ABOUT THE SPEAKER
Tshering Tobgay - Prime Minister of Bhutan
Acting on his mandate to move Bhutan into the 21st century, Prime Minister Tshering Tobgay is transforming his nation -- while maintaining its “Gross National Happiness.”

Why you should listen

Tshering Tobgay went from civil servant to politician to prime minister -- all the while maintaining his star social media profile in one of Asia’s most progressive emerging states. As the second democratically elected Prime Minister of Bhutan, Tobgay continues to emphasize his country’s core value of happiness.

Bhutan's acclaimed "Gross National Happiness" index prioritizes well-being over financial growth. But Tobgay also seeks to solve Bhutan's great challenges: unemployment, poverty, gaps in education and infrastructure. WIth a foundation of optimism, his administration and the country's young democracy hope to become a paragon of stability in the developing world.

More profile about the speaker
Tshering Tobgay | Speaker | TED.com
TED2016

Tshering Tobgay: This country isn't just carbon neutral -- it's carbon negative

ཚེ་རིང་སྟོབས་རྒྱས།: འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་འདི་བཙོག་རླུང་བར་གནས་རྐྱངམ་གཅིག་མེན་པར་བཙོག་རླུང་ཚད་ལས་ཉུངམ་སྦེ་ཡོད།

Filmed:
2,563,817 views

རྒྱ་གར་དང་རྒྱ་ནག་གི་ས་མཚམས་ཡོད་སའི་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་ནང་ན་ལུ་ཡོད་པའི་ འབྲུག་རྒྱལ་རྒྱུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་གིས་ དུས་གཏན་རྐྱང་ བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་ནིའི་ཁས་ལེན་འབད་ཡི། ད་ལྟོའི་ཁ་གསལ་ཅན་གྱི་གསུང་བཤད་ནང་ འབྲུག་གི་བློན་ཆེན་ཚེ་རིང་སྟོབས་རྒྱལ་མཆོག་གིས་ཁོ་རའི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་བ་ དགའ་སྐྱིད་གཙོ་བོར་བཏོན་ནི་དང་ འཛམ་གླིང་གི་གནས་ཚད་ལྡན་པའི་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཉམས་སྲུང་གི་དམིགས་ལཱ་སྐོར་ལས་གསུངས་གནང་ཡོད།
- Prime Minister of Bhutan
Acting on his mandate to move Bhutan into the 21st century, Prime Minister Tshering Tobgay is transforming his nation -- while maintaining its “Gross National Happiness.” Full bio

Double-click the English transcript below to play the video.

ཁྱེད་ཚུ་ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་
མནོ་བསམ་རེ་བཏང་པ་ཅིན།
00:13
In case you are wondering,
0
1520
1736
00:15
no, I'm not wearing a dress,
1
3280
2600
ང་སྤྱིར་བཏང་གི་གོ་ལ་གྱོནམ་ཡང་མེན།
ང་ནང་ན་གོ་ལ་
ག་ཅི་གྱོནམ་གི་སྐོར་ལས་ཡང་སླབ་མེན།
00:18
and no, I'm not saying
what I'm wearing underneath.
2
6840
3320
00:22
(Laughter)
3
10480
2816
༼བགའ་སྐད།༽
00:25
This is a gho.
4
13320
1920
ཨ་ནཱི་འདི་གོ་ཨིན།
ངེ་གི་རྒྱལ་ཡོངས་གྱོན་ཆས་ཨིན།
00:27
This is my national dress.
5
15920
1440
འབྲུག་པའི་ཕོ་རྒྱ་ག་ར་གིས་དེ་སྦེ་གྱོནམ་ཨིན།
00:30
This is how all men dress in Bhutan.
6
18200
2760
ཨ་ཕི་འདི་ ང་བཅས་ཨམ་སྲུ་ཚུ་གིས་གྱོན་ཆས་ཨིན།
00:34
That is how our women dress.
7
22520
2680
ང་བཅས་ཨམ་སྲུ་བཟུམ་སྦེ
00:38
Like our women,
8
26320
2176
ཕོ་རྒྱ་ཚུ་ཡང་ ཚོན་མདངས་ཆེ་བའི་
གོ་ལ་གྱོནམ་ཨིན།
00:40
we men get to wear pretty bright colors,
9
28520
3080
དེ་འབདཝ་ད་ ང་བཅས་ཀྱི་
ཨམ་སྲུ་ཚུ་བཟུམ་མེན་པར་
00:44
but unlike our women,
10
32960
1280
ང་བཅས་རྐངམ་ཕྱི་ཁར་བཏོན་ནི་ཡོད།
00:47
we get to show off our legs.
11
35240
1576
00:48
(Laughter)
12
36840
2016
༼བགའ་སྐད།༽
ང་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་གྱོན་ཆས་འདི་
གཞན་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོད།
00:50
Our national dress is unique,
13
38880
1416
00:52
but this is not the only thing
that's unique about my country.
14
40320
3200
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ འདི་གཅིག་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་མ་དོ་བར་
ཨ་རྟག་དང་མ་འདྲཝ་གཞན་ཡང་ཡོད།
00:56
Our promise to remain
carbon neutral is also unique,
15
44040
3136
ང་བཅས་ཀྱིས་བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་ནིའི་ཁས་བླངས་འདི་ཡང་
གཞན་དང་མ་འདྲཝ་སྦེ་ཡོད།
00:59
and this is what I'd like
to speak about today,
16
47200
2216
ད་རིས་ ང་གིས་སྦེ་ ང་བཅས་ཀྱིས་
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་ནིའི་
01:01
our promise to remain carbon neutral.
17
49440
2360
ཁས་བླངས་ཀྱི་སྐོར་ལས་སླབ་ནི་ཨིན།
01:04
But before I proceed,
I should set you the context.
18
52720
2960
དེ་འབདཝ་ད་ འདི་མ་སླབ་པའི་ཧེ་མ་
ང་གིས་ཁྱེད་ལུ་ དེའི་གནས་སྟངས་ཅིག་བཤད་ནི་ཨིན།
01:08
I should tell you our story.
19
56680
1480
ང་གིས་ཁྱེད་ལུ་སྲུང་ཅིག་གཏང་གེ།
01:11
Bhutan is a small country
in the Himalayas.
20
59440
3800
འབྲུག་འདི་ ཧི་མ་ལ་ཡའི་གངས་རི་ནང་
རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་ཨིན།
ང་བཅས་ལུ་ ཤང་རི་ལ་ཟེར་ཡང་སླབ་སྟེ་ཡོད།
01:16
We've been called Shangri-La,
21
64160
2136
01:18
even the last Shangri-La.
22
66320
1680
རེ་ཅིག་ མཐའ་མཇུག་གི་ཤང་རི་ལ་ཟེར་ཡང་སླབ་མས།
01:21
But let me tell you right off the bat,
we are not Shangri-La.
23
69040
3416
དེ་འབདཝ་ད་ ང་ད་ལྟོ་ར་སླབ་ད་གེ།
ང་བཅས་ ཤང་རི་ལ་མེན།
01:24
My country is not one big monastery
24
72480
2736
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་ ལྷ་ཁང་སྦོམ་ཅིག་ནང་
དགེ་སློང་ཚུ་གིས་གང་སྦེ་
01:27
populated with happy monks.
25
75240
1656
ཡོད་མི་ཅིག་བཟུམ་མེན།
01:28
(Laughter)
26
76920
1656
༼བགའ་སྐད།༽
01:30
The reality is that
there are barely 700,000 of us
27
78600
5696
དངོས་སུ་ལུ་འདི་ ང་བཅས་མི་རློབས་
༧༠༠,༠༠༠ ཙམ་ཅིག་ཡོད་པའི་རྒྱལ་ཁབ་འདི་
མི་རློབས་མང་ཆེ་ཤོས་ཡོད་པའི་
འཛམ་གླིང་གི་རྒྱལ་ཁབ་རྒྱ་མི་དང་རྒྱ་ནག
01:36
sandwiched between two
of the most populated countries on earth,
28
84320
4936
གཉིས་ཀྱི་བར་ན་གནས་ཏེ་སྡོད་མི་ཅིག་ཨིན།
01:41
China and India.
29
89280
2160
དངོས་སུ་ལུ་འདི་ ང་བཅས་འདི་
གོང་འཕེལ་མ་འགྱོ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་
01:44
The reality is that we are a small,
underdeveloped country
30
92760
3776
ཆུང་ཀུ་ཅིག་ འཚོ་སྐྱོང་རྩ་འགེངས་འཐབ་སྟེ་
སྡོད་མི་ཅིག་ཨིན།
01:48
doing our best to survive.
31
96560
1800
01:51
But we are doing OK. We are surviving.
32
99600
2800
ཨིན་རུང་ང་བཅས་ཀྲིག་ཀྲི་ཅིག་སྦེ་ར་སྡོད་དོ།
ང་བཅས་འཚོ་སྐྱོང་འཐབ་ཚུགས་དོ།
མ་གཞི་གིས་འདི་ ང་བཅས་ཡར་རྒྱས་ཡང་འགྱོ་དོ།
01:55
In fact, we are thriving,
33
103000
2120
ཡར་རྒྱས་འགྱོ་དགོ་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་
ང་བཅས་ར་ཚུ་གི་སྔོན་བསགས་བསོད་ནམས་ཀྱི་ཁ་རྗེ་བཟང་པོའི་སྒོ་ལས་
01:58
and the reason we are thriving
is because we've been blessed
34
106320
3040
གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་ཚུ་བྱོན་ཡོད།
02:02
with extraordinary kings.
35
110800
2296
02:05
Our enlightened monarchs
have worked tirelessly
36
113120
3016
ང་བཅས་ཀྱི་ ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་ཚུ་གིས་
རྒྱལ་ཁབ་གོང་འཕེལ་གཏང་ནིའི་དོན་ལུ་
02:08
to develop our country,
37
116160
1856
ལྷོད་མེད་བརྩོན་ཤུགས་ཀྱི་སྒོ་ལས་
ཕྱག་ལཱ་གནང་སྟེ་ཡོདཔ་ད་འདི་ཚུ་ཡང་
02:10
balancing economic growth carefully
38
118040
3576
དྲན་ཤེས་ཀྱི་སྒོ་ལས་དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་དང་
02:13
with social development,
environmental sustainability
39
121640
2896
མི་སྡེ་གོང་འཕེལ་འདྲ་མཉམ་བཟོ་ནི་དང་
མཐའ་སྐོར་ཡུན་བརྟན་བཞག་ནི།
02:16
and cultural preservation,
40
124560
1856
དེ་ལས་ ལམ་སྲོལ་ཉམས་སྲུང་འབད་ནི་ཚུ་ག་ར་
02:18
all within the framework
of good governance.
41
126440
2479
གཞུང་སྐྱོང་ལེགས་ལྡན་གྱི་
སྒྲིག་བཀོད་དང་འཁྲིལ་ མཛད་གནང་ནུག
02:22
We call this holistic approach
to development
42
130199
2857
ང་བཅས་ཀྱི་ ཐབས་ལམ་ཧྲིལ་བུམ་གྱི་ཐོག་ལས་
གནང་བའི་གོང་འཕེལ་ལུ་
02:25
"Gross National Happiness," or GNH.
43
133080
2720
རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་སྤེལ་འཛོམས་ཟེར་སླབ་ཨིན།
དེ་བསྒང་ སྤྱི་ལོ་༡༩༧༠ གི་ལོ་གྲངས་ནང་
02:29
Back in the 1970s,
44
137440
2016
02:31
our fourth king famously
pronounced that for Bhutan,
45
139480
3536
མི་དབང་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་གིས་ གསལ་བསྒྲགས་ཡོངས་བསྒྲགས་ཅན་ཅིག་
གནང་མིའི་ནང་ འབྲུག་ལུ་རྒྱལ་ཡོངས་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་བསྡོམས་བ་འདི་
02:35
Gross National Happiness is more important
than Gross National Product.
46
143040
4536
རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་འདི་
གནམ་མེད་ས་མེད་ཁག་ཆེ་ཟེར་གསུངས་གནང་ཡོད།
02:39
(Applause)
47
147600
3880
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
02:44
Ever since,
48
152400
1200
དུས་འདི་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་
02:46
all development in Bhutan
is driven by GNH,
49
154320
3760
འབྲུག་གི་གོང་འཕེལ་ལས་སྣ་ག་ར་
རྒྱལ་ཡོངས་དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་དང་མཐུནམ་སྦེ་གནང་མི་འདི་
02:51
a pioneering vision
that aims to improve the happiness
50
159080
3896
ང་བཅས་ཀྱི་མི་སེར་ཚུ་གི་དགའ་སྐྱིད་དང་བདེ་སྐྱིད་
ཡར་དྲག་གཏང་ནི་གི་
02:55
and well-being of our people.
51
163000
1840
འགོ་ཐོག་འཆར་སྣང་ཨིན་པས།
དེ་འབདཝ་ད་ ཁ་ལས་སླབ་དོ་བཟུམ་
འཇམ་ཏོང་ཏོ་མིན་འདུག
02:58
But that's easier said than done,
52
166760
2176
03:00
especially when you are one
of the smallest economies in the world.
53
168960
3920
དེ་ཡང་ གཙོ་བོ་ར་མི་ངོམ་རང་བཟུམ་ཅིག་འཛམ་གླིང་ནང་གི་
དཔལ་འབྱོར་ཆུང་ཤོས་ཅིག་ནང་སྡོདཔ་ད་ཧ་གོ་བས།
03:05
Our entire GDP is less
than two billion dollars.
54
173360
3320
ང་བཅས་ཀྱི་ནང་འཁོད་ཐོན་སྐྱེད་ཡོངས་བསྡོམས་འདི་
ཌོ་ལར་དུང་ཕྱུར་གཉིས་ཡང་མེདཔ་ཨིན།
ང་གིས་བལྟ་བ་ཅིན་ ནཱ་ལུ་ཡོད་པའི་མི་ངོམ་ཁྱེད་ལ་ལུ་ཅིག་འདི་
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཡོངས་བསྡོམས་བ་འདི་
03:09
I know that some of you here
are worth more --
55
177920
2496
03:12
(Laughter)
56
180440
1256
༼བགའ་སྐད།༽
03:13
individually
57
181720
1536
ཁྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་ནོར་འདི་
མང་དོ་ཡོདཔ་འོང།
03:15
than the entire economy of my country.
58
183280
2480
ང་བཅས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འདི་
ཆུང་ཀུ་ཅིག་ལས་མེད་རུང་
03:20
So our economy is small,
59
188640
2216
03:22
but here is where it gets interesting.
60
190880
1810
ཡིད་ཆེས་སི་སི་འབྱུང་ས་ཅིག་ཨིནམ་དང་ དེ་ཡང་
03:26
Education is completely free.
61
194000
1760
ཤེས་རིག་འདི་ རིན་མེད་སྟོང་པ་སྦེ་བྱིན་ཡོད།
03:28
All citizens are guaranteed
free school education,
62
196360
3056
མི་སེར་ག་ར་ལུ་སློབ་གྲྭའི་ནང་ཤེས་ཡོན་འདི་
སྟོང་པར་བྱིན་ནི་སྦེ་ཁས་ལེན་འབད་ཡོདཔ་དང་
03:31
and those that work hard
are given free college education.
63
199440
2976
དེ་ལས་ ལཱ་རྩ་འགེངས་འབད་མི་ཚུ་ལུ་
མཐོ་རིམ་ཤེས་ཡོན་ཡང་ སྟོང་པར་བྱིན་ཡོད།
03:34
Healthcare is also completely free.
64
202440
2456
གསོ་བའི་ཞབས་ཏོག་འདི་ཡང་
སྟོང་པ་སྦེ་བྱིན་ཡོད།
03:36
Medical consultation,
medical treatment, medicines:
65
204920
3056
གསོ་བའི་གྲོས་སྟོན་
སྨན་བཅོས་དང་ སྨན་ཚུ་
03:40
they are all provided by the state.
66
208000
1880
ག་ར་རྒྱལ་ཁམས་ཀྱིས་གནང་སྟེ་ཡོད།
ང་བཅས་ཀྱི་ཞབས་ཏོག་ཚུ་
འཛིན་སྐྱོང་འབད་ཚུགས་པའི་རྒྱུ་མཚན་འདི་
03:43
We manage this
67
211440
1200
03:45
because we use our limited
resources very carefully,
68
213560
3160
ང་བཅས་ཀྱི་རྒྱུ་ཆས་ཚུ་ག་དེ་གཟབ་གཟབ་སྦེ་ལག་ལེན་འཐབ་
མ་ཚད་ ང་བཅས་ཚུ་བརྩི་མཐོང་ཡོད་པའི་གོང་འཕེལ་ལུ་དམིགས་པའི་
03:49
and because we stay faithful
to the core mission of GNH,
69
217600
5656
དགའ་སྐྱིད་དཔལ་འཛོམས་འདི་ལུ་
ཚུལ་མཐུན་སྒོ་ལས་གནས་ཏེ་སྡོདཔ་ཨིན།
03:55
which is development with values.
70
223280
2800
ང་བཅས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་འདི་ཆུང་ཀུ་ཡོདཔ་དང་
འདི་སྒྲིང་སྒྲི་བཟོ་དགོཔ་ཡོད།
03:59
Our economy is small,
and we must strengthen it.
71
227600
2896
04:02
Economic growth is important,
72
230520
2176
དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་གཏང་ནི་འདི་ཁག་ཆེ་བས།
04:04
but that economic growth must not come
from undermining our unique culture
73
232720
5136
ཨིན་རུང་ དཔལ་འབྱོར་གོང་འཕེལ་འགྱོ་ལུགས་འདི་གིས་
ང་བཅས་ལུ་ཡོད་པའི་ གཞན་དང་མ་འདྲ་བའི་ལམ་སྲོལ་ ཡང་ན་
04:09
or our pristine environment.
74
237880
3080
རང་བཞིན་གནས་སྟངས་འདི་
སྣང་མེད་བསྐྱུར་བཞག་ཐོག་ལས་གཏང་ནི་མི་འོང།
ད་རེས་ ང་བཅས་ཀྱི་ལམ་སྲོལ་འདི་
དར་ཁྱབ་འགྱོ་དོ།
04:14
Today, our culture is flourishing.
75
242680
1680
04:17
We continue to celebrate
our art and architecture,
76
245080
3696
ང་བཅས་འཕྲོ་མཐུད་དེ་ར་ ང་བཅས་ཀྱི་
རིག་རྩལ་དང་ བཟོ་བཀོད་
04:20
food and festivals,
77
248800
1600
གཞེས་སྒོ་དང་ དགའ་སྟོན་
དགེ་སློང་དང་ དགོན་སྡེ་ཚུ་གོང་ལུ་བཀུརཝ་ཨིན།
04:23
monks and monasteries.
78
251880
2080
04:26
And yes, we celebrate
our national dress, too.
79
254760
3880
དེ་དང་གཅིག་ཁར་ ང་བཅས་ཀྱི་
རྒྱལ་ཡོངས་གྱོན་ཆས་ལུ་ཡང་ གུས་བཀུར་ཡོད།
04:32
This is why I can wear my gho with pride.
80
260480
3520
དེ་འབདཝ་ལས་ ང་དཔའ་ཉམས་ཀྱི་སྒོ་ལས་
ང་རའི་གོ་གྱོན་དོ།
ད་ཁྱེད་ལུ་ དགོད་བྲོ་ཅིག་ཞུ་གེ།
04:37
Here's a fun fact:
81
265200
1240
ཁྱེད་ཀྱིས་ ད་ལྟོ་འཛམ་གླིང་གི་
ཧེམ་ཅུ་སྦོམ་ཤོས་འདི་བལྟ་བའི་བསྒང་ཡོད།
04:39
you're looking
at the world's biggest pocket.
82
267520
2600
04:42
(Laughter)
83
270760
2336
༼བགའ་སྐད།༽
ཨ་ནཱ་ལས་འགོ་བཙུགས་ཏེ་
04:45
It starts here,
84
273120
2016
རྒྱབ་ལས་སྦེ་འགྱོ་སྟེ་
04:47
goes around the back,
85
275160
2176
04:49
and comes out from inside here.
86
277360
2480
ཨ་ནཱ་ ནང་ན་ལས་འཐོནམ་ཨིན།
ཧེམ་ཅུ་འདི་ནང་
04:52
In this pocket
87
280400
1496
04:53
we store all manner of personal goods
88
281920
3016
རང་ལུ་དགོ་པའི་ཅ་ཆས་མ་འདྲཝ་ག་ར་བཙུགས་བཏུབ།
04:56
from phones and wallets
89
284960
1920
འགྲུལ་འཕྲིན་དང་ དངུལ་ཁུག
གློག་རིག་ཆུང་བ། ཡིག་སྣོད།
དེ་ལས་ དཔེ་དེབ་ཚུ།
05:00
to iPads, office files and books.
90
288280
3016
05:03
(Laughter)
91
291320
1216
༼བགའ་སྐད།༽
05:04
(Applause)
92
292560
1696
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
05:06
But sometimes --
93
294280
2536
སྐབས་སྐབས་ལུ་
05:08
sometimes even precious cargo.
94
296840
3000
རིན་ཐང་ཆེ་བའི་དོ་ཡང་བཙུགསཔ་ཨིན།
དེ་འབདཝ་ལས་ ང་བཅས་ལམ་སྲོལ་དང་
05:14
So our culture is flourishing,
95
302200
1600
དེ་བཟུམ་སྦེ་ར་ རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཡང་
དར་ཏེ་ཡོད།
05:16
but so is our environment.
96
304560
2456
05:19
72 percent of my country
is under forest cover.
97
307040
3400
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སའི་རྒྱ་ཆ་ ༧༢ འདི་
ནགས་ཚལ་སྦེ་ཡོད།
ང་བཅས་རའི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་ལྟར་འབད་བ་ཅིན་
05:23
Our constitution demands
that a minimum of 60 percent
98
311440
4976
འབྲུག་པའི་ས་ཆ་ཡོངས་བསྡོམས་ལས་
ཉུང་མཐའ་ལུ་བརྒྱ་ཆ་ ༦༠ ཐམ་པ་འདི་
05:28
of Bhutan's total land
shall remain under forest cover
99
316440
3696
གཏན་རྐྱང་ནགས་ཚལ་སྦེ་བཞག་དགོཔ་ཨིན།
05:32
for all time.
100
320160
1216
05:33
(Applause)
101
321400
2520
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
ང་བཅས་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་
05:39
Our constitution,
102
327080
1520
ཨ་ནཱི་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་གིས་
05:41
this constitution,
103
329240
1560
ང་བཅས་ལུ་ནགས་ཚལ་བཞག་དགོཔ་སྦེ་བཀོད་ཡོད།
05:44
imposes forest cover on us.
104
332000
2240
འདི་དང་འབྲེལ་ ང་བཅས་རའི་མངའ་བདག་རྒྱལཔོ་མཆོག་གིས་
རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོ་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ལས་
05:47
Incidentally, our king
used this constitution
105
335880
4216
05:52
to impose democracy on us.
106
340120
1760
དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་
ལག་ལེན་འཐབ་དགོཔ་སྦེ་བཟོ་ཡོད།
05:54
You see, we the people
didn't want democracy.
107
342640
3176
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དོ་འོང་ ང་བཅས་མི་སེར་ཚུ་ལུ་
དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་དགོཔ་མེད།
05:57
We didn't ask for it, we didn't demand it,
108
345840
2976
ང་བཅས་ཀྱིས་འདི་
དགོཔ་སྦེ་ཡང་མ་ཞུཝ་མ་ཚད་ དགོས་འདོད་
06:00
and we certainly didn't fight for it.
109
348840
1800
ཡང་མ་བསྐྱེད་པའི་གུ་ ངེས་པར་དུ་
དགོཔ་སྦེ་བརྩོན་ཤུགས་ཡང་མ་བསྐྱེད།
06:03
Instead, our king imposed democracy on us
110
351280
4696
ཨིན་རུང་ ང་བཅས་ཀྱི་
མངའ་བདག་རྒྱལཔོ་མཆོག་གིས་
དམངས་གཙོའི་ལམ་ལུགས་འདི་ ངེས་པར་དགོཔ་སྦེ་སྤྲོད་གནངམ་མ་ཚད་
རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ནང་ཡང་འཁོད་དགོཔ་སྦེ་ཨུ་ཚུགས་བསྐྱེད་ཅི།
06:08
by insisting that he include it
in the constitution.
111
356000
2840
06:12
But he went further.
112
360520
1240
ད་རུང་དེ་གིས་ཡང་མ་དོ་བར་
06:14
He included provisions in the constitution
113
362480
2640
མངའ་ཞབས་མཆོག་ལས་རྩ་ཁྲིམས་ཆེན་མོའི་ནང་
མངའ་མདག་རྒྱལཔོ་མཆོག་ལུ་གནས་དབྱུང་འབད་ཆོགཔ་དང་གཞན་ཡང་
ང་བཅས་ཀྱི་མ་འོངས་འབྲུག་རྒྱལ་པོ་མཆོག་ཚུ་དགུང་ལོ་༦༥ ལུ་
06:18
that empower the people
to impeach their kings,
114
366320
3040
06:22
and included provisions in here
that require all our kings to retire
115
370080
5536
རྒྱལ་ཁྲི་རྩིས་སྤྲོད་གནང་དགོ་པའི་དོན་ཚན་ཡང་བཙུགས་ཏེ་
མི་སེར་ཚུ་ལུ་དབང་ཆ་སྤྲོད་དེ་ཡོད།
06:27
at the age of 65.
116
375640
1440
06:30
(Applause)
117
378440
1456
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
06:31
Fact is, we already have
a king in retirement:
118
379920
4320
ད་ལྟོའི་གནས་སྟངས་ནང་ ང་བཅས་འབྲུག་གི་
མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་གཅིག་གསེར་ཁྲི་ལས་ཟུར་བཞུགས་འབད་དེ་བཞུགས་ཡོད།
ང་བཅས་ཀྱི་འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་འདི་
06:36
our previous king, the Great Fourth,
119
384840
3296
ལོ་ངོ་བཅུ་ཐམ་གྱི་ཧེ་མ་
ཟུར་བཞུགས་གནང་ཡོདཔ་དང་ དེ་ཡང་
06:40
retired 10 years ago
120
388160
2456
06:42
at the peak of his popularity.
121
390640
2280
སྐད་ཅན་མིང་ཅན་སྦེ་བཞུགས་པའི་བསྒང་ར་ཨིན།
06:45
He was all of 51 years at that time.
122
393720
3960
འདི་བསྒང་ འབྲུག་རྒྱལ་བཞི་པ་མཆོག་
དགུང་ལོ་ ༥༡ ལངམ་ཅིག་ཨིན།
ང་གིས་སླབ་དོ་བཟུམ་སྦེ་
06:51
So as I was saying,
123
399080
1320
ང་བཅས་ཀྱི་ས་ཆ་བརྒྱ་ཆ་༧༢ འདི་
ནགས་ཚལ་གྱིས་གང་སྟེ་ཡོདཔ་དང་
06:53
72 percent of our country
is under forest cover,
124
401480
3416
06:56
and all that forest is pristine.
125
404920
2240
ནགས་ཚལ་འདི་སྔོན་དང་ཕུ་ག་ཨིནམ་སྦེ་ར་ཡོད།
དེ་འབདཝ་ལས་ ང་བཅས་འདི་འཛམ་གླིང་སྐྱེ་ལྡན་
06:59
That's why we are one of the few remaining
126
407720
2376
07:02
global biodiversity hotspots in the world,
127
410120
3016
རིགས་སྣའི་ས་ཁོངས་ཕུད་དོ་དག་པ་ཅིག་
ཡོད་མིའི་གྲས་ལས་
07:05
and that's why we are
a carbon neutral country.
128
413160
2360
གཅིག་ཨིནམ་ལས་ ང་བཅས་འདི་
བཙོག་རླུང་བར་གནས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན།
07:08
In a world that is threatened
with climate change,
129
416360
2336
ད་རེས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་འདི་ གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱིས་
གནོད་དེ་ཡོད་པའི་ནང་ ང་བཅས་འདི་
07:10
we are a carbon neutral country.
130
418720
2920
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་མིའི་
རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཨིན།
07:15
Turns out, it's a big deal.
131
423480
1760
འ་ནཱི་འདི་ ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཅིག་ཨིན་པས།
07:17
Of the 200-odd countries
in the world today,
132
425920
2376
ད་རེས་ཀྱི་འཛམ་གླིང་ནང་བལྟ་བ་ཅིན་རྒྱལ་ཁབ་༢༠༠ དེ་ཅིག་ཡོདཔ་དང་
འདི་ནང་ བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་མི་འདི་
07:20
it looks like we are the only one
133
428320
1760
ང་བཅས་རྐྱངམ་གཅིག་ཨིན་པས་
07:22
that's carbon neutral.
134
430560
1240
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་མི།
07:25
Actually, that's not quite accurate.
135
433520
1960
མ་པ་ར་འབད་བ་ཅིན་ འདི་ཡང་མི་བདེན།
འབྲུག་འདི་བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་
སྡོད་མི་མེན།
07:29
Bhutan is not carbon neutral.
136
437040
1840
འབྲུག་འདི་བརྩོག་རླུང་ནང་
ཚད་ལས་ཉུངམ་སྦེ་ཡོདཔ་ཡོད།
07:31
Bhutan is carbon negative.
137
439920
2320
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལས་དུ་རླངས་འདི་
ཊཱན་ས་ཡ་༢.༢ དེ་ཅིག་འཐོནམ་ཨིན།
07:35
Our entire country generates
2.2 million tons of carbon dioxide,
138
443600
6936
07:42
but our forests, they sequester
more than three times that amount,
139
450560
3840
དེ་འབདཝ་ད་ ང་བཅས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་གྱི་ཚད་འདི་བཟུམ་
ཚར་གསུམ་དེ་ཅིག་བཙགཔ་ཨིན།
དེ་འབདཝ་ལས་ ང་བཅས་འདི་
ལོ་རེ་ནང་དུ་རླངས་ཊཱན་ས་ཡ་ ༤ བ་
07:47
so we are a net carbon sink
140
455720
2136
07:49
for more than four million tons
of carbon dioxide each year.
141
457880
3920
ལྷགཔ་རེ་བཙག་དོ་ཡོདཔ་ལས་ངེས་ཏིག་སྦེ་
བཙོག་རླུང་ཐིམ་སའི་ས་གོ་ཅིག་ཨིན།
07:55
But that's not all.
142
463160
1256
དེ་གིས་ཡང་མི་དོ་
07:56
(Applause)
143
464440
2096
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
07:58
We export most
of the renewable electricity
144
466560
3096
ང་བཅས་ཕྱིར་ཚོང་སྦེ་
སླར་འབྱུང་གློག་མེ་ཚོང་སྒྱུར་འཐབ་མི་འདི་
08:01
we generate from our fast-flowing rivers.
145
469680
2160
ང་བཅས་ཀྱི་མགྱོགས་འགྲོས་འགྱོ་མིའི་
གཙང་ཆུ་ཚུ་ལས་བཟོཝ་ཨིན།
08:05
So today, the clean energy that we export
146
473160
3416
ད་རེས་ ང་བཅས་ཀྱི་ནུས་ཤུགས་གཙང་ཏོག་ཏོ་
ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་མི་གིས་ང་བཅས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ས་ཁོངས་ནང་གི་
དུ་རླངས་ཊཱན་ས་ཡ་༦ ལྷགཔ་ཅིག་བཙག་དོ།
08:08
offsets about six million tons
of carbon dioxide in our neighborhood.
147
476600
5080
08:14
By 2020, we'll be exporting
enough electricity
148
482240
3936
སྤྱི་ལོ་༢༠༢༠ ནང་འཁོད་གློག་མེ་ཕྱིར་ཚོང་ལས་
དུ་རླངས་ཊཱན་
08:18
to offset 17 million tons
of carbon dioxide.
149
486200
3680
ས་ཡ་༡༧ དེ་ཅིག་བཙག་ཚུགས།
ང་བཅས་ཀྱིས་ཆུའི་གློག་མེ་གི་ནུས་པ་ཕྱེད་ དེ་ཅིག་བཏོན་ཏེ་འབད་རུང་
མ་པ་ང་བཅས་ལཱ་འདི་ལུ་བརྩོན་ཤུགས་སྐྱེད་དོ།
08:22
And if we were to harness
even half our hydropower potential,
150
490680
3256
08:25
and that's exactly what we are working at,
151
493960
2040
ནུས་ཤུགས་གཙང་ཏོག་ཏོ་དང་གནོད་པ་མེད་མི་འདི་
08:29
the clean, green energy that we export
152
497120
2376
ཕྱིར་ཚོང་འཐབ་པ་ཅིན་
དུ་རླངས་ཊཱན་
ས་ཡ་༥༠ དེ་ཅིག་བཙག་ཚུགས།
08:31
would offset something like
50 million tons of carbon dioxide a year.
153
499520
5120
08:38
That is more CO2 than what the entire city
of New York generates in one year.
154
506320
5880
འ་ནཱི་འདི་ ནིའུ་ཡོཀ་ཁྲོམ་སྡེ་གིས་ལོ་གཅིག་ནང་
བཟོ་བའི་དུ་རླངས་བ་མང་ཟེར་ཞུ་ནི།
ང་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་ནང་ན་འདི་
ངེས་ཏིག་བཙོག་རླུང་ཐིམ་ས་སྦེ་ཨིནམ་དང་ རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ཁ་ལུ་འདི་
08:45
So inside our country,
we are a net carbon sink.
155
513159
3097
08:48
Outside, we are offsetting carbon.
156
516280
2536
བཙོག་རླུང་ནུས་མེད་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་ཨིན།
08:50
And this is important stuff.
157
518840
1360
འ་ནཱི་འདི་ཁག་ཆེ་ཏོག་ཏོ་ཨིན།
ཁྱེད་ཀྱིས་ཤེས་དོ་བཟུམ་
08:53
You see, the world is getting warmer,
158
521240
1799
འཛམ་གླིང་གི་ཚ་དྲོད་ཡར་འཕར་འགྱོ་དོ་ཡོདཔ་ལས་
08:55
and climate change is a reality.
159
523840
2280
གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་འདི་ངོ་མ་ཨིན་པས།
གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱིས་
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་ལུ་གནོད་དོ།
08:59
Climate change is affecting my country.
160
527440
2240
ང་བཅས་ཀྱི་འཁྱེག་རི་ཚུ་བཞུ་འགྱོཝ་ལས་
09:02
Our glaciers are melting,
161
530280
1440
09:04
causing flash floods and landslides,
162
532360
2496
ཆུ་རུད་དང་ས་རུད་ཚུ་ཐོན་ཏེ་ཡོད།
09:06
which in turn are causing disaster
and widespread destruction in our country.
163
534880
4440
དེ་གིས་ རྒྱལ་ཁབ་ནང་རྐྱེན་ངན་དང་
ཁྱབ་ཆེ་བའི་གནོད་པ་ཚུ་བྱུང་ཡོད།
ང་འ་ནཱི་མཚོ་ནང་འཕྲལ་ཁམས་ཅིག་ཁར་ལྷོད་ཡོད།
09:13
I was at that lake recently.
164
541560
1640
09:15
It's stunning.
165
543760
1240
མཚོ་འདི་སེམས་ཤོར་སི་སི་སྦེ་ཡོད།
09:18
That's how it looked 10 years ago,
166
546240
2976
ལོ་ངོ་༡༠ གྱི་ཧེ་མ་འ་ནཱེ་སྦེ་མཐོངམ་ཨིནམ་དང་
09:21
and that's how it looked 20 years ago.
167
549240
2600
དེ་ལས་ལོ་ངོ་ ༢༠ གི་ཧེ་མ་
འ་ནཱེ་སྦེ་མཐོངམ་ཨིན་པས།
09:24
Just 20 years ago, that lake didn't exist.
168
552320
2840
ལོ་ངོ་ ༢༠ གི་ཧེ་མ་འདི་
མཚོ་འདི་ཡོད་ར་མིན་འདུག
09:27
It was a solid glacier.
169
555880
1800
དེ་བསྒང་ག་ར་འཁྱེག་སྦེ་ཨིན་པས།
09:31
A few years ago, a similar lake
170
559520
2040
ལོ་ངོ་དག་པ་ཅིག་གི་ཧེ་མ་
དེ་བཟུམ་མའི་མཚོ་ཅིག་གི་
09:34
breached its dams
171
562760
1400
མཐའམ་བེད་འགྱོ་སྟེ་
འོག་གི་ལུང་ཤོང་ཚུ་ནང་གནོད་སྐྱོན་རྐྱབ་ཅི།
09:37
and wreaked havoc in the valleys below.
172
565920
2240
གནོད་སྐྱོན་འདི་
མཚོ་གཅིག་རྐྱངམ་གཅིག་གིས་རྐྱབ་ཡོདཔ་ཨིན།
09:42
That destruction
was caused by one glacier lake.
173
570360
3016
09:45
We have 2,700 of them to contend with.
174
573400
3920
ང་བཅས་ཚུ་འདི་མཚོ་ ༢༧༠༠ དེ་ཅིག་གི་
གདོང་ལེན་འབད་དགོཔ་ཡོད།
འདི་ནང་ཤེས་དགོཔ་འདི་
09:50
The point is this:
175
578640
1240
09:52
my country and my people have done nothing
176
580800
3816
ངེ་གི་རྒྱལ་ཁབ་དང་མི་སེར་ཚུ་གིས་
འཛམ་གླིང་ཚ་དྲོད་ཡར་འཕར་འགྱོ་ནི་ལུ་
གནོད་པའི་ལཱ་འབད་འབདཝ་མེད།
09:56
to contribute to global warming,
177
584640
1880
09:59
but we are already bearing the brunt
of its consequences.
178
587920
4120
ཨིན་རུང་ ང་བཅས་འདི་གི་
གནོད་པའི་བྱེམ་ཕོག་སྟེ་ཡོད།
ང་བཅས་བཟུམ་མའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་དང་སྤྱང་ཀ་
གངས་རིའི་བར་ན་སྐོབས་ཚུད་སྦེ་ལུས་ཡོད་པ་ལས་
10:05
And for a small, poor country,
one that is landlocked and mountainous,
179
593640
3936
10:09
it is very difficult.
180
597600
1760
གནམ་མེད་ས་མེད་ལཱ་ཁག་གཏངམ་མས།
10:12
But we are not going to sit
on our hands doing nothing.
181
600320
2616
ཨིན་རུང་ ངབཅས་ཙང་ཙ་འབད་དེ་མི་སྡོད།
ང་བཅས་ཀྱིས་ཡང་གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ལུ་
གདོང་ལེན་འབད་འོང།
10:14
We will fight climate change.
182
602960
1400
10:16
That's why we have promised
to remain carbon neutral.
183
604920
3560
འདི་འབདཝ་ལས་ ང་བཅས་ཀྱི་བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་
སྡོད་ནི་ལུ་ཁས་ལེན་འབད་ཡོད།
10:22
We first made this promise in 2009
184
610480
4336
ང་བཅས་ཀྱི་ཁས་ལེན་དང་པ་འདི་
སྤྱི་ལོ་ ༢༠༠༩ ནང་
ཀོ་པེན་ཧེ་གེན་ལུ་ཚོགས་པའི་
ཀོཔ་ ༡༥ ཞལ་འཛོམས་ནང་ཕུལ་ཡོད།
10:26
during COP 15 in Copenhagen,
185
614840
2760
དེ་བསྒང་ག་གིས་ཡང་ མ་ཤེས་པས།
10:30
but nobody noticed.
186
618800
1200
གཞུང་ཆ་ཁྱབ་ ཁོང་ར་གཅིག་གིས་གཅིག་ལུ་
གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་འཐོན་བཅུག་པའི་སྐོར་ལས་
10:32
Governments were so busy
arguing with one another
187
620960
2656
10:35
and blaming each other
for causing climate change,
188
623640
2936
ཁ་ཉེས་བཀལ་ཏེ་འུར་བྱེལ་འཐབ་སྡོད་ནུག
10:38
that when a small country
raised our hands and announced,
189
626600
3656
རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཀུ་ཅིག་གིས་ལགཔ་ཡར་འཐུ་སྟེ་
ང་བཅས་ནཱ་ལས་ཕར་དུས་གཏན་རྐྱང་
10:42
"We promise to remain
carbon neutral for all time,"
190
630280
3096
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་ནི་ཟེར་སླབ་ད་
10:45
nobody heard us.
191
633400
1200
ག་གིས་ཡང་ཉན་ཁུག་མ་བཏབ་པས།
10:47
Nobody cared.
192
635880
1200
ག་ལུ་ཡང་ཚ་གྱང་མིན་འདུག
པེ་རིས་ལུ་ ན་ཧིང་སྤྱི་ཟླ་༡༢ པའི་ནང་
10:51
Last December in Paris,
193
639400
1800
10:54
at COP 21, we reiterated our promise
194
642480
3256
ཀོཔ་༢༡ པའི་ཞལ་འཛོམས་ནང་ལོག་སྟེ་ར་
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་ དུས་གཏན་རྐྱང་སྡོད་ནི་ཟེར་
ད་རུང་ཁས་ལེན་ཕུལ་ཡི།
10:57
to remain carbon neutral
for all time to come.
195
645760
2560
11:01
This time, we were heard.
196
649760
1320
ད་རེས་ནཱ་འབདན་
ང་བཅས་ཀྱིས་ཞུ་མི་ལུ་ག་ར་གིས་ཉན་ཅི།
11:03
We were noticed, and everybody cared.
197
651880
2400
ང་བཅས་ཀྱིས་ཞུ་མི་སྙན་གསནམ་མ་ཚད་
ག་ར་གིས་རྩིས་མཐོང་འབད་ཡི། པེ་རིས་ལུ་ མ་འདྲཝ་འབྱུང་མི་འདི་
གཞུང་ཆ་ཁྱབ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལས་གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་
11:09
What was different in Paris
was that governments came round together
198
657200
4936
11:14
to accept the realities of climate change,
199
662160
2616
འཐོན་མི་འདི་ངོས་ལེན་འབད་ཡོདཔ་མ་ཚད་
11:16
and were willing to come together
and act together and work together.
200
664800
3360
ག་ར་གཅིག་ཁར་སྡོད་ཞིནམ་ལས་ ལཱ་གཅིག་ཁར་
འབད་ནི་གི་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ཡོད།
11:21
All countries, from the very small
to the very large,
201
669000
3160
རྒྱལ་ཁབ་ཆུང་ཤོས་ལས་
སྦོམ་ཤོས་ཚུན་ག་ར་གིས་
བཙོག་རླུང་ཕྱིར་བཏོན་འབད་ནི་འདི་
མར་ཕབ་འབད་ནི་གི་ཁས་བླངས་ཕུལ་ཡོད།
11:25
committed to reduce
the greenhouse gas emissions.
202
673440
3920
འཛམ་གླིང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་
བཀོད་ཁྲམ་ཞལ་འཛོམས་དང་འཁྲིལ་བ་ཅིན་
11:30
The UN Framework Convention
on Climate Change
203
678680
3096
11:33
says that if these so-called
intended commitments are kept,
204
681800
4760
ག་ར་གིས་ཁས་བླངས་འབད་མི་འདི་གུ་
གནས་ཚུགས་པ་ཅིན་
ང་བཅས་ཀྱིས་འཛམ་གླིང་ཚ་དྲོད་ཡར་འཕར་འདི་
བསིལ་དྲོད་ཚད་གཞི་ སེལ་ཤི་ཡཱསི་གཉིས་ཀྱི་ནང་འཁོད་
11:39
we'd be closer
to containing global warming
205
687400
2216
11:41
by two degrees Celsius.
206
689640
1360
བཞག་ཚུགས་པའི་རེ་བ་ཡོད།
11:46
By the way,
207
694440
1200
ད་ག་ཁྱབ་རུང་
ང་གིས་ནཱ་གི་ ཊེཏ་འགོ་འདྲེན་པ་ཚུ་ལུ་
11:48
I've requested the TED organizers here
208
696640
2736
11:51
to turn up the heat in here
by two degrees,
209
699400
3880
ནཱ་གི་དྲོད་ཚད་འདི་
ཌི་གི་རི་གཉིས་ཀྱིས་ཡར་སེང་འབད་ད་སླབ་ཅི།
ཁྱེད་ལ་ལུ་ཅིག་
ཨ་རྟག་དང་མ་འདྲ་བའི་དྲོད་ཚོར་བ་ཅིན་
11:56
so if some of you
are feeling warmer than usual,
210
704520
2816
11:59
you know who to blame.
211
707360
1200
ག་ལུ་ཁ་གཏང་ནི་ཨིན་ན་མཁྱེན་དོ་འོང།
ང་བཅས་ག་ར་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ཁས་བླངས་འདི་
ལུ་གནས་དགོཔ་འདི་ཁག་ཆེ།
12:03
It's crucial that all of us
keep our commitments.
212
711520
3640
འབྲུག་རྒྱལ་ཁབ་གི་ཐད་ཁར་ལྷོདཔ་ད་འདི་
12:07
As far as Bhutan is concerned,
213
715600
1456
12:09
we will keep our promise
to remain carbon neutral.
214
717080
3440
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་ སྡོད་ནིའི་ཁས་ལེན་ལུ་
གནས་ཏེ་ར་སྡོད་འོང་།
12:13
Here are some of the ways we are doing it.
215
721560
2040
ང་བཅས་ཀྱིས་ཐབས་ལམ་བཏོན་མི་
ལ་ལུ་ཅིག་ཞུ་བ་ཅིན་
12:16
We are providing free electricity
to our rural farmers.
216
724760
2840
ང་བཅས་གྲོང་གསེབ་ཚུ་ནང་
གློག་མེ་སྟོང་པར་བྱིན་ཏེ་ཡོད།
12:20
The idea is that, with free electricity,
they will no longer have to use firewood
217
728240
6296
དེ་སྦེ་བྱིན་དགོ་མི་འདི་ཡང་ གློག་མེ་སྟོང་པར་བྱིན་པ་ཅིན་
ཁོང་གིས་ལྟོ་འབད་ནིའི་དོན་ལུ་
ཐབས་ཤིང་ལག་ལེན་འཐབ་མི་དགོ།
12:26
to cook their food.
218
734560
1200
12:28
We are investing in sustainable transport
219
736520
2816
ང་བཅས་ཀྱི་ཡུན་བརྟན་སྐྱེལ་འདྲེན་ནང་
མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་འབད་དོ་ཡོདཔ་དང་གློག་མེའི་འགྲུལ་འཁོར་ཉོ་ནིའི་
ནང་གོང་ཚད་ཕབ་ཆག་འབད་དེ་བྱིནམ་ཨིན།
12:31
and subsidizing the purchase
of electric vehicles.
220
739360
3456
12:34
Similarly, we are subsidizing
the cost of LED lights,
221
742840
4136
དེ་དང་འདྲཝ་ ནུས་ཆུང་གློག་ཤེལ་ཉོ་ནིའི་གོང་ཚད་ཡང་
ཕབ་ཆག་འབད་དེ་བྱིན་ཡོད།
12:39
and our entire government
is trying to go paperless.
222
747000
4296
ང་བཅས་གཞུང་གི་ཡིག་འགྲུལ་ག་ར་
ཤོག་ཀུ་ལག་ལེན་འཐབ་ནི་མེདཔ་བཟོ་དོ།
12:43
We are cleaning up our entire country
through Clean Bhutan, a national program,
223
751320
4496
ང་བཅས་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་ལས་རིམ་ འབྲུག་གཙང་སྦྲ་ཟེར་མི་གི་ཐོག་ལས་
རྒྱལ་ཁབ་མཐའ་དབུས་ག་ར་ གཙང་ཏོག་ཏོ་བཟོ་དོ་ཡོདཔ་དང་
12:47
and we are planting trees
throughout our country
224
755840
3136
འབྲུག་སྔོ་ལྗང་ཟེར་མི་གི་ཐོག་ལས་
རྒྱལ་ཁབ་མཐའ་དབུས་ག་རའི་ནང་
12:51
through Green Bhutan,
225
759000
1440
ཤིང་བཙུགས་དོ།
12:53
another national program.
226
761160
2120
དེ་འབདཝ་ད་ ང་བཅས་ཀྱིས་
བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་སྡོད་ནི་གི་
12:56
But it is our protected areas
227
764320
2176
12:58
that are at the core
of our carbon neutral strategy.
228
766520
3320
ཐབས་བྱུས་གཙོ་བོའི་གྲལ་ཁར་
ང་བཅས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་གླིང་ག་ཚུ་ཨིན།
13:02
Our protected areas are our carbon sink.
229
770320
3216
ང་བཅས་ཀྱི་སྲུང་སྐྱོབ་གླིང་ག་འདི་
བཙོག་རླུང་ཐིམ་ས་ཨིན།
13:05
They are our lungs.
230
773560
1800
འདི་ཚུ་ང་བཅས་གཟུགས་ཀྱི་གློཝ་དང་འདྲ།
ད་རེས་ ང་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱེད་བ་མངམ་འདི་
རྒྱལ་ཡོངས་གླིང་ག་དང་ རང་བཞིན་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་འདི་
13:08
Today, more than half
our country is protected,
231
776880
3496
13:12
as national parks, nature reserves
232
780400
2376
རི་དྭགས་ས་ཁོངས་སྦེ་བཞག་ཡོད།
13:14
and wildlife sanctuaries.
233
782800
1920
དེ་ནང་དགའ་ཤོས་ཅིག་ག་ཅི་ཡོད་
ཟེར་བ་ཅིན་ ས་ཁོངས་འདི་ཚུ་ག་ར་ སྐྱེ་ལྡན་བར་ཁྱམ་ས་གོའི་
13:17
But the beauty is that we've connected
them all with one another
234
785400
4096
13:21
through a network of biological corridors.
235
789520
2920
མཐུད་འབྲེལ་ཐོག་ལས་མཐུད་དེ་ཡོད།
འདི་གིས་ ག་ཅི་སྟོནམ་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་
ང་བཅས་སེམས་ཅན་ཚུ་
13:26
Now, what this means
236
794120
1256
13:27
is that our animals are free
to roam throughout our country.
237
795400
3920
རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་ག་ཏེ་ཡང་
འཁྱམས་ཏེ་འགྱོ་ཚུགས།
དཔྱེ་སྦེ་ ཨ་ནཱི་སྟག་འདི་བལྟ་ད།
13:33
Take this tiger, for example.
238
801760
1416
13:35
It was spotted
at 250 meters above sea level
239
803200
3696
སའི་མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོ་ལས་མི་ཊར་༢༥༠ གི་
ཚ་དྲོད་ཡོད་པའི་ནགས་ཚལ་ནང་མཐོང་མི་འདི་
13:38
in the hot, subtropical jungles.
240
806920
2320
13:42
Two years later, that same tiger
241
810040
2976
ལོ་གཉིས་ཀྱི་རྒྱབ་ལས་ སྟག་འདི་ར་
13:45
was spotted near 4,000 meters
242
813040
3496
སའི་མཐོ་ཚད་མི་ཊར་༤༠༠༠
གི་བསིལ་དྲགས་ཡོད་པའི་ གངས་རི་ནང་
མཐོངམ་ཨིན་མས།
13:48
in our cold alpine mountains.
243
816560
2520
ཨ་ནཱི་འདི་ ཡ་མཚན་ཆེ་སི་སི་མིན་ནུག་ག།
13:51
Isn't that awesome?
244
819840
1200
13:53
(Applause)
245
821720
4056
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
ང་བཅས་ཨ་ནཱེ་སྦེ་ར་བཞག་ནི་འདི་ཁག་ཆེ།
13:57
We must keep it that way.
246
825800
1840
14:00
We must keep our parks awesome.
247
828480
2080
ང་བཅས་ཀྱི་གླིང་ག་ཚུ་
ཡ་མཚན་ཅན་སྦེ་བཞག་ནི་འདི་ཁག་ཆེ།
14:03
So every year, we set aside resources
to prevent poaching, hunting,
248
831840
4696
ལོ་ཨ་རྟག་ར་ ང་བཅས་གླིང་ག་ནང་བཙོག་པ་དང་ ས་གཏེར།
ཤ་བདའ་ནི་ སེམས་ཅན་གསད་ནི་ཚུ་སྔོན་འགོག་འབད་ནིའི་མཐུན་རྐྱེན་ཡང་
14:08
mining and pollution in our parks,
249
836560
2376
བཞགཔ་མ་ཚད་ གླིང་ག་འདི་ནང་
སྡོད་མིའི་མི་སྡེ་ཚུ་ལུ་
14:10
and resources to help communities
who live in those parks
250
838960
5136
རང་བཞིན་གནས་སྟངས་དང་
མཐུནམ་སྦེ་སྡོད་པའི་གུ་
ནགས་ཚལ་འཛིན་སྐྱོང་དང་
14:16
manage their forests,
251
844120
1496
གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་དང་མཐུན་གྱུར་འབད་ནི་
14:17
adapt to climate change,
252
845640
1456
14:19
and lead better lives while continuing
to live in harmony with Mother Nature.
253
847120
4000
དེ་ལས་ མི་ཚེ་ཧེ་མ་བ་དྲགཔ་སྦེ་སྐྱོང་ཚུགས་ནིའི་
དོན་ལུ་ཡང་མཐུན་རྐྱེན་ལོགས་སུ་སྦེ་བཞག་ཡོད།
14:24
But that is expensive.
254
852600
1240
ཨ་ནཱི་འདི་ འགྲོ་སོང་སྦོམ་
གནས་པའི་གཞི་ཨིན་མས།
14:26
Over the next few years,
our small economy won't have the resources
255
854640
5736
ནཱ་ལས་ཕར་ ལོ་དག་པ་ཅིག་ནང་
ང་བཅས་དཔལ་འབྱོར་ཆུང་ཀུ་འདི་ནང་
རང་བཞིན་གནས་སྟངས་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནིའི་ མ་དངུལ་ཡང་
ལངམ་སྦེ་བཏོན་མི་ཚུགས་ནི་མས།
14:32
to cover all the costs that are required
to protect our environment.
256
860400
3720
མ་གཞི་ རྩིས་བཏོན་ལྟཝ་ད་
14:37
In fact, when we run the numbers,
257
865560
1616
14:39
it looks like it'll take us
at least 15 years
258
867200
2696
ང་བཅས་ཀྱི་ཉམས་སྲུང་ལཱ་གི་འགྲོ་སོང་ཧྲིལ་བུམ་
རང་ལས་བཏོན་ནིའི་དོན་ལུ་ ལོ་ངོ་༡༥ ལྷགཔ་ཅིག་བསྒོར་ནི་མས།
14:41
before we can fully finance
all our conservation efforts.
259
869920
4160
14:47
But neither Bhutan,
260
875280
1240
དེ་འབདཝ་ད་ འབྲུག་དང་
14:49
nor the world
261
877720
1200
འཛམ་གླིང་ལུ་
14:51
can afford to spend 15 years
going backwards.
262
879480
3160
ལོ་ངོ་༡༥ དེ་ཅིག་
རྒྱབ་བཤུད་རྐྱབ་སྡོད་པར་མི་བཏུབ།
འདི་འབདཝ་ལས་ མི་དབང་མངའ་བདག་རྒྱལ་པོ་མཆོག་གིས་
14:56
This is why His Majesty the King
263
884600
2240
འབྲུག་པའི་ཚེ་སྲོག་ཟེར་བའི་
ལས་རིམ་འགོ་བཙུགས་ཅི།
14:59
started Bhutan For Life.
264
887720
1640
འབྲུག་པའི་ཚེ་སྲོག་ཟེར་མི་གིས་
ང་བཅས་ལུ་དགོ་པའི་
15:02
Bhutan For Life gives us the time we need.
265
890320
2576
དུས་ཚོད་བྱིནམ་ཨིན། འདི་གིས་ང་བཅས་ལུ་
ཉེ་བར་མཁོ་བའི་དུས་མཚམས་བྱིནམ་ཨིན།
15:04
It gives us breathing room.
266
892920
1400
15:07
It is essentially a funding mechanism
267
895120
2376
འདི་གིས་ང་བཅས་གཞུང་གིས་
རང་བཞིན་གནས་སྟངས་ཧྲིལ་བུམ་བདག་འཛིན་
15:09
to look after our parks,
268
897520
1936
འབད་མ་ཚུགས་ཚུན་
ང་བཅས་རའི་གླིང་ག་བལྟ་ནི་དང་
15:11
to protect our parks,
269
899480
1440
ཉེན་སྲུང་འབད་ནི་ལུ་ཉེ་བར་མཁོ་བའི་
15:13
until our government
can take over on our own fully.
270
901680
2880
མ་དངུལ་གྱི་བདེ་དོག་བཟོཝ་ཨིན།
15:17
The idea is to raise a transition fund
271
905720
3776
དེ་ནང་གི་ཐབས་ཤེས་འདི་
མི་ངོམ་དང་ལས་འཛིན་ གཙུག་སྡེ་ཚུ་ལས་
བར་སྐབས་ཀྱི་མ་དངུལ་ཅིག་བསྡུ་ནི་དང་
15:21
from individual donors,
corporations and institutions,
272
909520
3320
དེ་ཡང་སྔོན་སྒྲིག་གནས་ཚིག་ ཚུ་བསྒྲུབ་ནི་དང་
མ་དངུལ་དགོཔ་ག་ར་ལངམ་སྦེ་བསྡུ་ཚར་བ་ཅིན་
15:25
but the deal is closed only
after predetermined conditions are met
273
913840
4536
15:30
and all funds committed.
274
918400
1600
སྒྲིག་ཆ་འདི་ཆ་གནས་ཡོདཔ་སྦེ་བརྩི་ནི་ཨིན།
15:32
So multiparty, single closing:
275
920920
2920
དེ་འབདཝ་ལས་ རྩ་བོ་སྣ་མང་ཨིན་རུང་
སྒྲིག་ཆའི་ཆ་གནས་གཅིག་སྦེ་ཨིན།
15:36
an idea we borrowed from Wall Street.
276
924360
2160
ཐབས་ཤེས་འདི་ ཝཱལ་ཨིསི་ཊིཊ་ལས་
རྟ་དྲངས་དྲངམ་ཨིན།
15:39
This means that individual donors
can commit without having to worry
277
927680
4296
དེའི་དོན་དག་འདི་ ཞལ་འདེབས་བྱིན་མིའི་མི་ངོམ་ཚུ་གིས་
ཞལ་འདེབས་བྱིན་ཚུགས་ནི་དང་ མ་དངུལ་ཉུང་བའི་འཆར་གཞི་ཨིན་པའི་
15:44
that they'll be left
supporting an underfunded plan.
278
932000
3960
དོགས་པ་རྩ་ལས་ཟ་མ་དགོཔ་སྦེ་ཨིན།
ཐབས་ཤེས་འདི་ མགྱོགས་འགྲོས་ཀྱི་
ལས་འགུལ་བཟུམ་ཨིནམ་དང་
15:49
It's something like a Kickstarter project,
279
937480
2256
15:51
only with a 15-year time horizon
280
939760
2376
དེའི་དུས་ཡུན་ལོ་ངོ་༡༥ དང་
15:54
and millions of tons
of carbon dioxide at stake.
281
942160
3320
དུ་རླངས་ཊཱན་ས་ཡ་ལས་བཅསཔ་སྦེ་
བཀག་བཞག་མི་བཞག་གི་ཐུགས་བསམ་བཞེས་དགོ།
15:58
Once the deal is closed,
282
946400
1720
ལན་ཐེངས་གཅིག་ སྒྲིག་ཆ་འདི་
ཆ་གནས་འབད་ཚར་བའི་བསྒང་ལས་
16:01
we use the transition fund
to protect our parks,
283
949320
4056
བར་སྐབས་ཀྱི་མ་དངུལ་འདི་ལག་ལེན་འཐབ་ཐོག་ལས་
ང་བཅས་ཀྱིས་ གླིང་ག་འདི་སྲུང་སྐྱོབ་འབད་ནི་དང་
16:05
giving our government time
to increase our own funding gradually
284
953400
5176
དེ་གིས་བར་ན་ གཞུང་གིས་མ་དངུལ་རྒྱབ་སྐྱོར་འདི་
ཨ་ཙི་རེ་སྦེ་ ལོ་ངོ་༡༥ ཚུན་གྱི་བར་
16:10
until the end of the 15-year period.
285
958600
2016
ཡར་སེང་འབད་དེ་བྱིན་ནི་ཨིན།
16:12
After that, our government
guarantees full funding forever.
286
960640
5560
དེ་གི་ཤུལ་ལས་ དུས་རྒྱུན་ར་ མ་དངུལ་ཧྲིལ་བུམ་
གཞུང་གི་ཁ་ཐུག་ལས་ བྱིན་ནི་གི་ཁས་ལེན་ཡོད།
ང་བཅས་འདི་གུ་ལྷོད་ནི་འབད་དོ།
16:20
We are almost there.
287
968120
1200
16:21
We expect to close later this year.
288
969800
1840
ད་རེས་ཀྱི་ལོ་མཇུག་ཁམས་ལུ་ སྒྲིག་ཆ་འདི་
ཆ་གནས་འབད་ཚུགས་པའི་རེ་བ་ཡོད།
16:24
Naturally, I'm pretty excited.
289
972640
1696
དེ་གིས་ང་ གནམ་མེད་ས་མེད་
སྤྲོ་བ་བྱུང་སྟེ་ཡོད།
16:26
(Applause)
290
974360
3640
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
འཛམ་གླིང་རི་དྭགས་མ་དངུལ་འདི་ ང་བཅས་ཀྱི་ལཱ་འདི་ནང་
མཉམ་རོགས་གཙོ་ཅན་ཨིནམ་ལས་ ཁོང་གིས་འབྲུག་དང་འཛམ་གླིང་ནང་ལུ་
16:32
The World Wildlife Fund
is our principle partner in this journey,
291
980280
6040
16:38
and I want to give them a big shoutout
292
986960
2056
ཁྱད་འཕགས་ཀྱི་ལཱ་འབད་གནང་མི་ལུ་
16:41
for the excellent work
they are doing in Bhutan
293
989040
2320
ང་རའི་ཁ་ཐུག་ལས་
བཀའ་དྲིན་ལེགས་སོ་ཞུ་ནི་ཨིན།
16:44
and across the world.
294
992160
1256
16:45
(Applause)
295
993440
3576
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
16:49
Whew, it is getting warm in here.
296
997040
1960
ཨའོ་ད་འབདན་ ནཱ་ལུ་དྲོད་བཏགས་དོ།
ང་བཅས་ཀྱི་སྲུང་ལུ་ཉན་མི་འདི་ལུ་
བཀའ་དྲིན་དགའ་ཚོར་ཡོད།
17:04
I thank you for listening to our story,
297
1012320
2000
17:07
a story of how we are keeping
our promise to remain carbon neutral,
298
1015120
4536
སྲུང་འདི་ཡང་ ང་བཅས་ཀྱི་ཁས་ལེན་བཞིན་དུ་
ག་དེ་སྦེ་བཙོག་རླུང་བར་གནས་སྦེ་བཞག་དོ་ག་དང་
17:11
a story of how we are keeping
our country pristine,
299
1019680
3720
ང་བཅས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རང་བཞིན་གནས་སྟངས་འདི་
ང་བཅས་དང་ ཨ་ལུ་ཚུ་ ཁྱེད་ཀྱི་ཨ་ལུ་ཚུ་
17:16
for ourselves, our children,
300
1024359
1681
དེ་ལས་འཛམ་གླིང་གི་དོན་ལུ་
སྔར་བཞིན་བདག་འཛིན་འཐབ་སྟེ་
17:18
for your children and for the world.
301
1026760
2079
བཞག་ཡོད་པའི་སྐོར་ལས་ཨིན།
དེ་འབདཝ་ད་ ང་བཅས་ན་སྲུང་གཏང་པར་འོངམ་མེན།
སྲུང་གཏང་པར་ཨིན་ན?
17:22
But we are not here
to tell stories, are we?
302
1030560
2080
17:25
We are here to dream together.
303
1033640
2760
ང་བཅས་ནཱ་ལུ་ གཅིག་ཁ་སྦེ་
རེ་འདོད་བསྒྲུབ་པར་ཨིན།
17:29
So in closing, I'd like to share
one more dream that I have.
304
1037319
3760
དེ་འབདཝ་ལས་ མཇུག་ལུ་ ང་རའི་ཁ་ཐུག་ལས་
ངེ་གི་རེ་འདོད་གཅིག་བཤད་ནི་ཨིན།
17:34
What if we could mobilize
our leadership and our resources,
305
1042200
3616
ང་བཅས་ཀྱིས་ག་དེམ་ཅིག་སྦེ་
འགོ་ཁྲིད་དང་ རྒྱུ་ཆས་
17:37
our influence and our passion,
306
1045839
2657
དབང་ཤུགས་ སྤྲོ་སྣང་ཚུ་མཉམ་འབྲེལ་ཐོག་ལས་
17:40
to replicate the Bhutan For Life idea
to other countries
307
1048520
3296
འབྲུག་པའི་ཚེ་སྲོག་ཟེར་བའི་ཐབས་ཤེས་འདི་
རྒྱལ་ཁབ་གཞན་ཁ་ལས་ཕར་ ཅོག་གཅིགཔ་སྦེ་འབད་བ་ཅིན་
17:43
so that they too
308
1051840
1440
ཁོང་རའི་སྲུང་སྐྱོབ་ས་ཁོངས་འདི་
17:46
can conserve their
protected areas for all time.
309
1054640
2280
དུས་བརྟན་རྐྱང་ཉམས་སྲུང་འབད་ཚུགས།
དེ་ཡང་གཙོ་བོ་ར་ རྒྱལ་ཁབ་མང་ཤོས་ཅིག་ནང་ར་
ང་བཅས་བཟུམ་མའི་དཀའ་སྡུག་མྱོང་དོ་ཡོདཔ་ལས་བརྟེན་ཨིན།
17:50
After all, there are many other countries
who face the same issues that we face.
310
1058160
3762
17:53
They too have natural resources
311
1061946
2190
ཁོང་ཚུ་ལུ་ཡང་ འཛམ་གླིང་ཡུན་བརྟན་བཞག་ནིའི་
17:56
that can help win the world's fight
for sustainability,
312
1064160
2920
གདོང་ལེན་འབད་ཚུགས་པའི་
རང་བཞིན་རྒྱུ་ཆས་ཡོད་རུང་
18:00
only they may not have the ability
to invest in them now.
313
1068160
2896
ད་ལྟོ་གནས་སྐབས་ཅིག་དེ་ནང་མ་རྩ་གཞི་བཙུགས་འབད་ནིའི་
ལྕོགས་གྲུབ་མེདཔ་འོང།
18:03
So what if we set up Earth For Life,
314
1071080
2440
ང་བཅས་ཀྱིས་ འབྲུག་པའི་ཚེ་སྲོག་ཟེར་བའི་
ཐབས་ཤེས་བཟུམ་ཅིག་
18:06
a global fund, to kickstart
the Bhutan For Life throughout the world?
315
1074120
4080
འཛམ་གླིང་ཡོངས་ལུ་ཁྱབ་པའི་ འཛམ་གླིང་གི་མ་དངུལ་ལས་རིམ་ཅིག་ མིང་ཡང་
འཛམ་གླིང་གི་ཚེ་སྲོག་ཟེར་མི་ཅིག་གཞི་བཙུགས་འབད་བ་ཅིན་མི་དྲག་ག་ཟེར་མནོཝ་མས།
18:12
I invite you to help me,
316
1080320
1480
ཁྱེད་ཚུ་གིས་ ང་བཅས་ཀྱི་རེ་འདོད་འདི་
རྒྱལ་ཁབ་ས་མཚམས་ཕྱི་ཁར་འབག་སྟེ་
18:14
to carry this dream beyond our borders
317
1082720
2456
ང་བཅས་འཛམ་གླིང་གི་མ་འོངས་པའི་མདུན་ལམ་ལུ་
ཚ་གྱང་ཡོད་མི་ཚུ་གིས་
18:17
to all those who care
about our planet's future.
318
1085200
4440
གྲོགས་རམ་འབད་ནིའི་ནང་
སྤྲོ་བ་བསྐྱེད་ནང་ཟེར་ཞུ་ནི་ཨིན།
18:22
After all, we're here to dream together,
319
1090880
3280
ག་ཁྱབ་ཟེར་བ་ཅིན་ ང་བཅས་ག་ར་
རེ་འདོད་འདི་གཅིག་ཁར་འགྲུབ་ནི་དང་
18:27
to work together,
320
1095000
1776
ལཱ་གཅིག་ཁར་འབད་ནི་
18:28
to fight climate change together,
to protect our planet together.
321
1096800
3600
གནམ་གཤིས་འགྱུར་འགྲོས་ཀྱི་གདོང་ལེན་འབད་ནི།
དེ་ལས་འཛམ་གླིང་ཉེན་སྲུང་ ཡང་གཅིག་ཁ་སྦེ་འབད་དགོཔ་ཡོད།
18:33
Because the reality is
322
1101080
1760
ག་ཅི་སྨོ་ཟེར་བ་ཅིན་ དངོས་སུ་འདི་
ང་བཅས་ག་ར་འདི་ནང་གཅིག་ཁར་ཨིན།
18:36
we are in it together.
323
1104280
1400
18:38
Some of us might dress differently,
324
1106720
2080
ང་བཅས་ལ་ལུ་ཅིགཔོ་འདི་
གོ་ལ་སོ་སོ་གྱོནམ་ཨིན་རུང་
18:41
but we are in it together.
325
1109520
1240
འདི་ནང་འདི་གཅིག་ཁར་ཨིན་མནོཝ་མས།
18:43
Thank you very much,
326
1111720
1280
གནམ་མེད་ས་མེད་བཀའ་དྲིན་ཆེ།
18:45
and kadrin chhe la. Thank you.
327
1113320
1896
བཀྲ་ཤིས་བདེ་ལེགས།
18:47
(Applause)
328
1115240
1616
༼ཐལ་རྩེད་བརྡུངས།༽
18:48
Thank you, thank you, thank you.
329
1116880
1640
བཀའ་དྲིན་ཆེ། བཀའ་དྲིན་ཆེ། བཀའ་དྲིན་ཆེ།

▲Back to top

ABOUT THE SPEAKER
Tshering Tobgay - Prime Minister of Bhutan
Acting on his mandate to move Bhutan into the 21st century, Prime Minister Tshering Tobgay is transforming his nation -- while maintaining its “Gross National Happiness.”

Why you should listen

Tshering Tobgay went from civil servant to politician to prime minister -- all the while maintaining his star social media profile in one of Asia’s most progressive emerging states. As the second democratically elected Prime Minister of Bhutan, Tobgay continues to emphasize his country’s core value of happiness.

Bhutan's acclaimed "Gross National Happiness" index prioritizes well-being over financial growth. But Tobgay also seeks to solve Bhutan's great challenges: unemployment, poverty, gaps in education and infrastructure. WIth a foundation of optimism, his administration and the country's young democracy hope to become a paragon of stability in the developing world.

More profile about the speaker
Tshering Tobgay | Speaker | TED.com