ABOUT THE SPEAKER
Jimmy Wales - Founder of Wikipedia
With a vision for a free online encyclopedia, Wales assembled legions of volunteer contributors, gave them tools for collaborating, and created the self-organizing, self-correcting, ever-expanding, multilingual encyclopedia of the future.

Why you should listen

Jimmy Wales went from betting on interest rates and foreign-currency fluctuations (as an option trader) to betting on the willingness of people to share their knowledge. That's how Wikipedia, imagined in 2001, became one of the most-referenced, most-used repositories of knowledge on the planet, with more than four and a half million articles in English (compared with the Britannica's 80,000) and millions in dozens of other languages, all freely available.

The "wiki" in the name refers to software that allows anyone with Internet access to add, delete or edit entries. This has led to controversies about the reliability of the information, prompting the Wikimedia Foundation to set tighter rules for editors, while still keeping Wikipedia open-source. One thing is certain: Wikipedia will never be finished. In the meantime Wales has started working on Wikiasari, a wiki-style search engine.

More profile about the speaker
Jimmy Wales | Speaker | TED.com
TEDGlobal 2005

Jimmy Wales: The birth of Wikipedia

ဂျင်မီဝေးလ်စ်: ဝစ်ကီပီးဒီးယား မွေးဖွားလာခြင်း

Filmed:
1,381,290 views

ဂျင်မီဝေးလ်စ် က “ လူမျိုးစုံရောပြွမ်းနေသောစေတနာဝန်ထမ်းအစုအဖွဲ့ ” ကို စုစည်းခဲ့ပုံ၊ ၎င်းတို့ကို ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ကိုယ်တိုင်ခန့်ခွဲ၊ ကိုယ်တိုင်ပြင်ဆင်၍ အမြဲတမ်းတည်းဖြတ်နေသောစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဝစ်ကီပီးဒီးယားကို ဖန်တီးရန် ကိရိယာများပေးခဲ့ပုံကို ပြန်ပြောင်းသတိရပြောပြထားသည်။
- Founder of Wikipedia
With a vision for a free online encyclopedia, Wales assembled legions of volunteer contributors, gave them tools for collaborating, and created the self-organizing, self-correcting, ever-expanding, multilingual encyclopedia of the future. Full bio

Double-click the English transcript below to play the video.

00:25
In 1962, Charles Van Doren, who was later a senior editor of Britannica,
0
0
4000
စံပြစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုဟာ တော်လှန်ပြောင်းလဲနိုင်ရမယ် လုံလုံခြုံခြံု နေချင်တာမျိုးကို ရပ်ပစ်ရမယ်လို့
00:29
said the ideal encyclopedia should be radical -- it should stop being safe.
1
4000
4000
နောက်ပိုင်းမှာ Britannica စွယ်စုံကျမ်းရဲ့ အကြီးတန်း စာတည်းဖြစ်လာတဲ့ Charles Van Doren က ၁၉၆၂ မှာ ပြောခဲ့ပါတယ်။
00:33
But if you know anything about the history of Britannica since 1962,
2
8000
3000
ဒါပေမဲ့ Britannica ရဲ့ ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်း သမိုင်းတစ်လျှောက်ကို သိကြရင်တော့
00:36
it was anything but radical:
3
11000
2000
တော်လှန်ပြောင်းလဲရဲတဲ့သဘော လုံးဝမရှိခဲ့ပါဘူး
00:38
still a very completely safe, stodgy type of encyclopedia.
4
13000
5000
လုံးဝကို လုံခြံုစိတ်ချရတဲ့ လေးလံထိုင်းမှိုင်းလှတဲ့ စွယ်စုံကျမ်းအမျိုးအစား တစ်ခုအဖြစ်သာ ရှိနေပါသေးတယ်။
00:43
Wikipedia, on the other hand, begins with a very radical idea,
5
18000
5000
အခြားတစ်ဖက်မှာတော့ “၀ီကီပီးဒီးယား” က တကယ့်ကို တော်လှန်ပြောင်းလဲတဲ့ အယူအဆနဲ့ စတင်ခဲ့ပါတယ်။
00:48
and that's for all of us to imagine a world
6
23000
2000
အဲဒါကတော့ လူသားတို့ရဲ့ ဗဟုသုတ အစုအပေါင်းကြီးကိုု
00:50
in which every single person on the planet
7
25000
2000
ကမ္ဘာပေါ်က လူတစ်ဦးစီတိုင်းကနေ အခမဲ့ရယူနိုင်တဲ့ ကမ္ဘာတစ်ခုကို
00:52
is given free access to the sum of all human knowledge.
8
27000
3000
ကျွန်တော်တို့အားလုံး စိတ်ကူးပုံဖော်ကြည့်နိုင်ဖို့ပါ
00:55
And that's what we're doing. So Wikipedia --
9
30000
2000
ကျွန်တော်တို့ အခုလုပ်နေတာ အဲဒါပါပဲ။ ဒီတော့ ၀ီကီပီးဒီးယား ဆိုတာ
00:58
you just saw the little demonstration of it --
10
33000
2000
ခုနက သရုပ်ဖော်ပြကွက်လေးကို ခင်ဗျားတို့ကြည့်လိုက်ရပါပြီ၊
01:00
it's a freely licensed encyclopedia. It's written by thousands of volunteers
11
35000
4000
၀ီကီပီးဒီးယား ဆိုတာ “free license” (အကန့် အသတ်မဲ့ သုံးလို့ရတဲ့) စနစ်သုံး စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုပါ။
01:04
all over the world in many, many languages.
12
39000
2000
ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းက စေတနာ့ဝန်ထမ်း ထောင်ပေါင်းများစွာက ဘာသာစကားပေါင်း များစွာနဲ့ ရေးသားကြပါတယ်၊
01:06
It's written using Wiki software --
13
41000
2000
ခုနက သရုပ်ပြသွားတဲ့ ဆော့ဝဲ အမျိုးအစားဖြစ်တဲ့
01:08
which is the type of software he just demonstrated
14
43000
3000
၀ီကီ ဆော့ဝဲကို သုံးပြီးရေးတာပါ
01:11
-- so anyone can quickly edit and save,
15
46000
2000
-- ဒီတော့ မည်သူမဆို မြန်မြန်ဆန်ဆန် တည်းဖြတ်ပြီး သိမ်းဆည်း ( Save ) လိုက်လို့ရပါတယ်။
01:13
and it goes live on the Internet immediately.
16
48000
3000
ပြီးရင် အင်တာနက်ပေါ်မှာ ချက်ချင်းလွှင့်တင်ပြီးသား ဖြစ်သွားပါတယ်။
01:16
And everything about Wikipedia is managed by virtually an all-volunteer staff.
17
51000
5000
၀ီကီပီးဒီးယားနဲ့ သက်ဆိုင်သမျှကို စီမံဆောင်ရွက်နေတဲ့သူတွေ အားလုံးနီးပါးဟာ စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေပါ
01:21
So when Yochai is talking about new methods of organization,
18
56000
4000
ဒီတော့ Yochai ( ဟားဗတ်ဥပဒေပါမေက္ခ) က အဖွဲ့အစည်းဆိုင်ရာ စနစ်သစ်တွေ အကြောင်းပြောတော့ သေချာပေါက် ၀ီကီပီးဒီးယားကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုနေတာပါ
01:25
he's exactly describing Wikipedia. And what I'm going to do today
19
60000
4000
ကျွန်တော်ဒီနေ့တော့ ၀ီကီပီးဒီးယား ရဲ့ အတွင်းပိုင်းမှာ
01:29
is tell you a little bit more about how it really works on the inside.
20
64000
4000
တကယ်တမ်း ဘယ်လို အလုပ်လုပ်တယ်ဆိုတာကို နည်းနည်း ထပ်ပြီးပြောပါ့မယ်။
01:33
So Wikipedia's owned by the Wikimedia Foundation, which I founded,
21
68000
5000
၀ီကီပီးဒီးယား ကို ကျွန်တော်တည်ထောင်ခဲ့တဲ့ အကျိုးအမြတ်မယူ အဖွဲ့အစည်း ၀ီကီပီးဒီးယား ဖောင်ဒေးရှင်းက ပိုင်ဆိုင်ပါတယ်
01:38
a nonprofit organization. And our goal, the core aim of the Wikimedia Foundation,
22
73000
5000
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဦးတည်ချက် ၀ီကီပီးဒီးယား ဖောင်ဒေးရှင်းရဲ့ ပင်မရည်ရွယ်ချက်ကတော့
01:43
is to get a free encyclopedia to every single person on the planet.
23
78000
3000
ကမ္ဘာပေါ်ကလူတိုင်းကို အခမဲ့ စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ပေးနိုင်ဖို့ပါ။
01:46
And so if you think about what that means,
24
81000
2000
ဒါက ဘာကိုဆိုလိုတာလဲလို့ ခင်ဗျားတို့တွေးမိရင်တော့
01:48
it means a lot more than just building a cool website.
25
83000
3000
ဒါဟာ အလန်းစား ဝက်ဆိုက်တစ်ခု တည်ဆောက်တာထက် အများကြီးပိုပါတယ်
01:51
We're really interested in all the issues of the digital divide, poverty worldwide,
26
86000
4000
ကျွန်တော်တို့အားလုံးက ဒီဂျစ်တယ် ပိုင်းခြားမှု ( နည်းပညာကွာဟ၍ စီးပွားရေးပါ မညီမျှမှု)၊ ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲမွဲတေမှုနဲ့
01:55
empowering people everywhere to have the information that they need
27
90000
4000
နေရာတိုင်းမှာ လူတိုင်းကို သူတို့လိုအပ်တဲ့ သတင်းအချက်အလက်တွေ ရရှိစေပြီး
01:59
to make good decisions.
28
94000
1000
ဆုံးဖြတ်ချက်ကောင်းတွေ ချမှတ်နိုင်အောင် မြှင့်တင်အင်အားပေးရာမှာ စိတ်ဝင်တစားရှိကြပါတယ်
02:00
And so we're going to have to do a lot of work that goes beyond just the Internet.
29
95000
4000
ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ဟာ အင်တာနက်ဆိုတာထက်ကို ကျော်လွန်တဲ့ လုပ်ငန်းတွေ အများကြီးလုပ်ရမှာပါ
02:04
And so that's a big part of why we've chosen the free licensing model,
30
99000
4000
ဒါကလည်း “free license” စနစ်ကို ရွေးချယ်ရတဲ့အကြောင်းရင်းရဲ့ ကြီးမားတဲ့အစိတ်အပိုင်းပါ
02:08
because that empowers local entrepreneurs --
31
103000
2000
ဒီစနစ်က ဒေသခံ စွန့်ဦးတီထွင်ရေးသမားတွေ ဒါမှမဟုတ် ဆန္ဒရှိသူ မည်သူမဆို
02:10
or anyone who wants to, can take our content
32
105000
2000
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အချက်အလက်တွေကိုယူပြီး အလိုရှိရာ လုပ်နိုင်ပါအောင် မြှင့်တင်ကူညီပေးနိုင်လို့ပါ
02:12
and do anything they like with it -- you can copy it, redistribute it
33
107000
4000
ကူးယူနိုင်ပါတယ် ပြန်လည်ဖြန့်ဝေနိုင်ပါတယ်
02:16
and you can do it commercially or non-commercially.
34
111000
2000
စီးပွားရေးအရဖြစ်စေ စီးပွားရေးအတွက်မဟုတ်ဘဲဖြစ်စေ လုပ်နိုင်ပါတယ်။
02:18
So there's a lot of opportunities that are going to arise around Wikipedia
35
113000
4000
ဒီတော့ ၀ီကီပီးဒီးယားကို အကြောင်းပြုပြီး အခွင့်အရေးတွေအများကြီး
02:22
all over the world.
36
117000
2000
ကမ္ဘာတစ်လွှားမှာ ပေါ်ပေါက်လာပါတယ်
02:24
We're funded by donations from the public,
37
119000
2000
ကျွန်တော်တို့က ပြည်သူတွေရဲ့လှူဒါန်းမှုနဲ့ ရပ်တည်နေတာပါ
02:26
and one of the more interesting things about that
38
121000
3000
စိတ်ဝင်စားစရာ အကောင်းဆုံးတွေထဲက တစ်ခုကတော့ ၀ီကီပီးဒီးယား လည်ပတ်ဖို့အတွက်
02:29
is how little money it actually takes to run Wikipedia.
39
124000
3000
တကယ်တမ်း လိုအပ်တဲ့ငွေကြေး ဘယ်လောက်တောင် နည်းတယ်ဆိုတာပါပဲ
02:32
So Yochai showed you the graph of what the cost of a printing press was.
40
127000
5000
Yochai က ပုံနှိပ်စက်တစ်ခု ရဲ့ ကုန်ကျစရိတ် ဂရပ်ဖ်ဇယားကို ပြသသွားပါတယ်
02:37
And I'm going to tell you what the cost of Wikipedia is,
41
132000
4000
ကျွန်တော်ကတော့ ၀ီကီပီးဒီးယားရဲ့ ကုန်ကျစရိတ်ကို ပြောပြသွားပါ့မယ်။
02:41
but first I'll show you how big it is.
42
136000
2000
ဒါပေမဲ့ အရင်ဆုံး ၀ီကီပီးဒီးယား ရဲ့အရွယ်အစား ဘယ်လောက် ကြီးတယ်ဆိုတာကို ပြပါမယ်ခင်ဗျာ။
02:43
So we've got over 600,000 articles in English.
43
138000
4000
ကျွန်တော်တို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနဲ့ ဆောင်းပါးပေါင်း ၆သိန်း ရှိပါတယ်
02:47
We've got two million total articles across many, many different languages.
44
142000
4000
ဘာသာစကားပေါင်း များစွာနဲ့ ဆောင်းပါးပေါင်း နှစ်သန်း ရှိနေပါပြီ
02:51
The biggest languages are German, Japanese, French --
45
146000
3000
အကြီးဆုံး ဘာသာစကားတွေကတော့ ဂျာမန်၊ ဂျပန်နဲ့ ပြင်သစ်တို့ဖြစ်ပြီး
02:54
all the Western European languages are quite big.
46
149000
4000
အနောက်ဥရောပ ဘာသာစကား အားလုံးက တော်တော်လေး အရွယ်အစားကြီးပါတယ်
02:58
But only around one-third of all of our traffic to our web
47
153000
3000
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ဝက်ဆိုက်ဆီကိုလာတဲ့ ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းရဲ့
03:01
clusters to the English Wikipedia,
48
156000
2000
သုံးပုံတစ်ပုံ ဝန်းကျင်လောက်ကသာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ၀ီကီပီးဒီးယားဆီမှာ ဆုံတွေ့ပါတယ်။
03:03
which is surprising to a lot of people.
49
158000
2000
လူတော်တော်များများက အံ့အားသင့်ကြပါတယ်။
03:05
A lot of people think in a very English-centric way on the Internet,
50
160000
4000
လူအများအပြားက အင်တာနက်သုံးရင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို အလွန်ဗဟိုပြုပြီးတွေးလေ့ရှိပါတယ်။
03:09
but for us, we're truly global. We're in many, many languages.
51
164000
3000
ကျွန်တော်တို့ကတော့ တကယ့်ကို ဂလိုဘယ်ဆန်ပါတယ်။ ဘာသာစကားတွေ အများကြီးနဲ့တွေးပြီး ရှာဖွေကြတာပါ။
03:13
How popular we've gotten to be -- we're a top 50 website
52
168000
3000
ကျွန်တော်တို ့ဘယ်လောက်တောင် ပေါ်ပြူလာဖြစ်နေပြီလဲ -- ကျွန်တော်တို့ ထိပ်တန်းဝက်ဆိုက် ၅၀ စာရင်းမှာပါပါတယ်
03:16
and we're more popular than the New York Times.
53
171000
2000
နယူးယောက်တိုင်းစ် သတင်းစာထက်တောင် ပိုပြီး ပေါ်ပြူလာဖြစ်ပါတယ်။
03:18
So this is where we get to Yochai's discussion.
54
173000
4000
ဒီတော့ ဒီနေရာမှာ Yochai ရဲ့ဆွေးနွေးချက်ဆီ ရောက်တာပါပဲ။
03:23
This shows the growth of Wikipedia -- we're the blue line there --
55
178000
3000
ဒီပုံက ၀ီကီပီးဒီးယားရဲ့ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဖော်ပြတာပါ ကျွန်တော်တို့ကဟိုနားက အပြာလိုင်းပါ။
03:26
and then this is the New York Times over there.
56
181000
3000
နယူးယောက်တိုင်းစ် ကတော့ ဟိုးဘက်နားကပါ
03:29
And what's interesting about this is the New York Times website is a huge,
57
184000
3000
စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းတာက နယူးယောက်တိုင်းစ် ဝက်ဆိုက်ဆိုတာ ကျယ်ပြန့်ကြီးမားပြီး
03:32
enormous corporate operation with -- I have no idea how many hundreds of employees.
58
187000
4000
အဖွဲ့အစည်းနဲ ့ ဆောင်ရွက်နေတာဖြစ်ကာ ဝန်ထမ်းပေါင်း ဘယ်နှစ်ရာရှိမှန်းတောင် ကျွန်တော်မသိပါဘူး။
03:36
We have exactly one employee,
59
191000
3000
ကျွန်တော်တို့မှာတော့ ဝန်ထမ်းတစ်ဦးသာရှိပါတယ်။
03:39
and that employee is our lead software developer.
60
194000
3000
အဲဒီဝန်ထမ်းကတော့ ခေါင်းဆောင် ဆော့ဝဲ ရေးဆွဲသူ ပါ
03:42
And he's only been our employee since January 2005,
61
197000
3000
သူကလည်း ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဝန်ထမ်းဖြစ်လာတာပါ။
03:45
all the other growth before that.
62
200000
2000
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အများဆုံး ဖွံ့ဖြိုးမှုတွေက အဲဒီမတိုင်ခင်ကတည်းကပါ။
03:47
So the servers are managed by a rag-tag band of volunteers;
63
202000
3000
လူမျိုးစုံ ရောပြွမ်းနေတဲ့ စေတနာဝန်ထမ်း အဖွဲ့ကနေ စီမံခန့်ခွဲပါတယ်။
03:50
all the editing is done by volunteers.
64
205000
2000
တည်းဖြတ်မှုအားလုံးကို စေတနာ့ဝန်ထမ်းတွေက လုပ်ဆောင်ပါတယ်။
03:52
And the way that we're organized
65
207000
2000
ကျွန်တော်တို့ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ နည်းလမ်းက ခင်ဗျားတို့ စဉ်းစားနိုင်သမျှ
03:54
is not like any traditional organization you can imagine.
66
209000
3000
သမရိုးကျ အဖွဲ့အစည်းပုံစံတွေနဲ့ လုံးဝကိုမတူပါဘူး။
03:57
People are always asking, "Well, who's in charge of this?"
67
212000
2000
လူတွေက အမြဲတမ်းမေးကြပါတယ် “ ဒီတော့ ဘယ်သူက ဒါကိုကြီးကြပ်လဲ” တဲ့။
03:59
or "Who does that?" And the answer is: anybody who wants to pitch in.
68
214000
5000
ဒါမှမဟုတ် “ဒါကိုဘယ်သူလုပ်တာလဲ” နဲ့ပေါ့။ အဖြေကတော့ ဝင်ပါချင်သူ မည်သူမဆိုပါပဲ။
04:04
It's a very unusual and chaotic thing.
69
219000
3000
အင်မတန်မှ ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်မဟုတ်ဘဲ ပရမ်းပတာကိစ္စပါ။
04:07
We've got over 90 servers now in three locations.
70
222000
3000
ကျွန်တော်တို့အခု နေရာသုံးနေရာမှာ ဆာဗာပေါင်း ကိုးဆယ်ကျော် ရှိနေပါပြီ
04:10
These are managed by volunteer system administrators who are online.
71
225000
4000
အဲဒါတွေကို အွန်လိုင်းပေါ်က စေတနာ့ဝန်ထမ်း နည်းစနစ်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တွေက ကွပ်ကဲပါတယ်။
04:14
I can go online any time of the day or night
72
229000
3000
နေ့ည အချိန်မရွေး ကျွန်တော် အွန်လိုင်းပေါ်တက်ပြီး
04:17
and see eight to 10 people waiting for me
73
232000
4000
ဆာဗာတွေနဲ့ ပတ်သက်သမျှ မေးခွန်းမေးဖို ့ စောင့်နေတဲ့သူ
04:21
to ask a question or something, anything about the servers.
74
236000
4000
ရှစ်ဦးကနေ ဆယ်ဦးအထိ တွေ့နိုင်ပါတယ်။
04:25
You could never afford to do this in a company.
75
240000
2000
ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှာ အဲဒီလိုလုပ်ဖို့ မဖြစ်နိုင်ပါဘူး
04:27
You could never afford to have a standby crew of people
76
242000
4000
တစ်ရက်ကို ၂၄ နာရီအပြည့် အသင့်ရှိနေတဲ့ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ကိုဖွဲ့ရပြီး
04:31
24 hours a day and do what we're doing at Wikipedia.
77
246000
4000
၀ီကီပီးဒီးယားမှာ ကျွန်တော်တို့ လုပ်နေသလိုမျိုး လုပ်နိုင်ဖို့ ဘယ်လိုမှမတတ်နိုင်ပါဘူး
04:35
So we're doing around 1.4 billion page views monthly,
78
250000
3000
ကျွန်တော်တို့ ဝက်ဆိုက်စာမျက်နှာကို ကြည့်ရှုမှုပေါင်း တစ်လလျှင် ၁.၄ ဘီလျံ ရှိပါတယ်။
04:38
so it's really gotten to be a huge thing.
79
253000
3000
ဒီတော့ တော်တော့ကိုကြီးတဲ့အရာပါပဲ
04:41
And everything is managed by the volunteers.
80
256000
2000
ပြီးတော့ စေတနာဝန်ထမ်းတွေက အကုန်စီမံဆောင်ရွက်ပါတယ်
04:43
And the total monthly cost for our bandwidth is about 5,000 dollars.
81
258000
5000
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ bandwidth အတွက် လစဉ်ကုန်ကျငွေဟာ ဒေါ်လာငါးထောင်လောက်ပဲ ရှိပါတယ်။
04:48
And that's essentially our main cost.
82
263000
2000
အဲဒါက ကျွန်တော်တို့ရဲ့ အဓိကကုန်ကျငွေပါ။
04:50
We could actually do without the employee. We actually --
83
265000
3000
အမှန်က ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်မှ မငှားပဲ လည်ပတ်နိုင်ပါတယ်။
04:53
we hired Brian because he was working part-time for two years
84
268000
3000
Brion (ဘရိုင်ယန်) ကိုငှားလိုက်တာက
04:56
and full-time at Wikipedia,
85
271000
2000
သူက ဝီကီပီဒီးယားမှာ အချိန်ပိုင်း နှစ်နစ် လုပ်ခဲ့ကာ အချိန်ပြည့် လုပ်နေလို့ပါ။
04:58
so we actually hired him so he could get a life and go to the movies sometimes.
86
273000
4000
သူကို ကျွန်တော်တို့ ငှားလိုက်တာက စိတ်လှုပ်ရှားစရာတွေ လုပ်နိုင်ပြီး တစ်ခါတစ်လေ ရုပ်ရှင် သွားကြည့်နိုင်အောင်လို့ပါ
05:03
So the big question when you've got this really chaotic organization is,
87
278000
3000
ဒီတော့ အရေးပါတဲ့ မေးခွန်းကတော့ ဒီလိုပရမ်းပတာနိုင်လှတဲ့ အဖွဲ့အစည်းမှာ လုပ်သမျှအားလုံး
05:06
why isn't it all rubbish? Why is the website as good as it is?
88
281000
4000
အမှိုက်တွေချည်း မဟုတ်ရတာလဲ ဒီဝက်ဆိုက်က ဘာလို့ အဲ့လောက် ကောင်းနေရတာလဲဆိုတာပါ။
05:10
First of all, how good is it? Well, it's pretty good. It isn't perfect,
89
285000
3000
ပထမဦးဆုံးအနေနဲ့ ဘယ်လောက်ကောင်းလဲဆိုတော့ တော်တော်လေး ကောင်းပါတယ် ပြည့်စုံတယ်လို့တော့ မဟုတ်ပါဘူး။
05:13
but it's much, much better than you would expect,
90
288000
3000
ဒါပေမဲ့ ခင်ဗျားတို့မျှော်မှန်းထားတာထက်ကို အများကြီးပိုကောင်းပါတယ်။
05:16
given our completely chaotic model.
91
291000
2000
ကျွန်တော်တို့့ရဲ့ လုံးဝ ပရမ်းပတာမော်ဒယ်ကို ထည့်စဉ်းစား ပြောရရင်ပေါ့နော်။
05:18
So when you saw him make a ridiculous edit to the page about me,
92
293000
3000
ဒီတော့ ကျွန်တော့်အကြောင်း ဝက်ဆိုက်စာမျက်နှာမှာ အူကြောင်ကြောင် တည်းဖြတ်ချက် လုပ်တာကို ခင်ဗျားတွေ့ရင်
05:21
you think, oh, this is obviously just going to degenerate into rubbish.
93
296000
4000
အော် ဒီစာမျက်နှာကတော့ အမှိုက်ဖြစ်သွားမှာပဲလို့ ခင်ဗျားတို့က ထင်ပါလိမ့်မယ်။
05:25
But when we've seen quality tests -- and there haven't been enough of these yet
94
300000
4000
ဒါပေမဲ့ အရည်အသွေး စစ်ဆေးမှုတြွေ မင်ပြီးရင်တော့ -- အဲလို စစ်ဆေးမှုတွေ လုံလုံလောက်လောက် မရှိသေးပါဘူး။
05:29
and I'm really encouraging people to do more,
95
304000
2000
ကျွန်တော်ကတော့ ဒါမျိုးတွေကိုပိုပြီး များများလုပ်ဖို့အားပေးပါတယ်
05:31
comparing Wikipedia to traditional things -- we win hands down.
96
306000
4000
၀ီကီပီးဒီးယားကို သမရိုးကျ စွယ်စုံကျမ်းတွေနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရင် ကျွန်တော်တို့အနိုင်ရပါတယ်။
05:35
So a German magazine compared German Wikipedia,
97
310000
3000
ဂျာမန်မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုက အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ၀ီကီပီးဒီးယားထက် အလွန့်အလွန်ပိုသေးတဲ့
05:38
which is really much, much smaller than English,
98
313000
3000
ဂျာမန်ဘာသာ ၀ီကီပီးဒီးယားကို Microsoft Encarta စွယ်စုံကျမ်းနဲ့
05:41
to Microsoft Encarta and to Brockhaus Multimedia,
99
316000
4000
Brockhaus Multimedia တို့နဲ့ နှိုင်းယှဉ်ခဲ့ရာမှာ
05:45
and we won across the board.
100
320000
2000
အကုန်လုံးကို ကျွန်တော်တို့ အနိုင်ရခဲ့ပါတယ်
05:47
They hired experts to come and look at articles and compare the quality,
101
322000
3000
သူတို့က ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်တွေကို ဆောင်းပါးတွေ လာရောက်ကြည့်ရှုခိုင်းပြီး အရည်အသွေးကို နှိုင်းယှဉ်စေပါတယ်
05:50
and we were very pleased with that result.
102
325000
3000
အဲဒီ့ရလဒ်ကတော့ ကျွန်တော်တို့အတွက် ကျေနပ်စရာပါ။
05:53
So a lot of people have heard about the Wikipedia Bush-Kerry controversy.
103
328000
4000
လူတွေအများကြီးလည်း Bush-Kerry အငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စ အကြောင်း ကြားဖူးကြပါတယ်
05:57
The media has covered this somewhat extensively.
104
332000
4000
မီဒီယာကလည်း အဲဒီကိစ္စက ိုအတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြကြပါတယ်။
06:01
It started out with an article in Red Herring.
105
336000
3000
Red Herring ကဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကနေ စတင်ခဲ့တာပါ။
06:04
The reporters called me up and they -- I mean, I have to say
106
339000
3000
သတင်းထောက်တွေက ကျွန်တော်ကို ဖုန်းဆက်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်ပြောချင်တာက
06:07
they spelled my name right, but they really wanted to say,
107
342000
5000
သူတို့ ကျွန်တော့ နာမည်တော့ မှန်အောင်ပေါင်းပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ခင်ဗျ
06:12
the Bush-Kerry election is so contentious,
108
347000
2000
ဒီ Bush-Kerry ကိစ္စ အင်မတန် အငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စပါ။
06:14
it's tearing apart the Wikipedia community. And so they quote me as saying,
109
349000
4000
၀ီကီပီးဒီးယား အသိုက်အဝန်းဟာ ဒီကိစ္စကြောင့် တစ်စစီပြိုကွဲနေပြီ လို့ သူတို့ကဆိုချင်တာပါ။
06:18
"They're the most contentious in the history of Wikipedia."
110
353000
3000
ဒီတော့ “ ဒါတွေဟာ ၀ီကီပီးဒီးယား သမိုင်း တစ်လျှောက်မှာ အငြင်းပွားဖွယ် အကောင်းဆုံးပါ” လို့ ကျွန်တော်ကပြောတယ် ဆိုပြီးဖော်ပြလိုက်ပါတယ်။
06:21
What I actually said is, they're not contentious at all.
111
356000
2000
အမှန်တော့ ကျွန်တော်က ဒါတွေဟာ လုံးဝအငြင်းပွားစရာ မရှိဘူးလို့ ပြောခဲ့တာပါ။
06:23
So it's a slight misquote. (Laughter) The articles were edited quite heavily.
112
358000
6000
ဒီတော့ ကိုးကားဖော်ပြချက်က သိပ်မကွာပါဘူးနော် ( ရယ်သံများ)
06:29
And it is true that we did have to lock the articles on a couple of occasions.
113
364000
3000
ဆောင်းပါးတွေကို အများကြီးတည်းဖြတ်ထားပါတယ်။ ကိစ္စအနည်းငယ်မှာ ဆောင်းပါးတွေကို ပိတ်ပင်လိုက်တယ်ဆိုတာ မှန်ပါတယ်၊
06:32
Time magazine recently reported that
114
367000
3000
တိုင်းမဂ္ဂဇင်းက မကြာသေးမီကပဲ ရေးသားလိုက်ပါတယ်။
06:35
"Extreme action sometimes has to be taken,
115
370000
3000
"တစ်ခါတစ်လေ ပြင်းထန်လွန်းတဲ့ အရေးယူမှုတွေ လိုအပ်ပါတယ်။
06:38
and Wales locked the entries on Kerry and Bush for most of 2004."
116
373000
5000
၂၀၀၄ ခုနှစ်ရဲ့ အများစုမှာ Wales က Bush-Kerry ဆိုင်ရာဆောင်းပါးတွေကို ပိတ်ပစ်ခဲ့ပါတယ်” တဲ့
06:43
This came after I told the reporter that we had to lock it for --
117
378000
4000
ဒီရေးသားချက်က ကျွန်တော်တို့တွေ အနေနဲ့ တစ်ခါတစ်လေ ဟိုနားဒီနားမှာ ပိတ်ပစ်ရတာတွေရှိပါတယ်လို့
06:47
occasionally a little bit here and there.
118
382000
2000
ကျွန်တော်က သတင်းသမားကို ပြောလိုက်ပြီးနောက်မှ ပါလာတာပါ။
06:49
So the truth in general is that the kinds of controversies
119
384000
3000
ဒီတော့ ယေဘုယျအမှန်တရားက ၀ီကီပီးဒီးယား အသိုက်အဝန်းမှာ
06:52
that you would probably think we have within the Wikipedia community
120
387000
4000
အငြင်းပွားစရာတွေရှိမယ်လို့ ခင်ဗျားတို့ ထင်ကောင်းထင်နိုင်တဲ့၊
06:56
are not really controversies at all.
121
391000
2000
ကိစ္စမျိုးဟာ တကယ်တမ်း အငြင်းပွားမှု လုံးဝမရှိပါဘူး။
06:58
Articles on controversial topics are edited a lot,
122
393000
3000
အငြင်းပွားဖွယ် အကြောင်းအရာဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတွေကို တည်းဖြတ်မှုတွေ အရမ်းများပါတယ်။
07:01
but they don't cause much controversy within the community.
123
396000
3000
ဒါပေမဲ့ ဒီလိုလုပ်လို့ ကျွန်တော်တို့ အသိုက်အဝန်းမှာ အငြင်းပွားစရာ များများစားစား မဖြစ်လာစေပါဘူး။
07:04
And the reason for this is that most people understand the need for neutrality.
124
399000
5000
အကြောင်းကတော့ လူအများစုက ဘက်မလိုက်မှုရဲ့ အရေးပါလိုအပ်ချက်ကို နားလည်လို့ပါ။
07:11
The real struggle is not between the right and the left --
125
406000
4000
တကယ့်တိုက်ပွဲက လက်ယာဝါဒီနဲ့ လက်ဝဲဝါဒီတွေကြားထဲမှာ ဖြစ်တာမဟုတ်ပါဘူး။
07:15
that's where most people assume --
126
410000
2000
ဒါက လူအများစု ယူဆကြတာပါ။
07:17
but it's between the party of the thoughtful and the party of the jerks.
127
412000
3000
တကယ်က အတွေးအခေါ်ရှိသူအဖွဲ့နဲ့ ကြောင်တောင်တောင် လူတွေအဖွဲ့ကြားက တိုက်ပွဲပါ။
07:20
And no side of the political spectrum has a monopoly on either of those qualities.
128
415000
4000
နိုင်ငံရေးဂိုဏ်း အစဉ်အတန်းရဲ့ ဘယ်ဘက်ခြမ်းကမှ ဒီနှစ်ဖွဲ့အပေါ် လက်ဝါးကြီးအုပ် ခြယ်လှယ်နေခြင်း မရှိပါဘူး။
07:24
The actual truth about the specific Bush-Kerry incident
129
419000
4000
Bush-Kerry ဖြစ်ရပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး တကယ့်အမှန်တရားက
07:28
is that the Bush-Kerry articles
130
423000
2000
Bush-Kerry ဆောင်းပါးတွေကို ပိတ်ပစ်တာ
07:30
were locked less than one percent of the time in 2004,
131
425000
3000
၂၀၀၄ ခုနှစ်ကာလရဲ့ တစ်ရာခိုင်နှုန်း အောက်တောင်နည်းပါတယ်။
07:33
and it wasn't because they were contentious;
132
428000
2000
အငြင်းပွားစရာရှိတယ် ဆိုတဲ့ အကြောင်းရင်းကြောင့် မဟုတ်ပါဘူး။
07:35
it was just because there was routine vandalism --
133
430000
3000
ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ် လက်သရမ်းဖျက်ဆီးမှုပါ။
07:38
which happens sometimes even on stage, people --
134
433000
4000
ဇာတ်ခုံပေါ်မှာတောင် တစ်ခါတစ်လေ ဖြစ်တတ်ပါတယ်။
07:42
sometimes even reporters have reported to me that they vandalize Wikipedia
135
437000
3000
တစ်ခါတစ်လေ သတင်းသမားတွေက ကျွန်တော့ကို သတင်းပို့ကြတယ်။
07:45
and were amazed that it was fixed so quickly.
136
440000
3000
သူတို့ဝီကီပီးဒီးယားကို တမင်ကို ဖျက်လို့ဖျက်ဆီး လုပ်တဲ့အခါမှာ ပြန်ပြင်တာ မြန်လွန်းလို့သူတို့ အံ့အားသင့်ရပါသတဲ့။
07:48
And I said -- you know, I always say, please don't do that; that's not a good thing.
137
443000
4000
ဒီတော့ ကျွန်တော်က ပြောလိုက်ပါတယ်၊ ကျွန်တော်ပြောနေကျပါပဲ။ ဒါမျိုးမလုပ်ပါနဲ့ မကောင်းပါဘူးလို့ပေါ့။
07:52
So how do we do this?
138
447000
2000
ဒီတော့ ကျွန်တော်တို့ ဒီလိုဖြစ်အောင် ဘယ်လိုလုပ်ကြသလဲ။
07:54
How do we manage the quality control?
139
449000
2000
ဒီအရည်အသွေး ထိန်းချုပ်မှုကို ဘယ်လို စီမံခန့်ခွဲနေသလဲ။
07:56
How does it work?
140
451000
3000
ဒါက ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲပေါ့။
07:59
So there's a few elements,
141
454000
3000
အခြေခံအားဖြင့် လိုအပ်တဲ့ ပါဝင်ပစ္စည်းတွေကတော့ နည်းနည်းလေးပါပဲ။
08:02
mostly social policies and some elements of the software.
142
457000
3000
အများစုကတော့ လူမှုရေးရာမူဝါဒတွေနဲ့ ဆော့ဝဲ ပိုင်းဆိုင်ရာတွေပါ။
08:05
So the biggest and the most important thing is our neutral point-of-view policy.
143
460000
4000
အကြီးမားဆုံးနဲ့ အရေးပါဆုံးကတော့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဘက်မလိုက ်အမြင်မူဝါဒပါပဲ။
08:09
This is something that I set down from the very beginning,
144
464000
3000
ဒါဟာ ဒီအသိုက်အဝန်းရဲ့ လုံးဝအငြင်းပွားရန်မရှိတဲ့ ပင်မ ဥပဒေသအနေနဲ့
08:12
as a core principle of the community that's completely not debatable.
145
467000
4000
အစဦးပိုင်းကတည်းက ကျွန်တော် သတ်မှတ်ထားခဲ့တာပါ။
08:16
It's a social concept of cooperation,
146
471000
3000
ဒီအချက်ဟာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုရဲ့ လူမှုရေးအခြေခံ သဘောတရားလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
08:19
so we don't talk a lot about truth and objectivity.
147
474000
4000
ဆိုလိုတာက ကျွန်တော်တို့ အမှန်တရားနဲ့ ဓမ္မဓိဌာန်ကျမှု တို့အကြောင်း သိပ်မပြောပါဘူး။
08:23
The reason for this is if we say we're only going to write the "truth" about some topic,
148
478000
4000
အကြောင်းရင်းကတော့ တကယ်လို့သာ ကျွန်တော်တို့က ခေါင်းစဉ်တစ်ခုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မှန်တယ်ဆိုတဲ့ အရာတွေချည်း ရေးမယ်ဆိုပြီး
08:27
that doesn't do us a damn bit of good of figuring out what to write,
149
482000
3000
ဘာဟာတွေတော့ ရေးရမယ်လို့ စဉ်းစားဆုံးဖြတ်နေရရင် ဘာမှအကျိုးမရှိပါဘူး။
08:30
because I don't agree with you about what's the truth.
150
485000
2000
ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ခင်ဗျား မှန်တယ်ထင်တာကို ကျွန်တော်က လက်မခံနိုင်တာမျိုးလည်း ရှိလို့ပါ။
08:32
But we have this jargon term of neutrality,
151
487000
3000
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ ၀ီကီပီးဒီးယား အသိုက်အဝန်းမှာ ရာဇဝင်ရှိတဲ့့
08:35
which has its own long history within the community,
152
490000
2000
ကျွန်တော်တို့ချင်းသုံးတဲ့ “ဘက်မလိုက်မှု” ဆိုတဲ့ စကားရပ် တစ်ခုရှိပါတယ်။
08:37
which basically says, any time there's a controversial issue,
153
492000
4000
အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ဆိုလိုတာက အငြင်းပွားဖွယ် အကြောင်းအရာ တစ်ရပ် ပေါ်လာတိုင်း
08:41
Wikipedia itself should not take a stand on the issue.
154
496000
3000
၀ီကီပီးဒီးယား ကိုယ်တိုင်က အဲဒီအကြောင်းအရာနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘယ်ဖက်မှာမှ မရပ်ဖို့ပါ။
08:44
We should merely report on what reputable parties have said about it.
155
499000
3000
ယုံကြည်ရတဲ့ အဖွဲ့အစည်းတွေက ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဘာတွေပြောတယ် ဆိုတာကိုသာ မှတ်တမ်းပြုတင်ပြပါတယ်။
08:47
So this neutrality policy is really important for us,
156
502000
3000
ဒါ့ကြောင့် ဒီဘက်မလိုက်မူဝါဒက ကျွန်တော်တို့အတွက် တကယ်ကို အရေးကြီးပါတယ်။
08:50
because it empowers a community that is very diverse
157
505000
4000
အကြောင်းက အင်မတန်မှ မတူကွဲပြားကြတဲ့ လူမျိုးပေါင်းစုံပါဝင်တဲ့ အသိုက်အဝန်းတစ်ခုက
08:54
to come together and actually get some work done.
158
509000
2000
အတူတကွ စုပေါင်းပြီး တကယ်အလုပ်ဖြစ်စေဖို့ အင်အားပေးမြှင့်တင်ပေးနိုင်လို့ပါ။
08:56
So we have very diverse contributors in terms of political, religious,
159
511000
3000
ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော်တို့မှာ နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံတွေ
08:59
cultural backgrounds.
160
514000
2000
လွန်စွာကွဲပြားတဲ့ ပါဝင်ရေးသားတွေရရှိထားတာပါ။
09:01
By having this firm neutrality policy,
161
516000
2000
အစကတည်းက ညှိနှိုင်းဖြေလျော့ပေးမှု လုံးဝမရှိတဲ့
09:03
which is non-negotiable from the beginning,
162
518000
2000
ခိုင်မာတဲ့ ဘက်မလိုက်မူဝါဒကို ကျင့်သုံးခြင်းအားဖြင့်
09:05
we ensure that people can work together
163
520000
2000
လူတွေ အတူတကွ အလုပ်လုပ်နိုင်ဖို့ သေချာစေပြီး
09:07
and that the entries don't become simply a war
164
522000
2000
စွယ်စုံကျမ်းထဲက တည်းပုဒ်တွေ ခေါင်းစီးတွေဟာ တွေဟာ
09:09
back and forth between the left and the right.
165
524000
3000
လက်ဝဲဝါဒီနဲ့ လက်ယာဝါဒီတို့ကြားက အပြန်အလှန်တိုက်ပွဲ မဖြစ်လာစေတော့ပါဘူး။
09:12
If you engage in that type of behavior,
166
527000
2000
တကယ်လို့ ဒီလိုအပြုအမူများ လုပ်ခဲ့ရင်
09:14
you'll be asked to leave the community.
167
529000
2000
ဒီအသိုက်အဝန်းကနေ ထွက်သွားဖို ့တောင်းဆိုခံရမှာပါပဲ။
09:17
So real-time peer review.
168
532000
2000
နောက်တော့ အချိန်နဲ့တပြေးညီ အကဲဖြတ်မှု (real-time peer review)
09:19
Every single change on the site goes to the recent changes page.
169
534000
3000
ဝက်ဆိုက်ပေါ်က တည်းဖြတ်လိုက်တဲ့ အပြောင်းအလဲမှန်သမျှဟာ “ လတ်တလော ပြင်ဆင်ချက်မျာ းစာမျက်နှာ” ဆီကို ရောက်သွားပါမယ်
09:22
So as soon as he made his change, it went to the recent changes page.
170
537000
3000
အဲဒီတော့ တစ်ယောက်က ပြင်လိုက်တယ်ဆိုတာနဲ့ “ လတ်တလော ပြင်ဆင်ချက်များ စာမျက်နှာ” ဆီကို ချက်ချင်းရောက်သွားပါတယ်။
09:25
That recent changes page was also fed into IRC channel,
171
540000
4000
အဲဒီ “ လတ်တလော ပြင်ဆင်ချက်များ စာမျက်နှာ” ကလည်း IRC ချန်နယ်ထဲက ိုပို့လိုက်ပါတယ်
09:29
which is an Internet chat channel
172
544000
2000
IRC ဆိုတာ လူတွေက ဆော့ဝဲ တန်ဆာပလာ အမျိုးမျိုးကို သုံးပြီးစောင့်ကြပ်နေတဲ့
09:31
that people are monitoring with various software tools.
173
546000
2000
အင်တာနက် စကားဝိုင်း ချန်နယ်ပဲဖြစ်ပါတယ်။
09:35
And people can get RSS feeds --
174
550000
2000
ပြီးတော့ လူတွေက RSS feed တွေရနိုင်ပါတယ်။
09:37
they can get e-mail notifications of changes.
175
552000
3000
ဒီပြင်ဆင်ချက်တွေ အကြောင်းကို အီးမေးလ်ကနေ တစ်ဆင့် အကြောင်းကြားစာတွေ ရနိုင်ပါတယ်
09:40
And then users can set up their own personal watch list.
176
555000
2000
ပြီးတော့ အသုံးပြုသူတွေ အနေနဲ့ သူတို့ကိုယ်ပိုင် စောင့်ကြည့် စာရင်းတွေလည်း ချမှတ်ထားလို့ရပါတယ်။
09:42
So my page is on quite a few volunteers' watch lists,
177
557000
3000
ဒါ့ကြောင့် ကျွန်တော့်အကြောင်း စာမျက်နှာဆိုရင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း အနည်းငယ်ရဲ့ စောင့်ကြည့် စာရင်းမှာပါပါတယ်။
09:45
because it is sometimes vandalized.
178
560000
2000
မကြာခဏ ရန်လိုဖျက်ဆီး (vandalize) ခံရလို့ပါ။
09:49
And therefore, what happens is someone will notice the change very quickly,
179
564000
4000
ဒါ့ကြောင့် ဖြစ်နေတာက တစ်ယောက်ယောက်က အပြောင်းအလဲကို အလွန်ကို မြန်မြန်ဆန်ဆန်သတိပြုပြီး
09:53
and then they'll just simply revert the change.
180
568000
4000
ပြင်ထားကို မူလအတိုင်း ရိုးရိုးလေးပြန်ပြင်လိုက်ရုံပါပဲ။
09:57
There's a new pages feed, for example,
181
572000
2000
ဥပမာပြရရင် စာမျက်နှာသစ်များဆိုင်ရာ သတင်းပေးပို့ချက ်တစ်ခုရှိပါတယ်။
09:59
so you can go to a certain page of Wikipedia
182
574000
2000
ဒီတော့ ၀ီကီပီးဒီးယားရဲ့ တစ်ခုသော စာမျက်နှာဆီကို သွားလို့ရပါတယ်။
10:01
and see every new page as it's created.
183
576000
2000
စာမျက်နှာသစ်တစ်ခု ဖန်တီးလိုက်တိုင်း အဲဒီစာမျက်နှာကို သွားကြည့်လို့ရပါတယ်။
10:03
This is really important, because a lot of new pages that get created
184
578000
2000
ဒီဟာက တကယ်ကိုအရေးကြီးပါတယ်၊ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အသစ်ဖန်တီးလိုက်တဲ့ စာမျက်နှာအများအပြားက
10:05
are just garbage that have to be deleted, you know, ASDFASDF.
185
580000
3000
ASDFASDF ဆိုတာမျိုး ဖျက်ပစ်ရမယ့် အမှိုက်တွေချည်းဖြစ်နေလို့ပါ။
10:08
But also that's some of the most interesting and fun things at Wikipedia,
186
583000
3000
ဒါပေမဲ့ ဒါကလည်း ၀ီကီပီးဒီးယားမှာ တချို့သော ဆောင်းပါးသစ်တွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး
10:11
some of the new articles.
187
586000
2000
စိတ်ဝင်စားစရာ ပျော်စရာကောင်းတဲ့ ကိစ္စအများစုထဲက တချို့ပါ။
10:13
People will start an article on some interesting topic,
188
588000
2000
စိတ်ဝင်စားဖွယ် အကြောင်းအရာတစ်ခုနဲ့ ပတ်သက်ပြီး လူတွေက ဆောင်းပါးတစ်ခု စတင်လိုက်ပါမယ်။
10:15
other people will find that intriguing
189
590000
2000
အခြားလူတွေက စိတ်ဝင်စားသွားပြီး သူတို့လည်းပါဝင်လာပြီး၊
10:17
and jump in and help and make it much better.
190
592000
2000
အဲဒီဆောင်းပါးကို ပိုကောင်းလာအောင ်ကူညီပြီးလုပ်ကြပါတယ်။
10:19
So we do have edits by anonymous users,
191
594000
2000
ဒီတော့ ၀ီကီပီးဒီးယားနဲ့ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားဖွယ် အကောင်းဆုံးနဲ့ စိတ်ဝင်စားဖွယ် အကောင်းဆုံး အချက်တွေထဲက တစ်ခုဖြစ်တဲ့
10:21
which is one of the most controversial and intriguing things about Wikipedia.
192
596000
4000
အမည်မသိ အသုံးပြုသူတွေက တည်းဖြတ်ပြင်ဆင်မှုတွေ ကျွန်တော်တို့မှာ ရှိတယ်ဆိုတာမှန်ပါတယ်။
10:25
So Chris was able to do his change -- he didn't have to log in or anything;
193
600000
4000
ဒါ့ကြောင့် Chris က ဝက်ဆိုက်ထဲ Log In ဝင်တာမျိုးတွေ ဘာတွေ၊ ဘာမှကိုမလုပ်ရပဲ သူပြင်ဆင်လို့ ရလိုက်ပါတယ်။
10:29
he just went on the website and made a change.
194
604000
3000
ဝက်ဆိုက်ပေါ်ကို ဒီတိုင်းသွားပြီး ပြင်လိုက်ရုံပါပဲ
10:32
But it turns out that only about 18 percent of all the edits to the website
195
607000
3000
သို့တိုင်အောင် တကယ်တမ်း ဝက်ဆိုက်မှာ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုရဲ့ ၁၈ % ကသာ
10:35
are done by anonymous users.
196
610000
2000
အမည်မသိ အသုံးပြုသူတွေက လုပ်တာဖြစ်နေပါတယ်။
10:37
And that's a really important thing to understand,
197
612000
2000
ဒါဟာ နားလည်သဘောပေါက်ဖို့ တကယ်ကိုအရေးကြီးတဲ့ အချက်ကတော့
10:39
is that the vast majority of the edits that go on on the website
198
614000
3000
ဝက်ဆိုက်ပေါ်က ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်မှုတွေ အများစုက
10:42
are from a very close-knit community of maybe 600 to 1,000 people
199
617000
4000
အဆက်အသွယ် အမြဲတမ်းရှိနေတဲ့ လူပေါင်း ၆၀၀ ကနေ ၁၀၀၀ အထိရှိနိုင်တဲ့
10:46
who are in constant communication.
200
621000
2000
ကျစ်လျစ်စွာ ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ အသိုက်အဝန်းဆီကနေ လာတာပါ။
10:48
And we have over 40 IRC channels, 40 mailing lists.
201
623000
2000
ကျွန်တော်တို့မှာ IRC ချန်နယ်ပေါင်း ၄၀ ၊ စာပို့စာရင်းပေါင်း ၄၀ ရှိပါတယ်
10:50
All these people know each other. They communicate; we have offline meetings.
202
625000
4000
ဒီလူတွေအားလုံးက အချင်းချင်းသိကြပါတယ်၊ ဆက်သွယ်ကြပါတယ်၊ ကျွန်တော်တို့မှာ အွန်လိုင်းပြင်ပ အစည်းအဝေးတွေလည်း ရှိပါတယ်။
10:54
These are the people who are doing the bulk of the site,
203
629000
2000
ဒီလူတွေက ဝက်ဆိုက်ရဲ့ အစိတ်အပိုင်း ကြီးကြီးမားမားကို လုပ်နေတဲ့သူတွေပါ။
10:56
and they are, in a sense, semi-professionals at what they're doing,
204
631000
5000
သူတို့တွေက တစ်နည်းအားဖြင့် သူတို့လုပ်နေတဲ့ ကိစ္စအပေါ်မှာ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ကျွမ်းကျင်မှု အရည်အသွေ းပြည့်ဝသူတွေပါ။
11:01
that the standards we set for ourselves are equal to or higher than
205
636000
4000
ကျွန်တော်တို့ကိုယ် ကျွန်တော်တို့ ပြဌာန်းထားတဲ့ အဆင့် သတ်မှတ်ချက်တွေကတော့
11:05
professional standards of quality.
206
640000
2000
ကျွမ်းကျင်မှု အဆင့်အရည်အသွေးန ဲ့ညီမျှ ဒါမှမဟုတ် ပိုမြင့်ပါတယ်။
11:07
We don't always meet those standards,
207
642000
2000
ကျွန်တော်တို့ ဒီသတ်မှတ်ချက်တွေကို အမြဲတမ်း မပြည့်မီပါဘူး။
11:09
but that's what we're striving for.
208
644000
2000
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့ အပြင်းအထန် ကြိုးစားနေတာ ဒီသတ်မှတ်ချက်တွေပြည့်မီဖို့ပါပဲ
11:11
And so that tight community is who really cares for the site,
209
646000
3000
ဒီတော့ အဲဒီကျစ်လျစ်တဲ့ အသိုက်အဝန်းဆိုတာ ဒီဝက်ဆိုက်ကို အမှန်တကယ် အလေးထားတဲ့သူတွေပါ။
11:14
and these are some of the smartest people I've ever met.
210
649000
2000
ဒီလူတွေဟာ ကျွန်တော် တွေ့ဖူးသမျှ စမတ်ကျဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တွေထဲက တချို့ပါ။
11:16
Of course, it's my job to say that, but it's actually true.
211
651000
2000
သေချာပေါက် ကျွန်တော် တာဝန်မို ့ ပြောရတယ်ဆိုပေမဲ့ တကယ်ကို မှန်တာပါခင်ဗျ။
11:18
The type of people who were drawn to writing an encyclopedia for fun
212
653000
4000
စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ေ ရးရတာကို ပျော်ပြီး စွဲနေတဲ့ လူစားမျိုးတွေက
11:22
tend to be pretty smart people. (Laughter)
213
657000
2000
တော်တော်လေး သားနားတဲ့ သူတွေဖြစ်နေတတ်တယ်ခင်ဗျ ( ရယ်သံများ )
11:25
The tools and the software: there's lots of tools that allow us --
214
660000
2000
တန်ဆာပလာတွေ နဲ့ ဆော့ဝဲ: ကိုယ်လုပ်တာကို ကိုယ်ပြန်စောင့်ကြပ််ဖို့နဲ့ အလုပ်တွေ အားလုံးကို စောင့်ကြပ်နိုင်ဖို့
11:27
allow us, meaning the community -- to self-monitor and to monitor all the work.
215
662000
4000
ကျွန်တော်တို့ကို (ကျွန်တော်တို့ အသိုက်အဝန်းကို ဆိုလိုတာပါ) ခွင့်ပြုပေးတဲ့ ကိရိယာတွေ အများကြီးရှိပါတယ်
11:31
This is an example of a page history on "flat earth,"
216
666000
2000
ဒါကတော့ "ပြားချပ်သော ကမ္ဘာ" ဆိုတဲ့ စာမျက်နှာရဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းပါ
11:33
and you can see some changes that were made.
217
668000
3000
ပြီးတော့ လုပ်ထားတဲ့ ပြင်ဆင်ချက်တွေကို ခင်ဗျားတို့မြင်နိုင်ပါတယ်။
11:36
What's nice about this page is you can immediately take a look at this
218
671000
3000
ဒီစာမျက်နှာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ကောင်းတာက ဒါကို ခင်ဗျားက ချက်ချင်း တစ်ချက်လောက် ကြည့်လိုက်ပြီး
11:39
and see, oh OK, I understand now.
219
674000
2000
“အိုကေ၊ ငါနားလည်သွားပြီ” ဆိုပြီး ဖြစ်သွားပါတယ်။
11:41
When somebody goes and looks at -- they see that someone,
220
676000
3000
တစ်ယောက်ယောက်က သူရဲ့စာမျက်နှာဆီသွားပြီ းကြည့်လိုက်လို့
11:44
an anonymous IP number, made an edit to my page --
221
679000
2000
အမည်မသိ IP အမှတ်စဉ်ပိုင်ရှင် တစ်ဦးဦးက ပြင်ဆင်ထားတာကိုတွေ့ရင်
11:46
that sounds suspicious -- who is this person? Somebody looks at it --
222
681000
3000
“ဒါသံသယဖြစ်စရာပဲ။ ဒီလူဘယ်သူပါလိမ့်” ဆိုပြီး ဒီပြင်ဆင်မှု သမိုင်းမှတ်တမ်းကို လာကြည့်လိုက်ရင်တော့
11:49
they can immediately see highlighted in red all of the changes that took place,
223
684000
4000
အနီရောင်နဲ့ မှတ်သားထားတဲ့ ပြင်ဆင်ချက်တွေကို ချက်ချင်းတွေ့နိုင်ပါတယ်။
11:53
to see, OK, well, these words have changed, things like this.
224
688000
4000
ဒီတော့မှ “အိုကေ။ကောင်းပြီလေ။ ဒီစာလုံးတွေကပြောင်းသွားတယ်။ ဒီလိုဒီလို” ဆိုတာမျိုးပေါ့။
11:57
So that's one tool that we can use to very quickly monitor the history of a page.
225
692000
5000
ဒါကတော့ စာမျက်နှာတစ်ခုရဲ့ သမိုင်းမှတ်တမ်းကို ခပ်မြန်မြန် စောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်ဖို့ ကျွန်တော်တို့သုံးတဲ့ ကိရိယာ တန်ဆာပလာတစ်ခုပါ။
12:02
Another thing that we do within the community
226
697000
3000
ဒီအသိုက်အဝန်းထဲမှာ ကျွန်တော်တို့လုပ်တဲ့ နောက်တစ်ခုကတော့
12:05
is we leave everything very open-ended.
227
700000
3000
ဘယ်အရာကိုမဆို အသေ မသတ်မှတ်ထားတာပါ။
12:08
Most of the social rules and the methods of work
228
703000
4000
လူမှုရေးရာ စည်းမျဉ်းတွေ အလုပ်လုပ်ပုံ စနစ်တွေကို
12:12
are left completely open-ended in the software.
229
707000
2000
ဒီဆော့ဝဲ ထဲမှာ လုံးဝပြင်လို့ ရအောင် လုပ်ထားပါတယ်။
12:14
All of that stuff is just on Wiki pages.
230
709000
2000
ဒါတွေအားလုံးက ဝီကီစာမျက်နှာတွေမှာ ရှိနေရုံပါပဲ။
12:16
And so there's nothing in the software that enforces the rules.
231
711000
3000
ဒီစည်းမျဉ်းတွေကို လိုက်နာအောင် ကွပ်ကဲနေတာမျိုး တစ်ခုမှမရှိပါဘူး။
12:19
The example I've got up here is a Votes For Deletion page.
232
714000
3000
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော ်သာဓကပြစရာကတော့ “ပယ်ဖျက်ရန် ဆန္ဒမဲ ပေးတဲ့ စာမျက်နှာ” ပါ
12:23
So, I mentioned earlier, people type ASDFASDF --
233
718000
3000
ဒီတော့ ကျွန်တော်အစောပိုင်းက တင်ပြခဲ့သလိုပဲ လူတွေက ASDFASDF ဆိုပြီး လာရိုက်သွားတာတွေရှိပါတယ်။
12:26
it needs to be deleted. Cases like that, the administrators just delete it.
234
721000
3000
ဒါကို ပယ်ဖျက်ပစ်ရပါတယ် ဒီလိုကိစ္စမျိုးတွေကတော့ နည်းစနစ်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ ပယ်ဖျက်ပစ်လိုက်တာပါပဲ။
12:29
There's no reason to have a big argument about it.
235
724000
2000
ဒါနဲ့ပတ်သက်ပြီး အချေအတင်ဖြစ်စရာ ကြီးကြီးမားမားမရှိပါဘူး။
12:31
But you can imagine there's a lot of other areas where the question is,
236
726000
4000
ဒါပေမဲ့ဗျ ဒီအကြောင်းအရာဟာ စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုမှာ ထည့်ရလောက်အောင် ထင်ရှားသလားဆိုတာ အဖြေရှာရတဲ့
12:35
is this notable enough to go in an encyclopedia?
237
730000
2000
ကိစ္စမျိုးတွေလည်း ရှိတာကိုလည်း ခင်ဗျားတို့ မှန်းဆကြည့်လို့ရပါတယ်။
12:37
Is the information verifiable? Is it a hoax? Is it true? Is it what?
238
732000
4000
ဒီအချက်အလက်တွေက မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ရဲ့လား၊ အလိမ်အညာလား၊ မှန်ကန်ရဲ့လား၊ ဘာများပါလိမ့် ဆိုတာမျိုးတွေပါ။
12:41
So we needed a social method for figuring out the answer to this.
239
736000
3000
ဒီတော့ ဒါအတွက် အဖြေကို ဆုံးဖြတ်ပေးဖို့ လူမှုရေးရာ နည်းစနစ်တစ်ခု လိုအပ်လာခဲ့ပါတယ်။
12:44
And so the method that arose organically within the community
240
739000
3000
ဒီအသိုက်အဝန်းထဲမှာ အလိုအလျောက်ပေါ်ပေါက်လာတဲ့ နည်းစနစ်တစ်ခုကတော့
12:47
is the Votes For Deletion page.
241
742000
2000
“ပယ်ဖျက်ရန် ဆန္ဒမဲ ပေးတဲ့ စာမျက်နှာ” ပါပဲ။
12:49
And in the particular example we have here, it's a film,
242
744000
2000
အသေးစိတ် သာဓကတစ်ခုအနေနဲ့ ဒီမှာ"Twisted Issues" ဆိုတဲ့ ရုပ်ရှင် အကြောင်း စာမျက်နှာပါ။
12:51
"Twisted Issues," and the first person says,
243
746000
2000
ပထမဆုံးလူက ပြောပါတယ်၊ “ရုပ်ရှင်လို့တော့ ယူဆရတာပဲ။
12:53
"Now this is supposedly a film. It fails the Google test miserably."
244
748000
4000
ဒါပေမဲ့ Google စမ်းသပ်မှုမှာတော့ မအောင်မြင်ရှာဘူး။” တဲ့။
12:57
The Google test is, you look in Google and see if it's there,
245
752000
3000
Google စမ်းသပ်မှုဆိုတာကတော့ တစ်ခုခုကို Google မှာရှိမလားလို့ ရှာကြည့်လိုက်တာကို ပြောတာပါ။
13:00
because if something's not even in Google, it probably doesn't exist at all.
246
755000
4000
အကြောင်းကတော့ Google မှာတောင် မရှိဘူးဆိုရင် လုံးဝမရှိတာမျိုး ဖြစ်နိုင်လို့ပါ။
13:04
It's not a perfect rule, but it's a nice starting point for quick research.
247
759000
4000
ခြွင်းချက်မဲ့ စည်းမျဉ်းတော့ မဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ ဒါပေမဲ ့ခပ်မြန််မြန် ရှာကြည့်ဖို့ အဆင်ပြေတဲ့ လမ်းစပါ
13:09
So somebody says, "Delete it, please. Delete it -- it's not notable."
248
764000
3000
ဒီတော့ တစ်ယောက်ယောက်က"ကျေးဇူးပြုပြီး ဖျက်ပစ်လိုက်ပါ။ ဒါကမထင်ရှားလို့ ဖျက်ပစ်လိုက်ပါ” လို့ပြောပါတယ်။
13:12
And then somebody says, "Wait, wait, wait, wait, I found it.
249
767000
2000
နောက် တစ်ယောက်ကတော့ “နေဦး။ နေဦး။ နေဦး။ နေဦး။ ငါတွေ့ပြီ။
13:14
I found it in a book, 'Film Threat Video Guide:
250
769000
2000
'Film Threat Video Guide: the 20 Underground Films You Must See.' ဆိုတဲ့
13:16
the 20 Underground Films You Must See.'"
251
771000
2000
စာအုပ်တစ်အုပ်မှာ တွေ့လိုက်တယ်" လို့ပြောပြန်တယ်
13:18
Oh, OK. So the next persons says, "Clean it up."
252
773000
2000
အော် ကောင်းပြီလေ။ နောက်တစ်ယောက်က " ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်ပါ " လို့ပြောပါမယ်။
13:20
Somebody says, "I've found it on IMDB. Keep, keep, keep."
253
775000
4000
တစ်ယောက်က" ငါဒါကို IMDB ဝက်ဆိုက်မှာတွေ့ပြီ။ မဖျက်ပါနဲ့။ ထားလိုက်ပါ။ ထားလိုက်ပါ။ " လို့ပြောပြန်တယ်
13:24
And what's interesting about this is that the software is --
254
779000
3000
ဒီဆော့ဝဲနဲ့ ပတ်သက်ပြီး စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းတာက
13:27
these votes are just -- they're just text typed into a page.
255
782000
3000
ဒီဆန္ဒပြုချက်တွေက ဝက်ဆိုက် စာမျက်နှာပေါ်မှာ ဒီအတိုင်း စာရိုက်ထည့်လိုက်တာပါ။
13:30
This is not really a vote so much as it is a dialogue.
256
785000
5000
စကားဝိုင်းတစ်ခု အဖြစ်သာ ဆန္ဒမဲ ပေးနေကြတာ မဟုတ်ပါဘူး။
13:35
Now it is true that at the end of the day
257
790000
2000
ဖြစ်သွားတာက နောက်ဆုံးအချိန်လည်း ရောက်ရော နည်းစနစ်ပို်င်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တစ်ဦးက
13:37
an administrator can go through here and take a look at this and say,
258
792000
3000
ဒီစာမျက်နှာကို မြန်မြန်လာကြည့်ပြီး
13:40
OK, 18 deletes, two keeps: we'll delete it.
259
795000
3000
“ကောင်းပြီ။ ဖျက်မှာ ၁၈ခု။ ထားမှာ ၂ခု။ ငါတို့ဖျက်ပစ်လိုက်မယ်” ဆိုပါတယ်။
13:43
But in other cases, this could be 18 deletes and two keeps, and we would keep it,
260
798000
5000
ဒါပေမဲ့ အခြားကိစ္စတွေမှာတော့ ဖျက်တာ ၁၈ခု၊ ထားမှာ ၂ခု ဆိုပေမယ့်လည်း မဖျက်ဘဲထားလိုက် ရတွေရှိပါတယ်။
13:48
because if those last two keeps say, "Wait a minute, wait a minute.
261
803000
2000
ဘာဖြစ်လို့လည်းဆိုတော့ ထားမယ်ဆိုတဲ့ နောက်ဆုံး ၂ခုက " တစ်မိနစ်လောက်နေပါဦး။ တစ်မိနစ်လောက်နေပါဦး။
13:50
Nobody else saw this but I found it in a book,
262
805000
2000
ဘယ်သူမှမတွေ့မိသေးပေမယ့် ဒါကိုစာအုပ်တစ်အုပ်မှာ ငါတွေ့လိုက်တယ်။
13:52
and I found a link to a page that describes it, and I'm going to clean it up tomorrow,
263
807000
4000
ဒါအကြောင်းဖော်ပြတဲ့စာမျက်နှာရဲ့ Link ကိုငါတွေ့ပြီ။ မနက်ဖြန်ကြရင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖြစ်အောင် လုပ်လိုက်ပါ့မယ်။
13:56
so please don't delete it," then it would survive.
264
811000
3000
ကျေးဇူးပြုပြီး မဖျက်ပစ်လိုက်ပါနဲ့" ဆိုတော့လည်း ဒီစာမျက်နှာမြဲသွားပါတယ်။
13:59
And it also matters who the people are who are voting.
265
814000
2000
မဲပေးတဲ့သူတွေက ဘယ်သူတွေလည်းဆိုတာလည်း အရေးပါပါတယ်။
14:01
Like I say, it's a tight knit community.
266
816000
2000
ကျွန်တော်ပြောသလိုပဲ ဒါက တကယ့်ကိုကျစ်လျစ်တဲ့ အသိုက်အဝန်းပါ
14:03
Down here at the bottom, "Keep, real movie," Rick Kay.
267
818000
2000
ဒီအောက်နားမှာ Rick Kay က "ထားလိုက်ပါ။ တကယ့်ရုပ်ရှင်ပဲ။" ဆိုပြီးပြောပါတယ်
14:05
Rick Kay is a very famous Wikipedian
268
820000
3000
Rick Kay ဆိုတာက နာမည်ကြီး ၀ီကီပီးဒီးယားသမားပါ။
14:08
who does an enormous amount of work with vandalism, hoaxes
269
823000
3000
အလိမ်အညာတွေ၊ လက်သရမ်း ဖျက်ဆီးတာတွေ၊
14:11
and votes for deletion.
270
826000
2000
ပယ်ဖျက်ရန် မဲပေးခြင်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီးအများကြီး လုပ်ခဲ့သူပါ။
14:13
His voice carries a lot of weight within the community
271
828000
3000
သူလုပ်တဲ့အလုပ် သူကျွမ်းကျင်တော့ ဒီအသိုက်အဝန်းအတွင်းမှာ
14:16
because he knows what he's doing.
272
831000
2000
သူအမြင်က တော်တော်လေး အရေးပါ အရာရောက်ပါတယ်။
14:18
So how's all this governed?
273
833000
2000
ဒီတော့ ဒါတွေအားလုံးကို ဘယ်လို စီမံအုပ်ချုပ်သလဲ။
14:20
People really want to know about, OK, administrators, things like that.
274
835000
4000
အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေလို ကိစ္စမျိုးနဲ့ပတ်သက်ပြီး တကယ်သိချင်ကြပါတယ်။
14:24
So the Wikipedia governance model, the governance of the community,
275
839000
4000
၀ီကီပီးဒီးယား အုပ်ချုပ်မှုပုံစံ၊ ဒီအသိုက်အဝန်းကို အုပ်ချုပ်မှုဟာ
14:28
is a very confusing, but a workable mix of consensus --
276
843000
4000
ရှုပ်ထွေးစရာ ကောင်းပေမယ့် အလုပ်ဖြစ်တဲ့ အများဆန္ဒအမြင်တွေ ယှဉ်တွဲထားမှုပါ။
14:32
meaning we try not to vote on the content of articles,
277
847000
2000
ဆိုလိုတာ ကျွန်တော်တို့က ဆောင်းပါးတွေမှာ ပါဝင်တဲ့အကြောင်းအရာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး မဲမပေးမိအောင် ကြိုးစားပါတယ်။
14:34
because the majority view is not necessarily neutral.
278
849000
4000
ဘာလို့လဲဆိုတော့ လူအများစုရဲ့အမြင်တိုင်းက မဖြစ်မနေ ဘက်လိုက်မှု ကင်းတာမျိုးမဟုတ်လို့ပါ
14:38
Some amount of democracy, all of the administrators --
279
853000
2000
ဒီမိုကရေစီ သဘောနည်းနည်းပေါ့။ နည်းစနစ်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေ
14:40
these are the people who have the ability to delete pages,
280
855000
3000
သူတို့တွေဟာ စာမျက်နှာတွေကို ဖျက်နိုင်တဲ့သူတွေပါ
14:43
that doesn't mean that they have the right to delete pages;
281
858000
2000
စာမျက်နှာတွေကို ဖျက်ဖို့ အခွင့်အရေးရှိသူတွေလို့ မဆိုလိုပါဘူး
14:45
they still have to follow all the rules -- but they're elected;
282
860000
3000
သူတို့လည်း စည်းမျဉ်းတွေ အားလုံးကို လိုက်နာရပါသေးတယ်။ ဒါပေမဲ့ သူတို့ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားတာပါ။
14:48
they're elected by the community. Sometimes people --
283
863000
2000
သူတို့က အသိုက်အဝန်းက ရွေးချယ်တင်မြှောက်တာပါ။ တစ်ခါတစ်လေလူတွေ ကြံုရာ ကျပန်း အင်တာနက်လူရှုပ်တွေက
14:50
random trolls on the Internet -- like to accuse me of handpicking the administrators
284
865000
4000
စွယ်စုံကျမ်းပါ အကြောင်းအရာတွေမှာ ဘက်လိုက်လွှမ်းမိုးလို့ရအောင်
14:54
to bias the content of the encyclopedia.
285
869000
2000
အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတွေကို ကျွန်တော့် စိတ်တိုင်းကျ ကိုယ်တိုင်ရွေးတယ်လို့ ကျွန်တော်ကို စွပ်စွဲချင်ကြပါတယ်။
14:56
I always laugh at this, because I have no idea how they're elected, actually.
286
871000
4000
ဒါမျိုးကို ကျွန်တော် အမြဲတမ်း ရယ်မိပါတယ်။ အမှန်က သူတို့တွေကို သယ်ပုံဘယ်နည်း ေ ရွးတယ်ဆိုတာ ကျွန်တော်မသိပါဘူး။
15:00
There's a certain amount of aristocracy.
287
875000
2000
အထက်ကနေ အာဏာနဲ့ ထိန်းချုပ်တာမျိုး နည်းနည်းတော့ရှိပါတယ်။
15:02
And so you've got a hint of that when I mentioned, like,
288
877000
3000
Rick Kay ရဲ့ အမြင်က ကျွန်တော်တို့မသိတဲ့ အခြားလူတစ်ဦးထက် ပိုပြီးအရာရောက်တယ်လို့
15:05
Rick Kay's voice would carry a lot more weight than someone we don't know.
289
880000
3000
ကျွန်တော် ပြောတုန်းကတည်းက ခင်ဗျားတို့ ဒီအကြောင်းကို ရေးတေးတေးတော့ သိလိုက်မှာပါ။
15:08
I give this talk sometimes with Angela, who was just re-elected
290
883000
4000
ကျွန်တော် ဒီအကြောင်းအရာကို ဟိုတလောက ဖောင်ဒေးရှင်းဘုတ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်
15:12
to the Board from the community -- to the Board of the Foundation,
291
887000
3000
မဲမပေးသူအရေအတွက်ရဲ့ နှစ်ဆပိုတဲ့ ထောက်ခံမဲနဲ့ ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရတဲ့
15:15
with more than twice the votes of the person who didn't make it.
292
890000
4000
Angela နဲ့အတူ တစ်ခါတစ်လေ ဟောပြောပါတယ်။
15:19
And I always embarrass her because I say, well, Angela, for example,
293
894000
4000
ကျွန်တော်က “ဥပမာအားဖြင့် Angela ဆိုရင် ၀ီကီပီးဒီးယား မှာ ဘာလုပ်လုပ် အပြစ်လွတ်တဲ့သူပါ။
15:23
could get away with doing absolutely anything within Wikipedia,
294
898000
3000
ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကတကယ့်ကို လေးစားခံရပြီး အာဏာရှိသူမို့ပါ”။
15:26
because she's so admired and so powerful.
295
901000
2000
လို့ပြောတိုင်း Angela မှာ ရှက်သွားပါတယ်။
15:28
But the irony is, of course, that Angela can do this because she's the one person
296
903000
4000
ဒီသရော်ချက်ရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကတော့ Angela အပြစ်လွတ်တယ်ဆိုတာက သူမက ခင်ဗျားသိသမျှထဲမှာ
15:32
who you know would never, ever, ever break any rules of Wikipedia.
297
907000
3000
၀ီကီပီးဒီးယားရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း မှန်သမျှကို ဘယ်သောအခါမှ မချိုးဖောက်တဲ့ သူတစ်ဦးဖြစ်လို့ပါ။
15:35
And I also like to say she's the only person
298
910000
3000
သူမက ၀ီကီပီးဒီးယားရဲ့ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းမှန်သမျှကို
15:38
who actually knows all the rules of Wikipedia, so ...
299
913000
3000
တကယ်သိတဲ့ တစ်ဦးတည်းသော သူလို့လည်း ကျွန်တော်ဆိုချင်ပါတယ်။
15:41
And then there's monarchy and that's my role on the community, so ...
300
916000
4000
ဒီမှာ တစ်ချက်လွှတ် အမိန့်မျိုးလည်း ရှိပါတယ်။ ဒါက ဒီအသိုက်အဝန်းအတွင်းမှာ ကျွန်တော်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍပါ။
15:46
I was describing this in Berlin once and the next day in the newspaper
301
921000
5000
အဲဒီအကြောင်းကို ဘာလင်မြို့မှာ ကျွန်တော်ပြောတော့ နောက်တစ်နေ့ သတင်းစာခေါင်းကြီးပိုင်းမှာ
15:51
the headline said, "I am the Queen of England."
302
926000
3000
"မိမိသည် အင်္ဂလန်ဘုရင်မကြီးဖြစ်၏" ဆိုပြီး ရေးလာပါတယ်။
15:54
And that's not exactly what I said (Laughter), but --
303
929000
3000
ကျွန်တော်ပြောခဲ့တာ အဲလိုမျိုးမဟုတ်ရပါဘူး ခင်ဗျ (ရယ်သံများ)
15:59
the point is my role in the community --
304
934000
2000
ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်ပြောချင်တာက ဒီအသိုက်အဝန်း အတွင်းက ကျွန်တော့်ရဲ့ အခန်းကဏ္ဍ အကြောင်းပါ။
16:01
within the free software world
305
936000
3000
ဒီ အခမဲ့ ဆော့ဝဲ လောကမှာ ကြာရှည်နေတဲ့ ထုံးတမ်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့
16:04
there's been a longstanding tradition of the "benevolent dictator" model.
306
939000
5000
“သဘောကောင်းသော အာဏာရှင်” ဆိုတဲ့ စံနမူနာတစ်ခုရှိပါတယ်။
16:09
So if you look at most of the major free software projects,
307
944000
3000
အခမဲ့ ဆော့ဝဲ စီမံကိန်းအများစုကို ကြည့်လိုက်ရင်
16:12
they have one single person in charge
308
947000
2000
“သဘောကောင်းသောအာဏာရှင်” လို့ အားလုံးက လက်ခံထားတဲ့
16:14
who everyone agrees is the benevolent dictator.
309
949000
3000
ဦးဆောင် ချုပ်ကိုင်သူ တစ်ဦးရှိပါတယ်။
16:17
Well, I don't like the term "benevolent dictator,"
310
952000
3000
အဲ၊ ကျွန်တော်ကတော့ “သဘောကောင်းသော အာဏာရှင်” ဆိုတဲ့ စကားရပ်ကိုမကြိုက်ပါဘူး။
16:20
and I don't think that it's my job or my role in the world of ideas
311
955000
3000
ဒီစိတ်ကူးစိတ်သန်းတွေနဲ့ တည်ဆောက်ထားတဲ့ နယ်ပယ်ကြီးထဲက ကျွန်တော်ရဲ့အလုပ် ဒါမှမဟုတ် အခန်းကဏ္ဍက
16:23
to be the dictator of the future of all human knowledge compiled by the world.
312
958000
5000
တစ်ကမ္ဘာလုံးက ပြုစုပေါင်းစည်းပေးထားတဲ့ လူသားဗဟုသုတတွေ အားလုံးကို ထိန်းချုပ်နေတဲ့ အာဏာရှင်ဖြစ်ဖို့လို့ မထင်ပါဘူး
16:28
It just isn't appropriate.
313
963000
2000
ဒါမျိုးက လုံးဝမသင့်လျော်ပါဘူး
16:30
But there is a need still for a certain amount of monarchy,
314
965000
3000
သို့တိုင် တစ်ခါတစ်လေ အာဏာရှင်သဘောတော့ အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ လိုအပ်ပါသေးတယ်။
16:33
a certain amount of -- sometimes we have to make a decision,
315
968000
3000
အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ -- တစ်ခါတစ်လေ ကျွန်တော်တို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရတာတွေရှိပါတယ်
16:36
and we don't want to get bogged down too heavily
316
971000
3000
ကျွန်တော်တို့ ပုံသေဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်မှု လုပ်စဉ်တွေကြောင့်
16:39
in formal decision-making processes.
317
974000
2000
အများကြီး နှောင့်နှေးကြန့်ကြာမှုတွေ မဖြစ်စေချင်ပါဘူး။
16:41
So as an example of why this has been --
318
976000
4000
ဘာကြောင့်ဒီလိုဖြစ်ရတာလဲ။
16:45
or how this can be important:
319
980000
2000
ဘာလို့ ဒါကအရေးကြီးသလဲ ဆိုတာ ဥပမာ တစ်ခုအနေနဲ့
16:47
we recently had a situation where a neo-Nazi website discovered Wikipedia,
320
982000
3000
ဟိုတလောက နာဇီလက်သစ် ဝက်ဆိုက်ဒ်တစ်ခုက ၀ီကီပီးဒီးယားကို တွေ့သွားတဲ့ အခြေအနေတစ်ခု ရှိခဲ့ပါတယ်။
16:50
and they said, "Oh, well, this is horrible, this Jewish conspiracy of a website
321
985000
5000
သူတို့ကဆိုပါတယ် "အမယ်လေး။ စိတ်ပျက်စရာပဲ။ ဒါက ဂျူးပူးပေါင်းကြံစည်ရေး ဝက်ဆိုက်တစ်ခုပဲ။
16:55
and we're going to get certain articles deleted that we don't like.
322
990000
3000
ဒို့မကြိုက်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေကိ ုပယ်ဖျက်ခိုင်းမယ်။
16:58
And we see they have a voting process, so we're going to send --
323
993000
2000
သူတို့မှာ မဲခွဲဆုံးဖြတ်တဲ့ စနစ်ရှိကြောင်း ဒို့တွေသိရတယ်။
17:00
we have 40,000 members and we're going to send them over
324
995000
4000
ဒို့မှာ အဖွဲ့ဝင်ပေါင်း လေးထောင်ရှိတယ်။ သူတို့တွေကိုပို့ပြီး အားလုံးကိုမဲပေးခိုင်းလိုက်ပြီး
17:04
and they're all going to vote and get these pages deleted."
325
999000
2000
ဒီဝက်ဆိုက် စာမျက်နှာတွေကို ဖျက်ပစ်ရအောင်လုပ်မယ်။ " တဲ့ခင်ဗျ။
17:06
Well, they managed to get 18 people to show up.
326
1001000
3000
သူတို့ တကယ်တမ်း ၁၈ယောက်လောက်ပဲ ပေါ်လာနိုင်အောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
17:09
That's neo-Nazi math for you.
327
1004000
2000
ခင်ဗျားတို့ နာဇီလက်သစ် ကိန်းကဏန်းတွေ သိရတာပေါ့ဗျာ။
17:11
They always think they've got 40,000 members when they've got 18.
328
1006000
3000
သူတို့မှာ ၁၈ ယောက်လောက်ပဲ ရှိချိန်မှာ လေးထောင်လောက် ရှိတယ် လို့ထင်နေကြတယ်။
17:14
But they managed to get 18 people to come and vote in a fairly absurd way
329
1009000
5000
ဒါပေမဲ့ သူတို့ ၁၈ ယောက်ကို ဝက်ဆိုက် ပေါ်လာပြီး နည်းနည်း ရူးကြောင်ကြောင်နိုင်တဲ့နည်းနဲ့
17:19
to delete a perfectly valid article.
330
1014000
2000
လုံးဝပြည့်စုံကောင်းမွန်တဲ့ ဆောင်းပါးတွေကို ဖျက်ပေးဖို့ မဲပေးအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
17:21
Of course, the vote ended up being about 85 to 18,
331
1016000
3000
မဲက ၈၅ မဲ ၁၈ မဲ နဲ့ပြီးသွားပြီး ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်တွေအပေါ်မှာ
17:24
so there was no real danger to our democratic processes.
332
1019000
3000
အန္တရာယ်တော့ အမှန်တကယ်မရှိခဲ့ပါဘူး ဆိုတာတော့ပြောစရာ မလိုဘူးပေါ့။
17:27
On the other hand, people said, "But what are we going to do?
333
1022000
3000
သို့သော် လူတွေကပြောကြပါတယ်။ " ဒါပေမဲ့ ဒို့တွေဘာလုပ်ကြမလဲ။
17:30
I mean, this could happen and what if some group gets really seriously organized
334
1025000
4000
ဆိုလိုတာက ဒါမျိုးကဖြစ်လာနိုင်ပြီး အဖွဲ့တစ်ခုခုက
17:34
and comes in and wants to vote?"
335
1029000
2000
တကယ်ကို လေးလေးနက်နက်စုဖွဲ့ပြီး မဲတွေလာပေးချင်ရင် ဘယ်လိုဖြစ်လာမလဲ" တဲ့။
17:36
Then I said, "Well fuck it, we'll just change the rules."
336
1031000
3000
ဒီတော့ "သွားစမ်းပါကွာ။ စည်းမျဉ်းတွေ ပြောင်းပစ်လိုက်ရုံပဲပေါ့" လို့ ကျွန်တော်က ပြောလိုက်ပါတယ်။
17:39
That's my job in the community: to say we won't allow our openness
337
1034000
5000
ဒါက ဒီအသိုက်အဝန်းအတွင်းက ကျွန်တော်ရဲ့ တာဝန်ပါပဲ။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု၊ လွတ်လပ်မှုတို့က
17:44
and freedom to undermine the quality of the content.
338
1039000
3000
အချက်အလက်တွေရဲ့ အရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေတာမျိုး လုံးဝ ခွင့်မပြုဘူးဆိုတာ ပြောဖို့ပါ။
17:47
And so as long as people trust me in my role,
339
1042000
3000
လူတွေက ကျွန်တော့် အခန်းကဏ္ဍပေါ်မှာ ယုံကြည်နေသရွေ့
17:50
then that's a valid place for me.
340
1045000
2000
ကျွန်တော့် အတွက် ခိုင်မာတဲ့နေရာ တစ်ခုရှိနေပါတယ်။
17:52
Of course, because of the free licensing, if I do a bad job,
341
1047000
4000
သေချာပေါက် အခမဲ့ ဆော့ဝဲ စနစ်ကြောင့်ပေါ့။ ကျွန်တော်လုပ်တာ မကောင်းရင်
17:56
the volunteers are more than happy to take and leave --
342
1051000
2000
စေတနာဝန်ထမ်းတွေက သူတို့ဖန်တီးထားတာ ယူပြီးထွက်သွားဖို့ ဝန်မလေးဘူးဆိုတာထက် ပိုပါတယ်။
17:58
I can't tell anyone what to do.
343
1053000
2000
ကျွန်တော်ကနေ ဘယ်သူ့ကိုမှ ဘာလုပ်ပါလို့ပြောလို့မရပါဘူး
18:00
So the final point here is that to understand how Wikipedia works,
344
1055000
4000
ဒီတော့ နောက်ဆုံး ပြောချင်တာကတော့ ၀ီကီပီးဒီးယား ဘယ်လို အလုပ်လုပ်တယ်ဆိုတာ နားလည်ဖို့ပါ။
18:04
it's important to understand that our Wiki model is the way we work,
345
1059000
4000
ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဝီကီစံသတ်မှတ်ချက်ဟာ ကျွန်တော်တို့ အလုပ်လုပ်တဲ့ပုံစံပါပဲ
18:08
but we are not fanatical web anarchists. In fact,
346
1063000
4000
ကျွန်တော်တို့က အစွန်းရောက် အင်တာနက် မင်းမဲ့ ဝါဒီတွေ မဟုတ်ပါဘူးခင်ဗျာ။
18:12
we're very flexible about the social methodology,
347
1067000
3000
တကယ်တော့ ကျွန်တော်တို့က လူမှုရေး စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး အလွန်ကို ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိပါတယ်။
18:15
because it's ultimately the passion of the community is for the quality of the work,
348
1070000
4000
ဘာလို့လဲဆိုတော့ ကျွန်တော်တို့ အသိုက်အဝန်းရဲ့ စွဲမြဲတဲ့ စိတ်ဝင်စား အလေးပေးမှုကိုက ကျွန်တော့်တို့ လုပ်ဆောင်ချက်ရဲ့ အရည်အသွေး ကောင်းဖို့သာဖြစ်ပါတယ်
18:19
not necessarily for the process that we use to generate it.
349
1074000
4000
ကျွန်တော်တို့ ဒီလိုလုပ်ဖို့ ဘယ်နည်းလမ်းကို သုံးတယ်ဆိုတဲ့ အချက်မဟုတ်ပါဘူး
18:23
Thank you.
350
1078000
2000
ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ခင်ဗျာ/
18:25
(Applause)
351
1080000
3000
(လက်ခုပ်သံများ)
18:28
Ben Saunders: Yeah, hi, Ben Saunders.
352
1083000
2000
Ben Saunders: ဟုတ်ကဲ့။ ကျွန်တော်ကတော့ Ben Saunders ပါ။
18:30
Jimmy, you mentioned impartiality being a key to Wikipedia's success.
353
1085000
4000
Jimmy ခင်ဗျ၊ ဘက်မလိုက်မှုဟာ ၀ီကီပီးဒီးယား အောင်မြင်မှုရဲ့ သော့ချက်လို့ ခင်ဗျား ပြောခဲ့တယ်နော်
18:34
It strikes me that much of the textbooks
354
1089000
4000
ကျွန်တော် တွေးမြင်မိတာက ကျွန်တော်တို့ ကလေးတွေကို ပညာသင်ကြားဖို့သုံးနေတဲ့
18:38
that are used to educate our children are inherently biased.
355
1093000
3000
ပြဌာန်းစာအုပ်တွေဟာ မလွှဲမရှောင်သာအောင်ကို ဘက်လိုက်တဲ့သဘောရှိပါတယ်
18:41
Have you found Wikipedia being used by teachers,
356
1096000
4000
၀ီကီပီးဒီးယားကို ဆရာ၊ ဆရာမတွေသုံးတာ ကြံုဖူးပါသလား
18:45
and how do you see Wikipedia changing education?
357
1100000
2000
၀ီကီပီးဒီးယား ကနေ ပညာရေးကဏ္ဍကို ပြောင်းလဲစေနိုင်မှုနဲ့ ပတ်သက်ပြီးဘယ်လို မြင်ပါသလဲ
18:47
Jimmy Wales: Yeah, so, a lot of teachers are beginning to use Wikipedia.
358
1102000
5000
Jimmy Wales: ဟုတ်ကဲ့။ ဆရာ၊ ဆရာမတွေ အများအပြား ၀ီကီပီးဒီးယားကို စသုံးနေပါပြီ
18:52
There's a media storyline about Wikipedia, which I think is false.
359
1107000
4000
၀ီကီပီးဒီးယား နဲ့ပတ်သက်ပြီး မီဒီယာက ပြောနေတဲ့ ဇာတ်ကြောင်းတွေ ရှိပါတယ် ကျွန်တော်တော့ အမှားတွေလို့ ထင်တယ်
18:56
It builds on the storyline of bloggers versus newspapers.
360
1111000
3000
ဘလော့ဂါတွေနဲ့ သတင်းစာတွေ နှိုင်းယှဉ်မှု ဇာတ်ကြောင့် ပေါက်လာတာပါ
18:59
And the storyline is, there's this crazy thing, Wikipedia,
361
1114000
4000
ဇာတ်ကြောင်းကတော့ “ဒီမှာလေ ၀ီကီပီးဒီးယားဆိုတဲ့ ဆန်းဆန်းပြားပြား အရာတစ်ခုပေါ့။
19:03
but academics hate it and teachers hate it. And that turns out to not be true.
362
1118000
6000
ဒါပေမဲ့ ဒါကို ပညာရှင်တွေကမုန်းတယ်။ ဆရာဆရာမတွေ မုန်းတယ်။” တဲ့။ နောက်တော့ ဒီအချက်က မမှန်ဘူးဖြစ်နေပါတယ်။
19:09
The last time I got an e-mail from a journalist saying,
363
1124000
2000
"အဘယ်ကြောင့် ပညာရှင်များ ၀ီကီပီးဒီးယားကို မုန်းသလဲ?" လို့ဆိုလာတဲ့
19:11
"Why do academics hate Wikipedia?"
364
1126000
2000
စာနယ်ဇင်းသမား တစ်ယောက်ဆီက အီးမေးလ်တစ်စောင်ရခဲ့တဲ့ နောက်ဆုံးတစ်ခေါက်က
19:13
I sent it from my Harvard email address,
365
1128000
2000
ကျွန်တော်ရဲ့ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ် အီးမေးလ်လိပ်စာနဲ့ ပို့လိုက်ပါတယ်
19:15
because I was recently appointed a fellow there.
366
1130000
2000
သိပ်မကြာသေးခင်ကမှ အဲဒီမှာ အဖွဲ့ဝင်အနေနဲ့ သတ်မှတ်ပေးခြင်းခံထားရလို့ပါ
19:17
And I said, "Well, they don't all hate it." (Laughter)
367
1132000
3000
"တကယ်က သူတို့အကုန်လုံး မုန်းတယ်လည်းမဟုတ်ပါဘူး" လို့ကျွန်တော် ပြောလိုက်ပါတယ် (ရယ်သံများ)
19:20
But I think there's going to be huge impacts.
368
1135000
3000
ဒါပေမဲ့ ကြီးမားတဲ့ အကျိုးသက်ရောက်မှုတွေ ရှိလာမယ်လို့ ကျွန်တော်ထင်ပါတယ်
19:23
And we actually have a project
369
1138000
2000
တကယ်တမ်း ကျွန်တော်တို့မှာ စီမံကိန်းတစ်ခုရှိပါတယ်
19:25
that I'm personally really excited about,
370
1140000
2000
ကျွန်တော်ကိုယ်တိုင် စိတ်လှုပ်ရှားမိတဲ့အရာပါ
19:27
which is the Wiki books project,
371
1142000
2000
ဝီကီ စာအုပ်များ ဆိုတဲ့ စီမံကိန်းပါ
19:29
which is an effort to create textbooks in all the languages.
372
1144000
2000
ဘာသာစကားအားလုံးနဲ့ ဖတ်စာအုပ်တွေ ဖန်တီးဖို့ အားထုတ်မှု တစ်ရပ်ပါ
19:31
And that's a much bigger project;
373
1146000
2000
ဒါက တော်တော်လေး ပိုကြီးမားတဲ့ စီမံကိန်းဖြစ်ပြီး
19:33
it's going to take 20 years or so to come to fruition.
374
1148000
4000
အသီးအပွင့်ဖြစ်လာဖို့ နောင် နှစ် ၂၀ လောက် ကြာနိုင်ပါတယ်
19:37
But part of that is to fulfill our mission
375
1152000
2000
ဒါပေမဲ့ ဒီစီမံကိန်းရဲ့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းက ကမ္ဘာပေါ်က လူတစ်ဦးချင်းစီကို
19:39
of giving an encyclopedia to every single person on the planet.
376
1154000
3000
စွယ်စုံကျမ်း တစ်ခုပေးနိုင်ဖို့ဆိုတဲ့ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရည်မှန်းချက်ကို ဖြည့်ဆည်းဖို့ပါ
19:42
We don't mean we're going to spam them with AOL-style CDs.
377
1157000
3000
သူတို့တွေကို AOL စီဒီချပ်ပြားတွေနဲ့ အသုံးမဝင်တာတွေ စာတိုက်ကနေ ပို့ပေးမယ်လို့ ပြောတာမဟုတ်ပါဘူး
19:45
We mean we're going to give them a tool that they can use.
378
1160000
3000
သူတို့ အသုံးချနိုင်မယ့် ကိရိယာတစ်ခုကိုပေးမှာပါ
19:48
And for a lot of people in the world,
379
1163000
2000
ကမ္ဘာပေါ်က လူတော်တော်များများအတွက်
19:50
if I give you an encyclopedia that's written at a university level,
380
1165000
2000
တက္ကသိုလ်အဆင့် ရေးသားထားတဲ့ စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုကို ပေးလိုက်လည်း
19:52
it doesn't do you any good
381
1167000
2000
ကိုယ်တကယ ်အသုံးချနိုင်လောက်တဲ့ အခြေအနေအထိ
19:54
without a whole host of literacy materials
382
1169000
2000
မြှင့်တင်တည်ဆောက်ပေးနိုင်တဲ့ စာအုပ်စာတမ်းတွေ မရှိထားဘူးဆိုရင်
19:56
to build you up to the point where you can actually use it.
383
1171000
2000
ဘာမှ အကျိုးမရှိပါဘူး
19:58
And so the Wiki books project is an effort to do that.
384
1173000
3000
ဒါကြောင့် ဝီကီစာအုပ်စီမံကိန်းက ဒါကိုလုပ်ပေးနိုင်ဖို့အတွက် အားထုတ်မှုတစ်ရပ်ပါ
20:01
And I think that we're going to really see a huge --
385
1176000
2000
ကျွန်တော်ထင်ပါတယ် ကျွန်တော်တို့မြင်ရမှာ သိပ်ကိုကြီးမားတဲ့ --
20:03
it may not even come from us;
386
1178000
1000
ကျွန်တော်တို့ဆီက လာတာတောင် ဟုတ်ချင်မှဟုတ်မှာပါ
20:04
there's all kinds of innovation going on.
387
1179000
2000
အမျိုးမျိုးသော ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတွေ ဖြစ်နေတာကိုးခင်ဗျ
20:06
But freely licensed textbooks are the next big thing in education.
388
1181000
4000
ဒါပေမဲ့ အခမဲ့ လိုင်စင် စနစ်သုံးတဲ့ ပြဌာန်းစာအုပ်တွေဟာ ပညာရေးကဏ္ဍမှာ နောက်ပေါ်လာမယ့် ကြီးကျယ်တဲ့ အရာပါပဲ။
Translated by Skylar Swe
Reviewed by sann tint

▲Back to top

ABOUT THE SPEAKER
Jimmy Wales - Founder of Wikipedia
With a vision for a free online encyclopedia, Wales assembled legions of volunteer contributors, gave them tools for collaborating, and created the self-organizing, self-correcting, ever-expanding, multilingual encyclopedia of the future.

Why you should listen

Jimmy Wales went from betting on interest rates and foreign-currency fluctuations (as an option trader) to betting on the willingness of people to share their knowledge. That's how Wikipedia, imagined in 2001, became one of the most-referenced, most-used repositories of knowledge on the planet, with more than four and a half million articles in English (compared with the Britannica's 80,000) and millions in dozens of other languages, all freely available.

The "wiki" in the name refers to software that allows anyone with Internet access to add, delete or edit entries. This has led to controversies about the reliability of the information, prompting the Wikimedia Foundation to set tighter rules for editors, while still keeping Wikipedia open-source. One thing is certain: Wikipedia will never be finished. In the meantime Wales has started working on Wikiasari, a wiki-style search engine.

More profile about the speaker
Jimmy Wales | Speaker | TED.com