English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2016

Carrie Nugent: Adventures of an asteroid hunter

Carrie Nugent: Cuộc phiêu lưu của thợ săn thiên thạch

Filmed
Views 1,066,637

Hội viên TED Carrie Nugent là một thợ săn tiểu hành tinh - một phần của một nhóm các nhà khoa học làm việc để khám phá và thống kê các hàng xóm vũ trụ lâu đời nhất và nhiều nhất của chúng ta. Tại sao lại để mắt đến các tiểu hành tinh? Trong bài nói ngắn gọn, đầy đủ này, Nugent sẽ giải thích những ảnh hưởng tuyệt vời của chúng đã hình thành nên hành tinh của chúng ta như thế nào và việc tìm ra chúng vào đúng thời điểm có thể có ý nghĩa gì không chỉ là cứu mạng cuộc sống trên trái đất.

- Asteroid hunter
Carrie Nugent is part of a team that uses NASA's NEOWISE telescope to search the skies for and catalog asteroids. Full bio

Tôi đang cầm trên tay một thứ rất cổ.
00:13
I am holdinggiữ something remarkablyđáng lưu ý old.
Nó cổ hơn bất cứ hiện vật nào,
00:16
It is olderlớn hơn than any humanNhân loại artifactartifact,
già hơn cuộc sống trên Trái Đất,
00:19
olderlớn hơn than life on EarthTrái đất,
thậm chí hơn cả lục địa và đại dương.
00:21
olderlớn hơn than the continentslục địa
and the oceansđại dương betweengiữa them.
Cái này được hình thành từ hơn
4 tỉ năm trước
00:25
This was formedhình thành
over fourbốn billiontỷ yearsnăm agotrước
vào những ngày sớm nhất
của hệ mặt trời
00:28
in the earliestsớm nhất daysngày of the solarhệ mặt trời systemhệ thống
khi các hành tinh vẫn đang
được hình thành.
00:30
while the planetsnhững hành tinh were still forminghình thành.
Mảnh vụn niken và sắt này trông
có vẻ không đặc biệt,
00:33
This rustybị gỉ lumpcục bướu of nickelNiken and ironbàn là
mayTháng Năm not appearxuất hiện specialđặc biệt,
nhưng khi cắt nó ra,
00:36
but when it is cutcắt tỉa openmở ...
bạn sẽ thấy nó rất khác
so với kim loại trên Trái Đất
00:40
you can see that it is differentkhác nhau
from earthlytrần thế metalskim loại.
Loại mẫu này cho biết những tinh thể kim
loại chỉ có thể hình thành ở ngoài vũ trụ
00:43
This patternmẫu revealstiết lộ metallickim loại crystalstinh thể
that can only formhình thức out in spacekhông gian
nơi mà kim loại nóng chảy nguội đi
cực kì chậm,
00:47
where moltennóng chảy metalkim loại
can coolmát mẻ extremelyvô cùng slowlychậm rãi,
khoảng vài độ mỗi triệu năm.
00:49
a fewvài degreesđộ everymỗi milliontriệu yearsnăm.
Cái này từng là một phần của
vật thể to hơn nhiều,
00:52
This was onceMột lần partphần
of a much largerlớn hơn objectvật,
một phần triệu còn lại sau khi các
hành tinh được hình thành.
00:55
one of millionshàng triệu left over
after the planetsnhững hành tinh formedhình thành.
Chúng tôi gọi những vật thể này
là các tiểu hành tinh.
00:57
We call these objectscác đối tượng asteroidstiểu hành tinh.
Tiểu hành tinh là hàng xóm vũ trụ già
nhất và nhiều nhất.
01:01
AsteroidsTiểu hành tinh are our oldestcũ nhất
and mostphần lớn numerousnhiều cosmicvũ trụ neighborshàng xóm.
Biểu họa này cho thấy các tiểu hành tinh
gần Trái Đất
01:04
This graphicđồ họa showstrình diễn near-Earthgần trái đất asteroidstiểu hành tinh
orbitingquay quanh around the SunSun,
đang quay quanh Mặt Trời.
tức hình tròn màu vàng kia
01:08
shownđược hiển thị in yellowmàu vàng,
và quay quanh gần trục Trái Đất,
01:09
and swingingđong đưa closegần to the Earth'sTrái đất orbitquỹ đạo,
tức hình tròn màu xanh.
01:11
shownđược hiển thị in bluemàu xanh da trời.
Kích thước của Trái Đất, Mặt Trời và các
tiểu hành tinh được phóng đại
01:12
The sizeskích thước of the EarthTrái đất, SunSun and asteroidstiểu hành tinh
have been greatlyrất nhiều exaggeratedphóng đại
để bạn có thể thấy rõ hơn.
01:15
so you can see them clearlythông suốt.
Các nhà khoa học trên thế giới đang
nghiên cứu về những vật thể này,
01:17
TeamsĐội of scientistscác nhà khoa học acrossbăng qua the globequả địa cầu
are searchingđang tìm kiếm for these objectscác đối tượng,
phát hiện ra những cái mới mỗi ngày,
01:20
discoveringkhám phá newMới onesnhững người everymỗi day,
liên tục lập bản đồ không gian
gần Trái Đất.
01:22
steadilyliên tục mappinglập bản đồ near-Earthgần trái đất spacekhông gian.
Đa số công việc này được
tài trợ bởi NASA.
01:25
Much of this work is fundedđược tài trợ by NASANASA.
Tôi nghĩ nghiên cứu về tiểu hành tinh như
một dự án công khai khổng lồ,
01:27
I think of the searchTìm kiếm for these asteroidstiểu hành tinh
as a giantkhổng lồ publiccông cộng workscông trinh projectdự án,
nhưng thay vì xây dựng xa lộ,
chúng tôi vẽ họa đồ ngoài vũ trụ,
01:31
but insteadthay thế of buildingTòa nhà a highwayXa lộ,
we're chartingbiểu đồ outerbên ngoài spacekhông gian,
xây dựng một kho lưu trữ mà tồn tại
lâu dài sau các thế hệ.
01:34
buildingTòa nhà an archivelưu trữ
that will last for generationscác thế hệ.
Đây là 1,556 tiểu hành tinh gần Trái Đất
vừa được phát hiện năm ngoái.
01:37
These are the 1,556 near-Earthgần trái đất asteroidstiểu hành tinh
discoveredphát hiện ra just last yearnăm.
Và đây là tất cả những tiểu hành tinh
gần Trái Đất được biết đến
01:45
And these are all of the knownnổi tiếng
near-Earthgần trái đất asteroidstiểu hành tinh,
với con số mới nhất là 13,733.
01:49
which at last countđếm was 13,733.
Mỗi loại có hình ảnh, thống kê riêng
01:53
EachMỗi one has been imagedchụp ảnh, catalogedcataloged
và nó có hành trình xác định
quay quanh Mặt Trời
01:55
and had its pathcon đường
around the SunSun determinedxác định.
Mặc dù các tiểu hành tinh khác nhau
01:57
AlthoughMặc dù it variesthay đổi
from asteroidtiểu hành tinh to asteroidtiểu hành tinh,
nhưng ta có thể đoán được hành trình
của chúng trong hàng chục năm
02:00
the pathslối đi of mostphần lớn asteroidstiểu hành tinh
can be predicteddự đoán for dozenshàng chục of yearsnăm.
Và đường đi của một số tiểu hành tinh có
thể được dự đoán với số liệu chính xác.
02:03
And the pathslối đi of some asteroidstiểu hành tinh can be
predicteddự đoán with incredibleđáng kinh ngạc precisionđộ chính xác.
Ví dụ, các nhà khoa học ở
Jet Propulsion Laboratory
02:07
For examplethí dụ, scientistscác nhà khoa học
at the JetMáy bay phản lực PropulsionHệ thống động lực LaboratoryPhòng thí nghiệm
tiên đoán nơi mà thiên thạch Toutatis
sẽ tới trước 4 năm
02:09
predicteddự đoán where the asteroidtiểu hành tinh ToutatisToutatis
was going to be fourbốn yearsnăm in advancenâng cao
với sai số khoảng 30km
02:13
to withinbên trong 30 kilometerskm.
Trong vòng 4 năm đó,
02:16
In those fourbốn yearsnăm,
Toutatis đi được 8.5 tỉ km.
02:17
ToutatisToutatis traveledđi du lịch 8.5 billiontỷ kilometerskm.
Đó là độ chính xác phân số
02:21
That's a fractionalphân đoạn precisionđộ chính xác
của 0.000000004.
02:22
of 0.000000004.
(cười)
02:31
(LaughterTiếng cười)
Lí do mà tôi có mảnh nhỏ tiểu hành tinh
đẹp đẽ này
02:34
Now, the reasonlý do I have
this beautifulđẹp asteroidtiểu hành tinh fragment
bởi giống như những
người hàng xóm khác,
02:37
is because, like all neighborshàng xóm,
thiên thạch đôi lúc rơi
xuống bất ngờ
02:38
asteroidstiểu hành tinh sometimesđôi khi droprơi vãi by unexpectedlybất ngờ.
(cười)
02:41
(LaughterTiếng cười)
Ngày này vào 3 năm trước,
02:44
ThreeBa yearsnăm agotrước todayhôm nay,
một tiểu hành tinh nhỏ phát nổ
khi qua thành phố Chelyabinsk, Nga.
02:46
a smallnhỏ bé asteroidtiểu hành tinh explodedphát nổ
over the citythành phố of ChelyabinskChelyabinsk, RussiaLiên bang Nga.
Thiên thạch đó có chiều dài khoảng 19m
02:49
That objectvật was about 19 metersmét acrossbăng qua,
hoặc to như một cửa hàng tiện lợi.
02:52
or about as biglớn as a conveniencetiện lợi storecửa hàng.
Cứ 50 năm, những thiên thạch ở kích cỡ
này đâm vào Trái Đất.
02:54
ObjectsCác đối tượng of this sizekích thước hitđánh the EarthTrái đất
everymỗi 50 yearsnăm or so.
Cách đây 66 triệu năm,
02:59
66 milliontriệu yearsnăm agotrước,
một thiên thạch lớn hơn nhiều
đâm vào Trái Đất,
03:01
a much largerlớn hơn objectvật hitđánh the EarthTrái đất,
gây nên sự tuyệt chủng hàng loạt.
03:03
causinggây ra a massiveto lớn extinctionsự tuyệt chủng.
75% động thực vật biến mất.
03:05
75 percentphần trăm of plantthực vật
and animalthú vật speciesloài were lostmất đi,
bao gồm cả loài khủng lòng.
03:08
includingkể cả, sadlyĐáng buồn thay, the dinosaurskhủng long.
Vật thể ấy dài khoảng 10km
03:11
That objectvật was
about 10 kilometerskm acrossbăng qua,
và 10km là gần với độ cao hành trình của
máy bay phản lực 747.
03:14
and 10 kilometerskm is roughlygần
the cruisingCruising altitudeđộ cao of a 747 jetmáy bay phản lực.
Vì vậy lần tới khi đang trên máy bay,
03:18
So the nextkế tiếp time you're in an airplaneMáy bay,
bạn hãy đặt chỗ gần cửa sổ,
nhìn ra ngoài
03:20
snagtrở ngại a windowcửa sổ seatghế, look out
and imaginetưởng tượng a rockđá so enormousto lớn
và tưởng tượng một viên đá rất lớn
đang nằm ở dưới mặt đất,
03:24
that restingnghỉ ngơi on the groundđất,
và nó quẹt một phát qua
đầu cánh máy bay bạn
03:26
it just grazesgrazes your wingtipở đầu cánh.
Nó lớn đến nỗi mà máy bay của bạn
phải mất tới 1 phút mới bay qua.
03:28
It's so widerộng that it takes your planemáy bay
one fullđầy minutephút to flybay pastquá khứ it.
Đó là kích cỡ của thiên thạch
đã đâm vào Trái Đất.
03:33
That's the sizekích thước of the asteroidtiểu hành tinh
that hitđánh the EarthTrái đất.
Thứ luôn chỉ ở trong lòng tôi
03:36
It has only been withinbên trong my lifetimecả đời
rằng các tiểu hành tinh được coi
như là mối đe dọa cho hành tinh này
03:38
that asteroidstiểu hành tinh have been consideredxem xét
a credibleđáng tin cậy threatmối đe dọa to our planethành tinh.
Và từ đó, có một nỗ lực được tập trung
tiến hành
03:41
And sincekể từ then, there's been
a focusedtập trung effortcố gắng underwayđang được tiến hành
để khám phá và thống kê các
vật thể này.
03:44
to discoverkhám phá and catalogmục lục these objectscác đối tượng.
Tôi thực may mắn khi là
một phần của nỗ lực này.
03:47
I am luckymay mắn enoughđủ
to be partphần of this effortcố gắng.
Tôi là thành viên của
nhóm các nhà khoa học
03:49
I'm partphần of a teamđội of scientistscác nhà khoa học
that use NASA'sCủa NASA NEOWISENEOWISE telescopekính viễn vọng.
sử dụng Kính thiên văn NEOWISE của NASA.
Giờ đây, NEOWISE không được thiết kế
để tìm các tiểu hành tinh
03:53
Now, NEOWISENEOWISE was not
designedthiết kế to find asteroidstiểu hành tinh.
Nó được thiết kế quay quanh Trái Đất
và nhìn xa hơn ngoài hệ mặt trời
03:55
It was designedthiết kế to orbitquỹ đạo the earthtrái đất
and look farxa beyondvượt ra ngoài our solarhệ mặt trời systemhệ thống
nhằm tìm ra những ngôi sao lạnh nhất
và dải ngân hà sáng nhất.
03:59
to seektìm kiếm out the coldestlạnh nhất starssao
and the mostphần lớn luminoussáng galaxiesthiên hà.
Nó đã làm rất tốt với thiết kế với
vòng đời 7 tháng.
04:03
And it did that very well
for its designedthiết kế lifetimecả đời of sevenbảy monthstháng.
Nhưng ngày nay, 6 năm sau,
nó vẫn đang hoạt động.
04:07
But todayhôm nay, sixsáu yearsnăm latermột lát sau,
it's still going.
Chúng tôi đã sửa lại nó để khám
phá và nghiên cứu tiểu hành tinh.
04:10
We'veChúng tôi đã repurposedthêm thắt it
to discoverkhám phá and studyhọc asteroidstiểu hành tinh.
Và mặc nó là một con robot không gian
nhỏ bé tuyệt vời
04:13
And althoughmặc dù it's
a wonderfulTuyệt vời little spacekhông gian robotrobot,
nhưng bây giờ nó như một
chiếc xe đã qua sử dụng.
04:15
these daysngày it's kindloại of like a used carxe hơi.
Chất cryogen được dùng để làm lạnh
bộ phận cảm ứng của nó không còn
04:18
The cryogenCryogen that used to refrigerateTủ lạnh
its sensorscảm biến is long goneKhông còn,
nên chúng tôi đùa rằng bộ phận
điều hòa của nó bị hỏng.
04:21
so we jokeđùa that
its air-conditioningđiều hòa không khí is brokenbị hỏng.
Trên hồng hồ đo quãng đường nó
chỉ 920 triệu dặm,
04:24
It's got 920 milliontriệu milesdặm
on the odometerCông tơ mét,
nhưng nó vẫn hoạt động tốt
04:28
but it still runschạy great
và cứ 11 giây nó sẽ chụp ảnh bầu trời.
04:30
and reliablyđáng tin cậy takes a photographảnh chụp
of the skybầu trời everymỗi 11 secondsgiây.
Nó đã chụp được 23 tấm ảnh
từ khi tôi bắt đầu nói với bạn.
04:33
It's takenLấy 23 photosảnh
sincekể từ I beganbắt đầu speakingnói to you.
Một trong những lí do mà NEOWISE
rất quý giá
04:38
One of the reasonslý do NEOWISENEOWISE is so valuablequý giá
là nó nhìn bầu trời bằng hồng
ngoại nhiệt phổ rộng.
04:40
is that it seesnhìn the skybầu trời
in the thermalnhiệt infraredhồng ngoại.
Tức là thay vì nhìn thấy ánh sáng mặt
trời mà các thiên thạch phản xạ
04:42
That meanscó nghĩa that insteadthay thế of seeingthấy
the sunlightánh sáng mặt trời that asteroidstiểu hành tinh reflectphản chiếu,
NEOWISE thấy được nhiệt mà
chúng tỏa ra
04:46
NEOWISENEOWISE seesnhìn the heatnhiệt that they emitphát ra.
Đây là một khả năng quan trọng vì một số
thiên thạch đen như than vậy
04:48
This is a vitalquan trọng capabilitykhả năng
sincekể từ some asteroidstiểu hành tinh are as darktối as coalthan
và sẽ rất khó khắn để nhận ra
với loại kính thiên văn khác
04:51
and can be difficultkhó khăn or impossibleKhông thể nào
to spotnơi with other telescopeskính thiên văn.
Nhưng với NEOWISE, dù sáng hay tối,
mọi thiên thạch đều sáng chói
04:55
But all asteroidstiểu hành tinh, lightánh sáng or darktối,
shinetỏa sáng brightlysáng sủa for NEOWISENEOWISE.
Các nhà thiên văn đang sử dụng mọi
kĩ thuật theo ý họ
05:00
AstronomersNhà thiên văn học are usingsử dụng
everymỗi techniquekỹ thuật at theirhọ disposalMáy nghiền rác
để phát hiện và nghiên cứu
thiên thạch.
05:03
to discoverkhám phá and studyhọc asteroidstiểu hành tinh.
Năm 2010, một cột mốc lịch sử
đã được đạt tới.
05:06
In 2010, a historicmang tính lịch sử milestonecột mốc was reachedđạt được.
Cả cộng đồng cùng nhau phát hiện ra
hơn 90% số thiên thạch
05:08
The communitycộng đồng, togethercùng với nhau, discoveredphát hiện ra
over 90 percentphần trăm of asteroidstiểu hành tinh
lớn hơn cả vật thể dài 1 km
05:13
biggerlớn hơn than one kilometerkm acrossbăng qua --
có khả năng gây nên cuộc hủy diệt
lớn trên Trái Đất.
05:14
objectscác đối tượng capablecó khả năng
of massiveto lớn destructionsự phá hủy to EarthTrái đất.
Nhưng công việc chưa dừng tại đó.
05:17
But the job'scủa công việc not donelàm xong yetchưa.
Một vật thể có 140m hoặc lớn hơn
có thể tàn sát một đất nước cỡ trung
05:19
An objectvật 140 metersmét or biggerlớn hơn
could decimatedecimate a medium-sizedcỡ trung bình countryQuốc gia.
Cho đến giờ chúng tôi mới chỉ tìm thấy
25% trong số chúng.
05:24
So farxa, we'vechúng tôi đã only foundtìm
25 percentphần trăm of those.
Chúng ta phải tiếp tục tìm kiếm các
thiên thạch gần Trái Đất
05:28
We mustphải keep searchingđang tìm kiếm the skybầu trời
for near-Earthgần trái đất asteroidstiểu hành tinh.
Chúng ta là sinh vật duy nhất có
thể hiểu được các tính toán
05:31
We are the only speciesloài
ablecó thể to understandhiểu không calculustính toán
hay tạo nên kính thiên văn.
05:34
or buildxây dựng telescopeskính thiên văn.
Chúng ta biết làm sao để tìm
ra các vật thể này.
05:36
We know how to find these objectscác đối tượng.
Đây là trách nhiệm của chúng ta.
05:38
This is our responsibilitytrách nhiệm.
Nếu chúng ta tìm thấy một thiên thạch
nguy hiểm với mức báo động nguy cấp
05:40
If we foundtìm a hazardousnguy hiểm asteroidtiểu hành tinh
with significantcó ý nghĩa earlysớm warningcảnh báo,
ta có thể di chuyển
hướng đi của nó
05:44
we could nudgedi chuyển it out of the way.
Không như động đất, bão tố hay
núi lửa phun trào,
05:45
UnlikeKhông giống như earthquakestrận động đất, hurricanescơn bão
or volcanicnúi lửa eruptionsphun trào,
ảnh hưởng của một thiên thạch có
thể được dự đoán chính xác
05:48
an asteroidtiểu hành tinh impactva chạm
can be preciselyđúng predicteddự đoán
và được ngăn chặn.
05:51
and preventedngăn cản.
Những gì chúng ta cần là lập bản đồ
không gian gần Trái Đất.
05:53
What we need to do now
is mapbản đồ near-Earthgần trái đất spacekhông gian.
Chúng ta phải tiếp tục tìm kiếm
trên bầu trời
05:56
We mustphải keep searchingđang tìm kiếm the skybầu trời.
Cảm ơn.
05:58
Thank you.
(vỗ tay)
05:59
(ApplauseVỗ tay)
Translated by Viet Ha Nguyen
Reviewed by Nga Pham

▲Back to top

About the speaker:

Carrie Nugent - Asteroid hunter
Carrie Nugent is part of a team that uses NASA's NEOWISE telescope to search the skies for and catalog asteroids.

Why you should listen

Dr. Carrie Nugent is an asteroid hunter who works with a small team to discover and study asteroids at Caltech/IPAC. She earned her PhD in Geophysics and Space Physics from UCLA in 2013 and is a 2016 TED Fellow. Specializing in thermophysical modeling, Nugent uses observations from the space-based infrared telescope NEOWISE to better understand asteroid surfaces. Asteroid 8801 Nugent was named in her honor.

In her free time, Nugent hosts and produces Spacepod. On this weekly podcast, she invites astronomers, planetary scientists and engineers to sit, share a drink and tell the world about their corner of the cosmos.

More profile about the speaker
Carrie Nugent | Speaker | TED.com