ABOUT THE SPEAKER
Johann Hari - Journalist
Johann Hari spent three years researching the war on drugs; along the way, he discovered that addiction is not what we think it is.

Why you should listen

British journalist Johann Hari is the author of the New York Times best-selling book Chasing The Scream, from which his talk on addiction was adapted and for which he spent three years researching the war on drugs and questioning the ways in which we treat addiction.

He has written for many of the world’s leading newspapers and magazines, including The New York Times, Le Monde, The Guardian, New Republic, The Nation, Slate.com, and The Sydney Morning Herald. He was a columnist for the British newspaper The Independent for nine years.

Hari was twice named National Newspaper Journalist of the Year by Amnesty International, was named Gay Journalist of the Year at the Stonewall Awards -- and won the Martha Gellhorn Prize for political writing.

More profile about the speaker
Johann Hari | Speaker | TED.com
TEDSummit 2019

Johann Hari: This could be why you're depressed and anxious

Johann Hari: To może być przyczyna twojej depresji i stanów lękowych

Filmed:
4,595,070 views

W poruszającej i życiowej prelekcji dziennikarz Johann Hari dzieli się nową wiedzą o przyczynach depresji i lęków, zaczerpniętą od ekspertów z całego świata oraz o pojawiających się rozwiązaniach. Hari mawia: „Jeśli masz depresję lub wpadasz w stany lękowe, nie jesteś słaby ani szalony - to twoje potrzeby nie zostały spełnione”.
- Journalist
Johann Hari spent three years researching the war on drugs; along the way, he discovered that addiction is not what we think it is. Full bio

Double-click the English transcript below to play the video.

00:13
For a really long time,
0
1357
1571
Bardzo długo
00:14
I had two mysteriesarkana
that were hangingwiszące over me.
1
2952
3134
ciążyły nade mną dwie zagadki.
00:18
I didn't understandzrozumieć them
2
6689
2261
Nie potrafiłem ich zrozumieć
00:20
and, to be honestszczery, I was quitecałkiem afraidprzestraszony
to look into them.
3
8974
2903
i, jeśli mam być szczery,
bałem się im przyglądać.
00:24
The first mysteryzagadka was, I'm 40 yearslat oldstary,
4
12349
3547
Pierwsza zagadka: mam 40 lat
00:27
and all throughoutpoprzez my lifetimeżycie,
yearrok after yearrok,
5
15920
3071
i przez ten czas co roku
00:31
seriouspoważny depressiondepresja and anxietylęk have risenZmartwychwstały,
6
19015
3356
wzrasta liczba depresji i fobii
00:34
in the UnitedStany Zjednoczone StatesPaństwa, in BritainWielkiej Brytanii,
7
22395
2690
w USA, w Wielkiej Brytanii
00:37
and acrossprzez the WesternWestern worldświat.
8
25109
1754
i w całym świecie Zachodu.
00:39
And I wanted to understandzrozumieć why.
9
27173
2928
Chciałem zrozumieć - dlaczego?
00:43
Why is this happeningwydarzenie to us?
10
31108
1867
Dlaczego nas to spotyka?
00:45
Why is it that with eachkażdy yearrok that passesKarnety,
11
33394
2642
Dlaczego co roku
00:48
more and more of us are findingodkrycie it hardertrudniejsze
to get throughprzez the day?
12
36060
3254
coraz więcej z nas ma problem z tym,
żeby przetrwać kolejny dzień?
00:51
And I wanted to understandzrozumieć this
because of a more personalosobisty mysteryzagadka.
13
39743
3557
Chciałem się tego dowiedzieć
przez inną zagadkę, która mnie dotyczyła.
00:55
When I was a teenagernastolatek,
14
43324
1389
Kiedy byłem nastolatkiem,
00:56
I rememberZapamiętaj going to my doctorlekarz
15
44737
1421
poszedłem do swojego lekarza
00:58
and explainingwyjaśniając that I had this feelinguczucie,
like painból was leakingprzecieka out of me.
16
46182
4485
i opisałem mu poczucie,
że ból się ze mnie wylewa.
01:03
I couldn'tnie mógł controlkontrola it,
17
51237
1396
Nie mogłem nad tym zapanować,
01:04
I didn't understandzrozumieć why it was happeningwydarzenie,
18
52657
2285
nie wiedziałem, co się dzieje.
01:06
I feltczułem quitecałkiem ashamedzawstydzony of it.
19
54966
2055
Wstydziłem się tego.
01:09
And my doctorlekarz told me a storyfabuła
20
57045
1596
Lekarz odpowiedział mi,
01:10
that I now realizerealizować was well-intentionedz dobrymi intencjami,
21
58665
2013
teraz wiem, że w dobrej wierze,
01:12
but quitecałkiem oversimplifieduproszczony.
22
60702
1692
choć nazbyt upraszczając,
01:14
Not totallycałkowicie wrongźle.
23
62418
1168
ale i nie zupełnie źle.
01:15
My doctorlekarz said, "We know
why people get like this.
24
63610
2792
Powiedział: "Wiemy,
dlaczego to się dzieje z ludźmi.
01:18
Some people just naturallynaturalnie get
a chemicalchemiczny imbalancezaburzenia równowagi in theirich headsgłowy --
25
66426
4232
Niektórzy z natury mają zaburzony
chemiczny balans w mózgu.
01:22
you're clearlywyraźnie one of them.
26
70682
1421
Musisz być jednym z nich.
01:24
All we need to do is give you some drugsleki,
27
72127
1984
Po prostu potrzebne ci leki.
01:26
it will get your chemicalchemiczny
balancesaldo back to normalnormalna."
28
74135
2364
To przywróci chemiczny balans do normy".
01:28
So I startedRozpoczęty takingnabierający a drugnarkotyk
callednazywa PaxilPaxil or SeroxatSeroxat,
29
76523
2410
Zacząłem brać leki Paxil albo Seroxat.
01:30
it's the samepodobnie thing with differentróżne namesnazwy
in differentróżne countrieskraje.
30
78957
3026
To ta sama substancja
pod różnymi nazwami.
Poczułem się znacznie lepiej.
01:34
And I feltczułem much better,
I got a realreal boostBoost.
31
82007
2483
01:36
But not very long afterwardspotem,
32
84514
1411
Niewiele później
01:37
this feelinguczucie of painból startedRozpoczęty to come back.
33
85949
2001
to uczucie bólu zaczęło wracać.
01:39
So I was givendany higherwyższy and higherwyższy dosesdawki
34
87974
1828
Zwiększano mi dawki,
01:41
untilaż do, for 13 yearslat, I was takingnabierający
the maximummaksymalny possiblemożliwy dosedawka
35
89826
3211
aż przez 13 lat dostawałem
największą dawkę
01:45
that you're legallyzgodnie z prawem alloweddozwolony to take.
36
93061
2016
dozwoloną prawnie.
01:47
And for a lot of those 13 yearslat,
and prettyładny much all the time by the endkoniec,
37
95402
3469
Przez większość tych 13 lat,
szczególnie pod koniec
01:50
I was still in a lot of painból.
38
98895
1500
ciągle odczuwałem wielki ból.
01:52
And I startedRozpoczęty askingpytając myselfsiebie,
"What's going on here?
39
100419
2976
Zacząłem pytać samego siebie:
"Co tu się dzieje?".
01:55
Because you're doing everything
40
103419
1542
Bo robiłem wszystko, co należy
01:56
you're told to do by the storyfabuła
that's dominatingdominuje the culturekultura --
41
104985
3140
według tej opowieści,
która zdominowała kulturę.
02:00
why do you still feel like this?"
42
108149
2119
"Dlaczego ciągle się tak czuję?"
02:02
So to get to the bottomDolny
of these two mysteriesarkana,
43
110292
2872
Żeby rozwiązać te dwie zagadki
02:05
for a bookksiążka that I've writtenpisemny
44
113188
1408
i napisać o tym książkę,
02:06
I endedzakończyło się up going on a bigduży journeypodróż
all over the worldświat,
45
114620
2505
ruszyłem w podróż dookoła świata.
02:09
I traveledbywały over 40,000 milesmile.
46
117149
1419
Pokonałem 65 000 kilometrów.
02:10
I wanted to sitsiedzieć with the leadingprowadzący
expertseksperci in the worldświat
47
118592
2493
Chciałem porozmawiać
z ekspertami z całego świata
02:13
about what causesprzyczyny depressiondepresja and anxietylęk
48
121109
2167
o tym, co powoduje depresję i stany lękowe
02:15
and cruciallyco najważniejsze, what solvesrozwiązuje them,
49
123300
1872
a zwłaszcza - co je leczy,
02:17
and people who have come throughprzez
depressiondepresja and anxietylęk
50
125196
2624
i z tymi, którzy pokonali depresje i lęki
02:19
and out the other sidebok
in all sortssortuje of wayssposoby.
51
127844
2112
na wiele różnych sposobów.
02:21
And I learnednauczyli a hugeolbrzymi amountilość
52
129980
1486
Wiele się nauczyłem
02:23
from the amazingniesamowity people
I got to know alongwzdłuż the way.
53
131490
2555
od wspaniałych ludzi,
których udało mi się poznać.
02:26
But I think at the heartserce
of what I learnednauczyli is,
54
134069
2976
Ale myślę, że podstawą tego,
czego się nauczyłem, jest to:
02:29
so fardaleko, we have scientificnaukowy evidencedowód
55
137069
3035
jak na razie, mamy naukowe dowody
02:32
for ninedziewięć differentróżne causesprzyczyny
of depressiondepresja and anxietylęk.
56
140128
3707
dziewięciu różnych przyczyn
depresji i fobii.
02:35
Two of them are indeedw rzeczy samej in our biologybiologia.
57
143859
2809
Dwie z nich mają podłoże biologiczne.
02:38
Your genesgeny can make you
more sensitivewrażliwy to these problemsproblemy,
58
146692
2683
Geny mogą zwiększyć podatność,
02:41
thoughchociaż they don't writepisać your destinyprzeznaczenie.
59
149399
1934
ale nie stanowią wyroku.
02:43
And there are realreal brainmózg changeszmiany
that can happenzdarzyć when you becomestają się depressedprzygnębiony
60
151357
3611
Prawdą jest też, że zmiany w mózgu
powodowane przez depresję,
02:46
that can make it hardertrudniejsze to get out.
61
154992
1698
mogą utrudniać jej pokonanie.
02:48
But mostwiększość of the factorsczynniki
that have been provenudowodniony
62
156714
2182
Ale większość czynników,
które według badań
02:50
to causeprzyczyna depressiondepresja and anxietylęk
63
158920
1841
powodują depresję i lęki,
02:52
are not in our biologybiologia.
64
160785
1765
nie leżą w naszej biologii.
02:55
They are factorsczynniki in the way we liverelacja na żywo.
65
163520
2214
To czynniki związane z tym, jak żyjemy.
02:58
And oncepewnego razu you understandzrozumieć them,
66
166116
1491
Ich zrozumienie ukazuje
02:59
it opensotwiera się up a very differentróżne
setzestaw of solutionsrozwiązania
67
167631
3096
zupełnie inne rozwiązania,
03:02
that should be offeredoferowany to people
68
170751
1548
które należy proponować
03:04
alongsideobok the optionopcja
of chemicalchemiczny antidepressantsleki przeciwdepresyjne.
69
172323
2937
obok chemicznych antydepresantów.
03:07
For exampleprzykład,
70
175284
1793
Na przykład:
03:09
if you're lonelysamotny, you're more likelyprawdopodobne
to becomestają się depressedprzygnębiony.
71
177101
3448
kiedy jesteś samotny,
łatwiej wpadniesz w depresję.
03:12
If, when you go to work,
you don't have any controlkontrola over your jobpraca,
72
180573
3111
Jeśli w pracy nie masz
żadnej kontroli nad tym, co robisz,
03:15
you've just got to do what you're told,
73
183708
1896
wykonujesz tylko polecenia,
03:17
you're more likelyprawdopodobne to becomestają się depressedprzygnębiony.
74
185628
1889
łatwiej wpadniesz w depresję.
03:19
If you very rarelyrzadko get out
into the naturalnaturalny worldświat,
75
187541
2484
Jeśli masz mało kontaktu z naturą,
03:22
you're more likelyprawdopodobne to becomestają się depressedprzygnębiony.
76
190049
1869
łatwiej wpadniesz w depresję.
03:23
And one thing unitesjednoczy a lot of the causesprzyczyny
of depressiondepresja and anxietylęk
77
191942
3111
Jeden czynnik łączy
wiele przyczyn depresji,
03:27
that I learnednauczyli about.
78
195077
1175
jak się dowiedziałem.
03:28
Not all of them, but a lot of them.
79
196276
2063
Nie łączy wszystkich, ale wiele.
03:30
EveryoneKażdy here knowswie
80
198363
1666
Wszyscy tutaj wiemy,
03:32
you've all got naturalnaturalny
physicalfizyczny needswymagania, right?
81
200053
2659
że mamy naturalne fizyczne potrzeby.
03:34
ObviouslyOczywiście.
82
202736
1174
To oczywiste.
03:35
You need foodjedzenie, you need waterwoda,
83
203934
2579
Potrzebujemy jedzenia, wody,
03:38
you need shelterschron, you need cleanczysty airpowietrze.
84
206537
2230
schronienia, czystego powietrza.
03:40
If I tookwziął those things away from you,
85
208791
1794
Jeśli się was tego pozbawi,
03:42
you'dty byś all be in realreal troublekłopot, realreal fastszybki.
86
210609
2293
będziecie mieli duże problemy.
03:44
But at the samepodobnie time,
87
212926
1802
A jednocześnie
03:46
ever humanczłowiek beingistota
has naturalnaturalny psychologicalpsychologiczny needswymagania.
88
214752
3371
każdy człowiek ma naturalne
psychiczne potrzeby.
03:50
You need to feel you belongnależeć.
89
218147
2039
Potrzebne nam poczucie przynależności,
03:52
You need to feel your life
has meaningznaczenie and purposecel, powód.
90
220210
3064
poczucie, że życie ma znaczenie i cel,
03:55
You need to feel that people
see you and valuewartość you.
91
223298
2531
że ludzie cię dostrzegają i cenią,
03:57
You need to feel you've got
a futureprzyszłość that makesczyni sensesens.
92
225853
2557
że masz przed sobą jakąś przyszłość.
04:00
And this culturekultura we builtwybudowany
is good at lots of things.
93
228434
3048
Nasza kultura ma wiele dobrych cech.
Wiele rzeczy jest lepszych
niż w przeszłości.
04:03
And manywiele things are better
than in the pastprzeszłość --
94
231506
2160
Cieszę się, że żyje teraz.
04:05
I'm gladzadowolony to be aliveżywy todaydzisiaj.
95
233690
1321
04:07
But we'vemamy been gettinguzyskiwanie lessmniej and lessmniej good
96
235035
1964
Ale coraz gorzej nam idzie
04:09
at meetingspotkanie these deepgłęboki,
underlyingpoważniejszych psychologicalpsychologiczny needswymagania.
97
237023
4101
zaspokajanie tych głębszych,
wewnętrznych, psychicznych potrzeb.
04:13
And it's not the only thing
that's going on,
98
241895
2103
Nie tylko o to chodzi,
04:16
but I think it's the keyklawisz reasonpowód
why this crisiskryzys keepstrzyma risingpodniesienie and risingpodniesienie.
99
244022
4047
ale sądzę, że to główna przyczyna
rosnącego kryzysu.
04:20
And I founduznany this really hardciężko to absorbabsorbować.
100
248919
3230
Trudno mi to przyswoić.
04:24
I really wrestledzmagał się with the ideapomysł
101
252173
2706
Trudno było mi odejść
od traktowania depresji
04:26
of shiftingprzeniesienie from thinkingmyślący of my depressiondepresja
as just a problemproblem in my brainmózg,
102
254903
4406
jako usterki mózgu
do ujrzenia w niej wielu przyczyn,
04:31
to one with manywiele causesprzyczyny,
103
259333
1167
04:32
includingwłącznie z manywiele in the way we're livingżycie.
104
260524
2061
łącznie ze sposobem życia.
04:34
And it only really beganrozpoczął się
to fallspadek into placemiejsce for me
105
262609
2365
Zaczęło mi się to układać w całość
04:36
when one day, I wentposzedł to interviewwywiad
a SouthPołudniowa AfricanAfrykańska psychiatristpsychiatra
106
264998
3143
dopiero podczas wywiadu
z psychiatrą z Południowej Afryki,
04:40
namedo imieniu DrDr. DerekDerek SummerfieldSummerfield.
107
268165
1801
doktorem Derekiem Summerfieldem.
04:41
He's a great guy.
108
269990
1151
To wspaniały człowiek.
04:43
And DrDr. SummerfieldSummerfield
happenedstało się to be in CambodiaKambodża in 2001,
109
271165
3714
Doktor Summerfield
był w Kambodży w 2001 roku,
04:46
when they first introducedwprowadzony
chemicalchemiczny antidepressantsleki przeciwdepresyjne
110
274903
3293
kiedy zaczynano stosować
chemiczne antydepresanty
04:50
for people in that countrykraj.
111
278220
1732
w tym kraju.
04:51
And the locallokalny doctorslekarze, the CambodiansKambodży,
had never heardsłyszał of these drugsleki,
112
279976
3297
Lokalni lekarze nigdy
nie słyszeli o tych lekach,
04:55
so they were like, what are they?
113
283297
1591
więc pytali, co to takiego.
04:56
And he explainedwyjaśnione.
114
284912
1214
Wyjaśnił,
04:58
And they said to him,
115
286150
1532
a oni powiedzieli:
04:59
"We don't need them,
we'vemamy alreadyjuż got antidepressantsleki przeciwdepresyjne."
116
287706
2697
"Nie potrzebujemy ich,
już mamy antydepresanty".
05:02
And he was like, "What do you mean?"
117
290427
1737
A on na to: "Jak to?".
05:04
He thought they were going to talk about
some kinduprzejmy of herbalziołowe remedyśrodek,
118
292188
3239
Myślał, że zaczną opowiadać
o jakichś ziołowych lekarstwach,
05:07
like StSt. John'sJohn's WortBrzeczki, ginkgoMiłorząb bilobaBiloba,
something like that.
119
295451
3772
jak dziurawiec czy miłorząb.
05:11
InsteadZamiast tego, they told him a storyfabuła.
120
299910
2389
A oni opowiedzieli mu historię.
05:14
There was a farmerrolnik in theirich communityspołeczność
who workedpracował in the riceRyż fieldspola.
121
302800
3579
Jeden rolnik z okolicy
pracował na polu ryżowym.
05:18
And one day, he stoodstał on a landwylądować minekopalnia
122
306403
1770
Pewnego dnia stanął na minie,
05:20
left over from the warwojna
with the UnitedStany Zjednoczone StatesPaństwa,
123
308197
2190
która została tam
z czasów wojny z USA.
05:22
and he got his legnogi blownnadęty off.
124
310411
1412
Wybuch oderwał mu nogę,
05:23
So they him an artificialsztuczny legnogi,
125
311847
1436
więc dali mu protezę.
05:25
and after a while, he wentposzedł back
to work in the riceRyż fieldspola.
126
313307
2771
Po jakimś czasie wrócił do pracy w polu.
05:28
But apparentlywidocznie, it's superWspaniały painfulbolesny
to work underpod waterwoda
127
316102
2532
Ale okazuje się, że stanie
w wodzie jest bolesne,
05:30
when you've got an artificialsztuczny limbkończyna,
128
318658
1674
gdy ma się protezę.
05:32
and I'm guessingzgadywania it was prettyładny traumatictraumatyczny
129
320356
1920
Domyślam się też, że to traumatyczne
05:34
to go back and work in the fieldpole
where he got blownnadęty up.
130
322300
2579
wrócić do pracy w polu,
gdzie zdarzył się ten wybuch.
05:36
The guy startedRozpoczęty to crypłakać all day,
131
324903
2403
Mężczyzna zaczął płakać całymi dniami.
05:39
he refusedodmówił to get out of bedłóżko,
132
327330
1429
Nie chciał wstawać z łóżka.
05:40
he developedrozwinięty all the symptomsobjawy
of classicklasyczny depressiondepresja.
133
328783
2883
Miał wszystkie objawy klasycznej depresji.
05:44
The CambodianKambodży doctorlekarz said,
134
332013
1365
Tamtejszy lekarz powiedział:
05:45
"This is when we gavedał him
an antidepressantprzeciwdepresyjne."
135
333402
2286
"Wtedy daliśmy mu antydepresant".
05:47
And DrDr. SummerfieldSummerfield said,
"What was it?"
136
335712
2635
Doktor Summerfield zapytał: "Co to było?".
05:50
They explainedwyjaśnione that they wentposzedł
and satsob with him.
137
338371
2809
Wyjaśnili, że poszli z nim posiedzieć.
05:53
They listenedsłuchałem to him.
138
341982
1400
Wysłuchali go.
05:56
They realizedrealizowany that his painból madezrobiony sensesens --
139
344464
2547
Zdali sobie sprawę, że jego ból ma sens.
05:59
it was hardciężko for him to see it
in the throesferworze of his depressiondepresja,
140
347035
2921
Trudno było mu to dostrzec
w obliczu depresji,
06:01
but actuallytak właściwie, it had perfectlydoskonale
understandablezrozumiale causesprzyczyny in his life.
141
349980
3660
ale właściwie miał zupełnie
zrozumiały powód, by tak się czuć.
06:05
One of the doctorslekarze, talkingmówić to the people
in the communityspołeczność, figuredwzorzysty,
142
353966
3198
Jeden z lekarzy po rozmowie
z sąsiadami wymyślił:
06:09
"You know, if we boughtkupiony this guy a cowkrowa,
143
357188
1937
"Jeśli kupimy mu krowę,
06:11
he could becomestają się a dairynabiał farmerrolnik,
144
359149
2000
będzie mógł zostać mleczarzem.
06:13
he wouldn'tnie be in this positionpozycja
that was screwingwkręcanie him up so much,
145
361173
3095
Nie będzie musiał tkwić
w dołującej sytuacji.
Nie będzie musiał pracować w tym polu".
06:16
he wouldn'tnie have to go
and work in the riceRyż fieldspola."
146
364292
2507
Więc kupili mu krowę.
06:18
So they boughtkupiony him a cowkrowa.
147
366823
1199
06:20
WithinW ramach a couplepara of weekstygodnie,
his cryingpłacz stoppedzatrzymany,
148
368046
2180
Po paru tygodniach przestał płakać.
06:22
withinw ciągu a monthmiesiąc, his depressiondepresja was goneodszedł.
149
370250
1912
Po miesiącu jego depresja zniknęła.
06:24
They said to doctorlekarz SummerfieldSummerfield,
150
372186
1579
Powiedzieli do Summerfielda:
06:25
"So you see, doctorlekarz, that cowkrowa,
that was an antidepressantprzeciwdepresyjne,
151
373789
2770
"Doktorze, ta krowa, to był antydepresant,
06:28
that's what you mean, right?"
152
376583
1467
to miałeś na myśli, prawda?".
06:30
(LaughterŚmiech)
153
378074
1151
(Śmiech)
06:31
(ApplauseAplauz)
154
379249
3053
(Brawa)
06:34
If you'dty byś been raisedpodniesiony to think
about depressiondepresja the way I was,
155
382326
2873
Jeśli uczono cię myśleć o depresji,
tak jak mnie kiedyś,
i jak większość ludzi na tej sali,
06:37
and mostwiększość of the people here were,
156
385223
1612
to brzmi jak kiepski żart, prawda?
06:38
that soundsDźwięki like a badzły jokeżart, right?
157
386859
1674
"Poszedłem do lekarki po antydepresanty,
06:40
"I wentposzedł to my doctorlekarz
for an antidepressantprzeciwdepresyjne,
158
388557
2024
a ona dała mi krowę".
06:42
she gavedał me a cowkrowa."
159
390605
1166
06:43
But what those CambodianKambodży
doctorslekarze knewwiedziałem intuitivelyintuicyjnie,
160
391795
3027
Ale ci lekarze z Kambodży
wiedzieli intuicyjnie,
06:46
basedna podstawie on this individualindywidualny,
unscientificnienaukowe anecdoteanegdota,
161
394846
2977
na podstawie pojedynczej,
nienaukowej anegdoty,
06:49
is what the leadingprowadzący
medicalmedyczny bodyciało in the worldświat,
162
397847
3285
to, co najważniejsza
medyczna instytucja na świecie,
06:53
the WorldŚwiat HealthZdrowie OrganizationOrganizacja,
163
401156
2087
Światowa Organizacja Zdrowia (WHO),
06:55
has been tryingpróbować to tell us for yearslat,
164
403267
2190
próbuje powiedzieć nam od lat,
06:57
basedna podstawie on the bestNajlepiej scientificnaukowy evidencedowód.
165
405481
2492
powołując się na dowody naukowe.
07:00
If you're depressedprzygnębiony,
166
408576
1929
Jeśli masz depresję,
07:02
if you're anxiouslęk,
167
410529
1377
jeśli wpadasz w stany lękowe,
07:05
you're not weaksłaby, you're not crazyzwariowany,
168
413008
3260
to nie jesteś słaby ani szalony.
07:08
you're not, in the mainGłówny,
a machinemaszyna with brokenzłamany partsCzęści.
169
416292
3585
Nie jesteś jak maszyna,
w której coś się zepsuło.
To twoje potrzeby nie zostały spełnione.
07:12
You're a humanczłowiek beingistota with unmetniezaspokojone needswymagania.
170
420950
2534
07:15
And it's just as importantważny to think here
about what those CambodianKambodży doctorslekarze
171
423919
3540
Trzeba pamiętać też,
czego tamtejsi lekarze
07:19
and the WorldŚwiat HealthZdrowie OrganizationOrganizacja
are not sayingpowiedzenie.
172
427483
2317
ani Światowa Organizacja Zdrowia
nie mówią.
07:21
They did not say to this farmerrolnik,
173
429824
1532
Nie mówią do tego rolnika:
07:23
"Hey, buddykumpel, you need
to pullCiągnąć yourselfsiebie togetherRazem.
174
431380
2801
"Chłopie, weź się w garść.
07:26
It's your jobpraca to figurepostać out
and fixnaprawić this problemproblem on your ownwłasny."
175
434205
3267
Sam masz dowiedzieć się jak
i sam naprawić problem".
07:29
On the contraryprzeciwnie, what they said is,
176
437851
1992
Wręcz przeciwnie, mówią:
07:31
"We're here as a groupGrupa
to pullCiągnąć togetherRazem with you,
177
439867
3524
"Jesteśmy tu jako grupa, żeby ci pomóc,
07:35
so togetherRazem, we can figurepostać out
and fixnaprawić this problemproblem."
178
443415
4412
i razem możemy rozwiązać ten problem".
07:40
This is what everykażdy depressedprzygnębiony personosoba needswymagania,
179
448543
4016
Tego potrzebuje każda osoba w depresji
07:44
and it's what everykażdy
depressedprzygnębiony personosoba deserveszasługuje na.
180
452583
3245
i na to każda z nich zasługuje.
07:47
This is why one of the leadingprowadzący
doctorslekarze at the UnitedStany Zjednoczone NationsNarodów,
181
455852
2987
Właśnie dlatego wybitni lekarze z ONZ
07:50
in theirich officialurzędnik statementkomunikat
for WorldŚwiat HealthZdrowie Day,
182
458863
2318
w swoim oficjalnym wystąpieniu
na Dzień Zdrowia
07:53
couplepara of yearslat back in 2017,
183
461205
1491
kilka lat temu w 2017 roku,
07:54
said we need to talk lessmniej
about chemicalchemiczny imbalanceszaburzenia równowagi
184
462720
2817
mówili, że należy się mniej skupiać
na równowadze chemicznej,
07:57
and more about the imbalanceszaburzenia równowagi
in the way we liverelacja na żywo.
185
465561
3057
a bardziej na zrównoważonym stylu życia.
08:00
DrugsLeki give realreal reliefulga to some people --
186
468920
1973
Leki mogą przynieść ulgę niektórym,
08:02
they gavedał reliefulga to me for a while --
187
470917
2130
mnie przyniosły ulgę na jakiś czas.
08:05
but preciselydokładnie because this problemproblem
goesidzie deepergłębiej than theirich biologybiologia,
188
473071
4427
Jednak właśnie dlatego, że ten problem
sięga głębiej niż biologia,
08:09
the solutionsrozwiązania need to go much deepergłębiej, too.
189
477522
3055
rozwiązanie też musi sięgać głębiej.
08:12
But when I first learnednauczyli that,
190
480601
2587
Kiedy się tego dowiedziałem,
08:15
I rememberZapamiętaj thinkingmyślący,
191
483212
1683
pamiętam, że myślałem:
08:16
"OK, I could see
all the scientificnaukowy evidencedowód,
192
484919
2126
"Mam te wszystkie naukowe dowody.
08:19
I readczytać a hugeolbrzymi numbernumer of studiesstudia,
193
487069
1572
Czytałem o wielu badaniach.
08:20
I interviewedwywiady a hugeolbrzymi numbernumer of the expertseksperci
who were explainingwyjaśniając this,"
194
488665
3306
Przeprowadziłem wywiady z wieloma
ekspertami, którzy to wyjaśniali".
Ale jednocześnie myślałem:
"Jak niby mamy to zrobić?".
08:23
but I kepttrzymane thinkingmyślący, "How can we
possiblymożliwie do that?"
195
491995
2386
08:26
The things that are makingzrobienie us depressedprzygnębiony
196
494405
1913
Powody depresji
08:28
are in mostwiększość casesprzypadki more complexzłożony
than what was going on
197
496342
2491
są zwykle bardziej złożone
niż to, co działo się
08:30
with this CambodianKambodży farmerrolnik.
198
498857
1297
z tym rolnikiem z Kambodży.
08:32
Where do we even beginzaczynać with that insightwgląd?
199
500178
2634
Jak wykorzystać tę wiedzę?
08:34
But then, in the long journeypodróż for my bookksiążka,
200
502836
3249
Podczas długiej podróży po świecie
w poszukiwaniu materiału do książki
08:38
all over the worldświat,
201
506109
1571
08:39
I kepttrzymane meetingspotkanie people
who were doing exactlydokładnie that,
202
507704
2595
spotykałem ludzi,
którzy to właśnie robili
08:42
from SydneySydney, to SanSan FranciscoFrancisco,
203
510323
2452
od Sydney przez San Francisco
08:44
to São PauloPaulo.
204
512799
1172
do São Paulo.
08:45
I kepttrzymane meetingspotkanie people
who were understandingzrozumienie
205
513995
2066
Spotykałem ludzi, którzy rozumieli
08:48
the deepergłębiej causesprzyczyny
of depressiondepresja and anxietylęk
206
516085
2347
głębsze przyczyny depresji
i stanów lękowych
08:50
and, as groupsgrupy, fixingustalenie them.
207
518456
2415
i rozwiązywali je jako grupa.
08:52
ObviouslyOczywiście, I can't tell you
about all the amazingniesamowity people
208
520895
2681
Oczywiście nie mogę opowiedzieć
wam o tych wszystkich,
08:55
I got to know and wrotenapisał about,
209
523600
1476
których poznałem i opisałem,
08:57
or all of the ninedziewięć causesprzyczyny of depressiondepresja
and anxietylęk that I learnednauczyli about,
210
525100
3453
albo o wszystkich dziewięciu
przyczynach depresji,
09:00
because they won'tprzyzwyczajenie let me give
a 10-hour-godzina TEDTED Talk --
211
528577
2482
bo nie pozwolili mi tu mówić
przez 10 godzin.
09:03
you can complainskarżyć się about that to them.
212
531083
1752
Możecie zgłosić do nich zażalenia.
09:04
But I want to focusskupiać on two of the causesprzyczyny
213
532859
1930
Ale chcę skupić się na dwóch przyczynach
09:06
and two of the solutionsrozwiązania
that emergepojawić się from them, if that's alrightw porządku.
214
534813
3413
i dwóch związanych z nimi rozwiązaniach.
09:10
Here'sTutaj jest the first.
215
538578
1150
Oto pierwsze.
09:12
We are the loneliestLoneliest societyspołeczeństwo
in humanczłowiek historyhistoria.
216
540285
3008
Jesteśmy najbardziej samotnym
społeczeństwem w historii.
09:15
There was a recentniedawny studybadanie
that askedspytał AmericansAmerykanie,
217
543317
2833
Ostatnio naukowcy spytali Amerykanów:
09:18
"Do you feel like you're no longerdłużej
closeblisko to anyonektokolwiek?"
218
546174
3150
"Czy czujesz, że już z nikim
nie jesteś blisko?".
09:21
And 39 percentprocent of people
said that describedopisane them.
219
549348
3651
39% ludzi powiedziało, że tak.
09:25
"No longerdłużej closeblisko to anyonektokolwiek."
220
553023
1364
"Z nikim nie jestem blisko".
09:26
In the internationalmiędzynarodowy
measurementspomiary of lonelinesssamotność,
221
554411
2497
W międzynarodowych pomiarach samotności
09:28
BritainWielkiej Brytanii and the restodpoczynek of EuropeEuropy
are just behindza the US,
222
556932
2558
Brytyjczycy i reszta Europy
są zaraz za USA,
09:31
in casewalizka anyonektokolwiek here is feelinguczucie smugkołtuński.
223
559514
1785
gdyby ktoś próbował zadzierać nosa.
09:33
(LaughterŚmiech)
224
561323
1008
(Śmiech)
09:34
I spentwydany a lot of time discussingdyskutować this
225
562355
1889
Wiele czasu spędziłem nad tym
09:36
with the leadingprowadzący expertekspert
in the worldświat on lonelinesssamotność,
226
564268
2396
razem ze światowym ekspertem
w badaniu samotności.
09:38
an incredibleniesamowite man
namedo imieniu professorprofesor JohnJohn CacioppoCacioppo,
227
566688
2254
Ten niezwykły człowiek,
profesor John Cacioppo,
09:40
who was at ChicagoChicago,
228
568966
1151
który był w Chicago,
09:42
and I thought a lot about one questionpytanie
his work posespozy to us.
229
570141
2823
zastanawiał się razem ze mną
nad jednym pytaniem.
09:44
ProfessorProfesor CacioppoCacioppo askedspytał,
230
572988
2305
Profesor Cacioppo pytał:
09:47
"Why do we exististnieć?
231
575317
1650
"Dlaczego istniejemy?",
09:48
Why are we here, why are we aliveżywy?"
232
576991
1953
"Dlaczego tu jesteśmy, dlaczego żyjemy?".
09:50
One keyklawisz reasonpowód
233
578968
2206
Jeden ważny powód
09:53
is that our ancestorsprzodkowie
on the savannassawanny of AfricaAfryka
234
581198
2817
- nasi przodkowie
żyjący na afrykańskiej sawannie
09:56
were really good at one thing.
235
584039
1720
byli naprawdę dobrzy w jednym.
09:58
They weren'tnie były biggerwiększy than the animalszwierzęta
they tookwziął down a lot of the time,
236
586287
3290
Nie byli więksi od zwierząt,
które potrafi pokonać.
10:01
they weren'tnie były fasterszybciej than the animalszwierzęta
they tookwziął down a lot of the time,
237
589601
3313
Nie byli szybsi od zwierząt,
które potrafili pokonać.
10:04
but they were much better
at bandingbanding togetherRazem into groupsgrupy
238
592938
2714
Ale byli lepsi w organizowaniu się w grupy
10:07
and cooperatingwspółpracujących.
239
595676
1600
i we współpracy.
10:09
This was our superpowersupermocarstwo as a speciesgatunki --
240
597300
2261
Najpotężniejsza moc naszego gatunku:
10:11
we bandzespół muzyczny togetherRazem,
241
599585
1405
trzymanie się razem.
10:13
just like beespszczoły evolvedewoluował to liverelacja na żywo in a hiveUla,
242
601014
2476
Tak jak pszczoły żyją w roju,
10:15
humansludzie evolvedewoluował to liverelacja na żywo in a tribeplemię.
243
603514
2232
tak ludzie powinni żyć w społecznościach.
10:17
And we are the first humansludzie ever
244
605770
3810
My jesteśmy pierwszymi ludźmi,
10:22
to disbandRozwiązać our tribesplemiona.
245
610492
1467
którzy opuścili swoje grupy.
10:24
And it is makingzrobienie us feel awfulstraszny.
246
612484
2067
To sprawia, że czujemy się okropnie.
10:27
But it doesn't have to be this way.
247
615048
2144
Ale nie musi tak być.
10:29
One of the heroesbohaterowie in my bookksiążka,
and in factfakt, in my life,
248
617216
2634
Jeden z bohaterów mojej książki,
a nawet mojego życia,
10:31
is a doctorlekarz namedo imieniu SamSam EveringtonZ "everington".
249
619874
2095
doktor Sam Everington
10:33
He's a generalgenerał practitionerpraktykujący
in a poorubogi partczęść of EastWschód LondonLondyn,
250
621993
2738
ma swoją praktykę
w ubogiej dzielnicy Londynu,
10:36
where I livedżył for manywiele yearslat.
251
624755
1579
gdzie mieszkałem przez wiele lat.
10:38
And SamSam was really uncomfortableniewygodny,
252
626358
1687
Sam czuł się bardzo źle z tym,
10:40
because he had loadsmasa of patientspacjenci
253
628069
1556
że przychodzą do niego tłumy
10:41
comingprzyjście to him with terriblestraszny
depressiondepresja and anxietylęk.
254
629649
2444
pacjentów z poważnymi
objawami depresji i lęków.
10:44
And like me, he's not opposedprzeciwny
to chemicalchemiczny antidepressantsleki przeciwdepresyjne,
255
632117
2722
Tak jak ja, nie jest on
przeciwnikiem leków.
10:46
he thinksmyśli they give
some reliefulga to some people.
256
634863
2222
Sądzi, że niektórym przynoszą ulgę.
10:49
But he could see two things.
257
637109
1373
Ale dostrzegał dwie rzeczy.
10:50
FirstlyPo pierwsze, his patientspacjenci were depressedprzygnębiony
and anxiouslęk a lot of the time
258
638506
3555
Po pierwsze, jego pacjenci
często wpadali w depresję
10:54
for totallycałkowicie understandablezrozumiale
reasonspowody, like lonelinesssamotność.
259
642085
3738
z całkowicie zrozumiałych powodów,
jak samotność.
10:57
And secondlypo drugie, althoughmimo że the drugsleki
were givingdający some reliefulga to some people,
260
645847
3444
Po drugie, mimo że leki
przynosiły niektórym ulgę,
11:01
for manywiele people,
they didn't solverozwiązać the problemproblem.
261
649315
2268
w wielu przypadkach
nie rozwiązywały problemu.
11:03
The underlyingpoważniejszych problemproblem.
262
651607
1533
Problemu leżącego u podłoża.
11:05
One day, SamSam decidedzdecydowany
to pioneerPioneer a differentróżne approachpodejście.
263
653871
2651
Pewnego dnia Sam
zaproponował inne podejście.
11:08
A womankobieta cameoprawa ołowiana witrażu to his centercentrum,
his medicalmedyczny centercentrum,
264
656546
2452
Do jego centrum medycznego
przyszła kobieta,
11:11
callednazywa LisaLisa CunninghamCunningham.
265
659022
1467
Lisa Cunningham,
11:12
I got to know LisaLisa laterpóźniej.
266
660513
1874
którą poznałem później.
11:14
And LisaLisa had been shutzamknąć away in her home
with cripplingparaliżujący depressiondepresja and anxietylęk
267
662411
4084
Lisa zamknęła się w domu
z zatrważającymi objawami depresji
11:18
for sevensiedem yearslat.
268
666519
1150
na siedem lat.
11:20
And when she cameoprawa ołowiana witrażu to Sam'sSam's centercentrum,
she was told, "Don't worrymartwić się,
269
668898
2925
Kiedy przyszła do centrum Sama
usłyszała: "Nie martw się,
11:23
we'lldobrze carrynieść on givingdający you these drugsleki,
270
671847
1830
będziemy podawać ci leki
11:25
but we're alsorównież going to prescribeprzepisać
something elsejeszcze.
271
673701
2797
ale zalecimy ci coś jeszcze.
11:28
We're going to prescribeprzepisać for you
to come here to this centercentrum twicedwa razy a weektydzień
272
676522
3443
Zalecimy ci, żebyś przychodziła
do centrum dwa razy w tygodniu
11:31
to meetspotykać się with a groupGrupa of other
depressedprzygnębiony and anxiouslęk people,
273
679989
2778
spotkać się z grupą ludzi
mierzących się z depresją.
11:34
not to talk about how miserablenieszczęśliwy you are,
274
682791
2810
Nie po to, by rozmawiać jak wam źle,
11:37
but to figurepostać out something
meaningfulznaczący you can all do togetherRazem
275
685625
3547
ale po to, żebyście wymyślili,
co wartościowego razem możecie stworzyć.
11:41
so you won'tprzyzwyczajenie be lonelysamotny and you won'tprzyzwyczajenie feel
like life is pointlessbezcelowy."
276
689196
3103
Żebyście nie byli już samotni i nie czuli,
że życie nie ma sensu".
11:44
The first time this groupGrupa metspotkał,
277
692323
2775
Kiedy grupa spotkała się pierwszy raz
11:47
LisaLisa literallydosłownie startedRozpoczęty
vomitingwymioty with anxietylęk,
278
695122
2256
Lisa zwymiotowała ze strachu.
11:49
it was so overwhelmingprzytłaczający for her.
279
697402
1921
Tak bardzo ją to przytłoczyło.
11:51
But people rubbedprzetarł her back,
the groupGrupa startedRozpoczęty talkingmówić,
280
699347
2634
Ale ludzie zaczęli
masować jej plecy, rozmawiali.
11:54
they were like, "What could we do?"
281
702005
1675
Zastanawiali się, co robić.
To byli ludzie z biednej
dzielnicy Londynu, jak ja.
11:55
These are inner-cityśródmieście,
EastWschód LondonLondyn people like me,
282
703704
2294
Nie wiedzieli nic o ogrodnictwie.
11:58
they didn't know anything about gardeningogrodnictwo.
283
706022
2048
Pomyśleli: "Nauczmy się ogrodnictwa".
12:00
They were like, "Why don't we
learnuczyć się gardeningogrodnictwo?"
284
708094
2245
Było takie miejsce za ośrodkiem.
12:02
There was an areapowierzchnia
behindza the doctors'lekarzy officesbiura
285
710363
2166
Zarośla.
12:04
that was just scrublandMarayas.
286
712553
1151
"Może zaczniemy uprawiać tam ogród?"
12:05
"Why don't we make this into a gardenogród?"
287
713728
1882
Zaczęli wypożyczać książki z biblioteki,
12:07
They startedRozpoczęty to take booksksiążki
out of the librarybiblioteka,
288
715634
2175
zaczęli oglądać YouTube.
12:09
startedRozpoczęty to watch YouTubeYouTube clipsklipy.
289
717833
1485
12:11
They startedRozpoczęty to get
theirich fingerspalce in the soilgleba.
290
719342
2159
Zaczęli brudzić sobie ręce ziemią.
12:13
They startedRozpoczęty to learnuczyć się
the rhythmsrytmy of the seasonspory roku.
291
721844
3043
Zaczęli uczyć się rytmu pór roku.
12:16
There's a lot of evidencedowód
292
724911
1330
Jest wiele dowodów,
12:18
that exposureekspozycji to the naturalnaturalny worldświat
293
726265
1629
że obcowanie z naturą
12:19
is a really powerfulpotężny antidepressantprzeciwdepresyjne.
294
727918
1976
jest potężnym antydepresantem.
12:21
But they startedRozpoczęty to do something
even more importantważny.
295
729918
3009
Ale zaczęli robić coś
jeszcze ważniejszego.
12:25
They startedRozpoczęty to formformularz a tribeplemię.
296
733347
2030
Zaczęli tworzyć wspólnotę.
12:27
They startedRozpoczęty to formformularz a groupGrupa.
297
735401
1811
Zaczęli tworzyć grupę.
12:29
They startedRozpoczęty to careopieka about eachkażdy other.
298
737236
2024
Zaczęli dbać o siebie nawzajem.
12:31
If one of them didn't showpokazać up,
299
739284
1674
Jeśli jeden z nich się nie pojawił,
12:32
the othersinni would go
looking for them -- "Are you OK?"
300
740982
2520
reszta zaczynała go szukać,
pytać: "Czy wszystko OK?".
12:35
Help them figurepostać out
what was troublingniepokojące them that day.
301
743526
2611
Pomagali mu radzić sobie z tym,
co sprawiało mu kłopot.
12:38
The way LisaLisa put it to me,
302
746161
1803
Tak jak ujęła to Lisa:
12:39
"As the gardenogród beganrozpoczął się to bloomkwiat,
303
747988
2597
"Kiedy ogród zaczął kwitnąć,
12:42
we beganrozpoczął się to bloomkwiat."
304
750609
1267
my zaczęliśmy kwitnąć".
12:44
This approachpodejście is callednazywa
socialspołeczny prescribingprzepisywania,
305
752474
2032
To podejście, zalecanie socjalizacji,
12:46
it's spreadingrozpościerający się all over EuropeEuropy.
306
754530
1515
rozprzestrzenia się w Europie.
12:48
And there's a smallmały,
but growingrozwój bodyciało of evidencedowód
307
756069
2301
Pomału przybywa dowodów,
12:50
suggestingsugestia it can produceprodukować realreal
and meaningfulznaczący fallsspada
308
758394
2880
że może to skutkować
znacznym spadkiem poziomu
12:53
in depressiondepresja and anxietylęk.
309
761298
1978
depresji i lęków.
12:55
And one day, I rememberZapamiętaj
standingna stojąco in the gardenogród
310
763300
3721
Gdy pewnego dnia stałem
w ogrodzie zbudowanym przez Lisę
12:59
that LisaLisa and her once-depressedpo przygnębieniu
friendsprzyjaciele had builtwybudowany --
311
767045
2481
i jej, niegdyś pogrążonych
w depresji, przyjaciół,
13:01
it's a really beautifulpiękny gardenogród --
312
769550
1584
- to bardzo piękny ogród -
13:03
and havingmający this thought,
313
771158
1191
miałem taką myśl,
13:04
it's very much inspirednatchniony by a guy
callednazywa professorprofesor HughHugh MackayMackay in AustraliaAustralia.
314
772373
3871
zaczerpniętą w dużej mierze
od profesora Hugh Mackaya z Australii.
13:08
I was thinkingmyślący, so oftenczęsto
when people feel down in this culturekultura,
315
776268
4381
Myślałem sobie, zwykle, gdy ktoś
czuję się zdołowany w naszej kulturze,
13:12
what we say to them -- I'm sure
everyonekażdy here said it, I have --
316
780673
3064
mówimy, pewnie każdy z nas
to kiedyś powiedział, ja też,
"Po prostu bądź sobą".
13:15
we say, "You just need
to be you, be yourselfsiebie."
317
783761
3224
13:19
And I've realizedrealizowany, actuallytak właściwie,
what we should say to people is,
318
787742
2950
Uświadomiłem sobie,
że właściwie należy powiedzieć:
13:22
"Don't be you.
319
790716
1150
"Nie bądź sobą.
13:24
Don't be yourselfsiebie.
320
792306
1333
Nie bądź samym sobą.
13:26
Be us, be we.
321
794218
2209
Bądź nami. Bądźmy.
13:28
Be partczęść of a groupGrupa."
322
796765
1325
Bądź częścią grupy".
13:30
(ApplauseAplauz)
323
798114
3706
(Brawa)
13:33
The solutionrozwiązanie to these problemsproblemy
324
801844
2579
Rozwiązanie tego problemu
13:36
does not liekłamstwo in drawingrysunek
more and more on your resourceszasoby
325
804447
3151
nie leży w coraz większym poleganiu
na własnych umiejętnościach
13:39
as an isolatedodosobniony individualindywidualny --
326
807622
1439
jako odrębnej jednostki,
13:41
that's partlyczęściowo what got us in this crisiskryzys.
327
809085
2040
to właśnie jedna z przyczyn kryzysu.
13:43
It lieskłamstwa on reconnectingponowne łączenie
with something biggerwiększy than you.
328
811149
2753
Rozwiązanie polega na łączeniu się
z większą całością.
13:45
And that really connectsłączy
to one of the other causesprzyczyny
329
813926
2421
To nawiązuje do innej przyczyny depresji
13:48
of depressiondepresja and anxietylęk
that I wanted to talk to you about.
330
816371
2897
i stanów lękowych,
o której chciałem opowiedzieć.
13:51
So everyonekażdy knowswie
331
819292
1690
Wszyscy wiedzą,
13:53
junkdżonka foodjedzenie has takenwzięty over our dietsdiety
and madezrobiony us physicallyfizycznie sickchory.
332
821006
3746
że śmieciowe jedzenie stało się częścią
naszej diety i przez to chorujemy.
13:56
I don't say that
with any sensesens of superioritywyższości,
333
824776
2206
Nie mówię tego z wyższością.
13:59
I literallydosłownie cameoprawa ołowiana witrażu to give
this talk from McDonald'sMcDonald's.
334
827006
2399
Dosłownie przyszedłem tutaj z McDonalda.
14:01
I saw all of you eatingjedzenie that
healthyzdrowy TEDTED breakfastśniadanie, I was like no way.
335
829429
3513
Na widok tego zdrowego śniadania
na TED musiałem tam iść.
14:04
But just like junkdżonka foodjedzenie has takenwzięty over
our dietsdiety and madezrobiony us physicallyfizycznie sickchory,
336
832966
5143
Tak jak fast foody zawładnęły dietą
i sprawiły, że chorujemy fizycznie,
14:10
a kinduprzejmy of junkdżonka valueswartości
have takenwzięty over our mindsumysły
337
838133
4110
tak coś w rodzaju śmieciowych wartości
zawładnęło naszymi umysłami
14:14
and madezrobiony us mentallypsychicznie sickchory.
338
842267
1478
i choruje nasza psychika.
14:16
For thousandstysiące of yearslat,
philosophersfilozofowie have said,
339
844157
3104
Przez tysiące lat filozofowie mówili:
14:19
if you think life is about moneypieniądze,
and statusstatus and showingseans off,
340
847285
4588
Jeśli uznasz, że w życiu
liczą się tylko pieniądze i prestiż,
14:23
you're going to feel like crapbzdury.
341
851897
1523
to będziesz się czuł okropnie.
14:25
That's not an exactdokładny quotezacytować
from SchopenhauerSchopenhauer,
342
853444
2067
To nie jest dokładny
cytat z Schopenhauera,
14:27
but that is the gistGIST of what he said.
343
855535
1772
ale z grubsza o to mu chodziło.
14:29
But weirdlyniesamowicie, hardywytrzymały anyonektokolwiek
had scientificallynaukowo investigatedbadane this,
344
857331
3026
Dziwne, że nikt tego nie badał,
14:32
untilaż do a trulynaprawdę extraordinaryniezwykły personosoba
I got to know, namedo imieniu professorprofesor TimTim KasserKaser,
345
860381
3649
dopóki nie pojawiła się niezwykła osoba,
profesor Tim Kasser,
14:36
who'skto jest at KnoxKnox CollegeKolegium in IllinoisIllinois,
346
864054
2293
który pracuje w Knox College w Illinois.
14:38
and he's been researchingbadania this
for about 30 yearslat now.
347
866371
2563
Zajmuje się tym od jakichś 30 lat.
14:40
And his researchBadania suggestswskazuje
severalkilka really importantważny things.
348
868958
3016
Jego badania sugerują kilka
naprawdę ważnych rzeczy.
14:43
FirstlyPo pierwsze, the more you believe
349
871998
3191
Po pierwsze, im bardziej wierzysz,
14:47
you can buykupować and displaypokaz
your way out of sadnesssmutek,
350
875213
4365
że możesz pozbyć się smutku,
kupując coś wystawnego,
14:51
and into a good life,
351
879602
2191
i tym samym polepszyć sobie życie,
14:53
the more likelyprawdopodobne you are to becomestają się
depressedprzygnębiony and anxiouslęk.
352
881817
2912
tym większe prawdopodobieństwo,
że wpadniesz w depresję.
14:56
And secondlypo drugie,
353
884753
1293
Po drugie,
14:58
as a societyspołeczeństwo, we have becomestają się
much more drivennapędzany by these beliefswierzenia.
354
886070
4588
jako społeczeństwo coraz bardziej
kierujemy się tymi przekonaniami.
15:02
All throughoutpoprzez my lifetimeżycie,
355
890682
1413
Całe życie
15:04
underpod the weightwaga of advertisingreklama
and InstagramInstagram and everything like them.
356
892119
4193
pod naporem reklam, Instagrama
i innych tego rodzaju rzeczy.
15:08
And as I thought about this,
357
896871
1373
Kiedy o tym myślałem,
15:10
I realizedrealizowany it's like we'vemamy all been fedkarmiony
sinceod birthnarodziny, a kinduprzejmy of KFCKFC for the souldusza.
358
898268
5761
uświadomiłem sobie, że nasze dusze
karmi się czymś w rodzaju KFC.
15:16
We'veMamy been trainedprzeszkolony to look for happinessszczęście
in all the wrongźle placesmiejsca,
359
904053
3873
Szkoli się nas, żebyśmy szukali
szczęścia nie tam, gdzie trzeba.
15:19
and just like junkdżonka foodjedzenie
doesn't meetspotykać się your nutritionalodżywcze needswymagania
360
907950
2770
I tak jak fast foody nie zaspakajają
potrzeb żywieniowych,
15:22
and actuallytak właściwie makesczyni you feel terriblestraszny,
361
910744
2298
i właściwie sprawiają, że źle się czujesz,
15:25
junkdżonka valueswartości don't meetspotykać się
your psychologicalpsychologiczny needswymagania,
362
913066
3142
śmieciowe wartości nie spełniają
potrzeb psychicznych
15:28
and they take you away from a good life.
363
916232
2642
i oddalają cię od dobrego życia.
15:30
But when I first spentwydany time
with professorprofesor KasserKaser
364
918898
2623
Ale kiedy pierwszy raz
słuchałem profesora Kassera
15:33
and I was learninguczenie się all this,
365
921545
1477
i uczyłem się tego wszystkiego,
15:35
I feltczułem a really weirddziwne mixturemieszanina of emotionsemocje.
366
923046
2587
miałem dziwną mieszankę uczuć.
15:37
Because on the one handdłoń,
I founduznany this really challengingtrudne.
367
925657
2690
Z jednej strony wydało mi się to
dużym wyzwaniem.
15:40
I could see how oftenczęsto
in my ownwłasny life, when I feltczułem down,
368
928371
3262
Uświadomiłem sobie,
jak często we własnym życiu
15:43
I triedwypróbowany to remedyśrodek it with some kinduprzejmy of
show-offyshow-offy, grandwielki externalzewnętrzny solutionrozwiązanie.
369
931657
5265
próbuję leczyć zły nastrój
rzeczami na pokaz.
15:49
And I could see why that
did not work well for me.
370
937441
2690
Zrozumiałem, czemu to się nie sprawdzało.
15:52
I alsorównież thought,
isn't this kinduprzejmy of obviousoczywisty?
371
940930
2882
Myślałem też: czy to nie oczywiste?
15:55
Isn't this almostprawie like banalbanalny, right?
372
943836
1745
Niemal banalne, prawda?
15:57
If I said to everyonekażdy here,
373
945605
1325
Jeśli powiedziałbym:
15:58
noneŻaden of you are going to liekłamstwo
on your deathbedłożu śmierci
374
946954
2143
nikt z was na łożu śmierci
nie będzie myśleć
o wszystkich kupionych butach
ani o udostępnieniach swoich postów,
16:01
and think about all the shoesbuty you boughtkupiony
and all the retweetsretweets you got,
375
949121
3316
tylko o momentach pełnych miłości,
znaczenia, o więziach.
16:04
you're going to think about momentschwile
376
952461
1683
16:06
of love, meaningznaczenie
and connectionpołączenie in your life.
377
954168
2111
To brzmi niemal jak frazes.
16:08
I think that seemswydaje się almostprawie like a clichCliché.
378
956303
1945
Ale spytałem profesora:
16:10
But I kepttrzymane talkingmówić
to professorprofesor KasserKaser and sayingpowiedzenie,
379
958272
2349
"Dlaczego czuję tę dziwne rozdwojenie?".
16:12
"Why am I feelinguczucie
this strangedziwne doublenesspodwójności?"
380
960645
2353
16:15
And he said, "At some levelpoziom,
we all know these things.
381
963022
3807
Odpowiedział: "W pewnym stopniu
wszyscy to wiemy.
16:18
But in this culturekultura,
we don't liverelacja na żywo by them."
382
966853
2375
Ale w naszej kulturze,
nie żyjemy według tego.
Każdy to zna, to już frazesy,
16:21
We know them so well
they'veoni becomestają się clichClichés,
383
969252
2079
ale nie żyjemy według nich".
16:23
but we don't liverelacja na żywo by them.
384
971355
1278
Wciąż pytałem: Dlaczego?
16:24
I kepttrzymane askingpytając why, why would we know
something so profoundgłęboki,
385
972657
3209
Dlaczego ignorujemy coś tak istotnego?
16:27
but not liverelacja na żywo by it?
386
975890
1286
16:29
And after a while,
professorprofesor KasserKaser said to me,
387
977200
3404
Po chwili profesor Kasser powiedział:
"Ponieważ żyjemy w mechanizmie,
16:32
"Because we liverelacja na żywo in a machinemaszyna
388
980628
2421
16:35
that is designedzaprojektowany to get us to neglectzaniedbanie
what is importantważny about life."
389
983073
3733
który zaprojektowano tak,
żebyśmy ignorowali to, co ważne".
16:39
I had to really think about that.
390
987260
1587
Musiałem to przemyśleć.
"Bo żyjemy w mechanizmie,
16:40
"Because we liverelacja na żywo in a machinemaszyna
391
988871
1405
16:42
that is designedzaprojektowany to get us
to neglectzaniedbanie what is importantważny about life."
392
990300
3678
który zaprojektowano tak,
żebyśmy ignorowali to, co ważne".
16:46
And professorprofesor KasserKaser wanted to figurepostać out
if we can disruptzakłócać that machinemaszyna.
393
994299
3778
Profesor zastanawiał się,
czy da się go zniszczyć.
Przeprowadził wiele badań na ten temat.
16:50
He's doneGotowe loadsmasa of researchBadania into this;
394
998101
1873
Podam wam jeden przykład.
16:51
I'll tell you about one exampleprzykład,
395
999998
1555
Nalegam, aby każdy z was
wypróbował to z przyjaciółmi i rodziną.
16:53
and I really urgepopęd everyonekażdy here
to try this with theirich friendsprzyjaciele and familyrodzina.
396
1001577
3500
16:57
With a guy callednazywa NathanNathan DunganDungański,
he got a groupGrupa of teenagersnastolatkowie and adultsdorośli ludzie
397
1005101
3342
Nathan Dungan stworzył grupę
nastolatków i dorosłych,
która zbierała się przez pewien czas
na serię sesji, żeby się spotkać.
17:00
to come togetherRazem for a seriesseria of sessionssesje
over a periodokres of time, to meetspotykać się up.
398
1008467
4213
Jednym z celów grupy było
17:04
And partczęść of the pointpunkt of the groupGrupa
399
1012704
1763
namówić ludzi, żeby pomyśleli
o chwili w swoim życiu,
17:06
was to get people to think
about a momentza chwilę in theirich life
400
1014491
3300
kiedy czuli, że odnaleźli sens i cel.
17:09
they had actuallytak właściwie founduznany
meaningznaczenie and purposecel, powód.
401
1017815
2746
17:12
For differentróżne people,
it was differentróżne things.
402
1020585
2143
Dla różnych ludzi,
znaczyło to coś innego.
17:14
For some people, it was playinggra musicmuzyka,
writingpisanie, helpingporcja jedzenia someonektoś --
403
1022752
3617
Dla niektórych była to muzyka,
pisanie, pomaganie innym.
17:18
I'm sure everyonekażdy here
can pictureobrazek something, right?
404
1026393
2803
Jestem pewny, że każdy
może coś takiego wymyślić.
Celem grupy było zmusić
ludzi do postawienia pytania:
17:21
And partczęść of the pointpunkt of the groupGrupa
was to get people to askzapytać,
405
1029220
2881
17:24
"OK, how could you dedicatededykować
more of your life
406
1032125
2762
"Jak poświęcić więcej życia
17:26
to pursuingdążenie these momentschwile
of meaningznaczenie and purposecel, powód,
407
1034911
2684
na stwarzanie takich momentów,
17:29
and lessmniej to, I don't know,
buyingkupowanie crapbzdury you don't need,
408
1037619
2950
a mniej na kupowanie
niepotrzebnego badziewia,
17:32
puttingwprowadzenie it on socialspołeczny mediagłoska bezdźwięczna
and tryingpróbować to get people to go,
409
1040593
2722
wstawiania go na media społecznościowe,
żeby inni pisali: "Jezu, ale zazdroszczę".
17:35
'OMGOMG, so jealouszazdrosny!'"
410
1043339
1267
17:36
And what they founduznany was,
411
1044958
1643
Doszli do wniosku,
17:38
just havingmający these meetingsspotkania,
412
1046625
1334
że te spotkania
były niczym klub AA
dla uzależnionych od konsumpcjonizmu.
17:39
it was like a kinduprzejmy of AlcoholicsAlkoholicy AnonymousAnonimowy
for consumerismkonsumpcjonizm, right?
413
1047983
3110
Opowiadanie w grupie o takich wartościach,
17:43
GettingCoraz people to have these meetingsspotkania,
articulateartykułować these valueswartości,
414
1051807
2953
17:46
determineustalać to actdziałać on them
and checkczek in with eachkażdy other,
415
1054784
2531
motywowanie do działań
i wzajemna kontrola,
doprowadziły do zauważalnej
zmiany ich priorytetów.
17:49
led to a markedwyraźny shiftprzesunięcie in people'sludzie valueswartości.
416
1057339
2857
17:52
It tookwziął them away from this hurricanehuragan
of depression-generatingGenerowanie depresji messageswiadomości
417
1060220
4413
Odwiodło ich od zalewu
wiadomości wpędzających w depresję.
szkolących, by szukać szczęścia
nie tam, gdzie trzeba,
17:56
trainingtrening us to seekszukać happinessszczęście
in the wrongźle placesmiejsca,
418
1064657
2634
w stronę bardziej istotnych
i krzepiących wartości,
17:59
and towardsw kierunku more meaningfulznaczący
and nourishingodżywczy valueswartości
419
1067315
3341
które wyciągają nas z depresji.
18:02
that liftwinda us out of depressiondepresja.
420
1070680
2000
18:05
But with all the solutionsrozwiązania that I saw
and have writtenpisemny about,
421
1073347
3302
Ale mimo tych wszystkich rozwiązań,
które widziałem, i o których pisałem,
18:08
and manywiele I can't talk about here,
422
1076673
2739
i wielu, o których tutaj nie mówiłem,
18:11
I kepttrzymane thinkingmyślący,
423
1079436
1371
wciąż myślałem:
18:12
you know: Why did it take me so long
to see these insightswgląd?
424
1080831
3699
Czemu tak długo zajęło mi
odnalezienie tych prawd?
18:16
Because when you explainwyjaśniać them to people --
425
1084554
2016
Bo kiedy wyjaśniałem je innym,
tylko niektóre z nich
są nieco bardziej skomplikowane,
18:18
some of them are more
complicatedskomplikowane, but not all --
426
1086594
2444
18:21
when you explainwyjaśniać this to people,
it's not like rocketrakieta sciencenauka, right?
427
1089062
3244
to nie jest fizyka kwantowa.
Do pewnego stopnia
wiemy już to wszystko.
18:24
At some levelpoziom, we alreadyjuż
know these things.
428
1092330
2095
Czemu tak trudno nam to zrozumieć?
18:26
Why do we find it so hardciężko to understandzrozumieć?
429
1094449
2637
Myślę, że jest wiele powodów.
18:29
I think there's manywiele reasonspowody.
430
1097110
1934
18:31
But I think one reasonpowód is
that we have to changezmiana our understandingzrozumienie
431
1099475
4269
Ale myślę, że jednym z nich jest to,
że musimy zmienić nasze pojmowanie
tego, czym naprawdę są depresja i fobie.
18:35
of what depressiondepresja
and anxietylęk actuallytak właściwie are.
432
1103768
3420
18:39
There are very realreal
biologicalbiologiczny contributionsskładki
433
1107776
2182
Są prawdziwe biologiczne przyczynki
depresji i stanów lękowych.
18:41
to depressiondepresja and anxietylęk.
434
1109982
1733
18:44
But if we allowdopuszczać the biologybiologia
to becomestają się the wholecały pictureobrazek,
435
1112117
3754
Ale jeśli zrzucimy to wszystko
wyłącznie na biologię,
18:47
as I did for so long,
436
1115895
1246
tak jak ja kiedyś,
18:49
as I would arguespierać się our culturekultura
has doneGotowe prettyładny much mostwiększość of my life,
437
1117165
4065
i tak, jak sądzę, nasza kultura
przez niemal całe moje życie,
18:53
what we're implicitlyniejawnie sayingpowiedzenie to people
is, and this isn't anyone'sniczyjej intentionzamiar,
438
1121254
3857
to choć niechcący,
18:57
but what we're implicitlyniejawnie
sayingpowiedzenie to people is,
439
1125135
3037
ale przekazujemy ludziom:
19:00
"Your painból doesn't mean anything.
440
1128196
2302
"Twój ból niczego nie oznacza.
19:02
It's just a malfunctionusterka.
441
1130522
1436
To tylko dysfunkcja.
To jak zakłócenie
w programie komputerowym.
19:03
It's like a glitchglitch in a computerkomputer programprogram,
442
1131982
2469
To tylko problem z kablami
w twojej głowie".
19:06
it's just a wiringSchemat połączeń problemproblem in your headgłowa."
443
1134475
2667
19:10
But I was only ablezdolny to startpoczątek
changingwymiana pieniędzy my life
444
1138061
3107
Ale ja mogłem zmienić
swoje życie dopiero wtedy,
kiedy uświadomiłem sobie,
że depresja nie jest błędem systemu.
19:13
when I realizedrealizowany your depressiondepresja
is not a malfunctionusterka.
445
1141192
4065
19:18
It's a signalsygnał.
446
1146620
1150
Jest sygnałem.
19:20
Your depressiondepresja is a signalsygnał.
447
1148684
2007
Twoja depresja jest sygnałem.
Mówi ci o czymś.
19:23
It's tellingwymowny you something.
448
1151077
1841
19:24
(ApplauseAplauz)
449
1152942
4611
(Brawa)
19:29
We feel this way for reasonspowody,
450
1157577
2389
Czujemy się tak z jakichś powodów
19:31
and they can be hardciężko to see
in the throesferworze of depressiondepresja --
451
1159990
2715
i może być trudno je dostrzec
w otchłaniach depresji.
19:34
I understandzrozumieć that really well
from personalosobisty experiencedoświadczenie.
452
1162729
2610
Bardzo dobrze to znam
z własnego doświadczenia.
19:37
But with the right help,
we can understandzrozumieć these problemsproblemy
453
1165363
3483
Ale z właściwą pomocą
można zrozumieć te problemy
i rozwiązać je razem.
19:40
and we can fixnaprawić these problemsproblemy togetherRazem.
454
1168870
2474
Ale żeby to zrobić,
19:43
But to do that,
455
1171368
1192
19:44
the very first stepkrok
456
1172584
1738
pierwszy krok
19:46
is we have to stop insultingobrażanie these signalssygnały
457
1174346
2618
to przestać obrażać te sygnały,
nazywając je oznakami słabości,
szaleństwa albo czystej biologii,
19:48
by sayingpowiedzenie they're a signznak of weaknessosłabienie,
or madnessszaleństwo or purelyczysto biologicalbiologiczny,
458
1176988
4192
19:53
exceptz wyjątkiem for a tinymalutki numbernumer of people.
459
1181204
1935
co dotyczy tylko niewielkiej grupy ludzi.
19:55
We need to startpoczątek
listeningsłuchający to these signalssygnały,
460
1183163
3626
Trzeba zacząć słuchać tych sygnałów,
bo mówią nam o czymś,
co musimy usłyszeć.
19:58
because they're tellingwymowny us
something we really need to hearsłyszeć.
461
1186813
3272
20:02
It's only when we trulynaprawdę
listen to these signalssygnały,
462
1190514
5023
Tylko gdy prawdziwie
wsłuchamy się w te sygnały,
kiedy je docenimy i uszanujemy,
20:07
and we honorhonor these signalssygnały
and respectPoszanowanie these signalssygnały,
463
1195561
4015
zaczniemy dostrzegać
20:11
that we're going to beginzaczynać to see
464
1199600
2247
20:13
the liberatingwyzwalający, nourishingodżywczy,
deepergłębiej solutionsrozwiązania.
465
1201871
4158
wyzwalające, kojące,
głębsze rozwiązania.
20:19
The cowskrowy that are waitingczekanie all around us.
466
1207133
4073
Krowy, które czekają na nas wszędzie.
20:23
Thank you.
467
1211585
1181
Dziękuję.
20:24
(ApplauseAplauz)
468
1212790
3688
(Brawa)
Dziękuję.
Translated by Emilia Lelakowska
Reviewed by Rysia Wand

▲Back to top

ABOUT THE SPEAKER
Johann Hari - Journalist
Johann Hari spent three years researching the war on drugs; along the way, he discovered that addiction is not what we think it is.

Why you should listen

British journalist Johann Hari is the author of the New York Times best-selling book Chasing The Scream, from which his talk on addiction was adapted and for which he spent three years researching the war on drugs and questioning the ways in which we treat addiction.

He has written for many of the world’s leading newspapers and magazines, including The New York Times, Le Monde, The Guardian, New Republic, The Nation, Slate.com, and The Sydney Morning Herald. He was a columnist for the British newspaper The Independent for nine years.

Hari was twice named National Newspaper Journalist of the Year by Amnesty International, was named Gay Journalist of the Year at the Stonewall Awards -- and won the Martha Gellhorn Prize for political writing.

More profile about the speaker
Johann Hari | Speaker | TED.com