
91744
2122
Wyrzuć to z siebie, Valdés.
01:45
(LaughterŚmiech)
29
93890
1150
(Śmiech)
01:47
I'd like to have a wordsłowo
about ValdValdés'ss drawingrysunek skillsumiejętności.
30
95522
4175
Muszę skomentować
zdolności plastyczne Valdésa.
01:51
(LaughterŚmiech)
31
99721
2071
(Śmiech)
01:53
I mean, what is that?
32
101816
2447
Co to jest?
01:56
(LaughterŚmiech)
33
104287
1847
(Śmiech)
01:58
I've never seenwidziany an illustrationilustracja
of a slothlenistwo that's more uselessbezużyteczny.
34
106158
3537
Nie widziałam bardziej
bezużytecznej ilustracji leniwca.
02:01
(LaughterŚmiech)
35
109719
1231
(Śmiech)
02:02
But I mean, on the plusplus sidebok,
36
110974
1405
Z drugiej strony,
02:04
he has givendany the slothlenistwo
a remarkablywybitnie humanlikegruboskóre facetwarz,
37
112403
2451
narysował leniwca z ludzką twarzą.
02:06
and slothsLeniwce do have remarkablywybitnie
humanlikegruboskóre facestwarze.
38
114878
3567
Pyszczek leniwca przypomina ludzką twarz.
02:10
This slothlenistwo I photographedsfotografowany in CostaCosta RicaRica,
I think lookswygląda a lot like RingoRingo StarrStarr.
39
118966
5010
Leniwiec, którego sfotografowałam
na Kostaryce, wygląda jak Ringo Starr.
(Śmiech)
02:16
(LaughterŚmiech)
40
124000
1895
02:17
But then, slothsLeniwce do bearNiedźwiedź an uncannyniesamowitości
resemblancepodobieństwo to the The BeatlesBeatles.
41
125919
4849
Leniwce faktycznie przypominają
wyglądem Beatlesów.
02:22
(LaughterŚmiech)
42
130792
3316
(Śmiech)
Najlepiej wyszedł Paul.
02:26
ParticularlySzczególnie pleasedzadowolony
with PaulPaweł, actuallytak właściwie, on there.
43
134132
3676
Jak Beatlesi, leniwce odnoszą sukcesy.
02:30
But like The BeatlesBeatles,
slothsLeniwce are alsorównież extremelyniezwykle successfuludany.
44
138999
5150
Należą do prehistorycznej linii ssaków,
która liczyła dziesiątki gatunków,
02:36
They come from an ancientstarożytny linelinia of mammalsssaki,
and there were oncepewnego razu dozensdziesiątki of speciesgatunki
45
144173
3949
przykładowo megaterium
był wielkości małego słonia
02:40
includingwłącznie z the giantogromny groundziemia slothlenistwo,
whichktóry was the sizerozmiar of a smallmały elephantsłoń
46
148146
4542
i jako jedno z niewielu zwierząt
zjadał pestki awokado w całości
02:44
and one of the only animalszwierzęta bigduży enoughdość
to eatjeść avocadoawokado pitsdoły wholecały
47
152712
4263
i rozsiewał je.
02:48
and disperserozproszenia them.
48
156999
1392
02:51
So ...
(LaughterŚmiech)
49
159384
1150
Więc...
(Śmiech)
02:53
Some of you have workedpracował it out alreadyjuż.
50
161330
1873
Niektórzy już to rozpracowali.
(Śmiech)
02:55
(LaughterŚmiech)
51
163227
1002
Oznacza to, że bez leniwców
02:56
That meansznaczy that withoutbez slothsLeniwce,
52
164253
1993
02:58
there mightmoc be no avocadoawokado on toasttoast todaydzisiaj,
53
166270
3299
nie mielibyśmy kanapek z awokado,
a hipsterzy byliby pozbawieni śniadania.
03:01
leavingodejście hipstersbiodrówki everywherewszędzie
totallycałkowicie bereftpozbawiony at breakfastśniadanie.
54
169593
4341
03:05
(LaughterŚmiech)
55
173958
1811
(Śmiech)
(Brawa)
03:07
(ApplauseAplauz)
56
175793
5437
03:13
TodayDzisiaj, there are sixsześć survivingprzeżycie speciesgatunki,
and they fallspadek into two groupsgrupy.
57
181254
3890
Do dziś przetrwało sześć gatunków,
które dzielimy na dwie grupy.
03:17
You've got your BradypusBradypus
three-toedtrzy-toed slothsLeniwce,
58
185168
2600
Mamy leniwce trójpalczaste,
03:19
they're the oneste with the BeatlesBeatles haircutsfryzury
and the MonaMona LisaLisa smilesuśmiecha się.
59
187792
3846
z fryzurą jak u Beatlesów
i uśmiechem Mony Lisy.
03:24
Then, there are the two-toeddwa-toed slothsLeniwce.
60
192569
2333
Oraz leniwce dwupalczaste.
03:27
They look a little bitkawałek more like a crosskrzyż
betweenpomiędzy a WookieeWookiee and a pigświnia.
61
195495
3261
Wyglądają jak krzyżówka
Chewbakki ze świnią.
03:31
They liverelacja na żywo in the junglesdżungle
of CentralCentrum and SouthPołudniowa AmericaAmeryka,
62
199891
2610
Żyją w dżungli Ameryki
środkowej i południowej,
03:34
and they're extremelyniezwykle prolificpłodny.
63
202525
1496
są wyjątkowo płodne.
03:36
There was a surveyAnkieta
that was doneGotowe in the 1970s
64
204045
2953
Badania prowadzone w latach 70.
03:39
in a PanamanianPanamy tropicaltropikalny forestlas
65
207022
2254
w panamskim lesie tropikalnym
03:41
that founduznany that slothsLeniwce were the mostwiększość
numericallynumerycznie abundantobfity largeduży animalzwierzę.
66
209300
4904
wykazały, że leniwce to
najliczniejsze duże zwierzęcie.
03:46
They tookwziął up one quarterjedna czwarta
of the mammalianu ssaków biomassbiomasa.
67
214228
3762
Stanowią jedną czwartą populacji ssaków.
03:50
Now, that's an awfulstraszny lot of slothsLeniwce
68
218014
3181
Duża liczba leniwców oznacza,
03:53
and suggestswskazuje they're doing
something very right indeedw rzeczy samej.
69
221219
4294
że robią coś dobrze.
03:58
So what if, ratherraczej than deridingWyśmiewania
the slothlenistwo for beingistota differentróżne,
70
226188
6791
Może zamiast szydzić z ich odmienności,
czegoś się od nich nauczymy?
04:05
we triedwypróbowany to learnuczyć się from it insteadzamiast?
71
233003
2475
04:09
We humansludzie are obsessedobsesję with speedprędkość.
72
237085
3804
Mamy obsesję na punkcie szybkości.
04:13
BusynessBusyness is a badgeOdznaka of honorhonor,
73
241236
2011
Zapracowanie to powód do dumy,
04:15
and convenienceWygoda trumpsatu qualityjakość
in our questQuest for quickszybki.
74
243271
4535
wygoda przebija jakość
w poszukiwaniu szybszych rozwiązań.
04:20
Our addictionuzależnienie to the expresswyrazić life
is chokingkrztuszenie się us and the planetplaneta.
75
248553
5112
Uzależnienie od szybkiego życia sprawia,
że dusimy siebie i naszą planetę.
Wielbimy zwierzęta takie jak gepardy,
"Ferrari królestwa zwierząt",
04:26
We idolizeczcić animalszwierzęta like the cheetahGepard,
the "FerrariFerrari of the animalzwierzę kingdomKrólestwo,"
76
254773
5320
04:32
capablezdolny of doing naughtnic. to 60
in threetrzy secondstowary drugiej jakości flatmieszkanie.
77
260117
4220
przyspieszające od zera
do 100 w trzy sekundy.
04:36
Well, so what?
78
264641
1300
Co z tego?
04:38
(LaughterŚmiech)
79
266339
3668
(Śmiech)
04:42
(ApplauseAplauz)
80
270031
3736
(Brawa)
04:46
So what?
81
274109
1151
Co z tego?
04:47
The slothlenistwo, on the other handdłoń,
82
275284
1492
Leniwiec, dla odmiany,
04:48
can reachdosięgnąć a leisurelyspokojnie 17 feetstopy a minutechwila
83
276800
3960
osiąga prędkość 5 metrów na minutę
04:52
with the windwiatr behindza it.
84
280784
1611
przy dobrym wietrze.
04:54
(LaughterŚmiech)
85
282419
2102
(Śmiech)
04:57
But beingistota fastszybki is costlykosztowny.
86
285179
2216
Bycie szybkim kosztuje.
04:59
The cheetahGepard is speedySpeedy,
but at the expensekoszt of strengthwytrzymałość.
87
287419
3984
Gepard jest szybki kosztem siły.
05:03
They can't riskryzyko gettinguzyskiwanie in a fightwalka,
88
291427
1753
Nie może ryzykować walki,
05:05
so they losestracić one in ninedziewięć killszabija
to toughertrudniejsze predatorsdrapieżniki like hyenashieny.
89
293204
4365
więc traci jedną na 10 zdobyczy
na rzecz silniejszych, takich jak hieny.
05:09
No wondercud they're laughingśmiać się.
90
297593
1564
Nic dziwnego, że się śmieją.
05:11
(LaughterŚmiech)
91
299181
1150
(Śmiech)
05:12
The slothlenistwo, on the other handdłoń,
92
300355
1397
Leniwiec, całkiem odmiennie,
05:13
has takenwzięty a more stealthyukradkiem
approachpodejście to dinnerobiad.
93
301776
2928
podstępem zdobywa obiad.
05:16
They surviveprzetrwać by capturingprzechwytywanie and consumingspożywanie
94
304728
3739
Zapewnia sobie przetrwanie,
chwytając i pożerając
nieruchome liście.
05:20
staticstatyczne leavesodchodzi.
95
308491
1837
(Śmiech)
05:22
(LaughterŚmiech)
96
310352
2069
05:24
But you see, leavesodchodzi don't want
to be eatenjeść any more than antelopeantylopa do,
97
312445
3270
Podobnie jak antylopy,
liście nie chcą być zjadane,
05:27
so they're loadedzaładowany fullpełny of toxinstoksyny
and very hardciężko to digeststrawić.
98
315739
3348
więc zawierają toksyny
i trudno je strawić.
05:31
So in orderzamówienie to consumekonsumować them,
99
319111
1635
Żeby je zjeść,
05:32
the slothlenistwo has alsorównież
had to becomestają się an athletesportowiec --
100
320770
3460
leniwiec musiał stać się atletą,
05:36
a digestingtrawienie athletesportowiec.
101
324254
2166
trawiennym atletą.
(Śmiech)
05:38
(LaughterŚmiech)
102
326444
1112
05:39
The sloth'sLeniwiec secretsekret weaponbroń
is a four-chamberedcztery komorowe stomachżołądek
103
327580
2708
Jego tajną bronią
jest czterokomorowy żołądek
oraz czas.
05:42
and plentydużo of time.
104
330312
2225
05:44
They have the slowestNajwolniejsze
digestiontrawienie rateoceniać of any mammalssak.
105
332561
2897
Leniwiec trawi najwolniej
ze wszystkich ssaków.
Strawienie jednego liścia
zajmuje do miesiąca,
05:47
And it can take up to a monthmiesiąc
to processproces a singlepojedynczy leafliść,
106
335482
3595
05:51
whichktóry givesdaje theirich liverwątroba plentydużo of time
to processproces those toxinstoksyny.
107
339101
4314
co daje wątrobie czas
na uporanie się z toksynami.
05:55
So, slothsLeniwce aren'tnie są lazyleniwy.
108
343876
3634
Leniwce nie są leniwe.
06:00
No, they're busyzajęty.
109
348122
2155
Są zajęte.
06:02
DigestingTrawienie.
110
350859
1174
Trawieniem.
06:04
(LaughterŚmiech)
111
352057
1496
(Śmiech)
06:05
Yeah, really busyzajęty.
112
353577
2093
Bardzo zajęte.
06:07
(LaughterŚmiech)
113
355694
1780
(Śmiech)
06:09
HardTwardy at work, that slothlenistwo,
very hardciężko at work.
114
357498
3309
Taki leniwiec ciężko pracuje.
06:12
And of coursekurs, leavesodchodzi
have little calorificOpałowa valuewartość,
115
360831
2667
Liście mają mało kalorii,
06:15
so slothsLeniwce have evolvedewoluował to spendwydać
as little energyenergia as possiblemożliwy.
116
363522
4214
więc leniwce nauczyły się
zużywać mało energii.
06:19
They do about 10 percentprocent of the work
of a similar-sizedpodobnej wielkości mammalssak
117
367760
3365
Wykonują 10 procent pracy
ssaka o podobnej wielkości
i przeżywają na 100 kaloriach dziennie,
06:23
and surviveprzetrwać on as little
as 100 calorieskalorii a day,
118
371149
3833
06:27
thanksdzięki to some ingeniouspomysłowy adaptationsadaptacje.
119
375006
3168
dzięki pomysłowym przystosowaniom.
Leniwce trójpalczaste
06:31
The BradypusBradypus, three-toedtrzy-toed slothsLeniwce,
120
379053
1810
mają więcej kości szyi niż inne ssaki,
06:32
they'veoni got more neckszyja boneskości
than any other mammalssak,
121
380887
2468
06:35
even a giraffeŻyrafa.
122
383379
1166
nawet żyrafa.
06:36
WhichCo meansznaczy they can turnskręcać theirich headgłowa
throughprzez 270 degreesstopni
123
384569
4527
Mogą obracać głowę o 270 stopni
06:41
and grazewypas all around them,
124
389120
2134
i podjadać dookoła
06:43
withoutbez havingmający to actuallytak właściwie botherprzeszkadza
with the effortwysiłek of movingw ruchu theirich bodyciało.
125
391278
4078
bez konieczności poruszania ciałem.
06:47
(LaughterŚmiech)
126
395380
1953
(Śmiech)
06:50
It alsorównież meansznaczy that they are
surprisinglyzaskakująco good swimmerspływacy.
127
398292
3634
Są też świetnymi pływakami.
06:53
SlothsLeniwce can bobpion alongwzdłuż in waterwoda
128
401950
2465
Leniwce poruszają się w wodzie
06:56
threetrzy timesczasy fasterszybciej
than they can moveruszaj się on landwylądować,
129
404439
3265
trzy razy szybciej niż na lądzie.
06:59
kepttrzymane afloatna powierzchni by ...
130
407728
1970
Utrzymuje je na powierzchni
07:01
trappeduwięziony windwiatr.
131
409722
1538
uwięziony wiatr.
07:03
(LaughterŚmiech)
132
411284
2062
(Śmiech)
07:05
So --
133
413370
1174
Więc,
07:06
(LaughterŚmiech)
134
414568
1001
(Śmiech)
07:07
slothsLeniwce are the only mammalssak that we know of
that don't do flatulenceWzdęcia.
135
415593
3911
leniwce to jedyne ssaki,
które nie mają wzdęć.
07:11
When they need to expelwydalenia gasgaz,
136
419528
1682
Kiedy mają potrzebę wydalić gaz,
07:13
it's actuallytak właściwie reabsorbedWchłaniane
into theirich bloodstreamkrwiobiegu
137
421234
2818
absorbują go do krwioobiegu
07:16
and expelledwydalony orallydoustnie
as a sortsortować of mouthusta fartfart.
138
424076
3865
i wydalają otworem gębowym
jako "ustnego bąka".
07:19
(LaughterŚmiech)
139
427965
3049
(Śmiech)
07:23
TurningToczenie theirich liveszyje upsidedo góry down
saveszapisuje furtherdalej energyenergia.
140
431884
3468
Odwracając swoje życie do góry nogami
oszczędzają więcej energii.
07:27
They have about halfpół the skeletalszkieletowy musclemięsień
of a terrestrialnaziemnej mammalssak.
141
435376
4133
Ich mięśnie szkieletowe stanowią
połowę mięśni lądowego ssaka.
07:31
They don't really have so manywiele
of the extensorProstowników musclesmięśnie
142
439533
4252
Mają niewiele mięśni prostowników
07:35
that are the weight-bearingobciążonych musclesmięśnie;
143
443809
1739
podtrzymujących ciało.
07:37
insteadzamiast, they relypolegać on retractorZwijacza musclesmięśnie
to pullCiągnąć themselvessami alongwzdłuż.
144
445572
3503
Zamiast tego polegają
na mięśniach-zwijaczach.
07:41
They have long, hookedhaczykowaty clawspazury
and a highwysoki fatiguezmęczenie resistanceodporność,
145
449913
4044
Mają długie, zakrzywione pazury
i odporność na zmęczenie,
07:45
so they can literallydosłownie hookhak on and hangpowiesić
like a happyszczęśliwy, hairyOwłosione hammockHamak
146
453981
4984
więc mogą się zaczepić i wisieć
jak wesoły, owłosiony hamak
07:50
for hoursgodziny on endkoniec.
147
458989
1856
całymi godzinami.
Mogą w tej pozycji robić wszystko.
07:52
And slothsLeniwce can do almostprawie anything
in this invertedodwrotny positionpozycja.
148
460869
3565
07:56
They sleepsen, eatjeść and even give birthnarodziny.
149
464458
2675
Spać, jeść, rodzić.
07:59
TheirIch throatgardło and bloodkrew vesselsstatków
are uniquelywyjątkowo adaptedprzystosowany
150
467157
3349
Ich gardło i naczynia krwionośne
są przystosowane
08:02
to pumppompa bloodkrew and to swallowłyk foodjedzenie
againstprzeciwko the forcesiła of gravitypowaga.
151
470530
3958
do pompowania krwi
i przełykania wbrew grawitacji.
Mają wypustki na żebrach,
08:06
They have stickylepki bitsbity on theirich ribsżebra
152
474512
2486
08:09
that preventzapobiec theirich enormousogromny stomachżołądek
from crushingkruszenie theirich lungspłuca.
153
477022
3794
zapobiegające miażdżeniu
żeber przez brzuch.
08:13
And theirich furfutro growsrośnie
the oppositenaprzeciwko directionkierunek,
154
481258
2764
Ich futro rośnie w przeciwną stronę,
08:16
so they can dripkroplówki drysuchy
after a tropicaltropikalny drenchingZalaniu.
155
484046
3444
więc szybko schną po tropikalnej ulewie.
Problem pojawia się gdy odwrócimy leniwca.
08:20
The only problemproblem is,
if you turnskręcać a slothlenistwo the other way up,
156
488704
4963
08:25
gravitypowaga removesusuwa its dignitygodność.
157
493691
3092
Grawitacja odbiera im godność.
Widownia: Ooo.
08:28
AudiencePubliczność: AwwwAWW.
158
496807
1210
08:30
They can't holdutrzymać themselvessami uprightpionowo.
159
498041
2798
Nie utrzymują się w pionie.
08:32
And so they dragopór theirich bodiesciała alongwzdłuż
as if mountaineeringAlpinizm on a flatmieszkanie surfacepowierzchnia.
160
500863
4658
Ciągną ciało jakby wspinały się
po płaskim terenie.
08:37
And I think this is why
the earlywcześnie explorersodkrywcy like ValdValdés
161
505974
2921
Pewnie dlatego odkrywcy tacy jak Valdés
08:40
thought so poorlysłabo of them,
162
508919
1261
mieli o nich złe zdanie,
08:42
because they were observingobserwując slothsLeniwce
the wrongźle way up and out of contextkontekst.
163
510204
4427
bo patrzyli ze złej strony
i bez kontekstu.
08:48
I've spentwydany manywiele happyszczęśliwy hoursgodziny
mesmerizedzahipnotyzowany by movingw ruchu slothsLeniwce.
164
516251
5128
Spędziłam wiele godzin
podziwiając poruszające się leniwce.
08:53
TheirIch lackbrak of musclemięsień hasn'tnie ma impededutrudniona
theirich strengthwytrzymałość or agilityzwinność.
165
521403
3925
Brak mięśni nie pozbawił ich
siły ani zwinności.
08:57
Nature'sNature's zenzen mastersMistrzowie of mellowMellow
moveruszaj się like "SwanSwan LakeJezioro" in slowpowolny momo --
166
525703
5529
Mistrzowie zen łagodnego ruchu,
"Jezioro Łabędzie" w zwolnionym tempie
09:03
(LaughterŚmiech)
167
531256
1468
(Śmiech)
09:04
with the corerdzeń controlkontrola of a taiTai chiChi mastermistrz.
168
532748
3364
z kontrolą ciała
na poziomie mistrzów tai chi.
09:08
This one has fallenupadły asleepwe śnie mid-movew połowie ruchu,
whichktóry is not uncommonNiezbyt często.
169
536537
5097
Ten zasnął w trakcie ruchu, co się zdarza.
09:13
(LaughterŚmiech)
170
541658
3486
(Śmiech)
09:17
But you're probablyprawdopodobnie wonderingpełen zdumienia:
171
545728
1469
Zastanawiacie się pewnie:
09:19
How does a danglingzwisające bagtorba
of digestingtrawienie leavesodchodzi avoiduniknąć beingistota eatenjeść?
172
547221
3880
jak zwisająca torba trawionych liści
unika bycia zjedzonym?
09:23
Good questionpytanie.
173
551411
1158
Dobre pytanie.
09:24
Well, this is one
of the sloth'sLeniwiec mainGłówny predatorsdrapieżniki.
174
552593
2325
To jeden z głównych wrogów leniwca.
09:26
It's the harpyHarpia eagleorzeł.
175
554942
1400
Harpia wielka.
09:28
It can flylatać at speedsprędkości
of up to 50 milesmile perza hourgodzina,
176
556712
2579
Potrafi latać z prędkością
80 kilometrów na godzinę,
ma pazury jak niedźwiedź grizzly,
09:31
has talonsSzpony the sizerozmiar of a grizzlyGrizzly bear'sBear's,
177
559315
2691
świetny wzrok,
09:34
razor-sharpbrzytwa ostry eyesightwzrok,
178
562030
1611
a jej pióra skupiają dźwięk tak,
09:35
and that ringpierścień of featherspióra focusesskupia się sounddźwięk
179
563665
2793
09:38
so that it can hearsłyszeć
the slightestnajmniejsze leafliść rustleszelest.
180
566482
2706
że słyszy szelest liścia.
09:41
The slothlenistwo, on the other handdłoń,
has poorubogi hearingprzesłuchanie, badzły eyesightwzrok,
181
569564
5087
Leniwiec ma słaby słuch i słaby wzrok,
09:46
and runningbieganie from dangerniebezpieczeństwo
is clearlywyraźnie not an optionopcja.
182
574675
2931
a ucieczka przed niebezpieczeństwem
nie wchodzi w grę.
09:50
No, they surviveprzetrwać by wearingma na sobie
an invisibilityniewidzialność cloakpłaszcz
183
578175
3972
Żyje dzięki pelerynie niewidce
09:54
worthygodny of HarryHarry PotterPotter.
184
582171
1896
jak Harry Potter.
09:56
TheirIch furfutro has groovesrowki
that attractpociągać moisturewilgoć
185
584965
3128
Ich futro ma bruzdy zbierające wilgoć
10:00
and actdziałać as tinymalutki hydroponichydroponicznych
gardensogrody for algaeglony,
186
588117
3333
i działa jak ogród dla alg,
10:03
and they alsorównież attractpociągać
a hostgospodarz of invertebratesbezkręgowce.
187
591474
2627
przyciąga też bezkręgowce.
10:06
So they are theirich ownwłasny slow-movingpowolne,
miniatureminiaturowe ecosystemekosystem.
188
594125
4817
Leniwce to powoli poruszające się
mini-ekosystemy.
10:10
They becomestają się one with the treesdrzewa.
189
598966
2603
Są jednością z drzewami.
Ich ruchy są tak wolne,
10:13
And we think that
theirich movementsruchy are so slowpowolny,
190
601593
2570
że nie dostrzega ich harpia wielka,
10:16
they slippoślizg underpod the radarradar
of the monstrouspotworne harpyHarpia
191
604187
2652
10:18
as it's flyinglatający about the canopybaldachim,
scanningłów for actionczynność.
192
606863
3373
kiedy lata nad koronami drzew,
szukając zwady.
10:23
SlothsLeniwce are stealthStealth ninjasNinja,
193
611244
2659
Leniwce są jak ninja,
rzadko opuszczają korony drzew,
10:25
and they rarelyrzadko leavepozostawiać
the safetybezpieczeństwo of the canopybaldachim --
194
613927
2610
10:28
exceptz wyjątkiem to defecatekał,
195
616561
1778
chyba że w celu defekacji.
10:30
whichktóry they do about oncepewnego razu a weektydzień
at the basebaza of a treedrzewo.
196
618363
3341
Robią to raz w tygodniu u podstawy drzewa.
10:34
Now, this riskyryzykowny and energeticenergetyczny behaviorzachowanie
has long been a mysteryzagadka,
197
622387
4476
To ryzykowne i energiczne działanie
stanowi zagadkę.
Jest wiele teorii, dlaczego to robią.
10:38
and there are lots of theoriesteorie
as to why they do it.
198
626887
2889
10:41
But I think they're leavingodejście surreptitiouskryptoreklamy
scentedzapachowa messageswiadomości for potentialpotencjał mateskumple.
199
629800
6488
Myślę, że zostawiają zapachowe wiadomości
potencjalnym partnerom.
10:48
Because, you see, slothsLeniwce are generallyogólnie
silentcichy, solitarysamotny creaturesstworzenia,
200
636862
4993
Zazwyczaj leniwce są ciche i samotne,
10:53
exceptz wyjątkiem for when the femalePłeć żeńska is in heatciepło.
201
641879
2412
chyba że samica ma ruję.
10:56
She will climbwspinać się to the topTop of a treedrzewo
and screamkrzyk for sexseks.
202
644315
4512
Wspina się wtedy na czubek drzewa
i woła na seks.
11:01
In D-sharpD-ostry.
203
649498
1229
Brzmi jak dźwięk dis.
11:02
(LaughterŚmiech)
204
650751
1977
(Śmiech)
11:04
Don't believe me?
205
652752
1150
Nie wierzycie?
11:07
(SoundDźwięk of slothlenistwo screamkrzyk)
206
655292
1533
(Dźwięk krzyczącego leniwca)
11:09
D-sharpD-ostry.
207
657300
1150
Dis.
11:11
This and only this noteUwaga
will get the male'sMale attentionUwaga.
208
659085
3269
Tylko ten dźwięk przyciąga samca.
11:14
It mimicsmimicy the sounddźwięk
of the kiskadeekiskadee flycatcherFlycatcher.
209
662378
2506
Imituje dźwięk ptaka
o nazwie bentewi wielki.
11:16
So the femalePłeć żeńska remainsszczątki covertCovert,
210
664908
1951
Samica pozostaje w ukryciu,
11:18
even when yodelingJodłowanie for sexseks
at the topTop of her lungspłuca.
211
666883
3263
nawet kiedy wrzeszczy
na seks z całych sił.
11:22
Her clandestinetajne bootyłup callspołączenia
will carrynieść for milesmile acrossprzez the canopybaldachim,
212
670825
4587
Jej tajemne krzyki na spotkania
niosą się kilometrami,
11:27
and malesmężczyźni will beatbić
a slowpowolny pathścieżka towardsw kierunku her.
213
675436
3486
a samce powoli nadciągają.
11:30
(LaughterŚmiech)
214
678946
4293
(Śmiech)
11:35
I think scentedzapachowa messageswiadomości in her dungłajno
will help sendwysłać RomeoRomeo up the right treedrzewo
215
683263
4715
Zapachowe wiadomości w odchodach
pomagają Romeo dotrzeć na właściwe drzewo
żeby nie tracił energii
na wspinaczkę na niewłaściwe.
11:40
so that he doesn't wastemarnotrawstwo preciouscenny energyenergia
scalingułuskowienie the wrongźle one.
216
688002
3857
11:44
SexSeks, by the way, is the only thing
that slothsLeniwce do swiftlyszybko.
217
692807
3437
Seks to jedyna rzecz,
którą leniwce robią szybko.
Widziałam jak to robią,
11:48
I've seenwidziany them do it in the wilddziki,
218
696268
1611
11:49
and it's over and doneGotowe
with in a mattermateria of secondstowary drugiej jakości.
219
697903
3436
trwa to kilka sekund.
11:53
But then, why wastemarnotrawstwo preciouscenny energyenergia on it,
220
701363
2698
Ale po co tracić energię
11:56
particularlyszczególnie after that journeypodróż?
221
704085
2008
po długiej podróży?
11:58
(LaughterŚmiech)
222
706117
1682
(Śmiech)
11:59
UnlikeW przeciwieństwie do other mammalsssaki,
223
707823
1278
W przeciwieństwie do innych ssaków,
12:01
slothsLeniwce don't alsorównież wastemarnotrawstwo time maintainingutrzymywanie
a constantstały warmciepły bodyciało temperaturetemperatura.
224
709125
5143
leniwce nie tracą energii na utrzymywanie
stałej temperatury ciała.
Energia słoneczna jest darmowa,
12:06
EnergyEnergii from the sunsłońce is freewolny,
225
714292
1690
więc grzeją się na słońcu jak jaszczurki,
12:08
so they baskBask in the sunsłońce like lizardsjaszczurki
226
716006
2270
a ich wyjątkowo grube futra
zatrzymują tropikalne ciepło.
12:10
and wearmieć na sobie an unusuallyniezwykle thickgruby coatpłaszcz
for the tropicstropiki to keep that heatciepło in.
227
718300
5166
Leniwce mają wolny metabolizm.
12:15
SlothsLeniwce have a freakishlyfreakishly lowNiska metabolismmetabolizm.
228
723490
4071
To jeden z powodów,
12:19
And we think that this mightmoc be
one of the reasonspowody
229
727585
2572
dla których wracają do zdrowia
po obrażeniach
12:22
that they can sometimesczasami
recoverwyzdrowieć from injuriesurazy
230
730181
2465
śmiertelnych dla innych zwierząt.
12:24
that would killzabić mostwiększość animalszwierzęta.
231
732670
1962
12:27
This slothlenistwo recoveredodzyskane
from a doublepodwójnie amputationamputacja,
232
735300
3031
Ten leniwiec przetrwał podwójną amputację.
12:30
and I've knownznany slothsLeniwce
that have managedzarządzane to surviveprzetrwać
233
738355
3627
Widziałam leniwce, które przetrwały
porażenie prądem z linii zasilania.
12:34
even powermoc linelinia electrocutionselectrocutions.
234
742006
2373
Wolny metabolizm może być
kluczem do przetrwania.
12:36
And we now think that a lowNiska metabolismmetabolizm
maymoże well be keyklawisz to survivingprzeżycie extinctionwygaśnięcie.
235
744680
5516
12:42
ResearchersNaukowcy at KansasKansas UniversityUniwersytet
who were studyingstudiować mollusksMięczaków
236
750631
3470
Badacze mięczaków
z Uniwersytetu Kansas odkryli,
12:46
founduznany that a highwysoki metabolismmetabolizm
predictedprzewidywane whichktóry speciesgatunki of molluskmuszla
237
754125
4428
że wysoki metabolizm pozwala przewidzieć,
12:50
had goneodszedł extinctwyginąć.
238
758577
1381
które mięczaki wyginęły.
12:53
SlothsLeniwce have been around on this planetplaneta
in one shapekształt or anotherinne
239
761609
2976
Leniwce żyją na naszej planecie
pod wieloma postaciami
od ponad 40 milionów lat.
12:56
for over 40 millionmilion yearslat.
240
764609
2642
12:59
The secretsekret to theirich successpowodzenie
is theirich slothfulLeniwiec natureNatura.
241
767768
4388
Sekretem ich sukcesu jest powolna natura.
13:04
They are energy-savingoszczędzanie energii iconsikony.
242
772490
3849
Są ikonami oszczędzania energii.
Założyłam organizację
Sloth Appreciation Society,
13:09
And I foundedzałożony the SlothLenistwo
AppreciationUznanie SocietySpołeczeństwo
243
777022
2405
żeby promować i chronić ich wolne,
stabilne i zrównoważone życia.
13:11
to bothobie promotepromować and protectochraniać
theirich slowpowolny, steadystały, sustainablepodtrzymywalny liveszyje.
244
779451
5832
13:18
I'm a prettyładny speedySpeedy characterpostać.
245
786712
2000
Jestem szybką osobą,
13:21
I'm sure you've guesseddomyślił się.
246
789529
1437
pewnie już zauważyliście.
Leniwce nauczyły mnie jak zwolnić.
13:22
And the slothsLeniwce have taughtnauczony me
a lot about slowingspowolnienie down.
247
790990
3738
13:26
And I think that the planetplaneta would benefitzasiłek
248
794752
2397
Myślę, że planeta zyska,
13:29
if we all tookwziął a slowlypowoli digestedtrawione
leafliść out of theirich bookksiążka.
249
797173
4952
jeśli zaczerpniemy inspirację
z wolnego trawienia leniwców.
13:34
How about we all embraceuścisk our innerwewnętrzny slothlenistwo
250
802752
4031
Uwolnijmy swojego wewnętrznego leniwca.
13:38
by slowingspowolnienie down,
251
806807
1563
Zwolnijmy,
bądźmy uważni,
13:40
beingistota more mindfulpomny,
252
808394
1515
13:41
reducingredukcja wastefulrozrzutny convenienceWygoda,
253
809933
2468
ograniczmy nieekologiczną wygodę,
oszczędzajmy energię,
13:44
beingistota economicalekonomiczne with our energyenergia,
254
812425
2703
13:47
recyclingrecykling creativelykreatywnie
255
815152
2019
stosujmy kreatywny recykling
13:49
and reconnectingponowne łączenie with natureNatura.
256
817195
2674
i jednoczmy się z naturą.
13:52
OtherwiseW przeciwnym razie, I fearstrach,
257
820520
2570
Jeśli tego nie zrobimy,
może się okazać, że to człowiek
13:55
it will be us humansludzie that turnskręcać out to be
258
823114
3324
13:58
"the stupidestnajgłupsza animalszwierzęta
that can be founduznany in the worldświat."
259
826462
3647
"jest najgłupszym zwierzęciem na świecie".
14:03
Thank you very much.
260
831622
1624
Dziękuję bardzo.
14:05
MayMoże the slothlenistwo be with you!
261
833270
1398
Niech leniwiec będzie z wami!
14:06
(ApplauseAplauz)
262
834692
3355
(Brawa)
Translated by Katarzyna Byzdra
Reviewed by Agnieszka Fijałkowska

▲Back to top

ABOUT THE SPEAKER
Lucy Cooke - Zoologist, author, explorer
In books, TV shows and even an annual sloth calendar, Lucy Cooke shares unexpected truths about animals.

Why you should listen

Lucy Cooke is a New York Times best-selling author, award-winning documentary producer, presenter and National Geographic explorer with a master's in zoology from Oxford University. She is a passionate conservationist and champion of animal species that are often misunderstood. Her style is immersive, journalistic and unashamedly populist, mixing expert storytelling with a dash of humor to reach the widest possible audience. She began her presenting career hosting Freaks and Creeps for National Geographic, a show about strange species that get overlooked in favor of charismatic megafauna, and has hosted numerous shows for the BBC.

Cooke has a particular soft spot for sloths and founded the Sloth Appreciation Society to promote a greater understanding of their lazy lifestyle. She has produced a number of iconic viral sloth videos, Meet the Sloths, an award-winning international series for Animal Planet, two best-selling books -- A Little Book of Sloth and Life in the Sloth Lane -- and an annual calendar featuring her sloth photographs. 

Cooke's latest book, The Truth About Animals, was shortlisted for the prestigious Royal Society prize and the AAAS young adult science prize. Nature calls it a "deeply researched, sassily written history of the biggest misconceptions, mistakes and myths we've concocted about the animal kingdom, spread by figures from Aristotle to Walt Disney."

More profile about the speaker
Lucy Cooke | Speaker | TED.com