English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2016

Kang Lee: Can you really tell if a kid is lying?

Kang Lee: Bir çocuğun yalan söylediğini gerçekten anlayabilir misiniz?

Filmed:
7,240,308 views

Çocuklar yalan konusunda beceriksiz midir? Yalanlarını kolaylıkla yakalayabileceğinizi mi sanıyorsunuz? Gelişim araştırmacısı Kang Lee, yalan söylerken çocuklara fizyolojik olarak ne olduğunu araştırıyor. Çocuklar bol bol yalan söylüyorlar ve buna iki gibi erken bir yaşta yalana başlıyorlar. Üstelik bu konuda gayet de başarılar. Lee, çocuklar yalana başladığında neden sevinmemiz gerektiğini açıklayıp, günün birinde saklı duygularımızı açığa vuracak yeni bir yalan tespit teknolojisi sunuyor.

- Developmental researcher
Kang Lee has devoted his career to understanding the development of social cognition and behavior. Full bio

00:13
HiMerhaba.
Merhaba.
00:14
Let me asksormak the audienceseyirci a questionsoru:
Bir soruyla başlayayım.
Çocukken hiç yalan söylediniz mi?
00:16
Did you ever lieYalan as a childçocuk?
00:19
If you did, could you please
raiseyükseltmek your handel?
Söylediyseniz, lütfen el kaldırın.
Siz karşılaştığım en
dürüst insanlarsınız.
00:23
WowVay canına! This is the mostçoğu honestdürüst
groupgrup of people I've ever metmet.
(kahkahalar)
00:26
(LaughterKahkaha)
Son 20 yıldır,
00:28
So for the last 20 yearsyıl,
çocukların yalan söylemeyi
nasıl öğrendiğini araştırıyorum.
00:30
I've been studyingders çalışıyor
how childrençocuklar learnöğrenmek to tell liesyalanlar.
Bu gün, keşiflerimizden
bazılarını sizlerle paylaşacağım.
00:33
And todaybugün, I'm going to sharepay with you
00:36
some of the discoverieskeşifler we have madeyapılmış.
Önce, size dostum Richard Messina'nın
başına gelen bir şeyi anlatayım.
00:38
But to beginbaşla, I'm going to tell you
a storyÖykü from MrBay. RichardRichard MessinaMessina,
00:43
who is my friendarkadaş and an elementarytemel
schoolokul principalAsıl adı.
Kendisi bir ilkokul müdürü.
Bir gün telefonu çalar.
00:47
He got a phonetelefon call one day.
Telefondaki ses,
00:51
The callerarayan saysdiyor,
"Mr. Messina, oğlum Johnny hasta olduğu
için bugün okula gelemeyecek" der.
00:52
"MrBay. MessinaMessina, my sonoğul JohnnyJohnny
will not come to schoolokul todaybugün
00:56
because he's sickhasta."
00:58
MrBay. MessinaMessina askssorar,
Richard sorar:
"Kiminle görüşüyorum?"
01:00
"Who am I speakingkonuşuyorum to, please?"
01:02
And the callerarayan saysdiyor,
Telefondaki "Babamla" diye cevap verir.
01:04
"I am my fatherbaba."
01:05
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
01:10
So this storyÖykü --
Bu hikaye...
(kahkahalar)
01:11
(LaughterKahkaha)
çocuklar ve yalanla ilgili
yaygın üç inanışı güzelce özetliyor.
01:13
sumstoplamları up very nicelygüzelce
threeüç commonortak beliefsinançlar we have
01:17
about childrençocuklar and lyingyalan söyleme.
01:20
One, childrençocuklar only come to tell liesyalanlar
Bir: Çocuklar, ancak ilkokula başladıktan
sonra yalan söylemeye başlarlar.
01:24
after enteringgirme elementarytemel schoolokul.
01:27
Two, childrençocuklar are poorfakir liarsyalancı.
İki: Çocuklar yalan söylemeyi beceremez.
01:29
We adultsyetişkinler can easilykolayca detectbelirlemek theironların liesyalanlar.
Biz yetişkinler, çocukların yalanını
kolaylıkla fark ederiz.
Üç: Eğer bir çocuk erken yaşta
yalan söylüyorsa,
01:32
And threeüç, if childrençocuklar lieYalan
at a very younggenç ageyaş,
karakterinde bir bozukluk var demektir.
01:36
there mustşart be some
characterkarakter flawskusurları with them,
Yani ömür boyu iflah olmaz
bir yalancı olacaktır.
01:39
and they are going to becomeolmak
pathologicalpatolojik liarsyalancı for life.
01:44
Well, it turnsdönüşler out
Ancak görünen o ki, bu üç inanışın
üçü de yanlış.
01:46
all of the threeüç beliefsinançlar are wrongyanlış.
01:50
We have been playingoynama guessingtahmin gamesoyunlar
Bütün dünyadan çocuklarla
tahmin oyunları oynadık.
01:53
with childrençocuklar all over the worldDünya.
01:55
Here is an exampleörnek.
Örnek vermek gerekirse, bu oyunda
01:56
So in this gameoyun, we askeddiye sordu childrençocuklar
to guesstahmin the numberssayılar on the cardskartları.
kartın arkasındaki sayıyı
tahmin etmelerini istedik.
02:01
And we tell them if they winkazanmak the gameoyun,
Eğer oyunu kazanırlarsa,
büyük bir ödül alacaklarını söyledik.
02:04
they are going to get a bigbüyük prizeödül.
02:07
But in the middleorta of the gameoyun,
Fakat oyunun ortasında
bir bahaneyle odadan çıktık.
02:09
we make an excusebahane and leaveayrılmak the roomoda.
02:13
And before we leaveayrılmak the roomoda,
Çıkmadan önce de
"Sakın karta bakma" dedik.
02:15
we tell them not to peekgöz at the cardskartları.
02:19
Of coursekurs,
Tabii ki odada gizli kameralar vardı.
02:20
we have hiddengizli cameraskameralar in the roomoda
02:23
to watch theironların everyher movehareket.
Her yaptıklarını izledik.
Oyunu kazanma arzusu kuvvetli olduğu için
02:26
Because the desirearzu etmek
to winkazanmak the gameoyun is so stronggüçlü,
çocukların %90'ından fazlası biz
odadan çıkar çıkmaz karta baktı.
02:29
more than 90 percentyüzde of childrençocuklar will peekgöz
02:33
as soonyakında as we leaveayrılmak the roomoda.
02:34
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
02:37
The crucialçok önemli questionsoru is:
Burada can alıcı soru şu:
Odaya dönüp, karta bakıp
bakmadıklarını sorduğumuzda
02:39
When we returndönüş and asksormak the childrençocuklar
02:41
whetherolup olmadığını or not they have peekedbile baktım,
bakan çocuklar itiraf mı edecekler?
02:44
will the childrençocuklar who peekedbile baktım confessitiraf
Yoksa kabahatlerini örtmek için
yalan mı söyleyecekler?
02:47
or lieYalan about theironların transgressiongünah?
02:51
We foundbulunan that regardlessne olursa olsun
of genderCinsiyet, countryülke, religiondin,
Gördük ki, cinsiyet, ülke,
din ayrımı olmaksızın
2 yaş çocuklarının %30'u yalan söylüyor.
02:56
at two yearsyıl of ageyaş,
02:59
30 percentyüzde lieYalan,
03:01
70 percentyüzde tell the truthhakikat
about theironların transgressiongünah.
%70'i kabahatini itiraf ediyor.
3 yaşında %50'si yalan
%50'si doğru söylüyor.
03:04
At threeüç yearsyıl of ageyaş,
03:07
50 percentyüzde lieYalan and 50 percentyüzde
tell the truthhakikat.
4 yaşında %80'den fazlası
yalan söylüyor.
03:11
At fourdört yearsyıl of ageyaş,
03:13
more than 80 percentyüzde lieYalan.
03:16
And after fourdört yearsyıl of ageyaş,
4 yaşından sona da
çocukların çoğu yalan söylüyor.
03:18
mostçoğu childrençocuklar lieYalan.
03:21
So as you can see,
Gördüğünüz gibi, yalan söylemek
aslında gelişme sürecinde tipik bir adım
03:22
lyingyalan söyleme is really a typicaltipik partBölüm
of developmentgelişme.
03:26
And some childrençocuklar beginbaşla to tell liesyalanlar
ve bazı çocuklar 2 gibi erken bir yaştan
itibaren yalan söylemeye başlıyorlar.
03:28
as younggenç as two yearsyıl of ageyaş.
03:32
So now, let's take a closeryakın look
at the youngerdaha genç childrençocuklar.
Bu daha küçük çocuklara
yakından bir bakalım.
Neden bazı küçük
çocuklar yalan söylüyor
03:37
Why do some but not all
younggenç childrençocuklar lieYalan?
ama hepsi yalan söylemiyor?
03:42
In cookingyemek pişirme, you need good ingredientsmalzemeler
Yemek yaparken, iyi bir yemek için
iyi malzeme gerekir.
03:45
to cookpişirmek good foodGıda.
İyi bir yalan için de iki
temel malzeme gereklidir.
03:47
And good lyingyalan söyleme requiresgerektirir
two keyanahtar ingredientsmalzemeler.
İlk temel malzeme bir zihin teorisi ya da
zihin okuma becerisidir.
03:53
The first keyanahtar ingredientMadde
is theoryteori of mindus,
03:57
or the mind-readingzihin okuma abilitykabiliyet.
Zihin okuma, farklı insanların, durumla
ilgili farklı bilgisi olduğunu bilebilme
03:59
MindZihin readingokuma is the abilitykabiliyet to know
04:01
that differentfarklı people have
differentfarklı knowledgebilgi about the situationdurum
04:06
and the abilitykabiliyet to differentiateayırt etmek
betweenarasında what I know
ve benim bildiğimle sizin bildiğinizin
farkını ayırt edebilme becerisidir.
04:10
and what you know.
Zihin okuma yalan söylerken önemlidir
çünkü yalan söylemenin temeli
04:11
MindZihin readingokuma is importantönemli for lyingyalan söyleme
04:14
because the basistemel of lyingyalan söyleme is that I know
benim ne bildiğimi
sizin bilmediğinizi bilmemdir.
04:18
you don't know
04:19
what I know.
Demek ki size yalan söyleyebilirim.
04:20
ThereforeBu nedenle, I can lieYalan to you.
İyi yalan söylemenin ikinci
temel malzemesi özdenetimdir.
04:23
The secondikinci keyanahtar ingredientMadde
for good lyingyalan söyleme is self-controlirade.
Konuşmanızı, yüz ifadenizi ve
vücut dilinizi kontrol etme becerisidir.
04:27
It is the abilitykabiliyet to controlkontrol your speechkonuşma,
your facialYüz Bakımı expressionifade
04:32
and your bodyvücut languagedil,
Böylece söylediğiniz yalan
inandırıcı olur.
04:33
so that you can tell a convincinginandırıcı lieYalan.
04:36
And we foundbulunan that those younggenç childrençocuklar
Gördük ki ileri zihin okuma ve özdenetim
becerisi olan bu küçükler,
04:40
who have more advancedileri mind-readingzihin okuma
and self-controlirade abilitiesyetenekleri
daha erken yaşta yalan söylüyorlar
ve daha maharetli yalancılar.
04:45
tell liesyalanlar earlierdaha erken
04:47
and are more sophisticatedsofistike liarsyalancı.
Gerçekte bu iki beceriye sahip olmak,
04:51
As it turnsdönüşler out, these two abilitiesyetenekleri
are alsoAyrıca essentialgerekli for all of us
toplumda işlev gösterebilmek için
herbirimizin temel gereksinimi.
04:57
to functionfonksiyon well in our societytoplum.
Zihin okuma ve özdenetim becerilerinde
eksiklik, DEHB ve otizm gibi
05:00
In factgerçek, deficitsaçıkları in mind-readingzihin okuma
and self-controlirade abilitiesyetenekleri
05:05
are associatedilişkili with seriousciddi
developmentalgelişimsel problemssorunlar,
ciddi gelişim bozuklarıyla
bağdaştırılıyor.
05:08
suchböyle as ADHDDEHB and autismotizm.
Yani iki yaşındaki çocuğunuzun
ilk yalanını yakalarsanız,
05:13
So if you discoverkeşfetmek your two-year-oldiki-yıl-yaşlı
is tellingsöylüyorum his or her first lieYalan,
teyakkuza geçmek yerine
bayram yapın.
05:19
insteadyerine of beingolmak alarmedpanik,
05:21
you should celebratekutlamak --
(kahkahalar)
05:22
(LaughterKahkaha)
05:24
because it signalssinyalleri that your childçocuk
has arrivedgeldi at a newyeni milestonekilometre taşı
Zira bu, çocuğunuzun tipik gelişmede yeni
bir dönüm noktasına geldiğin gösterir.
05:29
of typicaltipik developmentgelişme.
05:33
Now, are childrençocuklar poorfakir liarsyalancı?
Peki, çocuklar beceriksiz
yalancılar mıdır?
Yalan söylediklerini kolaylıkla
anlayabileceğinizi düşünüyor musunuz?
05:36
Do you think you can easilykolayca
detectbelirlemek theironların liesyalanlar?
05:40
Would you like to give it a try?
Denemek ister misiniz?
Evet mi? Tamam.
05:42
Yes? OK.
Şimdi size iki video göstereceğim.
05:44
So I'm going to showgöstermek you two videosvideolar.
Bu videolarda çocuklar, araştırmacının
"Karta baktın mı?" sorusunu yanıtlıyor.
05:47
In the videosvideolar,
05:48
the childrençocuklar are going to respondyanıtlamak
to a researcher'saraştırmacı questionsoru,
05:51
"Did you peekgöz?"
Hangisinin yalan, hangisinin doğru
söylediğini bulmaya çalışın.
05:52
So try to tell me
05:54
whichhangi childçocuk is lyingyalan söyleme
05:55
and whichhangi childçocuk is tellingsöylüyorum the truthhakikat.
Bir numaralı çocuk.
05:58
Here'sİşte childçocuk numbernumara one.
06:00
Are you readyhazır?
Hazır mısınız?
(Video) Araştırmacı: "Karta baktın mı?"
Çocuk: Hayır.
06:03
(VideoVideo) AdultYetişkin: Did you peekgöz? ChildÇocuk: No.
06:05
KangKang LeeLee: And this is childçocuk numbernumara two.
Kang Lee: Şimdi iki numaralı çocuk.
06:09
(VideoVideo) AdultYetişkin: Did you peekgöz? ChildÇocuk: No.
(Video): Araştırmacı: "Karta baktın mı?"
Çocuk: "Hayır".
06:13
KLKL: OK, if you think
childçocuk numbernumara one is lyingyalan söyleme,
KL: Eğer yalan söyleyen
bir numara diyorsanız, el kaldırın.
06:16
please raiseyükseltmek your handel.
Eğer iki numaranın yalan söylediğini
düşünüyorsanız, el kaldırın.
06:20
And if you think childçocuk numbernumara two
is lyingyalan söyleme, please raiseyükseltmek your handel.
06:25
OK, so as a mattermadde of factgerçek,
Peki. Aslına bakarsanız, birinci çocuk
doğruyu söylüyor.
06:28
childçocuk numbernumara one is tellingsöylüyorum the truthhakikat,
İki numara yalan söylüyor.
06:31
childçocuk numbernumara two is lyingyalan söyleme.
Demek ki çoğunuz bu yalan tespiti
işini hiç beceremiyorsunuz.
06:34
LooksGörünüyor like manyçok of you are terriblekorkunç
detectorsdedektörleri of children'sçocuk liesyalanlar.
06:37
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
06:39
Now, we have playedOyunun similarbenzer kindsçeşit of gamesoyunlar
Benzeri oyunları, hemen hemen
her meslekten yetişkinlerle de oynadık.
06:43
with manyçok, manyçok adultsyetişkinler
from all walksyürüyüşleri of life.
06:48
And we showgöstermek them manyçok videosvideolar.
Bir sürü videolar gösterdik.
Bunların yarısında çocuklar
yalan söylüyordu.
06:51
In halfyarım of the videosvideolar, the childrençocuklar liedYalan.
Diğer yarısında da doğruyu
söyleyen çocuklar vardı.
06:53
In the other halfyarım of the videosvideolar,
the childrençocuklar told the truthhakikat.
06:58
And let's find out
how these adultsyetişkinler performedgerçekleştirilen.
Bakalım bu yetişkinlerin
performansı nasıl olmuş.
Yalancıların ve doğru söyleyenlerin
sayısı eşit olduğu için,
07:02
Because there are as manyçok liarsyalancı
as truthhakikat tellersanlatanlar,
07:06
if you guesstahmin randomlyrasgele,
gelişi güzel bir tahminde bulunursanız
doğruyu bulma ihtimali %50.
07:08
there's a 50 percentyüzde chanceşans
you're going to get it right.
Yani %50 civarında bir başarınız varsa,
07:12
So if your accuracydoğruluk is around 50 percentyüzde,
çocukların yalanını yakalamakta
felaket başarısızsınız demektir.
07:16
it meansanlamına geliyor you are a terriblekorkunç detectorDedektör
of children'sçocuk liesyalanlar.
07:20
So let's startbaşlama with undergradsundergrads
and lawhukuk schoolokul studentsöğrencilerin,
Lisans öğrencileri ve hukuk
öğrencileri ile başlayalım.
Bunların tipik olarak çocuklarla
fazla bir deneyimi yoktur.
07:24
who typicallytipik have
limitedsınırlı experiencedeneyim with childrençocuklar.
Hayır, çocukların yalanını
yakalayamamışlar.
07:30
No, they cannotyapamam detectbelirlemek children'sçocuk liesyalanlar.
07:32
TheirOnların performanceperformans is around chanceşans.
Performansları atıp-tutturma
yüzdesi civarında.
07:34
Now how about socialsosyal workersişçiler
and child-protectionçocuk koruma lawyersavukatları,
Peki, sosyal hizmetler görevlileri ve
çocuk koruma avukatlarına bakalım.
Bunlar her gün çocuklarla çalışıyorlar.
07:39
who work with childrençocuklar on a dailygünlük basistemel?
Çocukların yalanını yakalayabiliyorlar mı?
07:42
Can they detectbelirlemek children'sçocuk liesyalanlar?
Hayır, yakalayamıyorlar.
07:45
No, they cannotyapamam.
07:46
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
07:47
What about judgesyargıçlar,
Peki ya her Allah'ın günü
yalancılarla uğraşanlar:
07:49
customsGümrük officersgörevlileri
yargıçlar, gümrük görevlileri
ve polis memurları?
07:51
and policepolis officersgörevlileri,
07:53
who dealanlaştık mı with liarsyalancı on a dailygünlük basistemel?
Onlar çocukların yalanını
yakalayabiliyor mu?
07:55
Can they detectbelirlemek children'sçocuk liesyalanlar?
Hayır, yakalayamıyorlar.
07:58
No, they cannotyapamam.
Peki ya ebeveynler?
08:00
What about parentsebeveyn?
Ebeveynler başkalarının çocuğunun
yalanını yakalayabiliyor mu?
08:01
Can parentsebeveyn detectbelirlemek other children'sçocuk liesyalanlar?
Hayır, yakalayamıyorlar.
08:05
No, they cannotyapamam.
Peki kendi çocuklarının
yalanını yakalayabiliyorlar mı?
08:07
What about, can parentsebeveyn
detectbelirlemek theironların ownkendi children'sçocuk liesyalanlar?
08:13
No, they cannotyapamam.
Hayır, yakalayamıyorlar.
08:14
(LaughterKahkaha) (ApplauseAlkış)
(kahkahalar) (alkışlar)
08:17
So now you mayMayıs ayı asksormak
Diyeceksiniz ki "neden çocukların
yalan söylediğini anlamak bu kadar zor?".
08:20
why children'sçocuk liesyalanlar
are so difficultzor to detectbelirlemek.
Bakın size kendi oğlum
Nathan'ı göstereyim.
08:24
Let me illustrateörneklemek this
with my ownkendi sonoğul, NathanNathan.
08:27
This is his facialYüz Bakımı expressionifade
Bu yalan söylerkenki yüz ifadesi.
08:30
when he liesyalanlar.
(kahkahalar)
08:31
(LaughterKahkaha)
08:33
So when childrençocuklar lieYalan,
Çocuklar yalan söylediğinde,
yüz ifadeleri genellikle nötr.
08:35
theironların facialYüz Bakımı expressionifade
is typicallytipik neutralnötr.
Ancak, çocuk, bu nötr ifadenin arkasında
bir sürü duygu yaşıyor aslında:
08:39
HoweverAncak, behindarkasında this neutralnötr expressionifade,
08:42
the childçocuk is actuallyaslında experiencingyaşandığı
a lot of emotionsduygular,
korku, suçluluk, utanç ve hatta belki
birazcık yalan söyleme hazzı gibi duygular.
08:45
suchböyle as fearkorku, guiltsuçluluk, shameutanç
08:49
and maybe a little bitbit of liar'sLiar's delightzevk.
(kahkahalar)
08:52
(LaughterKahkaha)
08:55
UnfortunatelyNe yazık ki, suchböyle emotionsduygular
are eitherya fleetingkısacık or hiddengizli.
Maalesef bu duygular ya çabucak geçiyor
ya da saklanıyor.
09:00
ThereforeBu nedenle, it's mostlyçoğunlukla invisiblegörünmez to us.
Bu yüzden de bizim için
çoğunlukla görünmezler.
Son beş yıldır, bu saklı duyguları ortaya
çıkaracak bir yol bulmaya çalışıyoruz.
09:03
So in the last fivebeş yearsyıl,
09:05
we have been tryingçalışıyor to figureşekil out a way
to revealortaya çıkartmak these hiddengizli emotionsduygular.
Nihayetinde bir keşfimiz oldu.
09:08
Then we madeyapılmış a discoverykeşif.
Yüzümüzün derisinin altında zengin bir
kan damarı ağı olduğunu biliyoruz.
09:11
We know that underneathaltında our facialYüz Bakımı skincilt,
09:14
there's a richzengin network of bloodkan vesselsgemiler.
Farklı duygular yaşadığımızda,
09:17
When we experiencedeneyim differentfarklı emotionsduygular,
yüzümüzdeki kan akışında
hafif değişmeler oluyor.
09:20
our facialYüz Bakımı bloodkan flowakış changesdeğişiklikler subtlyustaca.
Bu değişiklikler otonom sistem tarafından
09:23
And these changesdeğişiklikler are regulatedDüzenlenmiş
by the autonomicotonomik systemsistem
09:27
that is beyondötesinde our consciousbilinçli controlkontrol.
bilinçli kontrolümüzün
dışında düzenleniyor.
09:30
By looking at facialYüz Bakımı bloodkan flowakış changesdeğişiklikler,
Yüzdeki kan akışı değişikliklerine
bakmak suretiyle
bir insanın saklı
duygularını öğrenebiliriz.
09:34
we can revealortaya çıkartmak people'sinsanların hiddengizli emotionsduygular.
Maalesef, duygulardan kaynaklanan bu
kan akışı değişimleri,
09:37
UnfortunatelyNe yazık ki, suchböyle emotion-relatedduygu ile ilgili
facialYüz Bakımı bloodkan flowakış changesdeğişiklikler
09:42
are too subtleince to detectbelirlemek by our nakedçıplak eyegöz.
çıplak gözle görülemeyecek kadar hafif.
Bu yüzden de, insanların yüzlerindeki
duyguları açığa çıkarmak için
09:45
So to help us revealortaya çıkartmak
people'sinsanların facialYüz Bakımı emotionsduygular,
yeni bir görüntüleme
teknolojisi geliştirdik:
09:49
we have developedgelişmiş a newyeni imaginggörüntüleme technologyteknoloji
Deri-geçişli Optik Görüntüleme.
09:52
we call "transdermaltransdermal opticaloptik imaginggörüntüleme."
Bunu yapmak için, insanlar
saklı duygularını yaşarken
09:56
To do so, we use a regulardüzenli
videovideo camerakamera to recordkayıt people
onları sıradan bir kamerayla
kaydediyoruz.
10:00
when they experiencedeneyim
variousçeşitli hiddengizli emotionsduygular.
10:04
And then, usingkullanma our imagegörüntü
processingişleme technologyteknoloji,
Sonra da görüntü işleme
teknolojimizi kullanarak
yüzdeki kan akışının deri geçişli
görüntüsünü alabiliyoruz.
10:08
we can extractözüt transdermaltransdermal imagesGörüntüler
of facialYüz Bakımı bloodkan flowakış changesdeğişiklikler.
Bu deri geçişli video
görüntülerine bakarak
10:16
By looking at transdermaltransdermal videovideo imagesGörüntüler,
farklı duygularla ilintili, yüzdeki
kan akışını kolaylıkla görebiliyoruz.
10:20
now we can easilykolayca see
10:23
facialYüz Bakımı bloodkan flowakış changesdeğişiklikler associatedilişkili
with the variousçeşitli hiddengizli emotionsduygular.
Bu teknolojiyi kullanarak,
10:29
And usingkullanma this technologyteknoloji,
yalanla ilintili saklı duyguları
ortaya çıkarıp
10:31
we can now revealortaya çıkartmak the hiddengizli emotionsduygular
associatedilişkili with lyingyalan söyleme,
insanların yalan söylediğini
tespit edebiliyoruz.
10:36
and thereforebu nedenle detectbelirlemek people'sinsanların liesyalanlar.
Bunu noninvazif, uzaktan
ve az masraflı bir şekilde,
10:39
We can do so noninvasivelyNoninvazif,
10:41
remotelyUzaktan, inexpensivelyucuz,
yaklaşık %85 doğruluk
oranıyla yapabiliyoruz
10:44
with an accuracydoğruluk at about 85 percentyüzde,
-ki bu tahmin faktöründen
daha yüksek bir oran.
10:48
whichhangi is faruzak better than chanceşans levelseviye.
İlaveten, bir de
Pinokyo etkisi keşfettik.
10:51
And in additionilave, we discoveredkeşfedilen
a PinocchioPinokyo effectEfekt.
Yok bu Pinokyo etkisi değil.
10:56
No, not this PinocchioPinokyo effectEfekt.
10:58
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
10:59
This is the realgerçek PinocchioPinokyo effectEfekt.
Gerçek Pinokyo etkisi bu.
11:01
When people lieYalan,
İnsanlar yalan söylerken,
yanaklardaki kan akışı azalır ve
burundaki kan akışı artar.
11:03
the facialYüz Bakımı bloodkan flowakış
on the cheeksyanakları decreasesazaltır,
11:06
and the facialYüz Bakımı bloodkan flowakış
on the noseburun increasesartışlar.
Tabii ki saklı duygulara yol açan
tek duygu yalan söylemek değil.
11:11
Of coursekurs, lyingyalan söyleme is not the only situationdurum
11:14
that will evokeuyandırmak our hiddengizli emotionsduygular.
Bu teknolojiyi, yalanları
tespit etmeye ilaveten
11:17
So then we askeddiye sordu ourselveskendimizi,
11:19
in additionilave to detectingalgılama liesyalanlar,
başka nerelerde
kullanabileceğimizi düşündük.
11:22
how can our technologyteknoloji be used?
Kullanılabileceği alanlardan biri eğitim.
11:25
One applicationuygulama is in educationEğitim.
Mesela, bu teknolojiyi kullanarak,
bu matematik öğretmenine
11:28
For exampleörnek, usingkullanma this technologyteknoloji,
we can help this mathematicsmatematik teacheröğretmen
anlattığı konuyla ilgili sıkıntı yaşayan
öğrenciyi saptamasına yardım edebiliriz.
11:33
to identifybelirlemek the studentÖğrenci in his classroomsınıf
11:36
who mayMayıs ayı experiencedeneyim highyüksek anxietyanksiyete
about the topickonu he's teachingöğretim
Böylece o da öğrenciye yardım edebilir.
11:40
so that he can help him.
11:43
And alsoAyrıca we can use this in healthsağlık carebakım.
Bunu sağlık alanında da kullanabiliriz.
Mesela, ben her gün, binlerce mil uzaktan
ebeveynlerimle Skype'ta konuşuyorum.
11:46
For exampleörnek, everyher day I SkypeSkype my parentsebeveyn,
11:49
who livecanlı thousandsbinlerce of milesmil away.
Bu teknolojiyi kullarak,
11:52
And usingkullanma this technologyteknoloji,
11:54
I can not only find out
what's going on in theironların liveshayatları
sadece hayatlarında ne olup bittiğini
öğrenmekle kalmayıp,
aynı anda kalp ritmlerini,
stres seviyelerini, ruh hallerini
11:57
but alsoAyrıca simultaneouslyeşzamanlı monitorizlemek
theironların heartkalp rateoran, theironların stressstres levelseviye,
12:03
theironların moodruh hali and whetherolup olmadığını or not
they are experiencingyaşandığı painAğrı.
ya da ağrıları olup olmadığını
gözlemleyebiliyorum.
12:07
And perhapsbelki in the futuregelecek,
Belki de gelecekte yüksek tansiyon ya da
kalp krizi risklerini de görebilirim.
12:09
theironların risksriskler for heartkalp attacksaldırı
or hypertensionyüksek tansiyon.
Diyeceksiniz ki:
12:13
And you mayMayıs ayı asksormak:
Bunu politikacıların duygularını açığa
çıkarmada da kullanabilir miyiz?
12:15
Can we use this alsoAyrıca to revealortaya çıkartmak
politicians'siyasilerin emotionsduygular?
12:20
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
Mesela bir münazara sırasında.
12:22
For exampleörnek, duringsırasında a debatetartışma.
Cevabım, evet, kullanabiliriz.
12:25
Well, the answerCevap is yes.
12:27
UsingKullanarak TVTV footagekamera görüntüsü,
Televizyon kaydını kullanarak,
politikacıların kalp ritmini,
12:29
we could detectbelirlemek
the politicians'siyasilerin heartkalp rateoran,
ruh hallerini ve gerginliklerini
tespit edebiliriz.
12:33
moodruh hali and stressstres,
12:35
and perhapsbelki in the futuregelecek,
whetherolup olmadığını or not they are lyingyalan söyleme to us.
Hatta belki de gelecekte, yalan
söyleyip söylemediklerini de...
12:39
We can alsoAyrıca use this
in marketingpazarlama researchAraştırma,
Bunu aynı zamanda piyasa
araştırmalarında da kullanabiliriz.
12:42
for exampleörnek, to find out
Örneğin, insanların belli ürünleri
beğenip beğenmediğini öğrenmekte.
12:44
whetherolup olmadığını or not people like
certainbelli consumertüketici productsÜrünler.
12:49
We can even use it in datingescort.
Buluşmalarda bile kullanılabilir.
12:51
So for exampleörnek,
Mesela, karşınızdaki kişi
size gülümsüyorsa,
12:53
if your datetarih is smilinggülümseyen at you,
12:55
this technologyteknoloji can help you to determinebelirlemek
bu teknoloji size onun
sizden gerçekten mi hoşlandığını
12:58
whetherolup olmadığını she actuallyaslında likesseviyor you
yoksa kibarlık olsun diye mi
gülümsediğini tespitte yardım eder.
13:01
or she is just tryingçalışıyor to be niceGüzel to you.
13:03
And in this casedurum,
Bu resimdeki durumda ise,
sadece kibarlıktan gülümsüyor.
13:05
she is just tryingçalışıyor to be niceGüzel to you.
13:07
(LaughterKahkaha)
(kahkahalar)
13:11
So transdermaltransdermal opticaloptik imaginggörüntüleme technologyteknoloji
Deri geçişli optik görüntüleme teknolojisi
henüz gelişiminin erken safhalarında.
13:14
is at a very earlyerken stageevre of developmentgelişme.
13:17
ManyBirçok newyeni applicationsuygulamaları will come about
that we don't know todaybugün.
Bugün bilmediğimiz bir çok
uygulaması ortaya çıkacaktır.
13:22
HoweverAncak, one thing I know for sure
Ancak kesin olarak
bildiğimiz bir şey varsa,
yalan söylemenin asla
eskisi gibi olmayacağıdır.
13:25
is that lyingyalan söyleme will never
be the sameaynı again.
Çok teşekkür ederim.
13:28
Thank you very much.
13:29
XiXIè xieXie.
(alkışlar)
13:31
(ApplauseAlkış)
Translated by Meral Öztürk
Reviewed by Sancak Gülgen

▲Back to top

About the speaker:

Kang Lee - Developmental researcher
Kang Lee has devoted his career to understanding the development of social cognition and behavior.

Why you should listen

With an international team based at the University of Toronto, Kang Lee investigates the neurological and social basis of emerging social behaviors in young children. His two­-pronged research focuses first on how and when children develop the capacity to lie, to detect liesand to feel guilty about it afterwards.

The second focus of Lee's research is facial recognition, which has led to revelations of when children develop the ability to distinguish races ­­and has helped explain why some people occasionally see Jesus' face on a piece of toast.

More profile about the speaker
Kang Lee | Speaker | TED.com