English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write comments in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED Residency

Alexandra Sacks: A new way to think about the transition to motherhood

Alexandra Sacks: Një mënyrë e re për të menduar rreth tranzicionit drejt amësisë

Filmed:
1,225,817 views

Kur lind një fëmijë, po kështu lind një nënë - por procesi natyror (dhe nganjëherë i pasigurt) i tranzicionit në amësi shpesh heshtet nga turpi apo keqdiagnostifikimi si depresion pas lindjes. Në këtë bisedë të shpejtë dhe informuese, psikiatrja e riprodhimit Alexandra Sacks trajton konfliktin e brendshëm emocional të luftës për t'u bërë një nënë e re - dhe ndan një term që mund të ndihmojë ta përshkruajë atë: matreshenca.

- Reproductive psychiatrist
Alexandra Sacks, M.D. is widely recognized as the leading clinical expert on matrescence: the developmental transition into motherhood. Full bio

A ju kujtohet një kohë
kur ndiheshit hormonale dhe të ndjeshme?
00:13
Do you remember a time
when you felt hormonal and moody?
Lëkura po ju vanitej,
00:17
Your skin was breaking out,
trupi juaj po rritej shumë të shpejt
në vende të çuditshme,
00:19
your body was growing
in strange places and very fast,
dhe në të njëjtën kohë,
00:24
and at the same time,
njerëzit prisnin që ju të ishit të rritura
në këtë mënyrë të re.
00:25
people were expecting you to be
grown-up in this new way.
Adoleshentë, apo jo?
00:29
Teenagers, right?
E pra, të njëjtat ndryshime i ndodhin
një gruaje kur ajo pret një fëmijë.
00:31
Well, these same changes happen
to a woman when she's having a baby.
Dhe e dimë se është normale
për adoleshentët të ndihen konfuz,
00:36
And we know that it's normal
for teenagers to feel all over the place,
prandaj pse nuk flasim rreth
shtatzënisë në të njejtën mënyrë?
00:40
so why don't we talk about
pregnancy in the same way?
Janë shkruar tekste të tëra shkollorë për
harkun e zhvillimit të adoleshencës,
00:44
There are entire textbooks written about
the developmental arc of adolescence,
dhe nuk kemi as edhe një fjalë për
të përshkruar tranzicionin drejt amësisë.
00:50
and we don't even have a word
to describe the transition to motherhood.
Na duhet një.
00:55
We need one.
Unë jam psikiatre që punon
me gratë shtatzëna dhe pas lindjes,
00:57
I'm a psychiatrist who works
with pregnant and postpartum women,
një psikiatre e riprodhimit,
01:00
a reproductive psychiatrist,
dhe gjatë dekadës që
kam punuar në këtë fushë,
01:02
and in the decade that I've been
working in this field,
kam vënë re një model.
01:05
I've noticed a pattern.
Shkon pak a shumë në këtë mënyrë:
01:06
It goes something like this:
një grua më thërret,
01:08
a woman calls me up,
ajo sapo ka lindur një fëmijë,
01:10
she's just had a baby,
dhe është e shqetësuar.
01:12
and she's concerned.
Ajo thotë, "Nuk jam e mirë në këtë.
Nuk po e shijoj këtë.
01:13
She says, "I'm not good at this.
I'm not enjoying this.
A kam depresion pas lindjes? "
01:17
Do I have postpartum depression?"
Kështu që unë i hedh një sy simptomave
të asaj diagnoze,
01:20
So I go through the symptoms
of that diagnosis,
01:23
and it's clear to me
that she's not clinically depressed,
dhe e kam të qartë që
ajo nuk ka depresion klinik,
dhe ia them asaj këtë gjë.
01:26
and I tell her that.
Por ajo nuk është e bindur.
01:27
But she isn't reassured.
"Nuk supozohet të ndihem kështu,
"këmbëngul ajo.
01:29
"It isn't supposed to feel
like this," she insists.
Kështu që i them, "OK, si prisje ti
që të ndiheshe? "
01:32
So I say, "OK. What did you
expect it to feel like?"
Ajo tha, "Mendova se amësia do të më
bënte të ndihesha e plotësuar dhe e lumtur.
01:36
She says, "I thought motherhood
would make feel whole and happy.
Mendova se instinktet e mia do të më
tregonin natyrisht se çfarë të bëja.
01:41
I thought my instincts
would naturally tell me what to do.
Mendova se gjithmonë do të doja
ta vendosja fëmijën të parin. "
01:45
I thought I'd always want
to put the baby first."
Kjo është një pritshmëri joreale
01:49
This -- this is an unrealistic expectation
se si ndihet tranzicioni
drejt amësisë.
01:53
of what the transition
to motherhood feels like.
Dhe nuk ishte vetëm ajo.
01:56
And it wasn't just her.
Unë po merrja thirrje me pyetje
të tilla nga qindra gra,
01:58
I was getting calls with questions
like this from hundreds of women,
të gjitha të shqetësuara
se diçka nuk shkonte,
02:03
all concerned that something was wrong,
sepse ato nuk mund ta përcaktonin.
02:06
because they couldn't measure up.
Dhe unë nuk e dija si t'i ndihmoja,
02:08
And I didn't know how to help them,
sepse te thënit atyre
që nuk ishin të sëmura
02:11
because telling them
that they weren't sick
nuk po i bënte të ndiheshin më mirë.
02:13
wasn't making them feel better.
Doja të gjeja një mënyrë
për ta normalizuar këtë tranzicion,
02:16
I wanted to find a way
to normalize this transition,
për tu shpjeguar se sikleti nuk është
gjithmonë e njëjta gjë me sëmundjen.
02:21
to explain that discomfort is not always
the same thing as disease.
Kështu që nisa të mësoja më shumë rreth
psikologjisë së amësisë.
02:26
So I set out to learn more about
the psychology of motherhood.
Por në fakt nuk kishte shumë gjëra
në tekstet mjekësore,
02:30
But there actually wasn't much
in the medical textbooks,
sepse mjekët më së shumti
shkruanin rreth sëmundjes.
02:33
because doctors mostly
write about disease.
Kështu që iu drejtova antropologjisë.
02:36
So I turned to anthropology.
Dhe mu deshën dy vjet,
por në një ese jashtë shtypit
02:39
And it took me two years,
but in an out-of-print essay
shkruajtur në vitin 1973 nga Dana Rafael,
02:42
written in 1973 by Dana Raphael,
më në fund gjeta një mënyrë të dobishme
për të hartuar këtë bisedë:
02:46
I finally found a helpful way
to frame this conversation:
matreshenca.
02:51
matrescence.
Nuk është rastësi që "matreshenca"
tingëllon si "adoleshenca".
02:53
It's not a coincidence that "matrescence"
sounds like "adolescence."
Të dyja janë periudha kur ndryshimi i trupit
dhe zhvendosja e hormoneve
02:59
Both are times when body morphing
and hormone shifting
shkaktojnë një trazirë në mënyrën
se si një person ndihet emocionalisht
03:02
lead to an upheaval
in how a person feels emotionally
dhe se si ai përshtatet në botë.
03:06
and how they fit into the world.
Dhe si adoleshenca,
matreshenca nuk është një sëmundje,
03:08
And like adolescence,
matrescence is not a disease,
por meqënëse nuk është
në fjalorin mjekësor,
03:13
but since it's not
in the medical vocabulary,
pasi mjekët nuk po i
edukojnë njerëzit rreth kësaj,
03:15
since doctors aren't
educating people about it,
po ngatërrohet me një
gjendje më serioze
03:18
it's being confused
with a more serious condition
të quajtur depresion pas lindjes.
03:21
called postpartum depression.
Unë jam bazuar mbi
letërsinë antropologjike
03:24
I've been building on
the anthropology literature
dhe kam folur rreth
matreshencës me pacientët e mi
03:26
and have been talking
about matrescence with my patients
duke përdorur një koncept të quajtur
"shty dhe tërhiq".
03:30
using a concept called
the "push and pull."
Këtu është pjesa tërhiq.
03:33
Here's the pull part.
Si njerëz, foshnjat tona
janë të varura në mënyrë unike.
03:35
As humans, our babies
are uniquely dependent.
Në ndryshim nga kafshët e tjera,
foshnjat tona nuk mund të ecin,
03:39
Unlike other animals,
our babies can't walk,
nuk mund të ushqehen vetë,
03:42
they can't feed themselves,
është shumë të vështirë
të kujdesesh për to.
03:43
they're very hard to take care of.
03:45
So evolution has helped us out
with this hormone called oxytocin.
Kështu që, evolucioni ka ndihmuar
me këtë hormon të quajtur oksitosin.
Është lëshuar gjatë lindjes
03:50
It's released around childbirth
dhe gjithashtu gjatë kontaktit
lëkurës me lëkurë,
03:53
and also during skin-to-skin touch,
kështu që shfaqet edhe nëse nuk e keni
lindur ju fëmijën.
03:55
so it rises even if you didn't
give birth to the baby.
Oksitosina ndihmon trurin
e nënës njerëzore të koncentrohet,
03:59
Oxytocin helps a human mother's brain
zoom in, pulling her attention in,
duke tërhequr vëmendjen e saj,
në mënyrë që foshnja të jetë
qendra e botës së saj.
04:05
so that the baby is now
at the center of her world.
Por në të njëjtën kohë,
mendja e saj po e shtyn,
04:08
But at the same time,
her mind is pushing away,
sepse ajo kujton se janë gjithë
këto pjesë të tjera të identitetit të saj
04:13
because she remembers there are
all these other parts to her identity --
marrëdhënie të tjera,
04:19
other relationships,
puna e saj,
04:21
her work,
interesat,
04:22
hobbies,
një jetë shpirtërore dhe intelektuale,
04:24
a spiritual and intellectual life,
për të mos përmendur nevojat fizike:
04:26
not to mention physical needs:
të fjeturit, të ngrënit, të ushtruarit,
04:28
to sleep, to eat, to exercise,
të bërit seks,
04:32
to have sex,
të shkuarit në banjo,
04:33
to go to the bathroom,
vetëm -
04:35
alone --
(Të qeshura)
04:36
(Laughter)
nëse është e mundur.
04:37
if possible.
Ky është konflikti i brendshëm emocional
i matreshencës.
04:39
This is the emotional
tug-of-war of matrescence.
Ky është tensioni që gratë
që më thërrisnin po ndjenin.
04:44
This is the tension
the women calling me were feeling.
Kjo është arsyeja pse
ato mendonin se ishin sëmurë.
04:47
It's why they thought they were sick.
Nëse gratë do kuptonin natyrën e
progresit të matreshencës,
04:51
If women understood the natural
progression of matrescence,
nëse do e dinin se shumica e grave e kanë
të vështirë të jetojnë
04:55
if they knew that most people found it
hard to live inside this push and pull,
në këtë shtytje e tërheqje,
nëse ato do e dinin se nën këto rrethana,
05:01
if they knew that under
these circumstances,
konfuzioni është normal
dhe asgjë për të të ardhur turp,
05:04
ambivalence was normal
and nothing to be ashamed of,
ato do të ndiheshin më pak të vetmuara,
05:09
they would feel less alone,
ato do të ndiheshin
më pak të zhvlerësuara,
05:11
they would feel less stigmatized,
dhe mendoj se kjo do të reduktonte
shkallën e depresionit pas lindjes.
05:13
and I think it would even reduce
rates of postpartum depression.
Do të doja ta studioja atë një ditë.
05:18
I'd love to study that one day.
Unë besoj në terapinë e të folurit
05:21
I'm a believer in talk therapy,
kështu që nëse do të ndryshojmë mënyrën
si kultura jonë e kupton
05:23
so if we're going to change the way
our culture understands
këtë tranzicion në amësi,
05:26
this transition to motherhood,
gratë duhet të flasin me njëra-tjetren,
05:27
women need to be talking to each other,
jo vetëm me mua.
05:30
not just me.
Pra, nëna, flisni rreth matreshencës tuaj
05:32
So mothers, talk about your matrescence
me nëna të tjera, me miqtë tuaj,
05:35
with other mothers, with your friends,
dhe, nëse keni një, me partnerin tuaj,
05:38
and, if you have one, with your partner,
në mënyrë që ata të mund të kuptojnë
tranzicionin e tyre
05:40
so that they can understand
their own transition
dhe t'ju mbështesin më mirë.
05:43
and better support you.
Por kjo nuk është vetëm rreth
mbrojtjes së marrëdhënies suaj.
05:45
But it's not just about
protecting your relationship.
Kur ju ruani një pjesë të veçantë
të identitetit tuaj,
05:49
When you preserve
a separate part of your identity,
ju po ashtu lini hapësirë
për fëmijën tuaj të zhvillojë të tijën.
05:53
you're also leaving room
for your child to develop their own.
Kur një fëmijë lind,
po kështu lind një nënë,
05:58
When a baby is born, so is a mother,
secila e pasigurt në mënyrën e vet.
06:02
each unsteady in their own way.
Matreshenca është e thellë,
06:05
Matrescence is profound,
por është gjithashtu e vështirë,
06:07
but it's also hard,
dhe kjo është çka e bën atë njerëzore.
06:09
and that's what makes it human.
Ju falemnderit.
06:12
Thank you.
(Duartrokitje)
06:13
(Applause)
Translated by oldea mamo
Reviewed by Helena Bedalli

▲Back to top

About the speaker:

Alexandra Sacks - Reproductive psychiatrist
Alexandra Sacks, M.D. is widely recognized as the leading clinical expert on matrescence: the developmental transition into motherhood.

Why you should listen

Alexandra Sacks has spent the last decade of her career helping women navigate their emotional lives as a reproductive psychiatrist. She is a regular contributor to the New York Times, and her work has been featured in TIME, NPR and throughout Asia, Europe and Latin America.

Board-certified in psychiatry with specialty fellowship training in women's mental health via New York Presbyterian Cornell and Columbia, Sacks helms a private practice in New York City and serves on the advisory boards for the American Psychoanalytic Association and the Columbia Psychoanalytic Center for Training and Research. In April 2019, Dr. Sacks will publish her first co-authored book, What No One Tells You: A Guide to Your Emotions from Pregnancy to Motherhood (Simon and Schuster).

More profile about the speaker
Alexandra Sacks | Speaker | TED.com