English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2008

Neil Turok: My wish: Find the next Einstein in Africa

Neil Turok TED Ödülü isteğini dile getiriyor

Filmed
Views 476,746

2008 TED Ödülünü kabul eden fizikçi Neil Turok, fırsata hasret, yetenekli, genç Afrikalılar hakkında konuşuyor. Kıtanın yaratıcı potansiyeli önündeki engeli kaldırarak ve onu besleyerek, Afrika'nın geleceğinde bir değişiklik yapabiliriz.

- Physicist, education activist
Neil Turok is working on a model of the universe that explains the big bang -- while, closer to home, he's founded a network of math and science academies across Africa. Full bio

ItBu was an incredibleinanılmaz surprisesürpriz to meben mi
Aslında hayatımın her iki tarafınıda umursayan
00:13
to findbulmak outdışarı thato thereOrada was actuallyaslında an organizationorganizasyon thato caredbakım about bothher ikisi de partsparçalar ofarasında mybenim life.
bir örgüt olduğunu öğrenmek benim için inanılmaz bir sürpriz oldu.
00:16
BecauseÇünkü, basicallytemel olarak,
Çünkü, aslında,
00:22
I work as a theoreticalteorik physicistfizikçi.
Ben bir teorik fizikçi olarak çalışıyorum.
00:23
I developgeliştirmek and testÖlçek modelsmodeller ofarasında the BigBüyük BangPatlama,
Elde edilen verileri kullanarak,
00:25
usingkullanma observationalgözlemsel dataveri.
Büyük Patlama modelleri geliştiriyor ve test ediyorum.
00:28
And I'veIve ' been moonlightingek iş for the lastson fivebeş yearsyıl
Ve ben son beş yıldır ikinci bir işte çalışıyorum,
00:31
helpingyardım ediyor withile a projectproje in AfricaAfrika.
Afrika'da bir projeye yardımcı oluyorum.
00:34
And, I get a lot ofarasında flakUçaksavar for thisbu at CambridgeCambridge.
Ve, Bu yüzden Cambridge de bir çok sert eleştiriye mağruz kaldım.
00:37
Peopleİnsanlar wondermerak etmek, yousen knowbilmek, "HowNasıl do yousen have timezaman to do thisbu?" And soyani on.
Bilirsiniz, insanlar hayretle "Bunu yapacak vakti nereden buluyorsun?" gibi şeyler söylüyorlar.
00:41
And soyani ito was simplybasitçe astonishingşaşırtıcı to meben mi
Ve benim için çok şaşırtıcı oldu
00:45
to findbulmak an organizationorganizasyon thato actuallyaslında appreciatedtakdir bothher ikisi de thosebu sidestaraf.
iki tarafında takdirini alan bir örgüt olduğunu öğrenmek.
00:48
SoYani I thought I'd startbaşlama off by justsadece tellingsöylüyorum yousen a littleküçük bitbit about myselfkendim
Kendimden ve neden bu şizofrenik hayatı sürdürdüğümden
00:52
and whyniye ya I leadöncülük etmek thisbu schizophrenicşizofrenik life.
bahsederek başlamak istiyorum.
00:55
Well, I was borndoğmuş in SouthGüney AfricaAfrika and mybenim parentsebeveyn were imprisonedhapsedilmiş
Ben Güney Afrika'da doğdum ve ailem
00:59
for resistingdirençli the racistırkçı regimerejim.
ırkçı rejime direndikleri için hapsedildi.
01:04
WhenNe zaman theyonlar were releasedyayınlandı, weBiz left and weBiz wentgitti as refugeesmülteciler to KenyaKenya and TanzaniaTanzanya.
Ailem serbest bırakıldıktan sonra orayı terkettik, mülteci olarak Kenya ve Tanzanya'ya gittik.
01:06
BothHer ikisi de were veryçok younggenç countriesülkeler thensonra,
O zamanlar her iki ülkede çok gençti ve
01:13
and fulltam ofarasında hopeumut for the futuregelecek.
geleceğe umutla bakıyorlardı.
01:15
WeBiz had an amazingşaşırtıcı childhoodçocukluk. WeBiz didn'tvermedi have anyherhangi moneypara,
İnanılmaz bir çocukluk geçirdim. Hiç paramız yoktu
01:18
butfakat weBiz were outdoorsaçık havada mostçoğu ofarasında the timezaman.
ama çoğunlukla dışarıda vakit geçirirdik.
01:20
WeBiz had fantasticfantastik friendsarkadaşlar and weBiz saw the wondersharikaları ofarasında the worldDünya,
Harika arkadaşlarımız vardı ve dünyanın çeşitli harikalarını gördük,
01:23
like KilimanjaroKilimanjaro Dağı, SerengetiSerengeti and the OlduvaiOlduvai'a GorgeGorge.
Kilimanjaro, Serengeti ve Olduvai Gorge gibi.
01:28
Well, thensonra weBiz movedtaşındı to LondonLondra for highyüksek schoolokul.
Sonra, lise için Londra'ya taşındık.
01:34
And aftersonra thato -- there'svar nothinghiçbir şey değil muchçok to saysöylemek about thato.
Ve bundan sonrası -- bu konuda söyleyecek çok bir şey yok.
01:36
ItBu was ratherdaha doğrusu dulldonuk. ButAma I camegeldi backgeri to AfricaAfrika
Oldukça tatsızdı. Ama 17 yaşımda Afrika'ya
01:41
at the ageyaş ofarasında 17, as a volunteergönüllü teacheröğretmen
gönüllü bir öğretmen olarak geri döndüm.
01:45
to LesothoLesotho, whichhangi is a tinyminik countryülke,
Küçük bir ülke olan, Lesothoya,
01:49
surroundedçevrili at thato timezaman by apartheidırk ayrımı SouthGüney AfricaAfrika.
o zamanlar ırkçı Güney Afrikalılar tarafından çevriliydi.
01:52
Well, 80 percentyüzde ofarasında the menerkekler in LesothoLesotho
Lesothoda erkeklerin yüzde 80'ni
01:57
workedişlenmiş in the minesmayınlar over the bordersınır,
acımasız şartlar altında,
02:00
in brutalacımasız conditionskoşullar.
sınır boyunca madenler içinde çalışıyordu.
02:04
NeverthelessYine de, I -- as I'mBen sureemin -- as a ratherdaha doğrusu irritatingrahatsız edici younggenç, whitebeyaz manadam
Buna rağmen, ben eminim ki -- rahatsız edici genç bir beyaz adam
02:07
cominggelecek intoiçine theironların villageköy, I was welcomedmemnuniyetle karşıladı withile incredibleinanılmaz hospitalitykonukseverlik and warmthSıcaklık.
köylerine geldi, Beni inanılmaz bir misafirperverlik ve sıcaklık ile karşıladılar.
02:13
ButAma the kidsçocuklar were the besten iyi partBölüm.
Ama çocuklar en iyi parçasıydı.
02:19
The kidsçocuklar were amazingşaşırtıcı: extremelyson derece eageristekli and oftensık sık veryçok brightparlak.
Çocuklar şaşırtıcıydı: son derece istekli ve genellikle çok zekilerdi.
02:21
And I'mBen justsadece going to tellsöylemek yousen onebir storyÖykü,
Ve ben size, beni etkileyen
02:26
whichhangi got throughvasitasiyla to meben mi.
bir hikaye anlatacağım.
02:28
I used to try to take the kidsçocuklar outsidedışında as oftensık sık as possiblemümkün,
Mümkün olduğunca sık çocukları akademik bilgiler ile gerçek hayat arasında bağlantı kurmaya çalışsınlar diye
02:31
to try to connectbağlamak the academicakademik stuffşey withile the realgerçek worldDünya.
dışarı çıkarırdım,
02:33
And theyonlar weren'tdeğildi used to thato.
Ve buna hiç alışık degillerdi.
02:38
ButAma I tookaldı themonları outsidedışında onebir daygün and I saiddedim,
Ama bir gün onları dışarı çıkarıp dedim ki,
02:41
"I want yousen to estimatetahmin the heightyükseklik ofarasında the buildingbina."
"Binanın yüksekliğini tahmin etmenizi istiyorum."
02:43
And I expectedbeklenen themonları to put a rulerCetvel nextSonraki to the wallduvar,
Ve ben onları duvara cetvel dayayıp,
02:46
sizeboyut ito upyukarı withile a fingerparmak, and makeYapmak an estimatetahmin ofarasında the heightyükseklik.
parmaklarıyla ölçüp, yüksekliğini tahmi edeceklerini bekliyordum.
02:49
ButAma thereOrada was onebir littleküçük boyoğlan, veryçok smallküçük for hisonun ageyaş.
Ama küçük bir çocuk vardı, yaşıtlarına göre çok küçük.
02:54
HeO was the sonoğul ofarasında onebir ofarasında the poorestyoksul familiesaileleri in the villageköy.
Köyün en fakir ailelerinden birinin oğluydu.
02:58
And heo wasn'tdeğildi doing thato. HeO was scribblingNot defteri withile chalkTebeşir on the pavementkaldırım.
Ve o yapmıyordu. O tebeşir ile kaldırımda karalama yapıyordu.
03:01
And soyani, I saiddedim -- I was annoyedkızgın -- I saiddedim, "WhatNe are yousen doing?
Ve ben -- rahatsız olmuştum -- "Ne yapıyorsun?
03:06
I want yousen to estimatetahmin the heightyükseklik ofarasında the buildingbina."
Senden binanın yüksekliğini tahmin etmeni istiyorum." dedim.
03:09
HeO saiddedim, "OKTamam. I measuredölçülü the heightyükseklik ofarasında a bricktuğla.
"Tamam. Bir tuğlanın yüksekliğini ölçtüm.
03:11
I countedsayılır the numbernumara ofarasında brickstuğla and nowşimdi I'mBen multiplyingçarpılması."
Toplam tuğla sayısını saydım ve şimdi çarpma işlemi yapıyorum." dedi.
03:14
Well -- (LaughterKahkaha) -- I hadn'tolmasaydı thought ofarasında thato onebir.
(Gülüşmeler) -- Bu aklıma hiç gelmemişti.
03:19
And manyçok experiencesdeneyimler like thisbu happenedolmuş to meben mi.
Ve buna benzer bir çok olay yaşadım.
03:24
AnotherBaşka bir onebir is thato I metmet a minermadenci. HeO was homeev on hisonun three-monthüç aylık leaveayrılmak fromitibaren the minesmayınlar.
Başka bir olayda, bir madenci ile tanışmıştım. Madeni bırakıp üç aylığına evine gelmişti.
03:28
SittingOturma nextSonraki to himonu onebir daygün, heo saiddedim, "There'sİşte onlybir tek onebir thingşey thato I reallyGerçekten mi lovedsevilen at schoolokul.
Bir gün onun yanında otururken bana dedi ki, "Okulda gerçekten sevdiğim bir tek şey vardı
03:36
And yousen knowbilmek whatne ito was? ShakespeareShakespeare." And heo recitedokunduğu somebazı to meben mi.
onun ne olduğunu biliyor musun? Shakespeare." Ve bana biraz ezberinden okundu.
03:42
And thesebunlar and manyçok similarbenzer experiencesdeneyimler convincedikna olmuş meben mi
Bu ve buna benzer daha birçok deneyimler
03:49
thato thereOrada are justsadece tonston ofarasında brightparlak kidsçocuklar in AfricaAfrika
beni Afrika'da bir çok zeki çocuğun olduğuna ikna etti.
03:53
-- inventiveyaratıcı kidsçocuklar, intellectualentellektüel kidsçocuklar --
Yaratıcı çocuklar, entellektüel çocuklar
03:57
and starvedaçlıktan ofarasında opportunityfırsat.
ve fırsata hasretler.
04:01
And ifEğer AfricaAfrika is going to get fixedsabit, it'sonun by themonları, notdeğil by us.
Ve eğer Afrika iyi bir duruma gelecek ise, bizim ile değil, onlar tarafından olacak.
04:02
Well, aftersonra -- (ApplauseAlkış) -- that'sişte the truthhakikat.
Sonra -- (Alkışlar) -- gerçek bu.
04:08
Well, aftersonra LesothoLesotho, I traveledseyahat acrosskarşısında AfricaAfrika
Lesotho'dan sonra, İngiltere'ye dönmeden önce
04:14
beforeönce returningdönen to Englandİngiltere
Afrika'yı boydan boya geçtim.
04:17
-- soyani graygri and depressingiç karartıcı, in comparisonkarşılaştırma.
Karşılaştırılınca, çok gri ve karamsar.
04:20
And I wentgitti to CambridgeCambridge. And thereOrada, I felldüştü for theoreticalteorik physicsfizik.
Cambridge'e gittim ve orada, teorik fiziğe aşık oldum.
04:23
Well, I'mBen notdeğil going to explainaçıklamak thisbu equationdenklem,
Bu denklemi açıklamayacağım,
04:30
butfakat theoreticalteorik physicsfizik is reallyGerçekten mi an amazingşaşırtıcı subjectkonu.
ama teorik fizik gerçekten inanılmaz bir konu.
04:32
WeBiz can writeyazmak downaşağı allherşey the lawsyasalar ofarasında physicsfizik weBiz knowbilmek in onebir linehat.
Bir satırda bütün fizik yasalarını yazabiliriz.
04:36
And, admittedlyhiç kuşkusuz, it'sonun in a veryçok shorthandsteno notationgösterimi.
Kuşkusuz, çok kestirme bir gösterimle.
04:42
And ito containsiçeren 18 freeücretsiz parametersparametreler,
Bu denklem uygun verileri yerine koyarak,
04:47
OKTamam, whichhangi weBiz have to fituygun to the dataveri.
18 bağımsız değişken içerir.
04:51
SoYani it'sonun notdeğil the finalnihai storyÖykü,
Bu hikayenin sonu değil,
04:54
butfakat it'sonun an incrediblyinanılmaz powerfulgüçlü summaryÖzeti ofarasında everythingher şey weBiz knowbilmek
en temel düzeyde doğa hakkında bildiğimiz her şeyin
04:56
about naturedoğa at the mostçoğu basictemel levelseviye.
inanılmaz güçlü bir özeti.
05:01
And apartayrı fromitibaren a fewaz veryçok importantönemli loosegevşek endsuçları, whichhangi you'veEğer ettik heardduymuş about hereİşte --
Ve hakkında burada duyduğunuz, bir kaç çok önemli ip uçu, --
05:05
like darkkaranlık energyenerji and darkkaranlık mattermadde --
karanlık enerji ve karanlık madde gibi --
05:09
thisbu equationdenklem describesaçıklar,
bu denklem evren hakkında her şeyi
05:12
seemsgörünüyor to describetanımlamak everythingher şey about the universeEvren and what'sne in ito.
ve içinde ne olduğunu açıklar.
05:14
ButAma there'svar onebir bigbüyük puzzlebulmaca remainingkalan,
Ama geriye kalan büyük bir bulmaca var,
05:19
and thisbu was mostçoğu succinctlykısaca put to meben mi by mybenim primarybirincil schoolokul mathmatematik teacheröğretmen in
ve bu bana çok basitçe hala bağlantıda olduğum
05:21
TanzaniaTanzanya, who'skim a wonderfulolağanüstü Scottishİskoç ladybayan
harika bir İskoç hanımefendisi olan
05:26
whokim I stillyine staykalmak in touchdokunma withile.
Tanzanya'daki ilkokul matematik öğretmenim tarafından anlatıldı.
05:29
And she'so var nowşimdi in herona 80s.
Ve o şimdi 80'li yaşlarında.
05:32
And whenne zaman I try to explainaçıklamak mybenim work to herona, sheo wavedel salladı awayuzakta allherşey the detailsayrıntılar, and sheo saiddedim,
Ve ben ona işimi anlatmaya çalıştığımda, o detayları umursamayarak bana,
05:34
"NeilNeil, there'svar onlybir tek onebir questionsoru thato reallyGerçekten mi mattershususlar.
"Neil gerçekten önemli olan tek soru var.
05:39
WhatNe bangedçarptım?" (LaughterKahkaha)
Ne patladı?" dedi. (Gülüşmeler)
05:44
"EveryoneHerkes talksgörüşmeler about the BigBüyük BangPatlama. WhatNe bangedçarptım?"
"Herkes Büyük Patlama hakkında konuşuyor. Ne patladı?"
05:48
And she'so var right. It'sHave a questionsoru we'vebiz ettik allherşey been avoidingkaçınma.
Ve o haklı. Hepimizin kaçtığı bir soru.
05:53
The standardstandart explanationaçıklama is thato the universeEvren somehowbir şekilde sprangfırladı intoiçine existencevaroluş,
Standart açıklama, evrenin aniden
05:58
fulltam ofarasında a strangegarip kindtür ofarasında energyenerji
tamamen garip bir türdeki enerjiyle meydana gelmesidir
06:03
-- inflationaryenflasyonist energyenerji -- whichhangi blewpatladı ito upyukarı.
ve bu şişkinlik enerjisi, patlamasına sebep oldu.
06:05
ButAma the puzzlebulmaca ofarasında whyniye ya the universeEvren emergedortaya in thato peculiartuhaf statebelirtmek, bildirmek
Ama evrenin bu tuhaf şekilde niye ortaya çıktığı
06:10
is completelytamamen unsolvedfaili meçhul.
hala tamamen çözülmemiş bir bilmece.
06:14
NowŞimdi, I workedişlenmiş on thato theoryteori for a whilesüre, withile StephenStephen HawkingHawking and othersdiğerleri.
Stephen Hawking ve diğerleri ile birlikte bir süre bu teori üzerine çalıştım.
06:18
ButAma thensonra I beganbaşladı to explorekeşfetmek anotherbir diğeri alternativealternatif.
Ama sonra başka bir durumun farkına vardım.
06:22
The alternativealternatif is thato the BigBüyük BangPatlama wasn'tdeğildi the beginningbaşlangıç.
Durum, Büyük Patlama'nın başlangıç olmamasıydı.
06:25
PerhapsBelki de the universeEvren existedvar beforeönce the bangpatlama,
Belki de evren patlamadan önce vardı,
06:28
and the bangpatlama was justsadece a violentşiddetli eventolay in a pre-existingönceden var olan universeEvren.
ve patlama sadece önceden var olan evrenin yıkıcı bir süreciydi.
06:31
Well, thisbu possibilityolasılık is actuallyaslında suggestedönerdi
Evet, bu olasılık aslında son çalışmalarla
06:36
by the latestson theoriesteoriler, the unifiedbirleşik theoriesteoriler,
öngörülmekte, birleşik teoriler,
06:39
whichhangi try to explainaçıklamak allherşey thosebu 18 freeücretsiz parametersparametreler
bu 18 bağımsız değişkeni tek bir çatı altında toparlamaya çalışıyor
06:42
in a singletek frameworkiskelet, whichhangi will hopefullyinşallah predicttahmin allherşey ofarasında themonları.
biz de hepsini tatmin edici bir şekilde bir araya getirebileceğimizi umuyoruz.
06:45
And I'll justsadece sharepay a cartoonkarikatür ofarasında thisbu ideaFikir hereİşte.
Ve burada bu düşüncenin bir resmini paylaşmak istiyorum.
06:52
It'sHave allherşey I can conveyiletmek. AccordingAccording to thesebunlar theoriesteoriler,
Bütün paylaşabileceklerim bunlar. Bu teorilere göre
06:55
thereOrada are extraekstra dimensionsboyutlar ofarasında spaceuzay, notdeğil justsadece the threeüç we'rebizler familiartanıdık withile,
uzayda aşina olduğumuz üç boyut dışında, ekstra boyutlar var,
06:58
butfakat at everyher pointpuan in the roomoda thereOrada are moreDaha dimensionsboyutlar.
her noktasında daha fazla boyut.
07:01
And in particularbelirli, there'svar onebir ratherdaha doğrusu strangegarip onebir,
Ve en mükemmel olan birleşik teoriler arasında
07:05
in the mostçoğu elegantzarif unifiedbirleşik theoriesteoriler weBiz have.
oldukça garip bir tanesi var.
07:07
The strangegarip onebir looksgörünüyor likesseviyor thisbu:
Şuna benziyor:
07:10
thato weBiz livecanlı in a three-dimensional3 boyutlu worldDünya.
üç boyutlu bir dünyada yaşıyoruz.
07:12
WeBiz livecanlı in onebir ofarasında thesebunlar worldsdünyalar, and I can onlybir tek showgöstermek ito as a sheettabaka,
Bu dünyaların birinde yaşıyoruz ve bunu sadece bir sayfa olarak gösterebilirim,
07:15
butfakat it'sonun reallyGerçekten mi three-dimensional3 boyutlu.
ama bu gerçekten üç boyutlu.
07:19
And a tinyminik distancemesafe awayuzakta, there'svar anotherbir diğeri sheettabaka,
Ve küçük bir mesafe uzaklıkta, başka bir sayfa var,
07:22
alsoAyrıca three-dimensional3 boyutlu, and they'reonlar konum separatedayrıldı by a gapboşluk.
o da üç boyutlu ve bir boşlukla ayrılmışlar.
07:26
The gapboşluk is veryçok tinyminik, and I'veIve ' blownşişmiş ito upyukarı soyani yousen can seegörmek ito.
Boşluk çok küçük ve görün diye onu yok ediyorum.
07:28
ButAma it'sonun reallyGerçekten mi a tinyminik fractionkesir ofarasında the sizeboyut ofarasında an atomicatomik nucleusÇekirdeği.
Ama gerçekten çok küçük kısım, bir atom çekirdeği boyutunda.
07:31
I won'talışkanlık go intoiçine the detailsayrıntılar ofarasında whyniye ya weBiz thinkdüşünmek the universeEvren is like thisbu,
Evreni neden bu şekilde düşündüğümüzün ayrıntısına girmeyeceğim
07:36
butfakat ito comesgeliyor outdışarı ofarasında the mathmatematik and tryingçalışıyor to explainaçıklamak the physicsfizik thato weBiz knowbilmek.
ama şu kadarını söyleyebilirim ki olayı anlatmaya çalıştığımız fiziğin içerdiği matematik yüzünden.
07:39
Well, I got interestedilgili in thisbu becauseÇünkü ito seemedgibiydi to meben mi thato ito was an obviousaçık questionsoru.
Bunun üzerinde durdum çünkü şu benim için çok açık bir soru:
07:43
WhichHangi is, whatne happensolur ifEğer thesebunlar twoiki, three-dimensional3 boyutlu worldsdünyalar
Eğer bu iki, üç boyutlu dünyalar
07:47
should actuallyaslında collideçarpışmak?
çarpışırsa ne olur?
07:50
And ifEğer theyonlar collideçarpışmak, ito would lookbak a lot like the BigBüyük BangPatlama.
Eğer çarpışırlarsa, bu Büyük Patlamaya çok benzer olacaktır.
07:54
ButAma it'sonun slightlyhafifçe differentfarklı thangöre in the conventionalKonvansiyonel pictureresim.
Ama aşina olduğumuz resim daha farklı.
07:57
The conventionalKonvansiyonel pictureresim ofarasında the BigBüyük BangPatlama is a pointpuan.
Büyük Patlama'nın bu noktadaki bildiğimiz resmi.
08:00
EverythingHer şey comesgeliyor outdışarı ofarasında a pointpuan;
Her şey bir noktadan çıkıyor;
08:02
yousen have infinitesonsuz densityyoğunluk. And allherşey the equationsdenklemler breakkırılma downaşağı.
Sonsuz yoğunluğunuz var. Ve tüm denklemler işe yaramaz hale geliyor.
08:04
NoHayır hopeumut ofarasında describingaçıklayan thato.
Bunu açıklayabilecek hiç bir bilgimiz yok.
08:08
In thisbu pictureresim, you'llEğer olacak noticeihbar,
Bu resimde, fark edeceksiniz,
08:10
the bangpatlama is extendedGenişletilmiş. It'sHave notdeğil a pointpuan.
patlama genişliyor. Bu bir nokta değil.
08:12
The densityyoğunluk ofarasında mattermadde is finitesınırlı, and weBiz have a chanceşans
Maddenin yoğunluğu sonsuz değil ve bütün süreci
08:14
ofarasında a consistenttutarlı setset ofarasında equationsdenklemler thato can describetanımlamak the wholebütün processsüreç.
tutarlı bir şekilde denklemler ile tanımlamak için bir şansımız var.
08:17
SoYani, to cutkesim a longuzun storyÖykü shortkısa, we'vebiz ettik exploredaraştırdı thisbu alternativealternatif.
Uzun lafın kısası, bu altenatifin farkına vardık.
08:22
We'veBiz ettik showngösterilen thato ito can fituygun
Bunun, mikrodalga fon dalgalanmaları ile
08:25
allherşey ofarasında the dataveri thato weBiz have about the formationformasyon ofarasında galaxiesgalaksiler,
galaksilerin oluşumu hakkındaki verilerin
08:27
the fluctuationsdalgalanmalar in the microwavemikrodalga backgroundarka fon.
hepsi ile uyuştuğunu gördük.
08:31
FurthermoreAyrıca, there'svar an experimentaldeneysel way
Ayrıca bu teoriyi anlatmanın bir yolu da
08:34
to tellsöylemek thisbu theoryteori, apartayrı fromitibaren the inflationaryenflasyonist explanationaçıklama thato I toldsöyledi yousen beforeönce.
sizlere daha önce bahsettiğim şişkinlik enerjisi ile ilgili bir deney.
08:36
ItBu involvesgerektirir gravitationalyerçekimi wavesdalgalar.
Bu gravitasyonel dalgalar ile alakalı.
08:43
And in thisbu scenariosenaryo, notdeğil onlybir tek was the BigBüyük BangPatlama notdeğil the beginningbaşlangıç,
Ve bu senaryoda, Büyük Patlama sadece bir başlangıç değildi,
08:46
as yousen can seegörmek fromitibaren the pictureresim,
resimde görebildiğiniz gibi
08:49
ito can happenolmak over and over againtekrar.
bu olay tekrar tekrar gerçekleşiyor.
08:52
ItBu mayMayıs ayı be thato weBiz livecanlı in an endlesssonsuz universeEvren,
Belki de yer ve zaman açısından
08:54
bothher ikisi de in spaceuzay and in timezaman.
sonsuz bir evrende yaşıyoruz.
08:57
And there'veOrada ettik been bangskâkül in the pastgeçmiş, and thereOrada will be bangskâkül in the futuregelecek.
Geçmişte patlamalar olmuştur ve gelecekte de patlamalar olacaktır.
09:01
And maybeolabilir weBiz livecanlı in an endlesssonsuz universeEvren.
Ve belki de sonsuz bir evrende yaşıyoruz.
09:04
Well, makingyapma and testingtest yapmak modelsmodeller ofarasında the universeEvren
Evren modelleri yapmak ve onları test etmek
09:08
is, for meben mi, the besten iyi way I have ofarasında enjoyingkeyfi and appreciatingtakdir the universeEvren.
benim için zevk almanın ve evreni sevmenin en iyi yolu.
09:13
WeBiz needgerek to makeYapmak the besten iyi mathematicalmatematiksel modelsmodeller weBiz can,
Yapabildiğimiz en iyi, en tutarlı matematiksel
09:20
the mostçoğu consistenttutarlı onesolanlar.
modelleri yapmalıyız.
09:22
And thensonra weBiz scrutinizeince eleyip sık dokumak themonları, logicallymantıksal and withile dataveri.
Ve sonra dikkatle inceleyerek, mantıklı bir şekilde verilerle birleştiririz.
09:24
And weBiz try to convinceikna etmek ourselveskendimizi --
Ve kendimizi ikna etmeye çalışırız --
09:28
weBiz reallyGerçekten mi try to convinceikna etmek ourselveskendimizi they'reonlar konum wrongyanlış.
gerçekten kendimizi doğru olmadıklarına inandırmaya çalışırız.
09:31
That'sYani progressilerleme: whenne zaman weBiz provekanıtlamak thingseşyalar wrongyanlış.
İlerleme, bazı şeylerin yanlış olduğunu ispatladığımız zamandır.
09:33
And graduallykademeli olarak, weBiz hopefullyinşallah movehareket closeryakın and closeryakın to understandinganlayış the worldDünya.
Umuyorum, yavaş yavaş dünyayı anlamaya yaklaşıyoruz.
09:36
As I pursuedpeşine mybenim careerkariyer, somethingbir şey was alwaysher zaman gnawingkemiren awayuzakta insideiçeride meben mi.
Kariyerimi sürdürürken, birşey içimi her zaman kemirirdi.
09:42
WhatNe about AfricaAfrika?
Peki ya Afrika?
09:47
WhatNe about thosebu kidsçocuklar I'd left behindarkasında?
Geride bırakılmış bu çocuklar ne olacak?
09:50
InsteadBunun yerine ofarasında developinggelişen, as we'devlenmek allherşey hopedümit in the '60s,
60'larda beklediğimiz gelişme yerine,
09:55
thingseşyalar had gottenkazanılmış worsedaha da kötüsü.
her şey daha kötüye gitti.
09:58
AfricaAfrika was grippedkavradı by povertyyoksulluk, diseasehastalık and warsavaş.
Afrika yoksulluk, hastalık ve savaşın esiri oldu.
10:00
ThisBu is veryçok graphicallygrafik olarak showngösterilen by the WorldmapperWorldmapper websiteWeb sitesi and projectproje.
Bu Worldmapper projesinden ve web sitesinden grafiksel olarak görülebilir.
10:04
And soyani the ideaFikir is to representtemsil etmek eachher countryülke
Düşünce şu, her ülkeyi harite üzerinde yerleştirmek,
10:10
on a mapharita, butfakat scaleölçek the areaalan accordinggöre to somebazı quantitymiktar.
ama alanını belirli bir birime göre ölçeklendirmek.
10:13
SoYani here'sburada justsadece the standardstandart areaalan mapharita ofarasında the worldDünya.
Bu, dünyanın standart haritası.
10:19
By the way, AfricaAfrika is veryçok largegeniş.
Bu arada, Afrika çok büyük.
10:21
And the nextSonraki mapharita nowşimdi showsgösterileri Africa'sAfrika'nın GDPGSYİH in 1960,
Ve sonraki harita, 1960 yılında, birçok Afrika devletinin bağımsızlığına kavuştuğu sıralarda
10:23
aroundetrafında the timezaman ofarasında independencebağımsızlık for manyçok AfricanAfrika statesdevletler.
Afrika'nın GSMH'sini gösteriyor,
10:28
NowŞimdi, thisbu is 1990, and thensonra 2002. And here'sburada a projectionprojeksiyon for 2015.
Şimdi, bu 1990 ve sonra 2002. Ve burada 2015 için bir öngörü.
10:33
BigBüyük changesdeğişiklikler are happeningolay in the worldDünya,
Dünyada büyük değişiklikler gerçekleşiyor,
10:44
butfakat they'reonlar konum notdeğil helpingyardım ediyor AfricaAfrika.
ama bunlar Afrikaya yardımcı olmuyor.
10:45
WhatNe about Africa'sAfrika'nın populationnüfus? The populationnüfus isn'tdeğil outdışarı ofarasında proportionoran to itsonun areaalan,
Peki ya Afrikanın nüfusu ne durumda? Nüfus kendi alanıyla orantılı değil,
10:48
butfakat AfricaAfrika leadspotansiyel müşteriler the worldDünya in deathsölümler fromitibaren oftensık sık preventableönlenebilir causesnedenleri:
ancak Afrika çoğu önlenebilir nedenlerden ölümlerde dünyada ilk siralarda:
10:52
malnutritionyetersiz beslenme, simplebasit infectionsenfeksiyonlar and birthdoğum complicationskomplikasyonlar.
yetersiz beslenme, basit enfeksiyonlar ve doğum komplikasyonları.
10:57
ThenO zaman there'svar HIVHIV/AIDSAIDS. And thensonra thereOrada are deathsölümler fromitibaren warsavaş.
HIV/AIDS de var. Ve daha sonra savaş ölümleri.
11:04
OKTamam, currentlyşu anda thereOrada are 45,000 peopleinsanlar a monthay dyingölen in the CongoKongo Cumhuriyeti,
Evet, şu anda Kongo'daki
11:09
as a consequencesonuç ofarasında the warsavaş
elmas, koltan ve diğer şeyler yüzünden süren savaş
11:14
thereOrada over coltanColtan and diamondselmaslar and otherdiğer thingseşyalar.
sonucunda ayda 45 bin kişi ölüyor.
11:16
It'sHave stillyine going on.
Hala devam ediyor.
11:20
WhatNe about Africa'sAfrika'nın capacitykapasite to do somethingbir şey about thesebunlar problemssorunlar?
Peki bu sorunlar hakkında birşeyler yapmak için Afrika'nın kapasitesi nedir?
11:24
Well, here'sburada the numbernumara ofarasında physicianshekimler in AfricaAfrika.
İşte, Afrikadaki hekimlerin sayısı.
11:27
Here'sİşte the numbernumara ofarasında peopleinsanlar in higherdaha yüksek educationEğitim.
Yüksek öğrenimdeki kişi sayısı.
11:32
And hereİşte -- mostçoğu shockingşok edici to meben mi --
Ve burada -- benim için en sarsıcı verici --
11:37
the numbernumara ofarasında scientificilmi researchAraştırma paperskâğıtlar cominggelecek outdışarı ofarasında AfricaAfrika.
Afrika çıkan bilimsel araştırma makale sayısı.
11:39
ItBu justsadece doesn'tdeğil existvar olmak scientificallybilimsel.
Bilimsel olarak hiç bir varlık yok.
11:43
And thisbu was veryçok eloquentlyikna edici arguedsavundu at TEDTED AfricaAfrika:
Ve bu, TED Afrika'da çok net bir şekilde tartışıldı:
11:48
thato allherşey ofarasında the aidyardım that'sişte been givenverilmiş
verilmiş olan yardımların tamamına yakını
11:51
has completelytamamen failedbaşarısız oldu to put AfricaAfrika ontoüstüne itsonun ownkendi twoiki feetayaklar.
Afrika'yı kendi ayakları üzerine kaldırmakta kesinlikle başarısız oldu.
11:53
Well, the transitiongeçiş to democracydemokrasi in SouthGüney AfricaAfrika in 1994
Evet, 1994 yılında Güney Afrikanın demokrasiye geçişi
12:01
was literallyharfi harfine a dreamrüya come truedoğru for manyçok ofarasında us.
bir çoğumuz için gerçek anlamıyla bir rüyanın gerçek olmasıydı.
12:04
MyBenim parentsebeveyn were bothher ikisi de electedseçildi to the firstilk parliamentparlamento,
Ailem, Nelson ve Winnie Mandela ile birlikte, ilk meclise seçildi.
12:08
alongsideyanında NelsonNelson and WinnieWinnie MandelaMandela. TheyOnlar were the onlybir tek otherdiğer coupleçift.
Mandelalar dışındaki tek çiftlerdi.
12:11
And in 2001, I tookaldı a researchAraştırma leaveayrılmak to visitziyaret etmek themonları.
2001 yılında, bir araştırma yapmak ve onları ziyaret etmek için izin aldım.
12:16
And whilesüre I was busymeşgul workingçalışma -- I was workingçalışma on thesebunlar collidingçarpışması worldsdünyalar, in the daygün.
Ben o sıralarda çalışmakla meşgulken -- bu çarpışan dünyalar üzerinde çalışıyordum.
12:20
ButAma I learnedbilgili thato thereOrada was a desperateumutsuz shortagesıkıntısı ofarasında skillsbecerileri,
Üzücü bir yetenek sıkıntısı olduğunu öğrendim,
12:27
especiallyözellikle mathematicalmatematiksel skillsbecerileri, in industrysanayi, in governmenthükümet, in educationEğitim.
özellikle matematikte, sanayide, yönetimde ve eğitimde.
12:30
The abilitykabiliyet to makeYapmak and testÖlçek modelsmodeller has becomeolmak essentialgerekli,
Yeni modeller yapmak ve test etme kabiliyeti
12:38
notdeğil onlybir tek to everyher singletek areaalan ofarasında scienceBilim todaybugün,
sadece bilimin her dalında değil,
12:42
butfakat alsoAyrıca to modernmodern societytoplum itselfkendisi.
modern toplumda da gerekli hale geldi.
12:45
And ifEğer yousen don'tyapamaz have mathmatematik, you'resen notdeğil going to entergirmek the modernmodern ageyaş.
Ve eğer matematik olmazsa modern çağa giremezsiniz.
12:49
SoYani I had an ideaFikir. And the ideaFikir was veryçok simplebasit.
Bununla ilgili bir fikrim var. Ve düşünce çok basit.
12:55
The ideaFikir was to setset upyukarı an AfricanAfrika InstituteEnstitüsü for MathematicalMatematiksel SciencesBilimler, orveya AIMSAMAÇLARI.
Fikrim, Afrika Matematik Bilimleri Enstitüsü'nü ya da başka deyişle AMBE'yi kurmaktı.
12:58
And let'sHaydi recruitaskere studentsöğrencilerin fromitibaren the wholebütün ofarasında AfricaAfrika,
Ve Afrika'daki bütün genç öğrencileri,
13:04
bringgetirmek themonları togetherbirlikte withile lecturersöğretim elemanı fromitibaren allherşey over the worldDünya,
dünyanın her yerinden gelen öğretim elemanları ile bir araya getirelim
13:08
and we'lliyi try to give themonları a fantasticfantastik educationEğitim.
ve onlara mükemmel bir eğitim vermeye çalışalım.
13:12
Well, as a CambridgeCambridge professorprofesör, I had manyçok contactskontaklar.
Bir Cambridge profesörü olarak, birçok kişiyle bağlantıya geçtim.
13:17
And to mybenim astonishmentşaşkınlık, theyonlar backedarka çıkılmış meben mi 100 percentyüzde.
Ve şaşkınlıkla karşıladım ki, bana yüzde 100 destek verdiler.
13:20
TheyOnlar saiddedim, "Go and do ito,
"Git ve bunu gerçekleştir,
13:23
and we'lliyi come and lectureders."
bizler de gelip ders vereceğiz." dediler.
13:25
And I knewbiliyordum ito would be amazingşaşırtıcı funeğlence to bringgetirmek brilliantparlak studentsöğrencilerin
Ve herhangi bir fırsat olmayan bu ülkelerden zeki öğrencileri
13:29
fromitibaren thesebunlar countriesülkeler -- wherenerede theyonlar don'tyapamaz have anyherhangi opportunitiesfırsatlar -- togetherbirlikte
dünyanın en iyi öğretim üyeleri ile bir araya getirmenin,
13:33
withile the besten iyi lecturersöğretim elemanı in the worldDünya --
inanılmaz eğlenceli olacağını biliyordum.
13:37
whokim I knewbiliyordum would come, becauseÇünkü ofarasında the interestfaiz in AfricaAfrika --
Bu profesörlerin geleceklerini biliyordum çünkü Afrikayla ilgileniyorlar.
13:39
and put themonları togetherbirlikte and justsadece let the sparkskıvılcımlar flyuçmak.
Her şeyi bir araya getir ve sonra tutuşmasını bekle.
13:42
SoYani weBiz boughtsatın a derelictsahipsiz hotelotel nearyakın CapeCape TownŞehir.
Bu yüzden Cape Town yakınlarında terk edilmiş bir otel satın aldık.
13:49
It'sHave an 80-room-Oda ArtSanat DecoDeco hotelotel fromitibaren the 1920s.
1920'lerden kalma 80 odalı bir Art Deco stilli oteldi.
13:53
The areaalan was kindtür ofarasında seedytohumlu, soyani weBiz got an 80-room-Oda hotelotel for 100,000 dollarsdolar.
Bulunduğu yer çok kötü durumdaydı, bu yüzden 80 odalı bir otel için sadece 100.000 dolar ödedik.
13:56
It'sHave a beautifulgüzel buildingbina. WeBiz decidedkarar weBiz would refurbishyenilemek ito
Çok güzel bir binaydı. Onu yenileme kararı aldık
14:02
and thensonra put outdışarı the wordsözcük:
ve daha sonra: Bu otelde
14:06
we'rebizler going to startbaşlama the besten iyi mathmatematik instituteenstitü in AfricaAfrika
Afrikadaki en iyi matematik enstitüsünü başlatmak için gidiyoruz
14:08
in thisbu hotelotel.
diye haber saldık.
14:12
Well, the newyeni SouthGüney AfricaAfrika is a veryçok excitingheyecan verici countryülke.
Yeni Güney Afrika çok heyecan verici bir ülke.
14:13
And thosebu ofarasında yousen whokim haven'tyok been thereOrada, yousen should go.
Ve oraya henüz gitmeyenleriniz varsa, gitmelisiniz.
14:16
It'sHave veryçok, veryçok interestingilginç what'sne happeningolay.
Orada neler olduğunu görmek gerçekten çok ilgi çekici.
14:19
And weBiz recruitedişe wonderfulolağanüstü staffpersonel,
Ve çok motive,
14:22
highlybüyük ölçüde motivatedmotive staffpersonel.
harika bir ekip kurduk.
14:25
The otherdiğer thingşey that'sişte happenedolmuş, whichhangi was goodiyi for us, is the InternetInternet.
Bizim için iyi olan diğer birşey de, internetti.
14:27
Even thoughgerçi the InternetInternet is veryçok expensivepahalı allherşey over AfricaAfrika,
Afrikada internet çok pahalı olmasına rağmen
14:31
thereOrada are InternetInternet cafeskafe everywhereher yerde.
her yerde internet kafeler var.
14:34
And brightparlak younggenç AfricansAfrikalılar are desperateumutsuz to joinkatılmak the globalglobal communitytoplum,
Ve zeki, genç Afrikalılar, bu küresel topluluğa katılıp başarılı olmak için
14:36
to be successfulbaşarılı -- and they'reonlar konum veryçok ambitiousiddialı.
cok hevesliler ve çok hırslılar.
14:41
TheyOnlar want to be the nextSonraki EinsteinEinstein.
Bir sonraki Einstein olmak istiyorlar.
14:44
And soyani whenne zaman wordsözcük camegeldi outdışarı thato AIMSAMAÇLARI was openingaçılış,
AMBE'nin açılacağı haberi,
14:50
ito spreadYAYILMIŞ veryçok quicklyhızlı bir şekilde viaüzerinden e-maile-mail and ourbizim websiteWeb sitesi.
e-posta ve web sitemiz aracılığıyla çok hızlı yayıldı.
14:53
And weBiz got lots ofarasında applicantsbaşvuru.
Ve bir çok başvuru aldık.
14:57
Well, weBiz designedtasarlanmış AIMSAMAÇLARI as a 24-hour-saat learningöğrenme environmentçevre,
AMBE'yi 24 saatlik bir öğrenme ortamı olarak tasarladık,
14:59
and ito was fantasticfantastik to startbaşlama a universityÜniversite fromitibaren the beginningbaşlangıç.
ve en başından bir üniversite kurmak müthişti.
15:02
YouSen have to rethinkyeniden düşünmek, whatne is the universityÜniversite for?
Sizin için üniversite nedir? Bunu yeniden düşünmeniz gerekiyor.
15:06
And that'sişte reallyGerçekten mi excitingheyecan verici.
Ve bu gerçekten heyecan verici.
15:10
SoYani weBiz designedtasarlanmış ito to have interactiveinteraktif teachingöğretim.
Ve interaktif eğitim sağlayacak şekilde tasarladık.
15:12
NoHayır droningdroning on at the chalkboardyazı tahtası.
Kara tahtada tebeşir sesi yok.
15:15
WeBiz emphasizevurgu yapmak problem-solvingSorun çözme, workingçalışma in groupsgruplar,
Her öğrencinin notlarını takip ederek değil, problem çözerek,
15:19
everyher studentÖğrenci discoveringkeşfetmek and maximizingen üst düzeye çıkarma theironların ownkendi potentialpotansiyel
gruplar halinde çalışarak, kendi keşfetmesini ve potansiyelini en üst düzeye
15:23
and notdeğil chasingtakip gradesNotlar.
çıkarmasını amaçladık, not peşinde koşmasını değil.
15:27
EveryoneHerkes liveshayatları togetherbirlikte in thisbu hotelotel -- lecturersöğretim elemanı and studentsöğrencilerin --
Herkes bu otelde birlikte yaşıyor, öğretim üyeleri ve öğrenciler
15:30
and it'sonun notdeğil surprisingşaşırtıcı at allherşey to findbulmak an impromptuhazırlıksız tutorialöğretici at 1 a.m.
ve burada, gece yarısı 1'de daha önce planlanmamış bir ders olduğunu görmek hiç de şaşırtıcı değil.
15:32
The studentsöğrencilerin don'tyapamaz usuallygenellikle leaveayrılmak the computerbilgisayar lablaboratuvar tillkadar 2 orveya 3 a.m.
Öğrenciler genellikle sabah karşı 2 veya 3'den önce bilgisayar laboratuarından çıkmıyorlar.
15:38
And thensonra they'reonlar konum upyukarı againtekrar at eightsekiz in the morningsabah.
Ve sonra tekrar sabah 8 gibi kalkıyorlar.
15:42
LecturesDersler, problem-solvingSorun çözme and soyani on. It'sHave an extraordinaryolağanüstü placeyer.
Dersler, problem çözme gibi buna benzer şekillerde devam ediyor. Olağanüstü bir yer.
15:44
WeBiz especiallyözellikle emphasizevurgu yapmak areasalanlar ofarasında greatharika relevanceilgi to Africa'sAfrika'nın developmentgelişme,
Afrika'nın gelişmesiyle ilgili konuları özellikle vurguluyoruz,
15:51
becauseÇünkü, in thosebu areasalanlar, scientistsBilim adamları workingçalışma in AfricaAfrika will have a competitiverekabetçi advantageavantaj.
çünkü bu alanlarda Afrika'da çalışan bilim adamlarının bir rekabet avantajı olacaktır.
15:56
They'llOnlar olacak publishyayınlamak, be inviteddavet to conferenceskonferanslar.
Yayın yapabilirler, konferanslara davet edilebilirler.
16:02
They'llOnlar olacak do well. They'llOnlar olacak have successfulbaşarılı careerskariyer.
Iyi yapabilir, başarıl kariyerlere sahip olabilirler.
16:04
And AIMSAMAÇLARI has donetamam extremelyson derece well.
Ve AMBE görevini son derece iyi yaptı.
16:10
HereBurada is a listliste ofarasında lastson year'syılın graduatesmezunları, graduatedmezun in JuneHaziran,
Burada geçen haziran ayında mezun olanların 48 kişinin adları
16:12
and whatne they'reonlar konum currentlyşu anda doing -- 48 ofarasında themonları.
ve şu anda ne yaptıklarının listesi var.
16:16
And wherenerede theyonlar are is indicatedBelirtilen over hereİşte.
Nerede oldukları ve nereye gittikleri burada belirtilmiş.
16:19
And wherenerede they'veonlar ettik gonegitmiş. SoYani thesebunlar are allherşey postgraduateyüksek lisans studentsöğrencilerin.
Bunların hepsi lisansüstü öğrencileri.
16:23
And they'veonlar ettik allherşey gonegitmiş on to master'syüksek lisans and PhPH.D. degreesderece in excellentMükemmel placesyerler.
Hepsi yüksek lisans ve doktora dereceleri için mükemmel yerlerde.
16:27
FiveBeş studentsöğrencilerin can be educatedeğitimli at AIMSAMAÇLARI
Bir öğrencinin Amerika'da ya da Avrupa'daki eğitim masrafıyla
16:34
for the costmaliyet ofarasında educatingyetiştirmek onebir in the U.S. orveya EuropeEurope.
AMBE'de beş öğrenci eğitim görebilir.
16:36
ButAma moreDaha importantönemli, the pan-AfricanPan-Afrika studentÖğrenci bodyvücut
Ama daha önemlisi, Afrika kökenli bütün öğrencilerin birliği,
16:40
is a continualsürekli sourcekaynak ofarasında strengthkuvvet, pridegurur and commitmenttaahhüt to AfricaAfrika.
Afrika'ya güç, onur ve bağlılık sağlayan sürekli bir kaynak.
16:43
WeBiz illustrateörneklemek AIMS'AMAÇLARI progressilerleme by coloringBoyama in the countriesülkeler ofarasında AfricaAfrika.
AMBE'nin ilerlemesini Afrika'daki ülkeleri renklendirerek gösterebiliriz.
16:49
SoYani hereİşte yousen can seegörmek behindarkasında thisbu listliste.
Bu listenin arkasinda bunu görebilirsiniz.
16:54
WhenNe zaman a countykontluk is coloredrenkli yellowSarı, we'vebiz ettik receivedAlınan an applicationuygulama;
Sarı renkli ülkeler başvuru aldığımız,
16:56
orangePortakal, we'vebiz ettik acceptedkabul edilmiş an applicationuygulama; and greenyeşil,
turuncu renkli ülkeler başvurusunu kabul ettiğimiz,
17:00
a studentÖğrenci has graduatedmezun.
yeşil de mezun verdiğimiz ülkeleri gösteriyor.
17:05
SoYani hereİşte is wherenerede weBiz were aftersonra the firstilk graduationMezuniyet in 2004.
Burada 2004 yılında, ilk mezuniyet sonrası gelinen yer gözüküyor.
17:07
And weBiz setset ourselveskendimizi a goalhedef ofarasında turningdöndürme the continentkıta greenyeşil.
Biz, kıtanın hepsini yeşile çevirmeyi hedefliyoruz.
17:11
SoYani there'svar 2005, -6, -7, -8.
Burada da 2005, -6, -7, -8.
17:15
(ApplauseAlkış)
(Alkış)
17:19
We'reBiz konum well on the way to achievingelde ourbizim initialilk goalhedef.
İlk hedefimize ulaşma yolunda ilerliyoruz.
17:29
WeBiz had somebazı ofarasında the studentsöğrencilerin filmedfilme at homeev beforeönce theyonlar camegeldi to AIMSAMAÇLARI.
Elimizde bazı öğrencilerin AMBE'ne gelmeden önce evlerinde çekilen görüntüleri var.
17:33
And I'll justsadece showgöstermek yousen onebir.
Ve sizlere sadece bir tanesini göstereceğim.
17:37
TendaiTendai MugwagwaMugwagwa: MyBenim nameisim is TendaiTendai MugwagwaMugwagwa.
Tendai Mugwagwa: Benim adım Tendai Mugwagwa.
17:40
I have a BachelorBekarlığa veda ofarasında ScienceBilim withile an educationEğitim degreederece.
Benim Eğitim Bilimlerinde Lisans Diplomam var.
17:44
I will be attendingkatılıyor AIMSAMAÇLARI.
AMBE'ye katılacağım.
17:47
MyBenim understandinganlayış ofarasında the coursekurs is thato ito coverskapaklar quiteoldukça a lot.
Anladığım kadarı ile bu eğitim oldukça kapsamlı.
17:49
YouSen knowbilmek, fromitibaren physicsfizik to medicinetıp,
Fizikten tıpa kadar bircok konuyu kapsiyor,
17:53
in particularbelirli, epidemiologyepidemioloji and alsoAyrıca mathematicalmatematiksel modelingmodelleme.
epidemiyoloji ve matematiksel modelleme de bunlardan.
17:57
NeilNeil TurokTurok: SoYani TendaiTendai camegeldi to AIMSAMAÇLARI and did veryçok well.
Neil Turok: Tendai AMBE'ye geldi ve çok başarılı oldu.
18:03
And I'll let herona take ito fromitibaren thereOrada.
Şimdi o anlatsın.
18:08
TMTM: MyBenim nameisim is TendaiTendai MugwagwaMugwagwa
TM: Benim adım Tendai Mugwagwa
18:16
and I was a studentÖğrenci at AIMSAMAÇLARI in 2003 and 2004.
2003 ve 2004 yıllarında AMBE'de öğrenciydim.
18:18
AfterSonra leavingayrılma AIMSAMAÇLARI, I wentgitti on to do a master'syüksek lisans in applieduygulamalı mathematicsmatematik
AMBE'yi bitirdikten sonra, uygulamalı matematikte yüksek lisans yapmak için
18:22
at the UniversityÜniversitesi ofarasında CapeCape TownŞehir in SouthGüney AfricaAfrika.
Güney Afrika'daki Cape Town Üniversitesi'ne gittim.
18:27
AfterSonra thato, I camegeldi to the NetherlandsHollanda
Ondan sonra, teorik immünolojide
18:30
wherenerede I'mBen nowşimdi doing a PhPH.D. in theoreticalteorik immunologyİmmünoloji.
doktoramı yapmak için Hollanda'ya geldim.
18:32
ProfessorProfesör: TendaiTendai is workingçalışma veryçok independentlybağımsız olarak.
Profesör: Tendai çok bağımsız olarak çalışıyor.
18:35
SheO communicatesiletişim kurar well withile the immunologistsimmunologists at the hospitalhastane.
Hastanedeki diğer immünolojistler ile iyi iletişim kuruyor,
18:38
SoYani allherşey in allherşey I have a veryçok goodiyi PhPH.D. studentÖğrenci fromitibaren SouthGüney AfricaAfrika.
ve benim Güney Afrika'dan, tam anlamıyla çok iyi bir doktora öğrencim var.
18:42
SoYani I'mBen happymutlu she'so var hereİşte.
Burada olduğu için mutluyum.
18:46
NTNT: AnotherBaşka bir studentÖğrenci in the firstilk yearyıl ofarasında AIMSAMAÇLARI was ShehuShehu.
NT: AMBE'nin ilk yıl öğrencilerinden bir başkası Shehu'ydu.
18:49
And he'so var showngösterilen hereİşte withile hisonun favoritesevdiğim highyüksek schoolokul teacheröğretmen.
Ve burada en sevdiği lise öğretmeni ile birlikte.
18:53
And thensonra enteringgirme universityÜniversite in northernkuzey NigeriaNijerya.
Ve daha sonra kuzey Nijerya'da üniversiteye girdi.
18:58
And aftersonra AIMSAMAÇLARI, ShehuShehu wanted to do high-energyyüksek enerjili physicsfizik,
AMBE'den sonra Shehu yüksek enerji fiziği üzerinde çalışmak istedi,
19:04
and heo camegeldi to CambridgeCambridge.
ve Cambridge geldi.
19:09
He'sO about to finishbitiş hisonun PhPH.D.,
Şu sıralarda doktorasını bitirmek üzere
19:11
and heo was filmedfilme recentlyson günlerde withile someonebirisi yousen allherşey knowbilmek.
ve yakın zamanda hepinizin bildiği birisi ile videoya çekildi.
19:14
ShehuShehu: And fromitibaren thereOrada weBiz will be ableyapabilmek to,
Shehu: Ve umarım oradan daha iyi tahminler yapmak
19:18
hopefullyinşallah, makeYapmak betterdaha iyi predictionstahminler and thensonra weBiz comparekarşılaştırmak ito
mümkün olacak ve sonra grafik ile kıyaslayarak
19:20
to the graphgrafik and alsoAyrıca makeYapmak somebazı predictionstahminler.
bazı tahminler yapacağız.
19:23
StephenStephen HawkingHawking: ThatBu is niceGüzel.
Stephen Hawking: Çok güzel.
19:28
NTNT: HereBurada are the currentşimdiki studentsöğrencilerin at AIMSAMAÇLARI. ThereOrada are 53 ofarasında themonları
NT: Burada AMBE'nin şu anki öğrencilerini görüyorsunuz.
19:31
fromitibaren 20 differentfarklı countriesülkeler, includingdahil olmak üzere 20 womenkadınlar.
20 değişik ülkeden, 20si bayan, 53 öğrenci.
19:34
SoYani nowşimdi I'mBen going to get to mybenim TEDTED business.
Şimdi işin TED ile ilgili kısmına geliyorum.
19:38
Well, weBiz had a partyParti. ThisBu is AfricaAfrika --
Bir parti yaptık. Burası Afrika --
19:41
weBiz have goodiyi partiespartiler in AfricaAfrika. And lastson monthay, theyonlar threwattı a surprisesürpriz partyParti for meben mi.
Afrika'da güzel partiler yapıyoruz. Ve geçen ay, benim için sürpriz bir parti yaptılar.
19:44
Here'sİşte somebodybirisi you'veEğer ettik seengörüldü alreadyzaten.
Burada daha önce gördüğünüz birisi.
19:48
(ApplauseAlkış)
(Alkış)
19:50
I want to pointpuan outdışarı a fewaz otherdiğer exceptionalolağanüstü peopleinsanlar in thisbu pictureresim.
Bu resimde başka birkaç önemli insana daha dikkat çekmek istiyorum.
20:14
SoYani, weBiz were havingsahip olan a partyParti,
Ve parti yapıyorduk,
20:18
as yousen can seegörmek they'reonlar konum completelytamamen eclipsingörten meben mi at thisbu pointpuan.
görebileceğiniz gibi burada beni tamamen kapatıyorlar.
20:19
ThisBu is EzraEzra. She'sO fromitibaren DarfurDarfur.
Bu Ezra. Darfur'dan.
20:23
She'sO a physicistfizikçi, and somehowbir şekilde stayskalır smilinggülümseyen,
Fizikçi ve ülkesinde olan
20:26
in spitenispet ofarasında everythingher şey going on backgeri homeev.
her şeye rağmen gülümsüyor.
20:30
ButAma sheo wants to continuedevam et in physicsfizik, and she'so var doing extremelyson derece well.
Ama fizik alaninda çalışmaya devam etmek istiyor ve son derece başarılı.
20:32
ThisBu is LydiaLydia. LydiaLydia is the firstilk everhiç womankadın
Bu Lydia. Lydia, Orta Afrika Cumhuriyeti'nde
20:36
to graduatemezun olmak in mathematicsmatematik in the CentralMerkez AfricanAfrika RepublicCumhuriyeti.
matematik bölümünden mezun olan ilk kadın.
20:40
And she'so var nowşimdi at AIMSAMAÇLARI. (ApplauseAlkış)
Ve şimdi AMBE'de. (Alkış)
20:43
SoYani nowşimdi let meben mi get to ourbizim TEDTED wishdilek.
Şimdi TED isteğimi dile getireyim.
20:49
Well, it'sonun notdeğil mybenim TEDTED wishdilek; it'sonun ourbizim wishdilek, as you'veEğer ettik alreadyzaten gatheredtoplanmış.
Gerçi bu benim TED isteğim değil; bizim isteğimiz, bunu çoktan anlamış olmalısınız.
20:53
And ourbizim wishdilek has twoiki partsparçalar:
İsteğimiz iki bölümden oluşuyor:
20:58
onebir is a dreamrüya and the other'sdiğer en a planplan. OKTamam.
birincisi bir rüya ve ikincisi bir plan.
21:01
OurBizim TEDTED dreamrüya is thato the nextSonraki EinsteinEinstein will be AfricanAfrika. (ApplauseAlkış)
TED rüyamız, bir sonraki Einstein'ın Afrikalı olması. (Alkış)
21:06
In strivingçabası for the heightsyükseklikleri ofarasında creativeyaratıcı geniusdeha,
Yaratıcı dehanın en üst seviyelerine ulaşmak için çabalarken,
21:25
weBiz want to give thousandsbinlerce ofarasında peopleinsanlar the motivationmotivasyon,
Afrikaya yardım edecek üst düzey becerileri
21:26
the encouragementteşvik and the couragecesaret
elde etmek için binlerce insana motivasyon,
21:31
to obtainelde etmek the high-levelyüksek seviye skillsbecerileri theyonlar needgerek to helpyardım et AfricaAfrika.
teşvik ve cesaret vermek istiyoruz.
21:33
AmongArasında themonları will be notdeğil onlybir tek brilliantparlak scientistsBilim adamları --
Onlar arasında sadece başarılı bilim insanlari olmayacak --
21:38
I'mBen sureemin ofarasında thato fromitibaren whatne we'vebiz ettik seengörüldü at AIMSAMAÇLARI --
AMBE'de bunu gördüklerimden dolayı bundan eminim ki--
21:41
they'llacaklar alsoAyrıca be the AfricanAfrika GatesGates, BrinsBrins and PagesSayfaları ofarasında the futuregelecek.
onlar geleceğin Afrikalı Gates'leri, Brin'leri ve Page'leri olacaklar.
21:44
Well, I saiddedim weBiz alsoAyrıca have a planplan. And ourbizim planplan is quiteoldukça simplebasit.
Söylemiştim bir de planımız var diye. Ve planımız oldukça basit.
21:50
AIMSAMAÇLARI is nowşimdi a provenkanıtlanmış modelmodel.
AMBE şimdi kendini ispatlamış bir model.
21:54
And whatne weBiz needgerek to do is to replicatetekrarlamak ito.
Yapmamız gereken onu taklit etmek.
21:56
WeBiz want to rollrulo outdışarı 15 AIMSAMAÇLARI centersmerkezleri in the nextSonraki fivebeş yearsyıl, allherşey over AfricaAfrika.
Önümüzdeki beş yıl içinde Afrika'nın birçok yerinde 15 AMBE merkezi kurmak istiyoruz.
22:00
EachHer will have a pan-AfricanPan-Afrika studentÖğrenci bodyvücut,
Her birinin Afrika kökenli öğrencileri olacak,
22:04
butfakat specializeuzmanlaşmak in a differentfarklı areaalan ofarasında scienceBilim.
ve bilimin değişik alanlarında uzmanlaşacaklar.
22:09
WeBiz want to usekullanım scienceBilim to overcomeüstesinden gelmek the nationalUlusal and culturalkültürel barriersengeller,
AMBE'nin yaptığı gibi, ulusal ve kültürel engelleri aşmak için
22:11
as ito does at AIMSAMAÇLARI.
bilimi kullanmak istiyoruz.
22:16
And weBiz want to addeklemek elementselementler to the curriculumMüfredat.
Ve müfredata bazı unsurlar eklemek istiyoruz.
22:17
WeBiz want to addeklemek entrepreneurshipGirişimcilik and policypolitika skillsbecerileri.
Girişimcilik ve politika becerileri eklemek istiyoruz.
22:19
The expandedgenişletilmiş AIMSAMAÇLARI will be a coherenttutarlı pan-AfricanPan-Afrika institutionkurum,
Genişletilmiş AMBE, uyumlu bir Afrika kurumu olacaktır,
22:24
and itsonun graduatesmezunları will formform a powerfulgüçlü network,
mezunları kıtada barış ve ilerleme için birlikte çalışan,
22:27
workingçalışma togetherbirlikte for peaceBarış and progressilerleme acrosskarşısında the continentkıta.
güçlü bir yapı oluşturacaktır.
22:31
Over the lastson yearyıl,
Geçen yıl boyunca,
22:37
we'vebiz ettik been visitingziyaret sitesSiteler in AfricaAfrika,
yeni potansiyel AMBE merkezleri için
22:39
looking at potentialpotansiyel sitesSiteler for newyeni AIMSAMAÇLARI centersmerkezleri.
Afrika ülkelerini ziyaret ettik.
22:41
And hereİşte are the onesolanlar we'vebiz ettik selectedseçilmiş.
Ve bunlar seçtiklerimiz.
22:44
And eachher ofarasında thesebunlar centersmerkezleri has a stronggüçlü localyerel teamtakım,
Ve bu merkezlerin her biri, güçlü bir yerel ekibe sahip,
22:46
eachher is in a beautifulgüzel placeyer, an interestingilginç placeyer,
hepsi de uluslararası öğretim elemanlarının
22:50
whichhangi internationalUluslararası lecturersöğretim elemanı will be happymutlu to visitziyaret etmek.
seve seve ziyaret edeceği güzel ve ilgi çekici yerler.
22:52
And ourbizim partnersortaklar acrosskarşısında AfricaAfrika are extremelyson derece enthusiastichevesli about thisbu.
Ve Afrika genelindeki ortaklarımız bu konuda son derece hevesli.
22:55
EveryoneHerkes wants an AIMSAMAÇLARI centermerkez in theironların countryülke.
Herkes kendi ülkesinde bir AMBE merkezi istiyor.
23:00
And lastson NovemberKasım,
Geçen kasım ayında,
23:04
the conferencekonferans ofarasında allherşey the AfricanAfrika ministersBakanlar ofarasında scienceBilim and technologyteknoloji,
Mombasa'da bütün Afrikalı bilim ve teknoloji bakanların katıldığı bir
23:06
heldbekletilen in MombasaMombasa, calleddenilen for a comprehensivekapsamlı planplan to rollrulo outdışarı AIMSAMAÇLARI.
konferans düzenlendi ve AMBE için kapsamlı bir çağrı yapıldı.
23:10
SoYani weBiz have politicalsiyasi supportdestek right acrosskarşısında the continentkıta.
Ve bütün kıtanın politik desteğini arkamıza aldık.
23:15
ItBu won'talışkanlık be easykolay.
Tabii ki bu, kolay olmayacak.
23:18
At everyher siteyer thereOrada will be hugeKocaman challengeszorluklar.
Her bölgede büyük zorluklarla karşılaşacağız.
23:21
LocalYerel scientistsBilim adamları mustşart playoyun leadingönemli rolesroller
Yörenin bilim adamları çok önemli roller üstlenmeliler
23:23
and governmentshükümetler mustşart be persuadedikna to buysatın almak in.
ve hükümetler de buna dahil olmaya ikna edilmeliler.
23:26
ConditionsKoşullar are veryçok difficultzor,
Koşullar çok zor,
23:30
butfakat weBiz cannotyapamam affordparası yetmek to compromisetaviz on thosebu principlesprensipler whichhangi madeyapılmış AIMSAMAÇLARI work.
ama AMBE'nin ise yaramış prensiplerinden ödün vermemiz söz konusu olamaz.
23:32
And weBiz summarizeözetlemek themonları thisbu way:
Bunları şu şekilde özetleyebiliriz:
23:39
the institutesEnstitüleri have got to be relevantuygun, innovativeyenilikçi,
enstitüler, yenilikçi, amaca uygun,
23:41
cost-effectivemaliyetli and highyüksek qualitykalite. WhyNeden?
düşük maliyetli ve yüksek kaliteli olmali. Neden?
23:44
BecauseÇünkü weBiz want AfricaAfrika to be richzengin.
Çünkü Afrika'nın zengin olmasını istiyoruz.
23:46
EasyKolay to rememberhatırlamak the basictemel ruleskurallar weBiz needgerek.
İhtiyaç duyduğumuz, hatırlaması kolay temel kurallar.
23:49
SoYani, justsadece in endingbitirme, let meben mi saysöylemek the onlybir tek peopleinsanlar whokim can fixdüzeltmek AfricaAfrika
Sözlerimi bitirirken şunu söylememe izin verin, Afrika'yı sadece genç Afrikalılar
23:56
are talentedyetenekli younggenç AfricansAfrikalılar.
iyi bir yere getirebilir.
23:59
By unlockingkilit açma and nurturingbesleyici theironların creativeyaratıcı potentialpotansiyel,
Yaratıcı potansiyellerinin önündeki engeleri kaldırarak,
24:02
weBiz can createyaratmak a stepadım changedeğişiklik in Africa'sAfrika'nın futuregelecek.
Afrika'nın geleceğinde bir değişiklik yapabiliriz.
24:05
Over timezaman, theyonlar will contributekatkıda bulunmak to AfricanAfrika developmentgelişme
Zamanla onlar Afrika'nın gelişimine ve bilime
24:09
and to scienceBilim in waysyolları weBiz can onlybir tek imaginehayal etmek.
bizim sadece hayal edebileceğimiz şekilde katkılar sağlayacaklar.
24:13
ThankTeşekkür ederim yousen.
Teşekkürler.
24:16
(ApplauseAlkış)
(Alkışlar)
24:18
Translated by Melik Emirhan Tunalıoğlu
Reviewed by Meric Aydonat

▲Back to top

About the speaker:

Neil Turok - Physicist, education activist
Neil Turok is working on a model of the universe that explains the big bang -- while, closer to home, he's founded a network of math and science academies across Africa.

Why you should listen

Neil Turok works on understanding the universe's very beginnings. With Stephen Hawking, he developed the Hawking-Turok instanton solutions, describing the birth of an inflationary universe -- positing that, big bang or no, the universe came from something, not from utter nothingness.

Recently, with Paul Steinhardt at Princeton, Turok has been working on a cyclic model for the universe in which the big bang is explained as a collision between two “brane-worlds.” The two physicists cowrote the popular-science book Endless Universe.

In 2003, Turok, who was born in South Africa, founded the African Institute for Mathematical Sciences (AIMS) in Muizenberg, a postgraduate center supporting math and science. His TED Prize wish: Help him grow AIMS and promote the study and math and science in Africa, so that the world's next Einstein may be African.

Turok is the Director of the Perimeter Institute for Theoretical Physics, in Ontario, Canada. In 2010, the Canadian government funded a $20million expansion of the AIMS schools, working with the Perimeter Institute to start five new AIMS schools in different African nations.

In 2016, he won the Tate Medal for International Leadership in Physics

More profile about the speaker
Neil Turok | Speaker | TED.com