English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2013

John McWhorter: Txtng is killing language. JK!!!

John McWhorter: Nt (nhắn tin) sẽ khai tử kỹ năng viết. JK!!!

Filmed:
2,527,500 views

Liệu rằng nhắn tin là báo hiệu một cái chết về kỹ năng viết chuẩn? John McWhorter tin rằng có nhiều thứ đáng nói về ngôn ngữ và văn hoá trong nhắn tin hơn bản thân nó, và tất cả đều là tin tốt lành.

- Linguist
Linguist John McWhorter thinks about language in relation to race, politics and our shared cultural history. Full bio

We always hearNghe that textingnhắn tin is a scourgeThiên tai.
Chúng ta thường nghe ngôn ngữ tin nhắn là một thảm họa.
00:12
The ideaý kiến is that textingnhắn tin spellsphép thuật the declinetừ chối and fallngã
Người ta cho rằng nhắn tin gây ra sự sụt giảm và suy yếu
00:15
of any kindloại of seriousnghiêm trọng literacytrình độ học vấn, or at leastít nhất writingviết abilitycó khả năng,
khả năng đọc viết, hoặc ít nhất là khả năng viết,
00:20
amongtrong số youngtrẻ people in the UnitedVương StatesTiểu bang
của thế hệ trẻ ở Mỹ
00:23
and now the wholetoàn thể worldthế giới todayhôm nay.
và hiện nay là trên khắp thế giới.
00:26
The factthực tế of the mattervấn đề is that it just isn't truethật,
Thực tế thì không hẳn vậy,
00:28
and it's easydễ dàng to think that it is truethật,
nhưng thoạt nhìn rất dễ dàng tin vào điều này
00:32
but in ordergọi món to see it in anotherkhác way,
do đó chúng ta cần nhìn nhận nó ở một khía cạnh khác
00:34
in ordergọi món to see that actuallythực ra textingnhắn tin is a miraculouskỳ diệu thing,
để thấy rằng nhắn tin thật sự là một điều kỳ diệu,
00:36
not just energeticnăng lượng, but a miraculouskỳ diệu thing,
vâng, không chỉ uy lực, nó còn là điều kỳ diệu,
00:40
a kindloại of emergentcấp cứu complexityphức tạp
một phức hợp mới nổi
00:43
that we're seeingthấy happeningxảy ra right now,
đang diễn ra trong thời đại này,
00:44
we have to pullkéo the cameraMáy ảnh back for a bitbit
chúng ta cần xem xét lại một chút
00:47
and look at what languagengôn ngữ really is,
và để ý xem ngôn ngữ này thực sự là cái gì,
00:49
in which casetrường hợp, one thing that we see
ở đây, có một điều chúng ta nên biết
00:52
is that textingnhắn tin is not writingviết at all.
ngôn ngữ tin nhắn không phải hoàn toàn là ngôn ngữ viết.
00:55
What do I mean by that?
Ý của tôi là gì?
00:59
BasicallyVề cơ bản, if we think about languagengôn ngữ,
Về cơ bản, nếu chúng ta nghĩ về ngôn ngữ,
01:01
languagengôn ngữ has existedtồn tại for perhapscó lẽ 150,000 yearsnăm,
thì có lẽ nó đã tồn tại được khoảng 150 nghìn năm,
01:04
at leastít nhất 80,000 yearsnăm,
hoặc ít nhất cũng phải cỡ 80 nghìn năm,
01:07
and what it arosenổi lên as is speechphát biểu. People talkednói chuyện.
và thứ xuất hiện đầu tiên là ngôn ngữ nói. Người ta đã nói
01:09
That's what we're probablycó lẽ geneticallycó tính di truyền specifiedquy định for.
rằng đó là thứ mà chúng ta được thừa hưởng nhờ vào di truyền.
01:14
That's how we use languagengôn ngữ mostphần lớn.
nó cũng là cái chúng ta sử dụng nhiều nhất.
01:17
WritingBằng văn bản is something that cameđã đến alongdọc theo much latermột lát sau,
Ngôn ngữ viết xuất hiện khá lâu sau đó,
01:19
and as we saw in the last talk,
và khi nhìn lại cuộc nói chuyện gần đây,
01:22
there's a little bitbit of controversytranh cãi as to exactlychính xác when that happenedđã xảy ra,
có một sự tranh cãi về thời điểm ngôn ngữ viết xuất hiện,
01:24
but accordingtheo to traditionaltruyên thông estimatesước tính,
theo những ước tính truyền thống,
01:27
if humanitynhân loại had existedtồn tại for 24 hoursgiờ,
nếu con người tồn tại trong vòng 24 giờ,
01:29
then writingviết only cameđã đến alongdọc theo at about 11:07 p.m.
thì viết bắt đầu diễn ra từ khoảng 11h07 tối.
01:33
That's how much of a latterlyUnderlying thing writingviết is.
Có bao nhiêu vấn đề gần đây được viết ra?
01:38
So first there's speechphát biểu, and then writingviết comesđến alongdọc theo
Ban đầu người ta phát ngôn, sau đó bài viết mới xuất hiện
01:42
as a kindloại of artificeartifice.
giống như một trò bịp.
01:45
Now don't get me wrongsai rồi, writingviết has certainchắc chắn advantageslợi thế.
Giờ đây đừng cho rằng tôi sai, viết có những thế mạnh nhất định.
01:47
When you writeviết, because it's a consciouscó ý thức processquá trình,
Khi viết, do nó là một quá trình nhận thức,
01:51
because you can look backwardsngược,
cũng bởi vì bạn có thể kiểm tra lại,
01:53
you can do things with languagengôn ngữ that are much lessít hơn likelycó khả năng
nên bạn sẽ làm được một số thứ đối với ngôn ngữ hơn là
01:56
if you're just talkingđang nói.
khi bạn chỉ nói mà thôi.
01:58
For examplethí dụ, imaginetưởng tượng a passageđoạn văn from EdwardEdward Gibbon'sGibbon của
Chẳng hạn, thử hình dung đoạn văn sau của Edward Gibbon
02:01
"The DeclineTừ chối and FallMùa thu of the RomanLa Mã EmpireĐế chế:"
"Sự thất bại và sụp đổ của đế chế La Mã:"
02:05
"The wholetoàn thể engagementhôn ước lastedkéo dài aboveở trên twelvemười hai hoursgiờ,
"Cuộc đàm phán kéo dài hơn 12 giờ,
02:09
tillcho đến the graduatetốt nghiệp retreatrút lui of the PersiansNgười Ba tư was changedđã thay đổi
cho đến khi quyết định rút lui dần dần của quân Ba Tư đã biến thành
02:12
into a disorderlygây mất trật tự flightchuyến bay, of which the shamefulđáng xấu hổ examplethí dụ
một cuộc tháo chạy đáng xấu hổ
02:14
was givenđược by the principalhiệu trưởng leaderslãnh đạo and the SurenasSurenas himselfbản thân anh ấy."
đã từng được các nhà lãnh đạo cấp cao và chính Surenas chỉ đạo
02:17
That's beautifulđẹp, but let's faceđối mặt it, nobodykhông ai talksnói chuyện that way.
Lời văn rất trau chuốt, nhưng hãy nghĩ xem, không ai nói như thế cả.
02:20
Or at leastít nhất, they shouldn'tkhông nên if they're interestedquan tâm
Hay ít ra, họ không nên dùng như vậy nếu chỉ muốn
02:24
in reproducingtái tạo. That --
bắt chước mà thôi. Điều này....
02:28
(LaughterTiếng cười)
(Tiếng cười)
02:31
is not the way any humanNhân loại beingđang speaksnói casuallytình cờ.
không phải là một lối nói thông thường của bất kỳ một ai đó.
02:33
CasualGiản dị speechphát biểu is something quitekhá differentkhác nhau.
Lối nói thông thường khá là khác biệt.
02:36
LinguistsNhà ngôn ngữ học have actuallythực ra shownđược hiển thị
Thật ra, các nhà ngôn ngữ học đã chỉ ra rằng
02:39
that when we're speakingnói casuallytình cờ in an unmonitoredunmonitored way,
khi chúng ta nói theo cách thông thường,
02:41
we tendcó xu hướng to speaknói in wordtừ packetsgói dữ liệu of maybe
chúng ta thường sử dụng
02:43
sevenbảy to 10 wordstừ ngữ.
khoảng 7 đến 10 từ.
02:46
You'llBạn sẽ noticeđể ý this if you ever have occasionnhân dịp to recordghi lại
Bạn sẽ biết điều này nếu đã từng có dịp ghi lại
02:48
yourselfbản thân bạn or a groupnhóm of people talkingđang nói.
những gì bạn hay một nhóm người khác nói.
02:51
That's what speechphát biểu is like.
Đó là phát biểu.
02:54
SpeechBài phát biểu is much looserlỏng hơn. It's much more telegraphicđiện báo.
Lúc nói thì sẽ thông thoáng hơn. Có nhiều thông điệp hơn.
02:55
It's much lessít hơn reflectivephản xạ -- very differentkhác nhau from writingviết.
Nhưng nó không có tác dụng phản ánh nhiều như viết.
02:59
So we naturallymột cách tự nhiên tendcó xu hướng to think, because we see languagengôn ngữ
Vì thế tự nhiên chúng ta có khuynh hướng nghĩ rằng vì thường xuyên nhìn thấy ngôn ngữ viết
03:03
writtenbằng văn bản so oftenthường xuyên, that that's what languagengôn ngữ is,
nên nó chính là ngôn ngữ,
03:06
but actuallythực ra what languagengôn ngữ is, is speechphát biểu. They are two things.
Nhưng thực tế ngôn ngữ là gì? Chúng bao gồm 2 thứ, có cả nói và viết.
03:08
Now of coursekhóa học, as historylịch sử has goneKhông còn by,
Nhưng bây giờ dĩ nhiên, khi thời gian qua đi,
03:12
it's been naturaltự nhiên for there to be a certainchắc chắn amountsố lượng of bleedchảy máu
tự nhiên đã hình thành một mối liên hệ xác định giữa
03:16
betweengiữa speechphát biểu and writingviết.
nói và viết.
03:18
So, for examplethí dụ, in a distantxa xôi erakỷ nguyên now,
Chẳng hạn, trong kỷ nguyên hiện nay,
03:21
it was commonchung when one gaveđưa ra a speechphát biểu
đã rất phổ biến khi một người phát biểu
03:26
to basicallyvề cơ bản talk like writingviết.
với cái cách giống với viết.
03:29
So I mean the kindloại of speechphát biểu that you see someonengười nào givingtặng
Ở đây ý của tôi là dạng phát biểu của người này
03:32
in an old moviebộ phim where they cleartrong sáng theirhọ throathọng, and they go,
trong một bộ phim cũ khi họ cố gắng cất giọng, và rảo bước,
03:34
"AhemAhem, ladiesquý cô and gentlemenquý ông," and then they speaknói
rồi nói "E hèm, thưa quý ông, quý bà,"
03:37
in a certainchắc chắn way which has nothing to do with casualgiản dị speechphát biểu.
theo một kiểu mẫu không giống với cách nói bình thường.
03:39
It's formalchính thức. It usessử dụng long sentencescâu like this GibbonGibbon one.
Đó là cách nói trang trọng. Nó sử dụng những câu văn dài giống như đoạn văn bên trên của Gibbon.
03:43
It's basicallyvề cơ bản talkingđang nói like you writeviết, and so, for examplethí dụ,
Về cơ bản cách nói này giống với khi bạn viết, và ví dụ như là,
03:46
we're thinkingSuy nghĩ so much these daysngày about LincolnLincoln
những ngày nay chúng ta đang nhớ về Lincoln
03:50
because of the moviebộ phim.
thông qua một bộ phim.
03:52
The GettysburgGettysburg AddressĐịa chỉ was not the mainchủ yếu mealbữa ăn of that eventbiến cố.
Diễn văn Gettysburg của Lincoln chỉ được xem là phần phụ của sự kiện lần đó.
03:55
For two hoursgiờ before that, EdwardEdward EverettEverett spokenói
Trong khi suốt 2 giờ trước đó, nhà hùng biện nổi tiếng thời ấy Edward Everett đã trình bày
03:58
on a topicđề tài that, franklythẳng thắn, cannotkhông thể engagethuê us todayhôm nay
một bài diễn thuyết, nhưng thật ra thì nó không để lại ấn tượng với chúng ta ngày nay
04:02
and barelyvừa đủ did then.
và cũng như trong quá khứ.
04:05
The pointđiểm of it was to listen to him
Lý do là nghe ông ấy nói giống
04:06
speakingnói like writingviết.
như viết vậy đó.
04:09
OrdinaryBình thường people stoodđứng and listenedlắng nghe to that for two hoursgiờ.
Ấy vậy mà những con người bình thường đã đứng im và lắng nghe bài diễn thuyết trong suốt 2 giờ đồng hồ.
04:10
It was perfectlyhoàn hảo naturaltự nhiên.
Đó là thói quen đã hình thành một cách tự nhiên.
04:13
That's what people did then, speakingnói like writingviết.
Nó là cái mà mọi người đã từng làm, nói giống như viết.
04:14
Well, if you can speaknói like writingviết,
À, vậy nếu bạn nói giống như viết,
04:17
then logicallyhợp lý it followstheo sau that you mightcó thể want to alsocũng thế
và sau đó hợp lý thôi, bạn sẽ làm ngược lại
04:19
sometimesđôi khi writeviết like you speaknói.
thỉnh thoảng viết giống như khi nói.
04:23
The problemvấn đề was just that in the materialvật chất,
Nguyên nhân do nguồn tài liệu,
04:26
mechanicalcơ khí sensegiác quan, that was harderkhó hơn back in the day
lối suy nghĩ máy móc,
04:28
for the simpleđơn giản reasonlý do that materialsnguyên vật liệu don't lendcho vay themselvesbản thân họ to it.
bởi một lý do đơn giản là nguồn tài liệu không phù hợp.
04:31
It's almosthầu hết impossibleKhông thể nào to do that with your handtay
Gần như là khó thực hiện việc đó bằng tay
04:34
exceptngoại trừ in shorthandviết tắt, and then communicationgiao tiếp is limitedgiới hạn.
ngoại trừ viết tốc ký, rồi sau đó quá trình tương tác bị giới hạn.
04:37
On a manualsổ tay typewritermáy đánh chữ it was very difficultkhó khăn,
Trên một máy đánh chữ rất khó để thực hiện điều này,
04:40
and even when we had electricđiện typewritersmáy đánh chữ,
ngay khi bạn có máy đánh chữ điện tử,
04:42
or then computermáy vi tính keyboardsBàn phím, the factthực tế is
và sau đó là máy vi tính, kết cục là
04:45
that even if you can typekiểu easilydễ dàng enoughđủ to keep up
nếu bạn có dễ dàng bắt kịp
04:47
with the pacetốc độ of speechphát biểu, more or lessít hơn, you have to have
tốc độ giọng nói hay không, dù ít dù nhiều, bạn phải có
04:49
somebodycó ai who can receivenhận được your messagethông điệp quicklyMau.
một ai đó có thể nhanh chóng nhận được thông điệp của bạn.
04:52
OnceMột lần you have things in your pocketbỏ túi that can receivenhận được that messagethông điệp,
Khi mà bạn có vài thứ luôn sẵn sàng ở trong túi để nhận được thông điệp đó,
04:54
then you have the conditionsđiều kiện that allowcho phép
thì đồng thời bạn phải có những điều kiện cho phép
04:58
that we can writeviết like we speaknói.
chúng ta viết các thông điệp đó ra như khi ta nói vậy.
05:00
And that's where textingnhắn tin comesđến in.
Ngôn ngữ tin nhắn đã xuất hiện trong những tình huống đó đấy.
05:04
And so, textingnhắn tin is very looselỏng lẻo in its structurekết cấu.
Và do đó, ngôn ngữ này có cấu trúc rất linh hoạt.
05:07
No one thinksnghĩ about capitalthủ đô lettersbức thư or punctuationdấu chấm câu when one textsvăn bản,
Không một ai nghĩ đến việc sử dụng từ viết hoa hay là dấu câu trong khi soạn tin nhắn,
05:11
but then again, do you think about those things when you talk?
cũng như là, có ai nghĩ về những thứ này khi nói không?
05:15
No, and so thereforevì thế why would you when you were textingnhắn tin?
Không hề, câu hỏi là tại sao bạn làm như thế như bạn nhắn tin?
05:17
What textingnhắn tin is, despitemặc dù the factthực tế that it involvesliên quan
Ngôn ngữ tin nhắn là gì? Ở đây, sự thật là nó có mối liên hệ
05:21
the bruteBrute mechanicscơ học of something that we call writingviết,
với hình thức cơ bản của ngôn ngữ viết,
05:24
is fingeredngón tay speechphát biểu. That's what textingnhắn tin is.
nhưng chính xác nó là lời nói được ghi chép lại.
05:27
Now we can writeviết the way we talk.
Giờ đây chúng ta có thể viết lại những gì được nói.
05:30
And it's a very interestinghấp dẫn thing, but neverthelessTuy nhiên
Thú vị đây, tuy nhiên
05:34
easydễ dàng to think that still it representsđại diện some sortsắp xếp of declinetừ chối.
giờ đây chúng ta vẫn còn có thể nghĩ là nó là sự sai lầm về mặt ngôn ngữ.
05:36
We see this generalchung bagginessbagginess of the structurekết cấu,
Khi nhìn vào sự lỏng lẽo của cấu trúc câu,
05:41
the lackthiếu sót of concernmối quan ngại with rulesquy tắc and the way that we're used to
và thiếu hụt các nguyên tắc viết chuẩn cũng như sự khác biệt giữa các cách viết
05:45
learninghọc tập on the blackboardBlackboard, and so we think
chúng ta thường xuyên được học ở nhà trường, và vì thế ta nghĩ
05:48
that something has goneKhông còn wrongsai rồi.
cách viết đó sai rồi.
05:50
It's a very naturaltự nhiên sensegiác quan.
Đó cũng là cảm giác bình thường thôi.
05:53
But the factthực tế of the mattervấn đề is that what is going on
Thế nhưng bản chất vấn đề nằm ở chỗ những điều đang diễn ra
05:56
is a kindloại of emergentcấp cứu complexityphức tạp.
là một loại phức hợp mới nổi.
06:00
That's what we're seeingthấy in this fingeredngón tay speechphát biểu.
Thực sự cái ta đang nhìn thấy đó là lời nói được ghi chép lại.
06:04
And in ordergọi món to understandhiểu không it, what we want to see
Và để hiểu được nó, điều mà ta cần xét đến
06:07
is the way, in this newMới kindloại of languagengôn ngữ,
trong ngôn ngữ mới này,
06:10
there is newMới structurekết cấu comingđang đến up.
là hình thức xuất hiện của cấu trúc câu.
06:15
And so, for examplethí dụ, there is in textingnhắn tin a conventionquy ước,
Xét ví dụ về một từ được quy ước,
06:18
which is LOLCười to.
là LOL.
06:24
Now LOLCười to, we generallynói chung là think of
Vâng LOL, hầu hết chúng ta đều biết
06:27
as meaningÝ nghĩa "laughingcười out loudto tiếng."
với cái nghĩa là "laughing out loud" (cười lăn lộn).
06:29
And of coursekhóa học, theoreticallytheo lý thuyết, it does,
Như vậy, theo lý thuyết, nó mang chính cái nghĩa đó đấy,
06:32
and if you look at olderlớn hơn textsvăn bản, then people used it
và nếu bạn lật lại những câu từ cũ, thì mọi người đã dùng nó
06:34
to actuallythực ra indicatebiểu thị laughingcười out loudto tiếng.
với chính ý nghĩa "laughing out loud" (cười lăn lộn).
06:37
But if you textbản văn now, or if you are someonengười nào who
Tuy nhiên bây giờ nếu bạn viết như vậy, hoặc nếu bạn là một người
06:39
is awareý thức of the substratebề mặt of textingnhắn tin the way it's becometrở nên,
biết những ký hiệu tin nhắn,
06:43
you'llbạn sẽ noticeđể ý that LOLCười to
bạn sẽ nhận ra là LOL
06:47
does not mean laughingcười out loudto tiếng anymorenữa không.
giờ đây không còn mang nghĩa "laughing out loud" nữa.
06:48
It's evolvedphát triển into something that is much subtlerngười tinh tế.
Nó đã trở thành một thứ khác biệt và không kém phần quan trọng.
06:51
This is an actualthực tế textbản văn that was donelàm xong
Đây là một đoạn tin nhắn đã được viết
06:54
by a non-male-Nam personngười of about 20 yearsnăm old
bởi những người bạn gái chừng 20 tuổi
06:58
not too long agotrước.
cách đây không lâu.
07:02
"I love the fontphông chữ you're usingsử dụng, btwBTW."
"nhân tiện, tôi thích cái phông chữ mà bạn dùng đó."
07:03
JulieJulie: "lolCười to thankscảm ơn gmailGmail is beingđang slowchậm right now"
Julie: "lol cảm ơn nhé, gmail hiện giờ chạy chậm quá"
07:06
Now if you think about it, that's not funnybuồn cười.
Giờ đây nếu bạn nghĩ về nó, thì chả có gì vui cả.
07:10
No one'scủa một người laughingcười. (LaughterTiếng cười)
Sẽ không có một ai có thể cười được.
07:12
And yetchưa, there it is, so you assumegiả định
Và rồi thì, bạn giả sử
07:15
there's been some kindloại of hiccupHiccup.
có một sự lầm lẫn gì ở đây.
07:16
Then SusanSusan saysnói "lolCười to, I know,"
Then Susan says "lol, I know," Tôi xin tiếp tục, Susan nói "lol, mình biết rồi"
07:18
again more guffawingguffawing than we're used to
và ta thấy hình như lại một lần nữa khả năng sử dụng từ kém hơn chúng ta
07:20
when you're talkingđang nói about these inconveniencesbất tiện.
khi muốn nói về những điều bất tiện tương tự.
07:22
So JulieJulie saysnói, "I just sentgởi you an emaile-mail."
Rồi Julie tiếp: " Mình mới vừa gửi email cho bạn đó"
07:25
SusanSusan: "lolCười to, I see it."
Susan lại tiếp: "lol, mình xem rồi"
07:28
Very funnybuồn cười people, if that's what LOLCười to meanscó nghĩa.
Đúng là rất tếu lâm, vậy LOL có nghĩa là gì đây?
07:30
This JulieJulie saysnói, "So what's up?"
Rồi Julie nói điều này "Mà bạn có chuyện gì thế?"
07:33
SusanSusan: "lolCười to, I have to writeviết a 10 pagetrang papergiấy."
Susan trả lời : "lol, mình phải viết đến 10 trang giấy."
07:35
She's not amusedamused. Let's think about it.
Với một tâm trạng không vui. Hãy nghĩ về điều này.
07:38
LOLCười to is beingđang used in a very particularcụ thể way.
LOL được dùng với cái cách rất thực tế.
07:40
It's a markerđánh dấu of empathyđồng cảm. It's a markerđánh dấu of accommodationNhà trọ.
Nó là dấu hiệu của sự cảm thông và sự thỏa thuận.
07:43
We linguistsnhà ngôn ngữ học call things like that pragmaticthực dụng particlescác hạt.
Các nhà ngôn ngữ học chúng ta gọi những cái này là lối nói thực dụng.
07:47
Any spokennói languagengôn ngữ that's used by realthực people has them.
Bất cứ ngôn ngữ nói nào được con người nói chung sử dụng đều có sự hiện diện của lối nói này.
07:50
If you happenxảy ra to speaknói JapaneseNhật bản, think about
Nếu bạn nói tiếng Nhật, nghĩ xem
07:54
that little wordtừ "nene" that you use at the endkết thúc of a lot of sentencescâu.
về từ "ne" ở cuối rất nhiều câu.
07:55
If you listen to the way blackđen youththiếu niên todayhôm nay speaknói,
Nếu bạn để ý lắng nghe giới trẻ da đen nói chuyện ngày nay,
07:59
think about the use of the wordtừ "yoYo."
hãy xem cách họ dùng từ "yo".
08:01
WholeToàn bộ dissertationsluận văn could be writtenbằng văn bản about it,
Toàn bộ các luận văn có thể được viết về nó,
08:03
and probablycó lẽ are beingđang writtenbằng văn bản about it.
và cũng có thể đang được viết về nó.
08:05
A pragmaticthực dụng particlehạt, that's what LOLCười to has graduallydần dần becometrở nên.
LOL đã hình thành nên từ lối nói thực dụng đó đấy.
08:07
It's a way of usingsử dụng the languagengôn ngữ betweengiữa actualthực tế people.
Đó là cách con người chúng ta sử dụng ngôn ngữ.
08:11
AnotherKhác examplethí dụ is "slashdấu gạch chéo."
Một ví dụ khác như từ "slash"
08:15
Now, we can use slashdấu gạch chéo in the way that we're used to,
Bây giờ, ta có thể sử dụng từ "slash" theo cái cách mà chúng ta đã dùng,
08:18
alongdọc theo the linesđường dây of, "We're going to have
trong những tình huống như là "Chúng ta sắp đi dự
08:21
a party-slash-networkingĐảng slash, mạng sessionphiên họp."
bữa tiệc - thật rõ là (slash)- một cuộc gặp gỡ để xây dựng mối quan hệ"
08:23
That's kindloại of like what we're at.
Đó là cách chúng ta vẫn hay dùng.
08:26
SlashDấu gạch chéo is used in a very differentkhác nhau way
"Slash" bây giờ được dùng với nhiều cách khác nhau
08:28
in textingnhắn tin amongtrong số youngtrẻ people todayhôm nay.
trong những cuộc tán gẫu của giới trẻ ngày nay.
08:32
It's used to changethay đổi the scenebối cảnh.
Nó được sử dụng khi thay đổi một nội dung câu chuyện.
08:35
So for examplethí dụ, this SallySally personngười saysnói,
Chẳng hạn, Sally nói rằng
08:37
"So I need to find people to chillthư giãn with"
"Mình cần tìm người đi chơi với mình"
08:40
and JakeJake saysnói, "HahaHaha" --
rồi Jake trả lời, "Haha"
08:41
you could writeviết a dissertationluận án about "HahaHaha" too, but we don't have time for that —
bạn cũng có thể viết một luận văn về từ "haha" , nhưng mà chúng ta không có nhiều thời gian cho điều đó.
08:43
"HahaHaha so you're going by yourselfbản thân bạn? Why?"
tôi xin được tiếp tục "Haha bạn dự định vậy à?"
08:46
SallySally: "For this summermùa hè programchương trình at NYUNYU."
Sally tiếp lời: "Cho sự kiện mùa hè ở trường NYU."
08:48
JakeJake: "HahaHaha. SlashDấu gạch chéo I'm watchingxem this videovideo with sunsmặt trời playersngười chơi
Jake: "Haha. Thôi bỏ qua đi (Slash) mình đang xem đoạn phim về những chiến binh mặt trời -
08:51
tryingcố gắng to shootbắn with one eyemắt."
đang cố bắn chỉ với 1 mắt."
08:54
The slashdấu gạch chéo is interestinghấp dẫn.
Có thể thấy, từ "slash" thật thú vị.
08:56
I don't really even know what JakeJake is talkingđang nói about after that,
Tôi thật sự không biết điều mà Jake tiếp tục nói sau đó,
08:57
but you noticeđể ý that he's changingthay đổi the topicđề tài.
nhưng bạn nhận ra là cậu ấy đã chuyển đề tài.
09:00
Now that seemsdường như kindloại of mundanethế tục,
Hiện giờ thì điều đó có vẻ không thú vị cho lắm,
09:05
but think about how in realthực life,
nhưng thử nghĩ tình huống này trong đời thường xem sao,
09:07
if we're havingđang có a conversationcuộc hội thoại and we want to changethay đổi the topicđề tài,
nếu ta đang nói chuyện và muốn chuyển đề tài,
09:08
there are wayscách of doing it gracefullymột cách duyên dáng.
có nhiều cách nói trang trọng.
09:11
You don't just zipzip right into it.
Bạn không chỉ đẩy câu chuyện đi nhanh hơn.
09:12
You'llBạn sẽ patvỗ vỗ your thighsbắp đùi and look wistfullywistfully off into the distancekhoảng cách,
Bạn có thể sẽ chạm vào đùi bạn và nhìn xa xăm vào khoảng không,
09:14
or you'llbạn sẽ say something like, "HmmHmm, makeslàm cho you think --"
hoặc bạn sẽ nói những thứ như là, "Hmm, nghĩ mà xem--"
09:18
when it really didn't, but what you're really --
nó thực sự đã không có, nhưng mà xem cậu kìa--
09:22
(LaughterTiếng cười) —
(Tiếng cười) —
09:25
what you're really tryingcố gắng to do is changethay đổi the topicđề tài.
đó là những cách bạn có thể làm để cố gắng thay đổi chủ đề.
09:27
You can't do that while you're textingnhắn tin,
Nhưng bạn có thể làm thế trong khi viết tin nhắn hay tán gẫu qua mạng không?
09:30
and so wayscách are developingphát triển of doing it withinbên trong this mediumTrung bình.
và do đó có nhiều cách đang hình thành để sử dụng trong các tình huống như thế.
09:31
All spokennói languagesngôn ngữ have what a linguistnhà ngôn ngữ học callscuộc gọi
Tất cả những ngôn ngữ viết đề mang một thứ mà nhà ngôn ngữ ngọc vẫn gọi là
09:35
a newMới informationthông tin markerđánh dấu -- or two, or threesố ba.
một thể thức truyền thông mới hoặc 2 hay 3.
09:37
TextingNhắn tin has developedđã phát triển one from this slashdấu gạch chéo.
Nhắn tin đã và đang phát triển một thể thức như vậy phát sinh nhờ từ "slash" đó.
09:41
So we have a wholetoàn thể batteryắc quy of newMới constructionscông trình
Vì thế chúng ta có nhiều ngôn ngữ mới
09:45
that are developingphát triển, and yetchưa it's easydễ dàng to think,
that are developing, and yet it's easy to think, những cái đang phát triển, và dễ nghĩ ra
09:48
well, something is still wrongsai rồi.
ồ, nhưng mà vẫn còn cái gì đó chưa đúng ở đây.
09:51
There's a lackthiếu sót of structurekết cấu of some sortsắp xếp.
Có sự thiếu sót về mặt ngữ pháp ở một vài chỗ.
09:53
It's not as sophisticatedtinh vi
Nó không rõ ràng như
09:57
as the languagengôn ngữ of The WallBức tường StreetStreet JournalTạp chí.
ngôn ngữ của Nhật Báo Wall Street.
09:59
Well, the factthực tế of the mattervấn đề is,
Như vậy, bản chất của vấn đề là gì?
10:01
look at this personngười in 1956,
xin hãy nhìn vào một tình huống vào năm 1956,
10:03
and this is when textingnhắn tin doesn't existhiện hữu,
đó là lúc tin nhắn chưa xuất hiện,
10:05
"I Love LucyLucy" is still on the airkhông khí.
Và sê-ri phim ngắn "I love Lucy" đang được chiếu.
10:08
"ManyNhiều do not know the alphabetbảng chữ cái or multiplicationphép nhân tablebàn,
"Nhiều người không biết bảng chữ cái hay bảng cửu chương,
10:09
cannotkhông thể writeviết grammaticallyngữ pháp -- "
" thì không thể viết đúng ngữ pháp--"
10:13
We'veChúng tôi đã heardnghe that sortsắp xếp of thing before,
Chúng ta có nghe những điều tương tự trước đó rồi,
10:14
not just in 1956. 1917, ConnecticutConnecticut schoolteachergiáo viên.
chứ không phải đến tận năm 1956. Đó là năm 1917, từ giáo viên trường Connecticut.
10:17
1917. This is the time when we all assumegiả định
Lúc này chúng ta giả định rằng
10:21
that everything somehowbằng cách nào đó in termsđiều kiện of writingviết was perfecthoàn hảo
mọi ngôn từ viết đã hoàn hảo
10:23
because the people on "DowntonDownton AbbeyAbbey" are articulate,
bởi con người ở "khu nhà Downton" đều biết cách diễn đạt khá rõ ràng
10:27
or something like that.
hoặc 1 thứ gì đó giống như thế.
10:29
So, "From everymỗi collegetrường đại học in the countryQuốc gia goesđi up the crykhóc,
Xin tiếp tục theo dõi, "Từ các trường đại học ở quốc gia đi lên từ trong nước mắt,
10:30
'Our freshmenFreshmen can't spellchính tả, can't punctuatepunctuate.'"
"Những sinh viên năm nhất của chúng ta không thể đánh vần và ngắt câu được"
10:33
And so on. You can go even furtherthêm nữa back than this.
Và nhiều thứ đi xa hơn điều này nữa.
10:36
It's the PresidentTổng thống of HarvardĐại học Harvard. It's 1871.
Vào năm 1871, chủ tịch của trường Harvard đã nói.
10:38
There's no electricityđiện. People have threesố ba namestên.
Lúc này chưa có điện. Mọi người được gọi bằng 03 cái tên.
10:41
"BadTồi spellingchính tả,
"Đánh vần thì tệ,
10:44
incorrectnesstỏ as well as ineleganceinelegance of expressionbiểu hiện in writingviết."
và sai nhiều đồng thời những bài viết thì tẻ nhạt."
10:46
And he's talkingđang nói about people who are otherwisenếu không thì
Và ông ấy cũng nói về những người khác
10:50
well preparedchuẩn bị for collegetrường đại học studieshọc.
đã chuẩn bị rất tốt cho việc học đại học.
10:52
You can go even furtherthêm nữa back.
Bạn có thể tham khảo thêm các tài liệu.
10:54
1841, some long-lostmất lâu superintendentGiám đốc of schoolstrường học is upsetbuồn bã
Năm 1841, vài nhà quản lý trường học đã lo lắng
10:56
because of what he has for a long time "notedlưu ý with regretRất tiếc
về điều mà anh ta đã ấp ủ trong một thời gian dài "thật tiếc vì
10:59
the almosthầu hết entiretoàn bộ neglectbỏ mặc of the originalnguyên" blahblah blahblah blahblah blahblah blahblah.
hầu như mọi người đã bỏ bê nguồn gốc của nghệ thuật" bla, bla, bla,...
11:03
Or you can go all the way back to 63 A.D. -- (LaughterTiếng cười) --
Hoặc bạn có thể quay trở lại năm 63 sau Công nguyên
11:06
and there's this poornghèo nàn man who doesn't like the way
và đây là một người đàn ông nghèo không thích cách
11:11
people are speakingnói LatinTiếng Latinh.
mọi người nói tiếng Latin.
11:14
As it happensxảy ra, he was writingviết about what had becometrở nên FrenchTiếng Pháp.
Khi điều này xảy ra, anh ta đang viết về thứ ngôn ngữ mà sau này là Tiếng Pháp.
11:15
And so, there are always — (LaughterTiếng cười) (ApplauseVỗ tay) —
Và bạn thấy đấy, nó luôn xảy ra như thế. (Khán giả cười) (Vỗ tay)
11:18
there are always people worryinglo lắng about these things
luôn luôn có người lo lắng về những điều này
11:25
and the planethành tinh somehowbằng cách nào đó seemsdường như to keep spinningquay.
và trái đất dường như vẫn quay.
11:27
And so, the way I'm thinkingSuy nghĩ of textingnhắn tin these daysngày is
Như vậy, cái cách tôi nghĩ về tin nhắn ngày nay qua
11:30
that what we're seeingthấy is a wholetoàn thể newMới way of writingviết
những điều mà chúng ta đã xem là một hình thức viết mới
11:35
that youngtrẻ people are developingphát triển,
mà thế hệ trẻ đang phát triển đấy.
11:38
which they're usingsử dụng alongsidecùng với theirhọ ordinarybình thường writingviết skillskỹ năng,
cái chúng ta đang dùng kết hợp với kỹ năng viết thông thường,
11:40
and that meanscó nghĩa that they're ablecó thể to do two things.
mang ý nghĩa chúng có thể được sử dụng đồng thời.
11:44
IncreasingNgày càng tăng evidencechứng cớ is that beingđang bilingualsong ngữ
Đã có thêm bằng chứng trong việc biết 2 thứ tiếng
11:47
is cognitivelynhận thức beneficialmang lại lợi ích.
sẽ có lợi ích tinh thần rất lớn.
11:50
That's alsocũng thế truethật of beingđang bidialectalbidialectal.
Điều này cũng đúng với việc sử dụng 2 phương ngữ.
11:52
That's certainlychắc chắn truethật of beingđang bidialectalbidialectal in termsđiều kiện of your writingviết.
Chắc chắn đúng đối với việc sử dụng 02 phương ngữ trong bài viết của bạn.
11:54
And so textingnhắn tin actuallythực ra is evidencechứng cớ of a balancingcân bằng acthành động
Và do đó nhắn tin thực sự là bằng chứng của hoạt động cân bằng
11:57
that youngtrẻ people are usingsử dụng todayhôm nay, not consciouslycó ý thức, of coursekhóa học,
chính là cái mà những người trẻ tuổi đang dùng hiện nay, dĩ nhiên, không chủ ý
12:02
but it's an expansionsự bành trướng of theirhọ linguisticngôn ngữ học repertoiretiết mục.
nhưng nó có tác dụng mở rộng vốn ngôn ngữ của họ.
12:05
It's very simpleđơn giản.
Thật đơn giản.
12:09
If somebodycó ai from 1973 lookednhìn at
Nếu một người nào đó từ năm 1973 nhìn vào
12:10
what was on a dormitoryký túc xá messagethông điệp boardbảng in 1993,
những thứ được viết trên bảng tin ký túc xá vào năm 1993,
12:14
the slangtiếng lóng would have changedđã thay đổi a little bitbit
thì có lẽ từ lóng đã thay đổi một chút
12:18
sincekể từ the erakỷ nguyên of "Love StoryCâu chuyện,"
kể từ kỷ nguyên của câu chuyện "Love Story,"
12:20
but they would understandhiểu không what was on that messagethông điệp boardbảng.
nhưng họ sẽ hiểu thông điệp của bảng tin.
12:22
Take that personngười from 1993 -- not that long agotrước,
Đưa người từ năm 1993 -- cách đây không lâu,
12:25
this is "BillHóa đơn and Ted'sTed's ExcellentTuyệt vời AdventureCuộc phiêu lưu" -- those people.
câu chuyện "Cuộc phiêu lưu kỳ thú của Bill và Ted"
12:28
Take those people and they readđọc
Để nhữn con người này đọc
12:31
a very typicalđiển hình textbản văn writtenbằng văn bản by a 20-year-old-tuổi todayhôm nay.
những đoạn tin nhắn đặc biệt được viết bởi những bạn trẻ đôi mươi ngày nay.
12:33
OftenThường xuyên they would have no ideaý kiến what halfmột nửa of it meantý nghĩa
Có lẽ họ chẳng hiểu được một nửa ý nghĩa của nó
12:36
because a wholetoàn thể newMới languagengôn ngữ has developedđã phát triển
bởi vì một ngôn ngữ hoàn toàn mới đã manh nha
12:39
amongtrong số our youngtrẻ people doing something as mundanethế tục
ở thế hệ thanh niên như điều bình thường
12:43
as what it looksnhìn like to us when they're battingbatting around
mà chúng ta vẫn hay bàn bạc
12:45
on theirhọ little devicesthiết bị.
qua những thiết bị nhỏ bé [điện thoại di động].
12:48
So in closingđóng cửa, if I could go into the futureTương lai,
Cuối cùng, nếu tôi có thể đi tới tương lai,
12:49
if I could go into 2033,
vào năm 2033,
12:53
the first thing I would askhỏi is whetherliệu DavidDavid SimonSimon
điều đầu tiên tôi sẽ hỏi là liệu nhà văn David Simon
12:57
had donelàm xong a sequelphần tiếp theo to "The WireDây điện." I would want to know.
có sản xuất phần tiếp theo của bộ "The Wire" hay không.
13:00
And — I really would askhỏi that —
Tiếp theo - tôi thực sự muốn biết --
13:04
and then I'd want to know actuallythực ra what was going on on "DowntonDownton AbbeyAbbey."
diễn biến tiếp theo của xê-ri truyền hình "Downton Abbey".
13:07
That'dMà nào be the secondthứ hai thing.
Đó là điều thứ 2.
13:10
And then the thirdthứ ba thing would be,
Cuối cùng yêu cầu thứ 3 sẽ là,
13:12
please showchỉ me a sheafsheaf of textsvăn bản
xin hãy cho tôi xem những đoạn tin nhắn
13:14
writtenbằng văn bản by 16-year-old-tuổi girlscô gái,
được các cô gái 16 tuổi viết ra,
13:18
because I would want to know where this languagengôn ngữ
bở vì tôi thực sự muốn biết thứ ngôn ngữ này sự thực
13:19
had developedđã phát triển sincekể từ our timeslần,
đã phát triển tới đâu rồi kể từ thời đại của chúng ta,
13:22
and ideallylý tưởng I would then sendgửi them back to you and me now
thật tuyệt vời nếu tôi có thể mang về để cho bạn xem
13:24
so we could examinekiểm tra this linguisticngôn ngữ học miraclephép màu
điều kỳ diệu của ngôn ngữ
13:28
happeningxảy ra right underDưới our nosesmũi.
đang diễn ra ngay đây thôi.
13:30
Thank you very much.
Cảm ơn quý vị rất nhiều
13:32
(ApplauseVỗ tay)
(Vỗ tay)
13:34
Thank you. (ApplauseVỗ tay)
Cảm ơn. (vỗ tay).
13:39
Translated by Nguyen Truong Nhu Tam
Reviewed by Hung Tu Dinh

▲Back to top

About the speaker:

John McWhorter - Linguist
Linguist John McWhorter thinks about language in relation to race, politics and our shared cultural history.

Why you should listen

John McWhorter is Associate Professor of English and Comparative Literature at Columbia University, teaching linguistics, Western Civilization and music history. He is a regular columnist on language matters and race issues for Time and CNN, writes for the Wall Street Journal "Taste" page, and writes a regular column on language for The Atlantic. His work also appears in the Washington Post, the Chronicle of Higher Education, Aeon magazine, The American Interest and other outlets. He was Contributing Editor at The New Republic from 2001 until 2014.

McWhorter earned his PhD in linguistics from Stanford University in 1993 and is the author of The Power of BabelDoing Our Own ThingOur Magnificent Bastard TongueThe Language Hoax and most recently Words on the Move and Talking Back, Talking Black. The Teaching Company has released four of his audiovisual lecture courses on linguistics. He guest hosted the Lexicon Valley podcast at Slate during the summer of 2016.

Beyond his work in linguistics, McWhorter is the author of Losing the Race and other books on race. He has appeared regularly on Bloggingheads.TV since 2006, and he produces and plays piano for a group cabaret show, New Faces, at the Cornelia Street Cafe in New York City.

More profile about the speaker
John McWhorter | Speaker | TED.com