English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write comments in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TEDGlobal 2017

Miho Janvier: Lessons from a solar storm chaser

Miho Janvier: Mësime nga një "gjahtare" e stuhive diellore

Filmed:
1,106,943 views

Fizikania hapësinore Miho Janvier studion stuhitë diellore: retë gjigante të grimcave që shpëtojnë nga Dielli dhe mund të prishin jetën në Tokë (duke prodhuar gjithashtu aurora mahnitëse). Si e studioni atmosferen në Diell, e cila digjet në temperatura deri në 10 milionë gradë Kelvin? Me matematikë! Ndiqni TED Fellow si ajo ndan punën e saj duke u përpjekur për të kuptuar më mirë se si Dielli na ndikon këtu në Tokë.

- Space physicist
TED Fellow Miho Janvier studies the the Sun -- in particular the origin of phenomena called "solar storms" which can impact planets in the solar system. Full bio

It is almost the end of the winter,
Është gati fundi i dimrit
00:13
and you've woken up to a cold house,
dhe zgjohesh në një shtëpi të ftohtë
00:16
which is weird, because
you left the heater on all night.
që është e çuditshme, sepse e kishe lënë
ngrohësen ndezur gjatë gjithë natës.
00:19
You turn on the light.
Ti ndez dritën,
00:24
It's not working.
nuk punon.
00:25
Actually, the coffee maker, the TV --
none of them are working.
Në fakt, makina e kafes, televizori,
asnjë prej tyre nuk punon.
00:27
Life outside also seems to have stopped.
Jeta jashtë duket sikur ka ndaluar.
00:33
There are no schools,
Shkollat janë të mbyllura,
00:36
most of the businesses are shut,
shumica e bizneseve gjithashtu,
00:38
and there are no working trains.
trenat nuk punojnë.
00:40
This is not the opening scene
of a zombie apocalypse movie.
Kjo nuk është skena hyrëse
e ndonjë filmi me apokalips mumjesh.
00:43
This is what happened in March 1989
in the Canadian province of Quebec,
Kjo është ajo që ndodhi në mars të 1989
në rajonin e Kuebekut (Quebec), Kanada,
00:48
when the power grid lost power.
kur rrjeti elektrik
pushoi së funksionuari.
00:54
The culprit?
Shkaku?
00:57
A solar storm.
Një stuhi diellore.
00:59
Solar storms are giant clouds of particles
Stuhia diellore
është një grumbull grimcash,
01:01
escaping from the Sun from time to time,
të cilat shkëptuten
nga Dielli herë pas here,
01:04
and a constant reminder that we live
in the neighborhood of an active star.
dhe një dukuri që na kujton vazhdimisht
se jetojmë në zonën e një ylli aktiv.
01:06
And I, as a solar physicist,
Dhe mua, si një fizikante diellore,
01:13
I have a tremendous chance
to study these solar storms.
më është dhënë mundësia
më e madhe të studioj këto stuhi diellore.
01:15
But you see, "solar storm chaser"
Por siç e shikoni,
të jesh "gjahtar i stuhive diellore"
01:19
is not just a cool title.
nuk është thjesht një titull interesant.
01:22
My research helps to understand
where they come from,
Kërkimet e mia ndihmojnë
që të kuptohet nga vijnë ato,
01:24
how they behave
si veprojnë
01:28
and, in the long run,
dhe, pas një kohe të gjatë,
01:29
aims to mitigate their effects
on human societies,
qëllimi im është të zvogëloj efektin
e stuhive në shoqërinë njerëzore.
01:31
which I'll get to in a second.
për të cilën do të flas më vonë.
01:34
At the beginning of the space
exploration age 50 years ago only,
Në fillesat e kërkimeve hapësinore,
pra vetëm 50 vjet më parë,
01:37
the probes we sent in space
sondat që dërguam në hapësirë
01:42
revealed that the planets
in our Solar System
zbuluan se planetet e Sistemit Diellor
01:44
constantly bathe in a stream of particles
that are coming from the Sun
preken gjatë gjithë kohës nga rryma
e grimcave që vijnë nga Dielli,
01:47
and that we call the solar wind.
dhe kjo është ajo që
ne e quajmë era diellore.
01:52
And in the same way that global wind
patterns here on Earth
Dhe të njëjtën strukturë
që ka era globale këtu në Tokë
01:55
can be affected by hurricanes,
e cila mund të ndikohet nga stuhitë,
01:59
the solar wind is sometimes
affected by solar storms
po ashtu edhe era diellore
ndikohet nga stuhitë diellore,
02:01
that I like to call "space hurricanes."
kjo është ajo që mua
më pëlqen ta quaj "stuhi diellore".
02:05
When they arrive at planets,
Kur këto stuhi arrijnë tek planetet,
02:09
they can perturb the space environment,
ato mund të turbullojnë
hapësirën rrethuese,
02:11
which in turn creates
the northern or southern lights,
dhe më pas të krijojnë
dritat veriore apo jugore
02:13
for example, here on Earth,
për shembull, këtu në Tokë
02:17
but also Saturn
në Saturn gjithashtu
02:19
and also Jupiter.
por edhe në Jupiter.
02:21
Luckily, here on Earth,
Fatmirësisht, këtu në Tokë,
02:25
we are protected
by our planet's natural shield,
ne jemi të mbrojtur
nga mburoja natyrale e planeti tonë
02:27
a magnetic bubble that we call
the magnetosphere
një flluskë magnetike
që ne e quajmë magnetosferë
02:30
and that you can see here
on the right side.
dhe që ju mund ta shikoni
këtu në anën e djathtë.
02:34
Nonetheless, solar storms
can still be responsible
Megjithatë, stuhia diellore
mbetet përgjegjëse
02:37
for disrupting satellite
telecommunications and operations,
për ndërprerjen e veprimit
të telekomunikacionit satelitor,
02:40
for disrupting navigation
systems, such as GPS,
për ndërprerjen e sistemeve
drejtuese, siç është GPS,
02:45
as well as electric power transmission.
po ashtu edhe për shpërndarjen
e energjisë elektrike.
02:48
All of these are technologies
on which us humans rely more and more.
Të gjitha këto teknologji në të cilat
njerëzimi mbështet gjithnjë e më shumë.
02:51
I mean, imagine if you woke up tomorrow
without a working cell phone --
Imagjinoni sikur të zgjoheni nesër
me një celular që nuk punon,
02:58
no internet on it,
që nuk ka internet,
03:03
which means no social media.
që do të thotë s'ka as media sociale.
03:05
I mean, to me that would be worse
than the zombie apocalypse.
Kjo për mua do të ishte më keq
se sa një apokalips mumjesh.
03:07
(Laughter)
(Të qeshura)
03:10
By constantly monitoring the Sun, though,
Megjithatë, duke vëzhguar
në mënyrë të vazhdueshme diellin,
03:12
we now know where
the solar storms come from.
ne e dimë tani nga vijnë stuhitë diellore.
03:14
They come from regions of the Sun
Ajo vijnë nga shtresat e Diellit
03:17
where a tremendous amount
of energy is being stored.
ku ruhet një sasi e madhe e energjisë.
03:19
You have an example here,
Ju mund të shikoni një shembull
03:23
as a complex structure
hanging above the solar surface,
Se si një strukturë komplekse
qëndron pezull mbi sipërfaqen diellore,
03:24
just on the verge of erupting.
gati për të shpërthyer.
03:28
Unfortunately, we cannot send probes
Fatkeqësisht, ne nuk mundemi
të dërgojmë sonda
03:31
in the scorching hot
atmosphere of the Sun,
në atmosferën përvëluese të Diellit,
03:34
where temperatures can rise
up to around 10 million degrees Kelvin.
ku temperaturat mund të arrijnë
mbi 10 milion gradë Kelvin.
03:38
So what I do is I use computer simulations
Kështu që unë përdor
ilustrimet në kompjuter
03:44
in order to analyze but also to predict
the behavior of these storms
në mënyrë që të analizoj por edhe
të shpjegoj sjelljen e këtyre stuhive
03:48
when they're just born at the Sun.
kur ato sapo kanë lindur
në sipërfaqen diellore.
03:53
This is only one part
of the story, though.
Megjithëse, kjo është vetëm
njëra pjesë e historisë.
03:57
When these solar storms
are moving in space,
Kur stuhitë diellore
qarkullojnë në hapësirë
04:01
some of them will inevitably
encounter space probes
disa prej tyre ndeshen në mënyrë
të pashmangshme me sondat hapësinore
04:05
that we humans have sent
in order to explore other worlds.
që ne njerëzit i kemi dërguar
të zbulojnë botë të tjera.
04:08
What I mean by other worlds is,
for example, planets,
Kur them "botë të tjera" i referohem
planeteve, për shembull
04:14
such as Venus or Mercury,
siç është Venusi apo Mërkuri,
04:16
but also objects, such as comets.
por edhe objekteve, siç janë kometat.
04:19
And while these space probes
have been made
E teksa këto sonda hapësinore janë bërë
04:22
for different scientific endeavors,
për përpjekje të ndryshme shkencore,
04:25
they can also act like tiny
cosmic meteorological stations
ato mund të shërbejnë edhe si
stacione të vogla meteorologjike
04:27
and monitor the evolution
of these space storms.
dhe të vëzhgojnë zhvillimin
e këtyre stuhive hapësinore.
04:33
So I, with a group of researchers,
gather and analyze this data
Unë, së bashku me një grup kërkuesish,
u mblodhëm dhe analizuam këto të dhëna
04:36
coming from different
locations of the Solar System.
që vinin nga zona të ndryshme
të Sistemit Diellor
04:42
And by doing so, my research
shows that, actually,
Duke bërë këtë,
kërkimet e mia treguan që, në fakt,
04:45
solar storms have a generic shape,
stuhitë diellore kanë
një formë të përgjithshme,
04:48
and that this shape evolves
as solar storms move away from the Sun.
dhe kjo formë zhvillohet si stuhi diellore
që largohet nga Dielli.
04:50
And you know what?
Dhe e dini çfarë?
04:55
This is key for building tools
to predict space weather.
Ky është sekreti për të ndërtuar
mjetet që parashikojnë motin hapësinor.
04:56
I would like to leave you
with this beautiful image.
Po ju lë me një pamje të mrekullueshme.
05:03
This is us here on Earth,
Këtu jemi ne në Tokë,
05:06
this pale blue dot.
Kjo pika blu e zbehtë.
05:09
And while I study the Sun
and its storms every day,
Dhe teksa jam duke studiuar
Diellin dhe stuhitë e tij çdo ditë,
05:11
I will always have a deep love
for this beautiful planet --
do të kem gjithmonë një dashuri
të madhe për këtë planet të bukur,
05:15
a pale blue dot indeed,
me të vërtetë një pikë blu e zbehtë,
05:20
but a pale blue dot
with an invisible magnetic shield
por një pikë blu e zbehtë
me një mburojë të padukshme magnetike
05:21
that helps to protect us.
që na mbron ne.
05:25
Thank you.
Ju falemnderit.
05:27
(Applause)
(Duartrokitje)
05:28
Translated by Valmira Mushi
Reviewed by Helena Bedalli

▲Back to top

About the speaker:

Miho Janvier - Space physicist
TED Fellow Miho Janvier studies the the Sun -- in particular the origin of phenomena called "solar storms" which can impact planets in the solar system.

Why you should listen

Miho Janvier is a space physicist at the Institut d’Astrophysique Spatiale, France. Her work focuses on the understanding of when solar flares occur, how solar storms travel in space and how they impact planetary environments in the solar system and other star systems. In a nutshell, she works towards a better prediction of "space weather," with a goal of better understanding the influence of the Sun's activity on human societies. She uses data from space missions from NASA, ESA and JAXA as well as develop 3D computer models of solar eruptions.

Janvier is involved as the deputy project scientist on the instrument SPICE as well as a scientific co-Investigator on the instrument EUI on board Solar Orbiter, the next European Space Agency mission to explore the winds and storms coming out from the Sun. Her passion for astrophysics and science communication has led her to partner with the movie production company TreeHouse Digital Ltd to develop a 360 degrees experience of a solar storm using science data and VFX. This video runs in virtual reality headsets such as the Oculus Rift or Youtube 360, with a goal of educating the public about space science.

More profile about the speaker
Miho Janvier | Speaker | TED.com