English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2013

Jared Diamond: How societies can grow old better

Jared Diamond: Toplumlar nasıl daha iyi yaşlanır

Filmed:
1,011,067 views

İnsan ömrünü uzatmak için yapılan son çabalarda bir ironi var: Genç-merkezli bir toplumda yaşlı olmak kolay iş değil. Yaşlı insanlar, anlamlı iş eksikliği ve gelir yetersizliğiyle toplumdan soyutlanabiliyor. Bu şaşırtıcı konuşmada Jared Diamond toplumların ihtiyarlarına ne kadar farklı --bazıları daha iyi, bazıları daha kötü -- davrandıklarına bakıyor ve tecrübeden kazanç sağlamamızı tavsiye ediyor.

- Civilization scholar
Jared Diamond investigates why cultures prosper or decline -- and what we can learn by taking a broad look across many kinds of societies. Full bio

To give me an ideaFikir of how manyçok of you here
Anlatmak üzere olduğum konunun
00:12
mayMayıs ayı find what I'm about to tell you
pratik bir değeri olup olmadığını
00:14
of practicalpratik valuedeğer,
anlamam için
00:17
let me asksormak you please to raiseyükseltmek your handseller:
rica etsem
00:18
Who here is eitherya over 65 yearsyıl oldeski
65 yaşından büyük olanlar ya da
00:21
or hopesumutlar to livecanlı pastgeçmiş ageyaş 65
65 yaşını geçmeyi umanlar,
00:24
or has parentsebeveyn or grandparentsBüyükanne ve büyükbaba who did livecanlı
veya ailesinden ya da onların ailelerinden
00:28
or have livedyaşamış pastgeçmiş 65,
65 yaşına kadar yaşamış olanlar,
00:31
raiseyükseltmek your handseller please. (LaughterKahkaha)
ellerini kaldırabilir mi? (Gülüşmeler)
00:33
Okay. You are the people to whomkime my talk
Tamam. Sizler, konuşmamın
00:36
will be of practicalpratik valuedeğer. (LaughterKahkaha)
pratik bir değer bulacağı insanlarsınız. (Gülüşmeler)
00:38
The restdinlenme of you
Geri kalanınız,
00:40
won'talışkanlık find my talk personallyŞahsen relevantuygun,
konuşmamı kişisel olarak alakalı bulmayacaksınız,
00:42
but I think that you will still find the subjectkonu
fakat yine de konuyu büyüleyici bulacağınızı
00:44
fascinatingbüyüleyici.
düşünüyorum.
00:46
I'm going to talk about growingbüyüyen olderdaha eski
Geleneksel toplumlar içinde yaşlanma
00:47
in traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
hakkında konuşacağım.
00:49
This subjectkonu constitutesteşkil just one chapterbölüm
Bu konu, bizim büyük, çağdaş toplumlarımızla
00:51
of my latestson bookkitap, whichhangi compareskarşılaştırır
geleneksel, küçük, kabile toplumlarını
00:54
traditionalgeleneksel, smallküçük, tribalkabile societiestoplumlar
çocuk yetiştirme, yaşlanma, sağlık,
00:57
with our largegeniş, modernmodern societiestoplumlar,
tehlikelerle başa çıkma,
01:00
with respectsaygı to manyçok topicskonular
anlaşmazlıkları çözme, din
01:02
suchböyle as bringinggetiren up childrençocuklar,
ve birden fazla dil konuşma gibi
01:04
growingbüyüyen olderdaha eski, healthsağlık, dealingmuamele with dangerTehlike,
bir sürü konuyu karşılaştıran
01:06
settlingyerleşme disputesanlaşmazlıkları, religiondin
son kitabımın sadece
01:10
and speakingkonuşuyorum more than one languagedil.
bir bölümünü oluşturuyor.
01:12
Those tribalkabile societiestoplumlar, whichhangi constitutedteşkil
İnsan tarihindeki toplumların
01:15
all humaninsan societiestoplumlar for mostçoğu of humaninsan historytarih,
büyük bir kısmını oluşturan bu kabile toplumları,
01:18
are faruzak more diverseçeşitli than are our modernmodern,
bizim çağdaş, yeni, büyük
01:21
recentson, bigbüyük societiestoplumlar.
toplumlarımızdan daha çeşitli.
01:24
All bigbüyük societiestoplumlar that have governmentshükümetler,
Devletleri olan ve insanları birbirine yabancı
01:26
and where mostçoğu people are strangersyabancı insanlar to eachher other,
tüm büyük toplumlar, kaçınılmaz
01:28
are inevitablykaçınılmaz similarbenzer to eachher other
bir şekilde birbirine benzer ve
01:31
and differentfarklı from tribalkabile societiestoplumlar.
kabile toplumlarından farklılar.
01:33
TribesKabileleri constituteteşkil thousandsbinlerce of naturaldoğal experimentsdeneyler
Kabileler, insan ırkının nasıl yönetileceğine yönelik
01:36
in how to runkoş a humaninsan societytoplum.
binlerce doğal deney oluşturur.
01:39
They constituteteşkil experimentsdeneyler from whichhangi we ourselveskendimizi
Deneyleri bizim anlayabileceğimiz şekilde
01:42
mayMayıs ayı be ableyapabilmek to learnöğrenmek.
oluştururlar.
01:45
TribalKabile societiestoplumlar shouldn'tolmamalı be scorneddüşürülmüş
Kabile toplumları ne ilkel ve zavallı
01:47
as primitiveilkel and miserablesefil,
olarak küçük görülmeli, ne de
01:49
but alsoAyrıca they shouldn'tolmamalı be romanticizedromantik
mutlu ve huzurlu olarak
01:51
as happymutlu and peacefulhuzurlu.
romantize edilmelidir.
01:53
When we learnöğrenmek of tribalkabile practicesuygulamaları,
Kabile adetlerini öğrendiğimizde,
01:55
some of them will horrifykorkutmak us,
bunların bir kısmı bizi korkutur,
01:58
but there are other tribalkabile practicesuygulamaları whichhangi,
ama duyduğumuzda hayranlık duyup
01:59
when we hearduymak about them,
kıskanacağımız, "Acaba kendimize
02:02
we mayMayıs ayı admirebeğenmek and envykıskançlık
uyarlayabilir miyiz?" diye
02:03
and wondermerak etmek whetherolup olmadığını we could adoptbenimsemek those practicesuygulamaları
merak edeceğimiz başka adetleri de
02:05
ourselveskendimizi.
vardır.
02:07
MostÇoğu oldeski people in the U.S. endson up livingyaşam
ABD'deki birçok yaşlı insan
02:10
separatelyayrı ayrı from theironların childrençocuklar
çocuklarından ve erken yaşlardaki
02:13
and from mostçoğu of theironların friendsarkadaşlar
arkadaşlarının çoğundan
02:15
of theironların earlierdaha erken yearsyıl,
ayrı yaşıyor,
02:17
and oftensık sık they livecanlı in separateayrı
retirementsçekilme homesevler for the elderlyyaşlı,
ve çoğu da huzurevlerinde yaşıyor,
02:18
whereasbuna karşılık in traditionalgeleneksel societiestoplumlar,
ama geleneksel toplumlarlarda,
02:22
olderdaha eski people insteadyerine livecanlı out theironların liveshayatları
yaşlı insanlar hayatlarını çocuklarının,
02:24
amongarasında theironların childrençocuklar, theironların other relativesakrabaları,
akrabalarının ve ömürlük arkadaşlarının
02:27
and theironların lifelongömür boyu friendsarkadaşlar.
yanında geçiriyor.
02:29
NeverthelessYine de, the treatmenttedavi of the elderlyyaşlı
Ancak bu toplumlarda ihtiyarlara karşı davranış
02:32
variesdeğişir enormouslyçok amongarasında traditionalgeleneksel societiestoplumlar,
bizim çağdaş toplumuza göre çok daha kötüden
02:34
from much worsedaha da kötüsü to much better
daha iyiye uzanan büyük
02:37
than in our modernmodern societiestoplumlar.
bir değişkenlik gösteriyor.
02:39
At the worsten kötü extremeaşırı, manyçok traditionalgeleneksel societiestoplumlar
En beter aşırılık olarak, birçok geleneksel toplum
02:42
get ridkurtulmuş of theironların elderlyyaşlı
ihtiyarlarından şu dört
02:45
in one of fourdört increasinglygiderek directdirekt waysyolları:
yoldan biriyle kurtuluyor:
02:47
by neglectingihmal theironların elderlyyaşlı
ihtiyarlarını umursamayarak
02:50
and not feedingbesleme or cleaningtemizlik them untila kadar they dieölmek,
ve ölene kadar yemek vermeyip temizlemeyerek,
02:52
or by abandoningterk them when the groupgrup moveshamle,
ya da grup başka yere giderken onları
arkalarında yalnız bırakarak,
02:56
or by encouragingteşvik edici olderdaha eski people to commitişlemek suicideintihar,
ya da yaşlı insanları intihara teşvik ederek,
02:59
or by killingöldürme olderdaha eski people.
ya da onları öldürerek.
03:02
In whichhangi tribalkabile societiestoplumlar do childrençocuklar
Hangi kabile toplumlarında çocuklar
03:05
abandonterk or killöldürmek theironların parentsebeveyn?
ebeveynlerini yalnız bırakıyor ya da
öldürüyor?
03:07
It happensolur mainlyağırlıklı olarak underaltında two conditionskoşullar.
Bu durum genel olarak şu iki durumda ortaya çıkıyor.
03:10
One is in nomadicgöçebe, hunter-gatheravcı-toplamak societiestoplumlar
Biri, genelde yer değiştiren
03:13
that oftensık sık shiftvardiya campkamp
ve fiziksel olarak
03:16
and that are physicallyfiziksel olarak incapableaciz
yürüyemeyen yaşlı insanları,
03:18
of transportingtaşıma oldeski people who can't walkyürümek
zaten çocuklarını ve eşyalarını taşımak
03:20
when the able-bodiedgüçlü kuvvetli youngerdaha genç people alreadyzaten
zorunda olduklarından taşıyamayacak
03:23
have to carrytaşımak theironların younggenç childrençocuklar
olan gençlerin bulunduğu,
03:25
and all theironların physicalfiziksel possessionsmülk.
avcı-toplayıcı toplumlarda görülüyor.
03:27
The other conditionşart is in societiestoplumlar
Diğer durum ise ya da kararsız
03:30
livingyaşam in marginalmarjinal or fluctuatingdalgalanıyor environmentsortamları,
çevrelerde yaşayan, periyodik yiyecek kıtlığı
03:32
suchböyle as the ArcticArctic or desertsçöller,
görülen ve ara sıra herkesi
03:36
where there are periodicperiyodik foodGıda shortagessıkıntısı,
canlı tutacak yeterli yiyecek de bulunamayan
03:38
and occasionallybazen there just isn't enoughyeterli foodGıda
Arktik ya da çöl toplumlarındaki
03:41
to keep everyoneherkes alivecanlı.
durum.
03:43
WhateverNe olursa olsun foodGıda is availablemevcut has to be reservedsaklıdır
Kullanılabilir yiyeceklerin güçlü kuvvetli yetişkinlere
03:45
for able-bodiedgüçlü kuvvetli adultsyetişkinler and for childrençocuklar.
ve çocuklara ayrılması gerekiyor.
03:47
To us AmericansAmerikalılar, it soundssesleri horriblekorkunç
Biz Amerikalılara göre, kendi hasta eşinizi
03:52
to think of abandoningterk or killingöldürme
ya da yaşlı anne-babanızı yalnızlığa
03:55
your ownkendi sickhasta wifekadın eş or husbandkoca
terk etmek ya da öldürmek
03:57
or elderlyyaşlı motheranne or fatherbaba,
kulağa korkunç geliyor,
03:59
but what could those traditionalgeleneksel societiestoplumlar
ama sözkonusu geleneksel toplumlar farklı olarak
04:01
do differentlyfarklı olarak?
ne yapabilir?
04:05
They faceyüz a cruelacımasız situationdurum of no choiceseçim.
Seçeneksizliğin acımasız durumuyla yüz yüze kalıyorlar.
04:07
TheirOnların oldeski people had to do it to theironların ownkendi parentsebeveyn,
İhtiyarları bunu kendi ailelerine yapmak zorundalardı,
04:10
and the oldeski people know
ve şimdi onlar kendilerine
04:13
what now is going to happenolmak to them.
ne olacağının farkında.
04:15
At the oppositekarşısında extremeaşırı
Bu durumun tam zıttında,
04:18
in treatmenttedavi of the elderlyyaşlı, the happymutlu extremeaşırı,
benim de 50 yıldır alan çalışmamı yaptığım Yeni Gine
04:20
are the NewYeni GuineaGine farmingtarım societiestoplumlar
çiftçi toplumlarında ve dünyanın
04:22
where I've been doing my fieldworksaha çalışması
for the pastgeçmiş 50 yearsyıl,
diğer yerleşik geleneksel
04:24
and mostçoğu other sedentarysedanter traditionalgeleneksel societiestoplumlar
toplumlarında yaşlılar tedavi
04:27
around the worldDünya.
ediliyor.
04:31
In those societiestoplumlar, olderdaha eski people are caredbakım for.
Bu toplumlarda, yaşlı insanlar önemseniyor.
04:33
They are fedfederasyon. They remainkalmak valuabledeğerli.
Besleniyor. Değerli kalıyorlar.
04:36
And they continuedevam et to livecanlı in the sameaynı hutkulübe
Ve ömürlük arkadaşlarıyla, akrabalarıyla ve
04:38
or elsebaşka in a nearbyyakında hutkulübe nearyakın theironların childrençocuklar,
çocuklarıyla aynı ya da yakın yerlerde
04:40
relativesakrabaları and lifelongömür boyu friendsarkadaşlar.
yaşamaya devam ediyorlar.
04:43
There are two mainana setskümeler of reasonsnedenleri for this variationvaryasyon
Yaşlılarını tedavi eden toplumlar arasındaki bu
04:47
amongarasında societiestoplumlar in theironların treatmenttedavi
değişkenliğin iki ana sebep
04:49
of oldeski people.
kümesi var.
04:52
The variationvaryasyon dependsbağlıdır especiallyözellikle
Bu değişkenlik özellikle yaşlıların
04:53
on the usefulnesskullanışlılığı of oldeski people
yararlılığına ve o toplumun
04:55
and on the society'stoplumun valuesdeğerler.
değerlerine bağlı.
04:57
First, as regardsSaygılarımızla usefulnesskullanışlılığı,
İlk olarak yararlılığı ele alırsak,
05:00
olderdaha eski people continuedevam et to performyapmak usefulişe yarar servicesHizmetler.
yaşlı insanlar faydalı hizmetler yapmaya devam ediyorlar.
05:02
One use of olderdaha eski people in traditionalgeleneksel societiestoplumlar
Yaşlı insanların geleneksel toplumlardaki kullanım
05:05
is that they oftensık sık are still effectiveetkili
alanlarından biri, yiyecek üretiminde
05:08
at producingüreten foodGıda.
halen etkili olmaları.
05:10
AnotherBaşka bir traditionalgeleneksel usefulnesskullanışlılığı of olderdaha eski people
Geleneksel toplumlardaki ihtiyarların bir diğer
05:12
is that they are capableyetenekli of babysittingBebek Bakımı
yararı da torunlarına bakıcılık
05:15
theironların grandchildrentorunlar,
yapabilmeleri,
05:18
therebyböylece freeingboşaltma up theironların ownkendi adultyetişkin childrençocuklar,
dolayısıyla, bu torunların ebeveynleri olan
05:20
the parentsebeveyn of those grandchildrentorunlar,
kendi yetişkin çocuklarını torunları için
avlanmaya
05:23
to go huntingavcılık and gatheringtoplama
foodGıda for the grandchildrentorunlar.
ya da yiyecek toplamaya gitmeleri
için serbest bırakmaları.
05:24
Still anotherbir diğeri traditionalgeleneksel valuedeğer of olderdaha eski people
Hala geçerli olan bir diğer geleneksel değerleri
05:28
is in makingyapma toolsaraçlar, weaponssilahlar, basketssepetleri,
ise alet, silah, sepet, tabak çanak ve
05:30
potsTencere and textilesTekstil.
dokuma yapmaları.
05:33
In factgerçek, they're usuallygenellikle the people who are besten iyi at it.
Aslında bunlar bu işte en iyi olanlar.
05:35
OlderBüyük people usuallygenellikle are the leadersliderler
İhtiyarlar genellikle geleneksel
05:38
of traditionalgeleneksel societiestoplumlar,
toplumların liderleridir,
05:41
and the people mostçoğu knowledgeablebilgili about politicssiyaset,
ve aynı zamanda siyaset, tıp, din, şarkılar ve danslar
05:43
medicinetıp, religiondin, songsşarkılar and dancesdans etmek.
hakkında da en bilgi sahibi olanlardır.
05:46
FinallySon olarak, olderdaha eski people in traditionalgeleneksel societiestoplumlar
Son olarak, geleneksel toplumlardaki
05:50
have a hugeKocaman significanceönem that would never occurmeydana
ihtiyarlar bizim bilgi kaynaklarımızın kitaplar ve
05:53
to us in our modernmodern, literateokur societiestoplumlar,
internet olduğu modern toplumlarımızda
05:56
where our sourceskaynaklar of informationbilgi are bookskitaplar
asla olmayacak kadar
06:00
and the InternetInternet.
önemlidirler.
06:03
In contrastkontrast, in traditionalgeleneksel societiestoplumlar withoutolmadan writingyazı,
Tersine, yazmanın olmadığı geleneksel toplumlarda
06:04
olderdaha eski people are the repositoriesdepoları of informationbilgi.
yaşlı insanlar bilgi deposudur.
06:08
It's theironların knowledgebilgi that spellsbüyü the differencefark
Nadir gelişen, sadece en yaşlıların tecrübe
06:11
betweenarasında survivalhayatta kalma and deathölüm for theironların wholebütün societytoplum
sahibi olduğu kriz zamanlarında,
06:14
in a time of crisiskriz causedneden oldu by rarenadir eventsolaylar
tüm toplum için hayatta kalma ve ölüm
06:18
for whichhangi only the oldesten eski people alivecanlı
arasındaki farkı açıklayan bilgi,
06:21
have had experiencedeneyim.
onların bilgisidir.
06:23
Those, then, are the waysyolları in whichhangi olderdaha eski people
Bunlar geleneksel toplumlardaki ihtiyar insanların
06:26
are usefulişe yarar in traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
faydalı olma yolları.
06:28
TheirOnların usefulnesskullanışlılığı variesdeğişir and contributeskatkıda bulunur
Onların faydaları değişkenlik gösteriyor ve
06:31
to variationvaryasyon in the society'stoplumun treatmenttedavi
toplumun yaşlılara karşı tavrının çeşitliliğine
06:34
of the elderlyyaşlı.
katkı sağlıyor.
06:36
The other setset of reasonsnedenleri for variationvaryasyon
Yaşlılara karşı davranıştaki çeşitliliğin
06:38
in the treatmenttedavi of the elderlyyaşlı is
sebeplerinden bir diğeri de
06:40
the society'stoplumun culturalkültürel valuesdeğerler.
toplumun kültürel değerleri.
06:42
For exampleörnek, there's particularbelirli emphasisvurgu
Örneğin, Doğu Asya'da, Konfüçyus'un, evlatların
06:45
on respectsaygı for the elderlyyaşlı in EastDoğu AsiaAsya,
büyüklere karşı bağlılıklarını, desteklerini
06:47
associatedilişkili with Confucius'Konfüçyüs doctrinedoktrin
ve saygılarını vurgulayan hürmet
06:50
of filialAnne babaya pietydindarlık, whichhangi meansanlamına geliyor obedienceitaat,
öğretisinden kaynaklanan yaşlılara saygı,
06:53
respectsaygı and supportdestek for elderlyyaşlı parentsebeveyn.
özel bir öneme sahiptir.
06:57
CulturalKültürel valuesdeğerler that emphasizevurgu yapmak
respectsaygı for olderdaha eski people
Yaşlı insanlara saygıyı vurgulayan
kültürel değerler
07:01
contrastkontrast with the lowdüşük statusdurum of the elderlyyaşlı
yaşlıların ABD'deki düşük sosyal durumlarıyla
07:05
in the U.S.
çelişir.
07:08
OlderBüyük AmericansAmerikalılar are at a bigbüyük disadvantagedezavantaj
Yaşlı Amerikalılar iş başvurularında büyük
07:10
in job applicationsuygulamaları.
dezavantajlara sahiptir.
07:12
They're at a bigbüyük disadvantagedezavantaj in hospitalshastaneler.
Hastanelerde büyük dezavantajlara sahiptir.
07:14
Our hospitalshastaneler have an explicitaçık policypolitika
Hastanelerimizde "sağlık hizmeti kaynaklarının
07:17
calleddenilen age-basedyaşa dayalı allocationayırma of healthcaresağlık hizmeti resourceskaynaklar.
yaş-bazlı tahsisi" olarak anılan açık bir kural vardır.
07:20
That sinisteruğursuz expressionifade meansanlamına geliyor that
Bu fena ifade, eğer hastanenin
07:25
if hospitalhastane resourceskaynaklar are limitedsınırlı,
kaynakları sınırlıysa,
07:27
for exampleörnek if only one donordonör heartkalp
örneğin sadece bir donörün kalbi
07:30
becomesolur availablemevcut for transplantOrgan nakli,
nakil için müsaitse,
07:32
or if a surgeoncerrah has time to operateişletmek
ya da bir cerrahın sadece belirli
07:34
on only a certainbelli numbernumara of patientshastalar,
sayıda hastaya bakacak zamanı varsa,
07:36
AmericanAmerikan hospitalshastaneler have an explicitaçık policypolitika
Amerikan hastaneleri, daha genç hastalara
07:38
of givingvererek preferencetercih to youngerdaha genç patientshastalar
hayatta daha az tecrübeli
07:41
over olderdaha eski patientshastalar
olmalarına rağmen,
07:44
on the groundszeminler that youngerdaha genç patientshastalar are considereddüşünülen
önlerinde yaşayacakları daha uzun yıllar
07:45
more valuabledeğerli to societytoplum
olduğundan, toplum
07:48
because they have more yearsyıl of life aheadönde of them,
için daha değerli oldukları düşünülerek,
07:50
even thoughgerçi the youngerdaha genç patientshastalar have fewerDaha az yearsyıl
yaşlı insanlara karşı öncelikli olduklarını belirten
07:53
of valuabledeğerli life experiencedeneyim behindarkasında them.
açık bir kural ortaya koyuyor.
07:56
There are severalbirkaç reasonsnedenleri for this lowdüşük statusdurum
ABD'deki ihtiyarların bu düşük sosyal statülerinin
08:00
of the elderlyyaşlı in the U.S.
birçok sebebi var.
08:02
One is our ProtestantProtestan work ethicetik
Birisi bizim, çalışmaya büyük değer veren,
08:04
whichhangi placesyerler highyüksek valuedeğer on work,
bu yüzden çalışamayacak durumdaki
08:07
so olderdaha eski people who are no longeruzun workingçalışma
yaşlılara saygı duyulmayan Protestan
08:10
aren'tdeğil respecteditibarlı.
iş ahlakımız.
08:12
AnotherBaşka bir reasonneden is our AmericanAmerikan emphasisvurgu
Bir diğer sebep de, biz Amerikalıların bağımsızlık
08:14
on the virtueserdemleri of self-relianceöz-güven and independencebağımsızlık,
ve özgüven gibi meziyetlere verdiğimiz değer,
08:17
so we instinctivelyiçgüdüsel look down on olderdaha eski people
bu yüzden içgüdüsel olarak, artık özgüven sahibi
08:20
who are no longeruzun self-reliantKendine güvenen and independentbağımsız.
ve bağımsız olmayan yaşlıları küçümsüyoruz.
08:23
Still a thirdüçüncü reasonneden is our AmericanAmerikan culttarikat of youthgençlik,
Üçüncü sebepse biz Amerikanların, reklamlarımızda
08:27
whichhangi showsgösterileri up even in our advertisementsreklamlar.
bile boy gösteren genç kültü.
08:31
AdsReklamlar for Coca-ColaCoca-Cola and beerbira always depicttasvir
Coca-Cola ve bira reklamları, yaşlıların da
08:34
smilinggülümseyen younggenç people,
gençler gibi Coca-Cola
08:37
even thoughgerçi oldeski as well as younggenç people
ve bira alıp içmelerine rağmen
08:38
buysatın almak and drinkiçki Coca-ColaCoca-Cola and beerbira.
hep gülümseyen gençleri gösterir.
08:40
Just think, what's the last time you saw
Bir düşünün, en son ne zaman 85 yaşındaki
08:43
a CokeKola or beerbira adilan depictingtasvir smilinggülümseyen people
bir ihtiyarın gülümsediği bir kola ya da
08:45
85 yearsyıl oldeski? Never.
bira reklamı gördünüz? Hiç.
08:47
InsteadBunun yerine, the only AmericanAmerikan adsreklamlar
Bunun yerine, beyaz saçlı Amerikanların
08:50
featuringsahip white-hairedBeyaz saçlı oldeski people
rol aldığı tek reklam türü emekli evleri
08:52
are adsreklamlar for retirementemeklilik homesevler and pensionemeklilik planningplanlama.
ve emekli maaşlarını konu alan reklamlar.
08:54
Well, what has changeddeğişmiş in the statusdurum
Yaşlıların bugünkü durumunda,
08:58
of the elderlyyaşlı todaybugün
geleneksel toplumlardaki
09:00
comparedkarşılaştırıldığında to theironların statusdurum in traditionalgeleneksel societiestoplumlar?
statülerine göre değişen nedir?
09:02
There have been a fewaz changesdeğişiklikler for the better
İyiye giden çok az, kötüye gidense
09:05
and more changesdeğişiklikler for the worsedaha da kötüsü.
bir sürü değişim var.
09:07
BigBüyük changesdeğişiklikler for the better
Daha iyiye yönelik büyük
09:10
includeDahil etmek the factgerçek that todaybugün we enjoykeyfini çıkarın
değişimler, bugünlerde daha uzun yaşamaktan,
09:11
much longeruzun liveshayatları,
ihtiyarlıktaki daha iyi
09:13
much better healthsağlık in our oldeski ageyaş,
sağlık durumundan ve daha iyi
09:15
and much better recreationaleğlence opportunitiesfırsatlar.
dinlenme fırsatlardan hoşlanmamızı içeriyor.
09:18
AnotherBaşka bir changedeğişiklik for the better is that we now have
İyiye yönelik bir diğer değişimse yaşlıların bakımına
09:21
specializeduzman retirementemeklilik facilitiestesisler
yönelik özel emeklilik hizmetleri
09:24
and programsprogramlar to take carebakım of oldeski people.
ve programlarına sahip olmamız.
09:26
ChangesDeğişiklikleri for the worsedaha da kötüsü beginbaşla with the cruelacımasız realitygerçeklik
Kötüye gidişat, günümüzde tüm zamanlardan
09:30
that we now have
daha çok ihtiyara
09:33
more oldeski people and fewerDaha az younggenç people
ve daha az gence sahip olmamız acı
09:34
than at any time in the pastgeçmiş.
gerçeğiyle başlıyor.
09:37
That meansanlamına geliyor that all those oldeski people
Bu şu anlama geliyor: tüm bu ihtiyarlar
09:40
are more of a burdenyük on the fewaz younggenç people,
azınlıktaki gençlerin sırtında bir yük, ve her ihtiyar
09:41
and that eachher oldeski personkişi has lessaz individualbireysel valuedeğer.
bireysel olarak daha az değere sahip.
09:44
AnotherBaşka bir bigbüyük changedeğişiklik for the worsedaha da kötüsü
in the statusdurum of the elderlyyaşlı
Yaşlıların durumundaki bir diğer
büyük değişiklikse
09:48
is the breakingkırma of socialsosyal tieskravatlar with ageyaş,
toplumsal bağların yaşlara göre belirlenmesi.,
09:51
because olderdaha eski people, theironların childrençocuklar,
bunun sebebi ise yaşlı insanların, çocuklarının
09:54
and theironların friendsarkadaşlar,
ve onların arkadaşlarının
09:56
all movehareket and scatterdağılım independentlybağımsız olarak of eachher other
hayatlarının büyük bir kısmında bağımsız olarak
09:57
manyçok timeszamanlar duringsırasında theironların liveshayatları.
hareket etmeleri ve dağılmaları.
10:00
We AmericansAmerikalılar movehareket on the averageortalama
Biz Amerikalılar ortalama her beş yılda
10:02
everyher fivebeş yearsyıl.
bir taşınıyoruz.
10:04
HenceBu nedenle our olderdaha eski people are likelymuhtemelen
Bu yüzden ihtiyarlarımızın,
10:06
to endson up livingyaşam distantuzak from theironların childrençocuklar
çocuklarından ve gençlik arkadaşlarından
10:08
and the friendsarkadaşlar of theironların youthgençlik.
uzaktayken hayatlarını kaybetme oranı daha yüksek.
10:10
YetHenüz anotherbir diğeri changedeğişiklik for the worsedaha da kötüsü
in the statusdurum of the elderlyyaşlı
İhtiyarların durumlarındaki bir diğer
kötü gidişat ise
10:13
is formalbiçimsel retirementemeklilik from the workforceişgücü,
iş arkadaşlıklarını ve işe bağlı özsaygı
10:16
carryingtaşıma with it a losskayıp of work friendshipsdostluklar
kaybını da beraberinde getiren iş gücünden
10:20
and a losskayıp of the self-esteembenlik saygısı associatedilişkili with work.
resmi olarak emekli olmaları.
10:23
PerhapsBelki de the biggesten büyük changedeğişiklik for the worsedaha da kötüsü
Belki de kötüye gidişteki en büyük değişiklik
10:27
is that our elderlyyaşlı are objectivelyobjektif
ihtiyarlarımızın geleneksel toplumdaki
10:29
lessaz usefulişe yarar than in traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
ihtiyarlara göre daha az yararlı olmaları.
10:32
WidespreadYaygın literacyokur yazarlık meansanlamına geliyor that they are no longeruzun
Okuryazarlığın yaygınlaşması, onların artık bilgi kaynağı
10:36
usefulişe yarar as repositoriesdepoları of knowledgebilgi.
olarak yararlı olmadıkları anlamına geliyor.
10:38
When we want some informationbilgi,
Bir bilgiye ihtiyaç duyduğumuzda,
10:41
we look it up in a bookkitap or we GoogleGoogle it
gidip yaşlı birini bulup sormak yerine
10:43
insteadyerine of findingbulgu some oldeski personkişi to asksormak.
Google'lıyor ya da bir kitaptan bakıyoruz.
10:45
The slowyavaş pacehız of technologicalteknolojik changedeğişiklik
Geleneksel toplumlardaki teknolojik
10:49
in traditionalgeleneksel societiestoplumlar
gelişmelerin yavaş temposu
10:51
meansanlamına geliyor that what someonebirisi learnsöğrenir there as a childçocuk
birinin çocukken öğrendiği bir bilginin, yaşlandığında da
10:53
is still usefulişe yarar when that personkişi is oldeski,
hala kullanışlı olması anlamına geliyor,
10:56
but the rapidhızlı pacehız of technologicalteknolojik changedeğişiklik todaybugün
ama günümüzdeki teknolojik gelişmelerin hızlı temposu
10:58
meansanlamına geliyor that what we learnöğrenmek as childrençocuklar
çocukluğumuzda öğrendiğimiz bir şeyin
11:02
is no longeruzun usefulişe yarar 60 yearsyıl latersonra.
60 yıl sonra yararlı olmamasına sebep oluyor.
11:04
And converselytersine, we olderdaha eski people are not fluentakıcı
Ve aksine, biz ihtiyarlar, çağdaş toplumda
11:07
in the technologiesteknolojiler essentialgerekli for survivinghayatta kalan
yaşamak için gerekli olan teknolojilerde
11:09
in modernmodern societytoplum.
akıcı değiliz.
11:12
For exampleörnek, as a 15-year-old-yaşında,
Örneğin, ben 15 yaşımdayken,
11:14
I was considereddüşünülen outstandinglyoutstandingly
good at multiplyingçarpılması numberssayılar
sayıları çarpma konusunda
olağanüstü olduğum düşünülüyordu,
11:16
because I had memorizedezberledim the multiplicationçarpma tablestablolar
çünkü çarpım tablosunu ezberlemiştim ve logaritmanın
11:20
and I know how to use logarithmslogaritma
nasıl kullanılacağını biliyordum
11:23
and I'm quickhızlı at manipulatingmanipulasyon a slidekaymak rulekural.
ve çarpmadaki kaydırma kuralını kullanmada hızlıydım.
11:25
TodayBugün, thoughgerçi, those skillsbecerileri are utterlytamamen uselessyararsız
Bugün, bu yetenekler tamamen yararsız
11:28
because any idiotsalak
çünkü her ahmak
11:31
can now multiplyçarpmak eight-digitsekiz haneli numberssayılar
8 basamaklı sayıları bir cep hesap makinesi
11:34
accuratelytam olarak and instantlyanında with a pocketcep calculatorhesap makinesi.
yardımıyla doğru ve anında çarpabiliyor.
11:36
ConverselyDiğer taraftan, I at ageyaş 75
Diğer yandan, 75 yaşımdaki ben
11:39
am incompetentbeceriksiz at skillsbecerileri
günlük yaşamda gerekli
11:41
essentialgerekli for everydayher gün life.
yetenekler konusunda yetersizim.
11:44
My family'sailenin first TVTV setset in 1948
Ailemin 1948'deki ilk televizyonu
11:46
had only threeüç knobstopuzlar that I quicklyhızlı bir şekilde masteredhakim:
benim hemen ustalaştığım 3 düğmeye sahipti:
11:49
an on-offaçma-kapama switchşalter, a volumehacim knobtopuzu,
bir açma-kapama anahtarı, bir ses tuşu,
11:52
and a channelkanal selectorSeçici knobtopuzu.
bir de kanal seçimi tuşu.
11:55
TodayBugün, just to watch a programprogram
Bugünse, evimdeki televizyonda
11:57
on the TVTV setset in my ownkendi houseev,
sadece bir program izlemek için
11:59
I have to operateişletmek a 41-button-düğme TVTV remoteuzak
beni tamamen bozguna uğratan 41 tuşlu
12:02
that utterlytamamen defeatsyener me.
televizyon kumandasını yönetmek zorunda kalıyorum.
12:05
I have to telephonetelefon my 25-year-old-yaşında sonsoğulları
şu kör olası 41 tuşa basmaya çalışırken
12:07
and asksormak them to talk me throughvasitasiyla it
25 yaşındaki oğullarımı arayıp bana
12:10
while I try to pushit those wretchedsefil 41 buttonsdüğmeleri.
yol göstermelerini istemek zorundayım.
12:13
What can we do to improveiyileştirmek the liveshayatları of the elderlyyaşlı
Birleşik Devletler'deki ihtiyarların hayat standartlarını arttırmak
12:18
in the U.S., and to make better use of theironların valuedeğer?
ve değerlerini daha iyi kullanabilmek için ne yapabiliriz?
12:20
That's a hugeKocaman problemsorun.
Bu çok büyük bir sorun.
12:24
In my remainingkalan fourdört minutesdakika todaybugün,
Bugün kalan 4 dakikam içerisinde,
12:26
I can offerteklif just a fewaz suggestionsöneriler.
ben sadece birkaç öneride bulunabilirim.
12:28
One valuedeğer of olderdaha eski people is that they are
İhtiyarların iyi olduğu bir konu, eğer
12:31
increasinglygiderek usefulişe yarar as grandparentsBüyükanne ve büyükbaba
yapmayı seçerlerse, iş gücüne
12:33
for offeringteklif high-qualityyüksek kalite childcareÇocuk Bakımı
daha fazla genç kadın
12:36
to theironların grandchildrentorunlar, if they chooseseçmek to do it,
katıldıkça ve her iki cinsiyetten de
12:38
as more younggenç womenkadınlar entergirmek the workforceişgücü
evde tüm gün çocuk bakan genç ebeveyn
12:41
and as fewerDaha az younggenç parentsebeveyn of eitherya genderCinsiyet
sayısı azaldıkça, dede-nine olarak torunlarına
12:44
staykalmak home as full-timetam zamanlı caretakersbakıcılar of theironların childrençocuklar.
gayet güzel bir çocuk bakımı sunabilecek olmalarıdır.
12:46
ComparedKarşılaştırıldığında to the usualolağan alternativesalternatifleri
Olağan alternatifleri olan maaşlı çocuk
12:50
of paidödenmiş babysittersBebek bakıcısı and day carebakım centersmerkezleri,
bakıcıları ve çocuk bakım merkezlerine nazaran
12:52
grandparentsBüyükanne ve büyükbaba offerteklif superiorüstün, motivatedmotive,
dede-nineler daha üstün, adanmış ve
12:56
experienceddeneyimli childçocuk carebakım.
tecrübeli bir çocuk bakımı sunuyorlar.
12:59
They'veOnlar ettik alreadyzaten gainedkazanmış experiencedeneyim
from raisingyükselen theironların ownkendi childrençocuklar.
Kendi çocuklarını yetiştirirken
zaten tecrübe kazanmışlar.
13:01
They usuallygenellikle love theironların grandchildrentorunlar,
Genellikle torunlarını severler,
13:05
and are eageristekli to spendharcamak time with them.
ve onlarla vakit geçirmek için can atarlar.
13:07
UnlikeAksine other caregiversbakıcılar,
Dede-nineler, diğer bakıcılar gibi
13:10
grandparentsBüyükanne ve büyükbaba don't quitçıkmak theironların job
daha iyi maaş veren başka
13:12
because they foundbulunan anotherbir diğeri job with higherdaha yüksek payödeme
bir ailenin çocuğunun bakım işi için
13:14
looking after anotherbir diğeri babybebek.
işlerini bırakmazlar.
13:17
A secondikinci valuedeğer of olderdaha eski people is paradoxicallyParadoksal olarak
İhtiyarların iyi olduğu ikinci konu paradoksal bir şekilde
13:20
relatedilgili to theironların losskayıp of valuedeğer
dünyanın değişen durumu ve
13:23
as a resultsonuç of changingdeğiştirme worldDünya
conditionskoşullar and technologyteknoloji.
teknolojinin sonucu olarak değer
kaybı yaşamalarıyla ilintili.
13:25
At the sameaynı time, olderdaha eski people have gainedkazanmış
Aynı zamanda yaşlı insanlar
13:30
in valuedeğer todaybugün preciselytam because
elbette bugünlerde değer kazandı,
13:32
of theironların uniquebenzersiz experiencedeneyim of livingyaşam conditionskoşullar
çünkü onların şimdi hızlı değişim sebebiyle
13:34
that have now becomeolmak rarenadir
nadiren görülen eşsiz yaşam
13:37
because of rapidhızlı changedeğişiklik, but that could come back.
şartlarındaki tecrübeleri gün gelip tekrarlayabilir.
13:39
For exampleörnek, only AmericansAmerikalılar now in theironların 70s
Örneğin bugün sadece 70'lerinde ya da daha
13:42
or olderdaha eski todaybugün can rememberhatırlamak
yaşlı olan Amerikalılar
13:45
the experiencedeneyim of livingyaşam throughvasitasiyla a great depressiondepresyon,
büyük buhranı atlatmış olma tecrübesini,
13:47
the experiencedeneyim of livingyaşam throughvasitasiyla a worldDünya warsavaş,
bir dünya savaşı atlatmış olma tecrübesini,
13:51
and agonizingacı veren whetherolup olmadığını or not
acı verici atom bombası atıp atmama kararsızlığının
13:53
droppingbırakarak atomicatomik bombsbombalar would be more horriblekorkunç
hiç atom bombası atmamakla oluşabilecek
13:56
than the likelymuhtemelen consequencessonuçları
of not droppingbırakarak atomicatomik bombsbombalar.
muhtemel sonuçlardan daha
korkunç olabileceğini hatırlayabilir.
13:59
MostÇoğu of our currentşimdiki votersSeçmenler and politicianssiyasetçiler
Şu anki seçmenlerimiz ve siyasetçilerimizin çoğu
14:03
have no personalkişisel experiencedeneyim of any of those things,
bunlar hakkında kişisel bir tecrübeye sahip değiller,
14:05
but millionsmilyonlarca of olderdaha eski AmericansAmerikalılar do.
ama milyonlarca ihtiyar Amerikalı sahip.
14:08
UnfortunatelyNe yazık ki, all of those terriblekorkunç situationsdurumlar
Maalesef, tüm bu berbat durumlar
14:11
could come back.
geri gelebilir.
14:13
Even if they don't come back,
Gelmeseler bile,
14:15
we have to be ableyapabilmek to planplan for them
onların nasıl olduğu tecrübesine dayanan
14:16
on the basistemel of the experiencedeneyim of what they were like.
bir plan yapabiliyor olmamız gerekiyor.
14:18
OlderBüyük people have that experiencedeneyim.
Yaşlı insanlar bu tecrübeye sahip.
14:21
YoungerGenç people don't.
Gençler değil.
14:23
The remainingkalan valuedeğer of olderdaha eski people
Yaşlıların değerleri hakkında benim
14:25
that I'll mentionsöz etmek involvesgerektirir recognizingtanıyan that
bahsedeceğim diğer kısımlar, onların
14:26
while there are manyçok things that olderdaha eski people
artık yapamayacağı birçok şeyin yanında,
14:29
can no longeruzun do,
gençlerden daha
14:31
there are other things that they can do
iyi yapabilecekleri birçok şeyin olduğunu
14:33
better than youngerdaha genç people.
fark etmek hakkında.
14:34
A challengemeydan okuma for societytoplum is
to make use of those things
Toplumun çözülmesi gereken
sorunu ihtiyarların yapmakta
14:37
that olderdaha eski people are better at doing.
daha iyi oldukları şeylerden fayda sağlamak.
14:39
Some abilitiesyetenekleri, of coursekurs, decreaseazaltmak with ageyaş.
Elbette bazı kabiliyetler yaşlanmayla azalacaktır.
14:42
Those includeDahil etmek abilitiesyetenekleri at tasksgörevler
Bunlar fiziksel kuvvet, dayanıklılık,
14:45
requiringgerektiren physicalfiziksel strengthkuvvet and staminadayanma gücü,
hırs ve sınırlı durumlarda yeni bir bakış
14:48
ambitionhırs, and the powergüç of novelyeni reasoningmuhakeme
açısı gerektiren DNA'nın yapısını kavrama gibi,
14:51
in a circumscribedsinirlari situationdurum,
30 yaş altı bilim insanlarına
14:55
suchböyle as figuringendam out the structureyapı of DNADNA,
bırakılması en iyisi
14:57
besten iyi left to scientistsBilim adamları underaltında the ageyaş of 30.
olan işleri içerir.
15:00
ConverselyDiğer taraftan, valuabledeğerli attributesöznitelikleri
Bunların aksine, yaşla birlikte
15:03
that increaseartırmak with ageyaş includeDahil etmek experiencedeneyim,
iyileşen değerli özellikler tecrübe, insanları
15:05
understandinganlayış of people and humaninsan relationshipsilişkiler,
ve insan ilişkilerini anlama, kendi egonuzu yenerek
15:09
abilitykabiliyet to help other people
diğer insanlara yardım edebilme,
15:12
withoutolmadan your ownkendi egobenlik gettingalma in the way,
ve ekonomi ya da karşılaştırmalı tarih
15:14
and interdisciplinarydisiplinler arası thinkingdüşünme about largegeniş databasesveritabanları,
benzeri bilgi sahalarında disiplinler arası düşünebilme
15:16
suchböyle as economicsekonomi bilimi and comparativekarşılaştırmalı historytarih,
gibi özellikleri içerir ve 60 yaşın üstündeki
15:20
besten iyi left to scholarsbilim adamları over the ageyaş of 60.
bilgelere bırakılması en iyisidir.
15:23
HenceBu nedenle olderdaha eski people are
much better than youngerdaha genç people
Bu yüzdendir ki yaşlı insanlar
gençlere göre denetleme, yönetme,
15:26
at supervisingdenetleme, administeringyönetme, advisingdanışmanlık,
tavsiyede bulunma, strateji belirleme,
15:28
strategizingStrateji, teachingöğretim, synthesizingsentez,
öğretme, sentezleme ve uzun-dönemli
15:32
and devisingoluşturulması long-termuzun vadeli plansplanları.
planlar tasarlamada çok daha iyidir.
15:36
I've seengörüldü this valuedeğer of olderdaha eski people
Yaşlı insanların bu değerine 60, 70,
15:39
with so manyçok of my friendsarkadaşlar in theironların 60s,
80, 90'larında hâlâ yatırım yöneticileri,
15:41
70s, 80s and 90s,
çiftçiler, avukatlar
15:43
who are still activeaktif as investmentyatırım managersyöneticileri,
ve doktorlar olarak aktif olan birçok
15:45
farmersçiftçiler, lawyersavukatları and doctorsdoktorlar.
arkadaşımla şahit oldum.
15:48
In shortkısa, manyçok traditionalgeleneksel societiestoplumlar
Kısacası, geleneksel toplumların birçoğu
15:51
make better use of theironların elderlyyaşlı
ihtiyarlarını bizim çağdaş, büyük
15:54
and give theironların elderlyyaşlı more satisfyingtatmin edici liveshayatları
toplumlarımızdan daha iyi kullanıyor ve onlara
15:56
than we do in modernmodern, bigbüyük societiestoplumlar.
daha tatmin edici hayatlar sunuyorlar.
15:59
ParadoxicallyParadoksal olarak nowadaysşu günlerde,
Paradoksal olarak, daha
16:02
when we have more elderlyyaşlı people than ever before,
sağlıklı ve daha iyi tıbbi bakımla yaşayan, eskisinden
16:04
livingyaşam healthierdaha sağlıklı liveshayatları and with better medicaltıbbi carebakım
çok daha fazla yaşlı insanımızın olduğu bugünlerde
16:06
than ever before,
yaşlı olmak birçok
16:09
oldeski ageyaş is in some respectssaygılar more miserablesefil
açıdan eskisinden daha
16:11
than ever before.
acınası görülüyor.
16:13
The liveshayatları of the elderlyyaşlı are widelygeniş ölçüde recognizedtanınan
İhtiyarların hayatları çağdaş Amerikan toplumunda
16:15
as constitutingoluşturan a disasterafet areaalan
bir felaket bölgesi olarak
16:18
of modernmodern AmericanAmerikan societytoplum.
tanınıyor.
16:20
We can surelyelbette do better by learningöğrenme
Eminim ki biz, geleneksel toplumlardaki
16:23
from the liveshayatları of the elderlyyaşlı
ihtiyarların durumundan öğrenerek
16:25
in traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
daha iyisini yapabiliriz.
16:26
But what's truedoğru of the liveshayatları of the elderlyyaşlı
Ama geleneksel toplumlardaki ihtiyarlar
16:28
in traditionalgeleneksel societiestoplumlar
hakkında doğru olan şey
16:30
is truedoğru of manyçok other featuresÖzellikler
geleneksel toplumların diğer
16:32
of traditionalgeleneksel societiestoplumlar as well.
özelliklerinde de doğru.
16:34
Of coursekurs, I'm not advocatingsavunan that we all give up
Elbette "tarımı ve metal aletleri bırakalım ve
16:36
agriculturetarım and metalmetal toolsaraçlar
avcı toplayıcı hayat tarzına
16:39
and returndönüş to a hunter-gathererAvcı toplayıcı lifestyleyaşam tarzı.
dönelim"in avukatlığını yapmıyorum.
16:41
There are manyçok obviousaçık respectssaygılar
Günümüzdeki yaşamın küçük, geleneksel
16:44
in whichhangi our liveshayatları todaybugün are faruzak happierdaha mutlu
toplumlardakinden çok daha mutlu olduğunu
16:45
than those in smallküçük, traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
gösteren birçok açık husus var.
16:48
To mentionsöz etmek just a fewaz examplesörnekler,
Birkaçından bahsetmek gerekirse,
16:51
our liveshayatları are longeruzun, materiallymaddi much richerzengin,
bizim ömrümüz geleneksel toplumlardaki
16:53
and lessaz plaguedveba by violenceşiddet
insanlardan daha uzun, maddi
16:56
than are the liveshayatları of people in traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
açıdan daha zenginiz, ve şiddet
yaşamımızı daha az kirletiyor
16:58
But there are alsoAyrıca things to be admiredhayran
Ancak geleneksel toplumlardaki insanlarda
17:01
about people in traditionalgeleneksel societiestoplumlar,
hayran olunacak ve öğrenilecek de
17:04
and perhapsbelki to be learnedbilgili from them.
çok şey var.
17:06
TheirOnların liveshayatları are usuallygenellikle sociallysosyal much richerzengin
Hayatları genellikle bizimkilerden madden
17:08
than our liveshayatları,
daha fakir olmasına
17:11
althougholmasına rağmen materiallymaddi pooreryoksul.
rağmen toplumsal açıdan daha zengin.
17:12
TheirOnların childrençocuklar are more self-confidentKendine güvenen,
Çocukları bizim çocuklarımızdan çok daha
17:15
more independentbağımsız, and more sociallysosyal skilledyetenekli
özgüven sahibi, bağımsız, ve sosyal olarak
17:18
than are our childrençocuklar.
daha yetenekli.
17:20
They think more realisticallygerçekçi
about dangerstehlikeleri than we do.
Tehlikeler hakkında bizden
daha gerçekçi düşünüyorlar.
17:23
They almostneredeyse never dieölmek of diabetesdiyabet, heartkalp diseasehastalık,
Onlar şeker, kalp hastalığından, kalp krizinden ya da
17:26
strokeinme, and the other noncommunicablenoncommunicable diseaseshastalıklar
diğer bulaşıcı olmayan, neredeyse bugün buradaki
17:30
that will be the causesnedenleri of deathölüm of almostneredeyse
herkesin ölüm sebebi olacak hastalıklardan
17:33
all of us in this roomoda todaybugün.
dolayı neredeyse hiç ölmüyorlar.
17:36
FeaturesÖzellikleri of the modernmodern lifestyleyaşam tarzı
predisposeyatkınlık us to those diseaseshastalıklar,
Çağdaş hayat tarzının özelliği
bizi bu hastalıklara yatkınlaştırması,
17:39
and featuresÖzellikler of the traditionalgeleneksel lifestyleyaşam tarzı
geleneksel hayat tarzının özelliği ise
17:43
protectkorumak us againstkarşısında them.
bizi onlara karşı koruması.
17:45
Those are just some examplesörnekler of what we can learnöğrenmek
Bunlar geleneksel toplumlardan öğrenebileceklerimizin
17:47
from traditionalgeleneksel societiestoplumlar.
sadece birkaç örneği.
17:50
I hopeumut that you will find it as fascinatingbüyüleyici
Umarım geleneksel toplumlar hakkında
17:52
to readokumak about traditionalgeleneksel societiestoplumlar
okumayı, benim onların içinde yaşamayı
17:54
as I foundbulunan it to livecanlı in those societiestoplumlar.
bulduğum kadar büyüleyici bulursunuz.
17:56
Thank you.
Teşekkürler.
17:59
(ApplauseAlkış)
(Alkışlar)
18:01
Translated by Burak Karakuş
Reviewed by Emre Kocahan

▲Back to top

About the speaker:

Jared Diamond - Civilization scholar
Jared Diamond investigates why cultures prosper or decline -- and what we can learn by taking a broad look across many kinds of societies.

Why you should listen

In his books Guns, Germs and Steel and Collapse (and the popular PBS and National Geographic documentaries they inspired), big-picture scholar Jared Diamond explores civilizations and why they all seem to fall. Now in his latest book, The World Until Yesterday, Diamond examines small, traditional, tribal societies -- and suggests that modern civilization is only our latest solution to survival.
 
Diamond’s background in evolutionary biology, geography and physiology informs his integrated vision of human history. He posits that success -- and failure -- depends on how well societies adapt to their changing environment.

More profile about the speaker
Jared Diamond | Speaker | TED.com