English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2013

John McWhorter: Txtng is killing language. JK!!!

John McWhorter: Esy zabijają język. ;-P

Filmed:
2,399,861 views

Czy esemesowanie oznacza śmierć starej, dobrej sztuki pisania? John McWhorter ma dla nas dobrą wiadomość: esemesowanie kryje w sobie więcej – językowo i kulturowo – niż nam się wydaje na pierwszy rzut oka.

- Linguist
Linguist John McWhorter thinks about language in relation to race, politics and our shared cultural history. Full bio

We always hearsłyszeć that textingSMS-y is a scourgeplagi.
Podobno SMS-y to dopust boży.
00:12
The ideapomysł is that textingSMS-y spellszaklęcia the declineupadek and fallspadek
Wieszczą zmierzch i upadek piśmienności,
00:15
of any kinduprzejmy of seriouspoważny literacyalfabetyzacja, or at leastnajmniej writingpisanie abilityzdolność,
a w każdym razie umiejętności pisania
00:20
amongpośród youngmłody people in the UnitedStany Zjednoczone StatesPaństwa
u młodzieży w USA,
00:23
and now the wholecały worldświat todaydzisiaj.
a teraz również na całym świecie.
00:26
The factfakt of the mattermateria is that it just isn't trueprawdziwe,
Nie jest to jednak prawdą,
00:28
and it's easyłatwo to think that it is trueprawdziwe,
choć łatwo w to uwierzyć.
00:32
but in orderzamówienie to see it in anotherinne way,
Chcąc dostrzec,
00:34
in orderzamówienie to see that actuallytak właściwie textingSMS-y is a miraculouscudowny thing,
że SMS-y to niebywałe zjawisko,
00:36
not just energeticenergetyczny, but a miraculouscudowny thing,
nie tylko dynamiczne i cudowne,
00:40
a kinduprzejmy of emergentwschodzący complexityzłożoność
ale nowe i złożone,
00:43
that we're seeingwidzenie happeningwydarzenie right now,
rodzące się na naszych oczach,
00:44
we have to pullCiągnąć the cameraaparat fotograficzny back for a bitkawałek
trzeba cofnąć się w czasie i popatrzeć,
00:47
and look at what languagejęzyk really is,
czym tak naprawdę jest język.
00:49
in whichktóry casewalizka, one thing that we see
Zobaczymy wtedy,
00:52
is that textingSMS-y is not writingpisanie at all.
że SMS-y to nie pismo.
00:55
What do I mean by that?
Co mam na myśli?
00:59
BasicallyW zasadzie, if we think about languagejęzyk,
Język powstał prawdopodobnie
01:01
languagejęzyk has existedistniały for perhapsmoże 150,000 yearslat,
150 tys. lat temu,
01:04
at leastnajmniej 80,000 yearslat,
minimum 80 tys., jako mowa.
01:07
and what it arosepowstały as is speechprzemówienie. People talkedrozmawialiśmy.
Ludzie posługiwali się mową.
01:09
That's what we're probablyprawdopodobnie geneticallygenetycznie specifiedokreślony for.
Pewnie jesteśmy tak
uwarunkowani genetycznie.
01:14
That's how we use languagejęzyk mostwiększość.
Zwykle używamy języka mówionego.
01:17
WritingPiśmie is something that cameoprawa ołowiana witrażu alongwzdłuż much laterpóźniej,
Pismo przyszło dużo później,
01:19
and as we saw in the last talk,
i jak wiemy z poprzedniego wykładu,
01:22
there's a little bitkawałek of controversyspór as to exactlydokładnie when that happenedstało się,
dokładna data powstania pisma
jest sporna,
01:24
but accordingwedług to traditionaltradycyjny estimatesszacunki,
ale według ostrożnych obliczeń,
01:27
if humanityludzkość had existedistniały for 24 hoursgodziny,
gdyby ludzkość istniała 24 godziny,
01:29
then writingpisanie only cameoprawa ołowiana witrażu alongwzdłuż at about 11:07 p.m.
dopiero o godzinie 23:07
pojawiłoby się pismo.
01:33
That's how much of a latterlypóźniej thing writingpisanie is.
Pismo pojawiło się tak niedawno.
01:38
So first there's speechprzemówienie, and then writingpisanie comespochodzi alongwzdłuż
Zatem najpierw mowa, potem pismo,
01:42
as a kinduprzejmy of artificesztuczności.
jako rodzaj pomysłowej zabawki.
01:45
Now don't get me wrongźle, writingpisanie has certainpewny advantagesZalety.
Nie zrozumcie mnie źle,
pismo ma wiele zalet.
01:47
When you writepisać, because it's a consciousprzytomny processproces,
Ponieważ to świadomy proces,
01:51
because you can look backwardsWstecz,
pisząc można spojrzeć wstecz,
01:53
you can do things with languagejęzyk that are much lessmniej likelyprawdopodobne
można robić rzeczy,
01:56
if you're just talkingmówić.
które rzadko spotkamy w rozmowie.
01:58
For exampleprzykład, imaginewyobrażać sobie a passageprzejście from EdwardEdward Gibbon'sGibona 's
Wyobraźcie sobie
fragment książki Edwarda Gibbona
02:01
"The DeclineSpadek and FallUpadek of the RomanRoman EmpireImperium:"
"Zmierzch i upadek Cesarstwa Rzymskiego":
02:05
"The wholecały engagementzaręczynowy lastedtrwała abovepowyżej twelvedwanaście hoursgodziny,
"Cała bitwa trwała ponad dwanaście godzin,
02:09
tilldo the graduateukończyć retreatrekolekcje of the PersiansPersowie was changedzmienione
aż odwrót Persów zmienił się
w bezładną ucieczkę,
02:12
into a disorderlyniekontrolowanej flightlot, of whichktóry the shamefulwstyd exampleprzykład
do czego wstydliwy przykład
dali główni dowódcy,
02:14
was givendany by the principalgłówny leadersprzywódcy and the SurenasSurenas himselfsamego siebie."
w tym sam Surenas".
02:17
That's beautifulpiękny, but let's facetwarz it, nobodynikt talksrozmowy that way.
Piękne, ale przecież nikt tak nie mówi.
02:20
Or at leastnajmniej, they shouldn'tnie powinien if they're interestedzainteresowany
Przynajmniej nie powinien,
02:24
in reproducingodtwarzania. That --
jeśli interesuje go rozmnażanie.
02:28
(LaughterŚmiech)
(Śmiech)
02:31
is not the way any humanczłowiek beingistota speaksmówi casuallyod niechcenia.
Normalny człowiek tak nie mówi.
02:33
CasualNa co dzień speechprzemówienie is something quitecałkiem differentróżne.
Język codzienny jest całkiem inny.
02:36
LinguistsJęzykoznawcy have actuallytak właściwie shownpokazane
Językoznawcy twierdzą,
02:39
that when we're speakingmówienie casuallyod niechcenia in an unmonitoredniekontrolowanym way,
że mówiąc w sposób niekontrolowany,
02:41
we tendzmierzać to speakmówić in wordsłowo packetspakiety of maybe
wypowiadamy zwykle zbitki słów,
02:43
sevensiedem to 10 wordssłowa.
od 7 do 10.
02:46
You'llBędziesz noticeogłoszenie this if you ever have occasionokazji to recordrekord
Można to sprawdzić nagrywając siebie
02:48
yourselfsiebie or a groupGrupa of people talkingmówić.
albo rozmowę grupy ludzi.
02:51
That's what speechprzemówienie is like.
Tak właśnie wygląda mowa.
02:54
SpeechMowy is much looserluźniej. It's much more telegraphictelegraficzny.
Mowa jest swobodniejsza, skrótowa,
02:55
It's much lessmniej reflectiveodblaskowy -- very differentróżne from writingpisanie.
mniej refleksyjna,
całkiem inna niż pismo.
02:59
So we naturallynaturalnie tendzmierzać to think, because we see languagejęzyk
Ponieważ najczęściej widzimy pismo,
wydaje nam się,
03:03
writtenpisemny so oftenczęsto, that that's what languagejęzyk is,
że to właśnie jest język,
03:06
but actuallytak właściwie what languagejęzyk is, is speechprzemówienie. They are two things.
ale tak naprawdę język to mowa.
Dwie różne rzeczy.
03:08
Now of coursekurs, as historyhistoria has goneodszedł by,
W miarę upływu czasu to normalne,
03:12
it's been naturalnaturalny for there to be a certainpewny amountilość of bleedkrwawienia
że nieraz pojawi się rozłam
03:16
betweenpomiędzy speechprzemówienie and writingpisanie.
pomiędzy mową a pismem.
03:18
So, for exampleprzykład, in a distantodległy eraera now,
Na przykład dawniej
03:21
it was commonpospolity when one gavedał a speechprzemówienie
ludzie wygłaszali mowy tak, jak pisali.
03:26
to basicallygruntownie talk like writingpisanie.
ludzie wygłaszali mowy tak, jak pisali.
03:29
So I mean the kinduprzejmy of speechprzemówienie that you see someonektoś givingdający
Chodzi o rodzaj mowy,
03:32
in an oldstary moviefilm where they clearjasny theirich throatgardło, and they go,
jak na starym filmie,
ktoś odchrząkał i zaczynał:
03:34
"AhemHM, ladiesdamski and gentlemenpanowie," and then they speakmówić
"Ehm, panie i panowie",
a potem mówił
03:37
in a certainpewny way whichktóry has nothing to do with casualcodzienny speechprzemówienie.
w sposób nie przypominający
zwykłej mowy.
03:39
It's formalformalny. It usesużywa long sentenceszdań like this GibbonGibona one.
Długie oficjalne zdania,
jak z Gibbona.
03:43
It's basicallygruntownie talkingmówić like you writepisać, and so, for exampleprzykład,
Mowa taka sama jak język pisany.
03:46
we're thinkingmyślący so much these daysdni about LincolnLincoln
Obecnie dużo się mówi o Lincolnie
03:50
because of the moviefilm.
ze względu na film.
03:52
The GettysburgPod Gettysburgiem AddressAdres was not the mainGłówny mealposiłek of that eventzdarzenie.
W dniu orędzia gettysburskiego
były też inne atrakcje.
03:55
For two hoursgodziny before that, EdwardEdward EverettEverett spokeprzemówił
Dwie godziny wcześniej
Edward Everett mówił na temat,
03:58
on a topictemat that, franklyszczerze, cannotnie może engageangażować us todaydzisiaj
który dziś nikogo nie obchodzi,
04:02
and barelyledwo did then.
a i wtedy nie był zbyt popularny.
04:05
The pointpunkt of it was to listen to him
Jednak trzeba było go wysłuchać,
04:06
speakingmówienie like writingpisanie.
gdy przemawiał tak, jak pisał.
04:09
OrdinaryZwykłe people stoodstał and listenedsłuchałem to that for two hoursgodziny.
Ludzie stali
i przez dwie godziny słuchali.
04:10
It was perfectlydoskonale naturalnaturalny.
Wtedy było to całkowicie naturalne.
04:13
That's what people did then, speakingmówienie like writingpisanie.
Ludzie mówili tak, jak pisali.
04:14
Well, if you can speakmówić like writingpisanie,
Jeśli da się mówić tak jak pisać,
04:17
then logicallylogicznie it followsnastępuje that you mightmoc want to alsorównież
logiczne, że w końcu ktoś zechce
04:19
sometimesczasami writepisać like you speakmówić.
pisać tak, jak mówi.
04:23
The problemproblem was just that in the materialmateriał,
Kiedyś problem stanowił materiał,
04:26
mechanicalmechaniczny sensesens, that was hardertrudniejsze back in the day
w sensie mechanicznym,
04:28
for the simpleprosty reasonpowód that materialsmateriały don't lendpożyczać themselvessami to it.
bo trudno było go zdobyć.
04:31
It's almostprawie impossibleniemożliwy to do that with your handdłoń
Ręcznie to niemal niewykonalne,
04:34
exceptz wyjątkiem in shorthandskrót, and then communicationkomunikacja is limitedograniczony.
z wyjątkiem stenografii,
ale wtedy komunikacja jest ograniczona.
04:37
On a manualpodręcznik typewritermaszyna do pisania it was very difficulttrudny,
Zwykła maszyna do pisania nie pomogła,
04:40
and even when we had electricelektryczny typewritersMaszyny do pisania,
ani nawet elektryczna,
04:42
or then computerkomputer keyboardsinstrumenty klawiszowe, the factfakt is
czy klawiatura komputerowa.
04:45
that even if you can typerodzaj easilyz łatwością enoughdość to keep up
Nawet nadążając za tempem mowy,
04:47
with the pacetempo of speechprzemówienie, more or lessmniej, you have to have
potrzebujemy kogoś,
04:49
somebodyktoś who can receiveotrzymać your messagewiadomość quicklyszybko.
kto szybko odbierze wiadomość.
04:52
OnceRaz you have things in your pocketkieszeń that can receiveotrzymać that messagewiadomość,
Mając w kieszeni odbiornik wiadomości,
04:54
then you have the conditionswarunki that allowdopuszczać
mamy warunki umożliwiające
04:58
that we can writepisać like we speakmówić.
pisanie na wzór mowy.
05:00
And that's where textingSMS-y comespochodzi in.
To właśnie SMS-y.
05:04
And so, textingSMS-y is very looseluźny in its structureStruktura.
SMS-y mają bardzo luźną strukturę.
05:07
No one thinksmyśli about capitalkapitał letterslisty or punctuationznaki interpunkcyjne when one textsteksty,
Nikt nie myśli o wielkich literach
czy interpunkcji,
05:11
but then again, do you think about those things when you talk?
ale czy myślimy o tym, kiedy mówimy?
05:15
No, and so thereforew związku z tym why would you when you were textingSMS-y?
Więc czemu przy pisaniu SMS-ów?
05:17
What textingSMS-y is, despitepomimo the factfakt that it involvesobejmuje
Choć SMS-owanie wiąże się
05:21
the brutebydlę mechanicsmechanika of something that we call writingpisanie,
z bezrozumną mechaniką pisma,
05:24
is fingeredzłodziejski speechprzemówienie. That's what textingSMS-y is.
jest mową za pomocą palców.
05:27
Now we can writepisać the way we talk.
Teraz możemy pisać tak, jak mówimy.
05:30
And it's a very interestingciekawy thing, but neverthelessNiemniej jednak
Bardzo ciekawe,
niemniej można pomyśleć,
05:34
easyłatwo to think that still it representsreprezentuje some sortsortować of declineupadek.
że wciąż oznacza to
jakieś obniżenie standardów.
05:36
We see this generalgenerał bagginessbagginess of the structureStruktura,
Widzimy ogólne luzactwo tej formy,
05:41
the lackbrak of concerndotyczyć with ruleszasady and the way that we're used to
brak troski o reguły i zasady,
05:45
learninguczenie się on the blackboardTablica, and so we think
do jakich przyzwyczaiła nas
szkolna tablica,
05:48
that something has goneodszedł wrongźle.
więc uważamy, że coś jest nie tak.
05:50
It's a very naturalnaturalny sensesens.
To naturalne odczucie.
05:53
But the factfakt of the mattermateria is that what is going on
W gruncie rzeczy mamy do czynienia
05:56
is a kinduprzejmy of emergentwschodzący complexityzłożoność.
z nowym rodzajem złożonego zjawiska,
06:00
That's what we're seeingwidzenie in this fingeredzłodziejski speechprzemówienie.
mowy za pomocą palców.
06:04
And in orderzamówienie to understandzrozumieć it, what we want to see
Żeby zrozumieć to zjawisko musimy dostrzec,
06:07
is the way, in this newNowy kinduprzejmy of languagejęzyk,
że w tym jakby nowym języku
06:10
there is newNowy structureStruktura comingprzyjście up.
powstaje nowa forma.
06:15
And so, for exampleprzykład, there is in textingSMS-y a conventionKonwencja,
Na przykład w SMS-ach
06:18
whichktóry is LOLLOL.
jednym z podstawowych skrótów jest LOL.
06:24
Now LOLLOL, we generallyogólnie think of
Ogólnie przyjmujemy,
06:27
as meaningznaczenie "laughingśmiać się out loudgłośny."
że LOL znaczy "śmiać się w głos".
06:29
And of coursekurs, theoreticallyteoretycznie, it does,
Oczywiście, teoretycznie tak jest,
06:32
and if you look at olderstarsze textsteksty, then people used it
i jeśli popatrzeć na dawne SMS-y,
06:34
to actuallytak właściwie indicatewskazać laughingśmiać się out loudgłośny.
LOL faktycznie oznaczało głośny śmiech.
06:37
But if you texttekst now, or if you are someonektoś who
Ale dziś pisząc SMS-y
06:39
is awareświadomy of the substratesubstrat of textingSMS-y the way it's becomestają się,
czy tylko rozważając ich podtekst,
06:43
you'llTy będziesz noticeogłoszenie that LOLLOL
zauważycie, że LOL
06:47
does not mean laughingśmiać się out loudgłośny anymorejuż.
nie oznacza już głośnego śmiechu.
06:48
It's evolvedewoluował into something that is much subtlersubtelniejszy.
Ewoluowało w coś bardziej subtelnego.
06:51
This is an actualrzeczywisty texttekst that was doneGotowe
Oto prawdziwy SMS
06:54
by a non-male-mężczyzna personosoba of about 20 yearslat oldstary
napisany przez 20-latkę
06:58
not too long agotemu.
całkiem niedawno:
07:02
"I love the fontczcionki you're usingza pomocą, btwBTW."
"wgl to fajna czcionka".
07:03
JulieJulie: "lollol thanksdzięki gmailGmail is beingistota slowpowolny right now"
Julie: "lol dzięki gmail strasznie muli".
07:06
Now if you think about it, that's not funnyzabawny.
Jeśli się zastanowić, to nie jest zabawne.
07:10
No one'sswoje laughingśmiać się. (LaughterŚmiech)
Nikt się nie śmieje.(Śmiech)
07:12
And yetjeszcze, there it is, so you assumezałożyć
Jednak LOL tam jest, więc zakładamy,
07:15
there's been some kinduprzejmy of hiccupczkawka.
że pojawiła się jakaś komplikacja.
07:16
Then SusanSusan saysmówi "lollol, I know,"
Na co Susan mówi: "lol, wiem",
07:18
again more guffawingguffawing than we're used to
znów więcej rechotu, niż oczekujemy,
07:20
when you're talkingmówić about these inconveniencesniedogodności.
kiedy mowa o kłopotach.
07:22
So JulieJulie saysmówi, "I just sentwysłane you an emaile-mail."
Julie mówi dalej: "wysłałam ci maila".
07:25
SusanSusan: "lollol, I see it."
Susan: "lol, widzę".
07:28
Very funnyzabawny people, if that's what LOLLOL meansznaczy.
Prawdziwe śmieszki,
gdyby LOL miało dawne znaczenie.
07:30
This JulieJulie saysmówi, "So what's up?"
Julie mówi: "Co słychać?'"
07:33
SusanSusan: "lollol, I have to writepisać a 10 pagestrona paperpapier."
Susan: "lol, muszę napisać esej na 10 stron".
07:35
She's not amusedrozbawiony. Let's think about it.
Nie jest jej do śmiechu. Zastanówmy się.
07:38
LOLLOL is beingistota used in a very particularszczególny way.
LOL ma tu szczególne znaczenie.
07:40
It's a markerznacznik of empathyempatia. It's a markerznacznik of accommodationZakwaterowanie.
To syntaktyczny wskaźnik empatii,
porozumienia.
07:43
We linguistsjęzykoznawcy call things like that pragmaticpragmatyczne particlescząsteczki.
Lingwiści nazywają to
segmentami znaczeniowymi.
07:47
Any spokenMówiony languagejęzyk that's used by realreal people has them.
Istnieją w mowie każdego języka.
07:50
If you happenzdarzyć to speakmówić JapaneseJapoński, think about
Jeśli znacie japoński,
07:54
that little wordsłowo "nene" that you use at the endkoniec of a lot of sentenceszdań.
to jak słówko "ne",
które często kończy zdania.
07:55
If you listen to the way blackczarny youthmłodość todaydzisiaj speakmówić,
Słuchając mowy czarnej młodzieży,
07:59
think about the use of the wordsłowo "yoYo."
zauważcie jak używają słowa "yo".
08:01
WholeCały dissertationsprace dyplomowe could be writtenpisemny about it,
Można by napisać rozprawę na ten temat,
08:03
and probablyprawdopodobnie are beingistota writtenpisemny about it.
a może ktoś już ją pisze.
08:05
A pragmaticpragmatyczne particlecząstka, that's what LOLLOL has graduallystopniowo becomestają się.
LOL stopniowo zostało
segmentem znaczeniowym.
08:07
It's a way of usingza pomocą the languagejęzyk betweenpomiędzy actualrzeczywisty people.
Ludzie tak właśnie używają języka.
08:11
AnotherInnym exampleprzykład is "slashslash."
Innym przykładem jest ukośnik.
08:15
Now, we can use slashslash in the way that we're used to,
Można używać ukośnika tak jak dotąd,
08:18
alongwzdłuż the lineskwestia of, "We're going to have
na przykład: "Organizujemy
08:21
a party-slash-networkingStrona slash sieci sessionsesja."
imprezę - ukośnik- sesję networkingową".
08:23
That's kinduprzejmy of like what we're at.
Tak jest teraz.
08:26
SlashSlash is used in a very differentróżne way
Zupełnie inaczej wygląda slash
08:28
in textingSMS-y amongpośród youngmłody people todaydzisiaj.
w SMS-ach młodzieży.
08:32
It's used to changezmiana the scenescena.
Używa się go do zmiany tematu.
08:35
So for exampleprzykład, this SallySally personosoba saysmówi,
Na przykład nasza Sally mówi:
08:37
"So I need to find people to chillChill with"
"Muszę znaleźć sobie towarzystwo",
08:40
and JakeJake saysmówi, "HahaHaha" --
a Jake mówi: "Haha".
08:41
you could writepisać a dissertationrozprawa about "HahaHaha" too, but we don't have time for that —
"Haha" to temat na osobną rozprawę.
08:43
"HahaHaha so you're going by yourselfsiebie? Why?"
"Haha to idziesz sama? Czemu?".
08:46
SallySally: "For this summerlato programprogram at NYUNYU."
Sally: "Kurs letni na NYU".
08:48
JakeJake: "HahaHaha. SlashSlash I'm watchingoglądanie this videowideo with sunssłońca playersgracze
Jake: "Haha. Slash oglądam mecz "Suns",
08:51
tryingpróbować to shootstrzelać with one eyeoko."
wrzucają kosze na ślepo".
08:54
The slashslash is interestingciekawy.
Slash jest ciekawy.
08:56
I don't really even know what JakeJake is talkingmówić about after that,
Nawet nie wiem, o czym Jake mówi potem,
08:57
but you noticeogłoszenie that he's changingwymiana pieniędzy the topictemat.
ale widzicie, że zmienia temat.
09:00
Now that seemswydaje się kinduprzejmy of mundanedoczesny,
Może to trochę nudne,
09:05
but think about how in realreal life,
ale przypomnijcie sobie, że faktycznie,
09:07
if we're havingmający a conversationrozmowa and we want to changezmiana the topictemat,
jeśli chcemy zmienić temat rozmowy
09:08
there are wayssposoby of doing it gracefullywdziękiem.
są sposoby, żeby zrobić to taktownie.
09:11
You don't just zipzamek błyskawiczny right into it.
Nie skaczemy od razu w temat.
09:12
You'llBędziesz patpoklepać your thighsUD and look wistfullytęsknie off into the distancedystans,
Klepniecie się w udo, spojrzycie w dal,
09:14
or you'llTy będziesz say something like, "HmmHmm, makesczyni you think --"
albo powiecie: "Hm, interesujące",
09:18
when it really didn't, but what you're really --
chociaż wcale tak nie myślicie...
09:22
(LaughterŚmiech) —
(Śmiech)
09:25
what you're really tryingpróbować to do is changezmiana the topictemat.
Próbujecie zmienić temat.
09:27
You can't do that while you're textingSMS-y,
Nie da się tego zrobić pisząc SMS-a,
09:30
and so wayssposoby are developingrozwijanie of doing it withinw ciągu this mediumśredni.
więc w obrębie medium
powstają nowe sposoby.
09:31
All spokenMówiony languagesJęzyki have what a linguistjęzykoznawca callspołączenia
Język mówiony ma coś,
co lingwiści nazywają
09:35
a newNowy informationInformacja markerznacznik -- or two, or threetrzy.
wskaźnikiem syntaktycznym nowej informacji.
09:37
TextingSMS-y has developedrozwinięty one from this slashslash.
SMS-y utworzyły taki wskaźnik ze slasha.
09:41
So we have a wholecały batterybateria of newNowy constructionskonstrukcje
Mamy zatem mnóstwo nowych form,
09:45
that are developingrozwijanie, and yetjeszcze it's easyłatwo to think,
form rozwijających się,
09:48
well, something is still wrongźle.
a jednak ciągle coś nie gra.
09:51
There's a lackbrak of structureStruktura of some sortsortować.
Brakuje jakiejś stałej struktury,
09:53
It's not as sophisticatedwyrafinowany
SMS-y nie są tak finezyjne,
09:57
as the languagejęzyk of The WallŚciana StreetUlica JournalDziennik.
jak język Wall Street Journal.
09:59
Well, the factfakt of the mattermateria is,
Przyjrzyjmy się tej kwestii,
10:01
look at this personosoba in 1956,
spójrzcie na słowa z roku 1956,
10:03
and this is when textingSMS-y doesn't exististnieć,
kiedy jeszcze nie było SMS-ów,
10:05
"I Love LucyLucy" is still on the airpowietrze.
a w telewizji leciał serial "I Love Lucy".
10:08
"ManyWiele do not know the alphabetalfabet or multiplicationmnożenie tablestół,
"Dużo osób nie zna alfabetu
ani tabliczki mnożenia,
10:09
cannotnie może writepisać grammaticallygramatycznie -- "
nie potrafi poprawnie pisać".
10:13
We'veMamy heardsłyszał that sortsortować of thing before,
Już to słyszeliśmy, nie tylko w roku 1956.
10:14
not just in 1956. 1917, ConnecticutConnecticut schoolteachernauczyciel.
Rok 1917, nauczyciel w Connecticut.
10:17
1917. This is the time when we all assumezałożyć
1917. Zakładamy, że w tamtych czasach,
10:21
that everything somehowjakoś in termswarunki of writingpisanie was perfectidealny
ze sztuką pisania nie było problemu,
10:23
because the people on "DowntonDownton AbbeyOpactwo" are articulateartykułować,
bo postacie z "Downtown Abbey"
ładnie się wysławiają,
10:27
or something like that.
albo coś w tym rodzaju.
10:29
So, "From everykażdy collegeSzkoła Wyższa in the countrykraj goesidzie up the crypłakać,
"Z każdej uczelni w kraju słychać,
10:30
'Our freshmenstudentów i roku can't spellzaklęcie, can't punctuateprzerywają.'"
że studenci pierwszego roku
nie znają ortografii ani interpunkcji".
10:33
And so on. You can go even furtherdalej back than this.
Można cofnąć się jeszcze dalej.
10:36
It's the PresidentPrezydent of HarvardHarvard. It's 1871.
Oto rektor Harvardu w roku 1871.
10:38
There's no electricityElektryczność. People have threetrzy namesnazwy.
Nie ma prądu.
Ludzie mają po trzy imiona.
10:41
"BadZły spellingpisowni,
"Zła ortografia i gramatyka,
10:44
incorrectnessnieścisłość as well as ineleganceodwrotnie of expressionwyrażenie in writingpisanie."
jak również nieumiejętność
wyrażenia myśli w piśmie".
10:46
And he's talkingmówić about people who are otherwisew przeciwnym razie
On mówi o ludziach,
którzy pod innymi względami
10:50
well preparedprzygotowany for collegeSzkoła Wyższa studiesstudia.
są świetnie przygotowani
do podjęcia studiów.
10:52
You can go even furtherdalej back.
Można pójść jeszcze dalej wstecz.
10:54
1841, some long-lostdawno zaginiony superintendentkuratora of schoolsszkoły is upsetzdenerwowany
W 1841 pewien kurator niepokoi się,
10:56
because of what he has for a long time "notedzauważyć with regretżal
bo od dłuższego czasu
"z żalem zauważa
10:59
the almostprawie entireCały neglectzaniedbanie of the originaloryginalny" blahbla blahbla blahbla blahbla blahbla.
niemal zupełne lekceważenie
sztuki pisania wypracowań".
11:03
Or you can go all the way back to 63 A.D. -- (LaughterŚmiech) --
Albo cofnijmy się do roku 63 n.e. (Śmiech)
11:06
and there's this poorubogi man who doesn't like the way
Temu biedakowi nie podoba się,
11:11
people are speakingmówienie LatinŁaciński.
jak ludzie mówią po łacinie.
11:14
As it happensdzieje się, he was writingpisanie about what had becomestają się FrenchFrancuski.
Pisał o odmianie łaciny,
która przerodziła się w język francuski.
11:15
And so, there are always — (LaughterŚmiech) (ApplauseAplauz) —
Tak więc...(Śmiech) (Brawa)
11:18
there are always people worryingfrasobliwy about these things
Zawsze kogoś to martwi,
11:25
and the planetplaneta somehowjakoś seemswydaje się to keep spinningspinning.
a planeta wciąż się kręci.
11:27
And so, the way I'm thinkingmyślący of textingSMS-y these daysdni is
Jeśli chodzi o SMS-y,
11:30
that what we're seeingwidzenie is a wholecały newNowy way of writingpisanie
widzimy całkiem nowy sposób pisania,
11:35
that youngmłody people are developingrozwijanie,
który rozwijają młodzi ludzie
11:38
whichktóry they're usingza pomocą alongsideobok theirich ordinaryzwykły writingpisanie skillsumiejętności,
obok zwykłej umiejętności pisania,
11:40
and that meansznaczy that they're ablezdolny to do two things.
czyli potrafią robić obie rzeczy.
11:44
IncreasingZwiększenie evidencedowód is that beingistota bilingualdwujęzyczny
Mamy coraz więcej dowodów,
że dwujęzyczność
11:47
is cognitivelypoznawczo beneficialkorzystne.
korzystnie wpływa na funkcje poznawcze.
11:50
That's alsorównież trueprawdziwe of beingistota bidialectalbidialectal.
Podobnie znajomość dwóch dialektów,
11:52
That's certainlyna pewno trueprawdziwe of beingistota bidialectalbidialectal in termswarunki of your writingpisanie.
także dwóch dialektów w piśmie.
11:54
And so textingSMS-y actuallytak właściwie is evidencedowód of a balancingrównoważenia actdziałać
SMS-y to próba pogodzenia
pisma i mowy,
11:57
that youngmłody people are usingza pomocą todaydzisiaj, not consciouslyświadomie, of coursekurs,
której dokonują młodzi ludzie,
oczywiście nieświadomie,
12:02
but it's an expansionekspansja of theirich linguisticlingwistyczny repertoirerepertuar.
ale rozszerzają tym
swój repertuar językowy.
12:05
It's very simpleprosty.
To bardzo proste.
12:09
If somebodyktoś from 1973 lookedspojrzał at
Gdyby ktoś z roku 1973
12:10
what was on a dormitoryPokój wieloosobowy messagewiadomość boardtablica in 1993,
zobaczył ogłoszenie z 1993 r.
na tablicy w akademiku,
12:14
the slangslang would have changedzmienione a little bitkawałek
slang może trochę się zmienił
12:18
sinceod the eraera of "Love StoryHistoria,"
od czasów "Love Story",
12:20
but they would understandzrozumieć what was on that messagewiadomość boardtablica.
ale ogłoszenia z tablicy da się zrozumieć.
12:22
Take that personosoba from 1993 -- not that long agotemu,
Weźmy kogoś z 1993 roku,
w końcu nie tak dawno temu,
12:25
this is "BillBill and Ted'sTed's ExcellentDoskonałe AdventurePrzygoda" -- those people.
czasy filmu
"Bill and Ted's Excellent Adventure".
12:28
Take those people and they readczytać
Weźmy ludzi z tamtych czasów
i dajmy im przeczytać
12:31
a very typicaltypowy texttekst writtenpisemny by a 20-year-old-roczny todaydzisiaj.
typowy SMS napisany
przez dzisiejszego 20-latka.
12:33
OftenCzęsto they would have no ideapomysł what halfpół of it meantOznaczało
Nie zrozumieliby połowy słów,
12:36
because a wholecały newNowy languagejęzyk has developedrozwinięty
bo młodzież stworzyła całkiem nowy język
12:39
amongpośród our youngmłody people doing something as mundanedoczesny
kiedy nam się zdawało,
12:43
as what it lookswygląda like to us when they're battingmrugnięcia around
że tylko wystukują banalne SMS-y
12:45
on theirich little devicespomysłowość.
na swoich gadżetach.
12:48
So in closingzamknięcie, if I could go into the futureprzyszłość,
Gdybym mógł przenieść się w przyszłość,
12:49
if I could go into 2033,
do roku 2033,
12:53
the first thing I would askzapytać is whetherczy DavidDavid SimonSimon
najpierw zapytałbym,
12:57
had doneGotowe a sequeldalszy ciąg to "The WireDrutu." I would want to know.
czy David Simon
nakręcił dalszy ciąg "Prawa ulicy".
13:00
And — I really would askzapytać that —
Naprawdę chciałbym to wiedzieć,
13:04
and then I'd want to know actuallytak właściwie what was going on on "DowntonDownton AbbeyOpactwo."
a potem, o co chodzi w "Downtown Abbey".
13:07
That'dKtóry byłby be the seconddruga thing.
To byłaby druga rzecz.
13:10
And then the thirdtrzeci thing would be,
A trzecia,
13:12
please showpokazać me a sheafsnop of textsteksty
poprosiłbym o pokazanie mi SMS-ów
13:14
writtenpisemny by 16-year-old-roczny girlsdziewczyny,
pisanych przez 16-latki,
13:18
because I would want to know where this languagejęzyk
bo chciałbym wiedzieć,
13:19
had developedrozwinięty sinceod our timesczasy,
jak od naszych czasów
rozwinął się ten język,
13:22
and ideallyidealnie I would then sendwysłać them back to you and me now
a najlepiej przysłałbym je tutaj,
13:24
so we could examinenależy sprawdzić, czy this linguisticlingwistyczny miraclecud
żebyśmy mogli zbadać cud językowy
13:28
happeningwydarzenie right underpod our nosesnosy.
dziejący się pod naszym nosem.
13:30
Thank you very much.
Dziękuję bardzo.
13:32
(ApplauseAplauz)
(Brawa)
13:34
Thank you. (ApplauseAplauz)
Dziękuję.(Brawa)
13:39
Translated by A. Konstancja Wiszniewska
Reviewed by Rysia Wand

▲Back to top

About the speaker:

John McWhorter - Linguist
Linguist John McWhorter thinks about language in relation to race, politics and our shared cultural history.

Why you should listen

John McWhorter is Associate Professor of English and Comparative Literature at Columbia University, teaching linguistics, Western Civilization and music history. He is a regular columnist on language matters and race issues for Time and CNN, writes for the Wall Street Journal "Taste" page, and writes a regular column on language for The Atlantic. His work also appears in the Washington Post, the Chronicle of Higher Education, Aeon magazine, The American Interest and other outlets. He was Contributing Editor at The New Republic from 2001 until 2014.

McWhorter earned his PhD in linguistics from Stanford University in 1993 and is the author of The Power of BabelDoing Our Own ThingOur Magnificent Bastard TongueThe Language Hoax and most recently Words on the Move and Talking Back, Talking Black. The Teaching Company has released four of his audiovisual lecture courses on linguistics. He guest hosted the Lexicon Valley podcast at Slate during the summer of 2016.

Beyond his work in linguistics, McWhorter is the author of Losing the Race and other books on race. He has appeared regularly on Bloggingheads.TV since 2006, and he produces and plays piano for a group cabaret show, New Faces, at the Cornelia Street Cafe in New York City.

More profile about the speaker
John McWhorter | Speaker | TED.com