English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TEDMED 2014

Rosie King: How autism freed me to be myself

Rosie King: Jak autyzm pozwolił mi być sobą

Filmed:
2,451,229 views

"Ludzie tak bardzo boją się różnorodności, że starają się zmieścić wszystko do małego pudełeczka z konkretną etykietą" - mówi 16-letnia Rosie King, która jest odważna, krzykliwa i autystyczna. Chce wiedzieć: "Czemu wszyscy tak bardzo przejmują się normalnością?". Rosie King wysyła głośny sygnał do każdego dziecka, nauczyciela i innych osób, by celebrowali wyjątkowość. Jest to górnolotne świadectwo potencjału ludzkiej różnorodności.

- Storytelling activist
Rosie King challenges stereotypes of people with autism and contextualizes the issue by asking us, “Why be normal?” Full bio

I haven'tnie mam told manywiele people this,
Mało komu o tym mówiłam,
00:12
but in my headgłowa, I've got
ale mam w głowie
00:14
thousandstysiące of secretsekret worldsświaty all going on
tysiące sekretnych światów,
00:16
all at the samepodobnie time.
działających równocześnie.
00:18
I am alsorównież autisticautystyczny.
Jestem też autystyczna.
00:21
People tendzmierzać to diagnoserozpoznać chorobę autismautyzm
Ludzie często diagnozują autyzm
00:23
with really specifickonkretny
check-boxpole wyboru descriptionsopisy,
za pomocą precyzyjnych opisów
z polami do wyboru,
00:25
but in realityrzeczywistość, it's a wholecały
variationzmienność as to what we're like.
ale tak naprawdę
występujemy w wielu wariantach.
00:28
For instanceinstancja, my little brotherbrat,
Przykładowo: mój młodszy brat,
00:31
he's very severelysurowo autisticautystyczny.
który jest poważnie autystyczny.
00:33
He's nonverbalniewerbalnej. He can't talk at all.
Jest niewerbalny,
w ogóle nie potrafi mówić.
00:35
But I love to talk.
Ja z kolei uwielbiam mówić.
00:37
People oftenczęsto associateskojarzyć autismautyzm
Ludzie często utożsamiają autyzm
00:40
with likingupodobań mathsMatematyka and
sciencenauka and nothing elsejeszcze,
z lubieniem tylko matematyki
i przedmiotów ścisłych,
00:43
but I know so manywiele autisticautystyczny people
jednak znam wielu autystycznych ludzi,
00:46
who love beingistota creativetwórczy.
którzy uwielbiają tworzyć.
00:47
But that is a stereotypestereotyp,
To jednak jest stereotyp,
00:50
and the stereotypesstereotypy of things
a stereotypy są często,
00:52
are oftenczęsto, if not always, wrongźle.
jeśli nie zawsze, błędne.
00:54
For instanceinstancja, a lot of people
Na przykład wielu ludzi
00:57
think autismautyzm and think
"RainDeszcz Man" immediatelynatychmiast.
od razu kojarzy autyzm
z filmem "Rain Man".
01:00
That's the commonpospolity beliefwiara,
To powszechne przekonanie,
01:04
that everykażdy singlepojedynczy autisticautystyczny
personosoba is DustinDustin HoffmanHoffman,
że każda osoba z autyzmem
to Dustin Hoffman,
01:06
and that's not trueprawdziwe.
lecz nie jest to prawda.
01:09
But that's not just with
autisticautystyczny people, eitherzarówno.
Nie dotyczy to wyłącznie ludzi z autyzmem.
01:12
I've seenwidziany it with LGBTQLGBTQ people,
Spotyka to też osoby
o odmiennej seksualności,
01:15
with womenkobiety, with POCPOC people.
kobiety, ludzi z innym kolorem skóry.
01:17
People are so afraidprzestraszony of varietyróżnorodność
Ludzie boją się różnorodności
01:19
that they try to fitdopasowanie everything
into a tinymalutki little boxpudełko
i starają się wpasować wszystko
do pudełeczka
01:22
with really specifickonkretny labelsetykiety.
z bardzo konkretnymi etykietami.
01:25
This is something that actuallytak właściwie
Coś takiego naprawdę
01:27
happenedstało się to me in realreal life:
spotkało mnie w życiu.
01:29
I googledgoogled "autisticautystyczny people are ..."
Googlowałam: "ludzie autystyczni są..."
01:31
and it comespochodzi up with suggestionssugestie
i pojawiały się sugestie tego,
01:34
as to what you're going to typerodzaj.
co zamierzało się pisać.
01:36
I googledgoogled "autisticautystyczny people are ..."
Googlowałam:"ludzie autystyczni są..."
01:38
and the topTop resultwynik was "demonsdemony."
i na szczycie wyników było "demonami".
01:40
That is the first thing that people think
To pierwsza rzecz, o której myślą ludzie,
01:43
when they think autismautyzm.
gdy myślą o autyzmie.
01:45
They know.
Oni wiedzą.
01:47
(LaughterŚmiech)
(Śmiech)
01:49
One of the things I can do
because I'm autisticautystyczny
Jedną z cech,
którą posiadam dzięki autyzmowi,
01:56
it's an abilityzdolność ratherraczej than a disabilityniepełnosprawność
to raczej zdolność niż wada,
01:59
is I've got a very, very vividżywy imaginationwyobraźnia.
jest bardzo bogata wyobraźnia.
02:01
Let me explainwyjaśniać it to you a bitkawałek.
Pozwólcie, że wyjaśnię.
02:05
It's like I'm walkingpieszy in two
worldsświaty mostwiększość of the time.
To tak, jakbym była
w dwóch światach jednocześnie.
02:06
There's the realreal worldświat,
the worldświat that we all sharedzielić,
Jest ten prawdziwy świat,
który wszyscy ze sobą dzielimy,
02:09
and there's the worldświat in my mindumysł,
i jest świat w mojej głowie
02:11
and the worldświat in my mindumysł
is oftenczęsto so much more realreal
i ten świat jest często bardziej prawdziwy
02:13
than the realreal worldświat.
niż rzeczywisty świat.
02:16
Like, it's very easyłatwo for
me to let my mindumysł looseluźny
Łatwo mi puścić wodze wyobraźni,
02:19
because I don't try and fitdopasowanie
myselfsiebie into a tinymalutki little boxpudełko.
bo nie próbuję
wpasować się do pudełeczka.
02:22
That's one of the bestNajlepiej
things about beingistota autisticautystyczny.
To jedna z zalet autyzmu.
02:25
You don't have the urgepopęd to do that.
Nie mam takiej potrzeby.
02:27
You find what you want to do,
Odnajduję, co chcę zrobić,
02:29
you find a way to do it,
and you get on with it.
jak to zrobić i biorę się do roboty.
02:32
If I was tryingpróbować to fitdopasowanie myselfsiebie into a boxpudełko,
Gdybym starała się wpasować w pudełko,
02:35
I wouldn'tnie be here, I
wouldn'tnie have achievedosiągnięty
nie byłoby mnie tutaj,
nie osiągnęłabym
02:37
halfpół the things that I have now.
połowy rzeczy, które mam.
02:39
There are problemsproblemy, thoughchociaż.
Istnieją jednak pewne problemy.
02:41
There are problemsproblemy with beingistota autisticautystyczny,
Autyzm ma też wady,
02:43
and there are problemsproblemy with
havingmający too much imaginationwyobraźnia.
podobnie jak zbyt bujna wyobraźnia.
02:45
SchoolSzkoła can be a problemproblem in generalgenerał,
Szkoła jest problemem sama w sobie,
02:48
but havingmający alsorównież to explainwyjaśniać to a teachernauczyciel
ale konieczność wyjaśniania nauczycielowi
02:50
on a dailycodziennie basispodstawa
dzień po dniu,
02:54
that theirich lessonlekcja is inexplicablyniewytłumaczalny sposób dullnudny
że jego lekcja jest niepojęcie nudna,
02:56
and you are secretlypotajemnie takingnabierający refugeschronienia
i że po kryjomu chronię się
03:00
in a worldświat insidewewnątrz your headgłowa in
whichktóry you are not in that lessonlekcja,
w świecie w mojej głowie,
w którym nie ma mnie na tej lekcji,
03:02
that addsdodaje to your listlista of problemsproblemy.
to kolejny problem.
03:06
(LaughterŚmiech)
(Śmiech)
03:10
AlsoRównież, when my imaginationwyobraźnia takes holdutrzymać,
Gdy wyobraźnia przejmuje kontrolę,
03:12
my bodyciało takes on a life of its ownwłasny.
ciało nabiera własnego życia.
03:16
When something very excitingekscytujący
happensdzieje się in my innerwewnętrzny worldświat,
Gdy coś ekscytującego
dzieje się w mym wewnętrznym świecie,
03:18
I've just got to runbiegać.
po prostu muszę uciekać.
03:21
I've got to rockskała backwardsWstecz and forwardsdo przodu,
Muszę kołysać się w przód i w tył,
03:22
or sometimesczasami screamkrzyk.
czasem krzyczeć.
03:24
This givesdaje me so much energyenergia,
Daje mi bardzo dużo energii,
03:26
and I've got to have an
outletwylot for all that energyenergia.
i muszę znaleźć dla niej upust.
03:28
But I've doneGotowe that ever
sinceod I was a childdziecko,
Robię tak od dzieciństwa,
03:31
ever sinceod I was a tinymalutki little girldziewczyna.
odkąd byłam małą dziewczynką.
03:33
And my parentsrodzice thought it was
cuteładny, so they didn't bringprzynieść it up,
Moi rodzice sądzili, że to słodkie,
więc nie zwracali mi uwagi,
03:35
but when I got into schoolszkoła,
lecz gdy poszłam do szkoły,
03:38
they didn't really agreeZgodzić się that it was cuteładny.
nie uważano tego za słodkie.
03:39
It can be that people
don't want to be friendsprzyjaciele
Było tak, że ludzie
nie chcieli się przyjaźnić
03:42
with the girldziewczyna that startszaczyna się
screamingkrzyczeć in an algebraalgebra lessonlekcja.
z dziewczyną,
która krzyczy na lekcji algebry.
03:44
And this doesn't normallynormalnie
happenzdarzyć in this day and agewiek,
W dzisiejszych czasach to rzadkie,
03:47
but it can be that people don't want
to be friendsprzyjaciele with the autisticautystyczny girldziewczyna.
ale czasem ludzie nie chcieli
przyjaźnić się z autystyczną dziewczyną.
03:51
It can be that people
don't want to associateskojarzyć
Może być tak, że ludzie
nie chcą się zadawać
03:55
with anyonektokolwiek who won'tprzyzwyczajenie
or can't fitdopasowanie themselvessami
z kimś, kto nie chce
albo nie potrafi się dopasować
03:58
into a boxpudełko that's labeledoznaczone jako normalnormalna.
do pudełka z nalepką "normalny".
04:01
But that's fine with me,
Ale nie przeszkadza mi to,
04:04
because it sortssortuje the wheatpszenica from the chaffplew,
bo oddziela ziarna od plew,
04:06
and I can find whichktóry people
are genuineprawdziwy and trueprawdziwe
pozwala mi znaleźć
ludzi prawdziwych i szczerych,
04:08
and I can pickwybierać these people as my friendsprzyjaciele.
których mogę uznać za przyjaciół.
04:11
But if you think about it, what is normalnormalna?
Jak się tak zastanowić,
to co jest normalność?
04:13
What does it mean?
Co to znaczy?
04:17
ImagineWyobraź sobie if that was the bestNajlepiej
complimentKOMPLEMENT you ever receivedOdebrane.
Wyobraźcie sobie,
że najlepszy komplement brzmiałby:
04:19
"WowWow, you are really normalnormalna."
"Jesteś naprawdę normalna".
04:21
(LaughterŚmiech)
(Śmiech)
04:24
But complimentskomplementy are,
Jednak komplementy brzmią:
04:25
"you are extraordinaryniezwykły"
"Jesteś wyjątkowy"
04:29
or "you stepkrok outsidena zewnątrz the boxpudełko."
lub "Wychodzisz poza schemat".
04:30
It's "you're amazingniesamowity."
"Jesteś niezwykły".
04:32
So if people want to be these things,
Skoro jednak ludzie chcą tacy być,
04:33
why are so manywiele people
strivingusiłujący to be normalnormalna?
to czemu tak wielu
stara się być normalnymi?
04:35
Why are people pouringzsyp theirich
brilliantznakomity individualindywidualny lightlekki into a moldforma?
Czemu wlewają do foremki
genialne światło indywidualności?
04:38
People are so afraidprzestraszony of varietyróżnorodność
that they try and forcesiła everyonekażdy,
Ludzie boją się różnorodności,
więc próbują i zmuszają wszystkich,
04:43
even people who don't want
to or can't, to becomestają się normalnormalna.
nawet tych, którzy nie chcą
lub nie potrafią, by stali się normalni.
04:48
There are campsobozy for LGBTQLGBTQ people
Istnieją obozy
dla osób odmiennych seksualnie
04:51
or autisticautystyczny people to try and
make them this "normalnormalna,"
lub autystyków,
gdzie próbuje się ich "unormalnić".
04:54
and that's terrifyingprzerażający that people
would do that in this day and agewiek.
To straszne, że ludzie
robią to w dzisiejszych czasach.
04:58
All in all, I wouldn'tnie tradehandel my autismautyzm
and my imaginationwyobraźnia for the worldświat.
Ja nie wymieniłabym za nic
swojego autyzmu i wyobraźni.
05:02
Because I am autisticautystyczny,
Z powodu autyzmu
05:07
I've presentedprzedstawione documentariesfilmy dokumentalne to the BBCBBC,
prezentuję filmy dokumentalne na BBC,
05:09
I'm in the midstŚrodek of writingpisanie a bookksiążka,
jestem w połowie pisania książki.
05:12
I'm doing this — this is fantasticfantastyczny
Mówię tu do was, to fantastyczne,
05:14
and one of the bestNajlepiej
things that I've achievedosiągnięty,
a chyba największym moim osiągnięciem,
05:16
that I considerrozważać to have achievedosiągnięty,
jak sądzę,
05:19
is I've founduznany wayssposoby of communicatingprzyległy
jest uzyskanie sposobów komunikacji
05:22
with my little brotherbrat and sistersiostra,
z moim młodszym bratem i siostrą,
05:24
who as I've said are nonverbalniewerbalnej.
They can't speakmówić.
którzy, jak wspomniałam,
są niewerbalni, nie potrafią mówić.
05:26
And people would oftenczęsto writepisać
off someonektoś who'skto jest nonverbalniewerbalnej,
Ludzie często
skreślają kogoś, kto jest niewerbalny,
05:29
but that's sillygłupi, because
my little brotherbrat and sistersiostra
to jednak głupie,
gdyż mój brat i moja siostra
05:32
are the bestNajlepiej siblingsrodzeństwo that
you could ever hopenadzieja for.
to najlepsze rodzeństwo,
jakie kiedykolwiek mogłabym mieć.
05:35
They're just the bestNajlepiej,
and I love them so much
Są po prostu najlepsi,
bardzo ich kocham
05:37
and I careopieka about them
more than anything elsejeszcze.
i troszczę się o nich
bardziej niż o cokolwiek innego.
05:40
I'm going to leavepozostawiać you with one questionpytanie:
Zamierzam pozostawić was
z jednym pytaniem.
05:43
If we can't get insidewewnątrz the person'sosoby mindsumysły,
Skoro nie możemy
dostać się do czyjegoś umysłu,
05:46
no mattermateria if they're autisticautystyczny or not,
czy to autystycznego czy nie,
05:49
insteadzamiast of punishingkaranie anything
that straysbłąka from normalnormalna,
zamiast karać wszystko,
co odbiega od normalności,
05:51
why not celebrateświętować uniquenesswyjątkowość
czemu nie celebrować wyjątkowości
05:54
and cheerCheer everykażdy time someonektoś
unleashesuwalnia theirich imaginationwyobraźnia?
i cieszyć się za każdym razem,
gdy ktoś puszcza wodze fantazji?
05:56
Thank you.
Dziękuję.
06:00
(ApplauseAplauz)
(Brawa)
06:02
Translated by Mateusz Radziwonowicz
Reviewed by Rysia Wand

▲Back to top

About the speaker:

Rosie King - Storytelling activist
Rosie King challenges stereotypes of people with autism and contextualizes the issue by asking us, “Why be normal?”

Why you should listen
When she was nine years old, doctors confirmed Rosie King’s self-diagnosis of Asperger’s Syndrome. With two younger siblings severely affected by autism, Rosie had a burning desire to help make the world a more tolerant place for people with autism ever since she was a young girl. She found the opportunity to do so when her family was invited to do a local news segment on her mother’s children’s books, which featured Rosie’s illustrations. Her lack of inhibition made her a natural presenter, and she was asked to host BBC Newsround’s special program “My Autism and Me,” bringing her a much wider audience and an Emmy Kid’s Award. Rosie continues to raise awareness about autism, and is working towards her goal of becoming a professional actress and storyteller.
More profile about the speaker
Rosie King | Speaker | TED.com