English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TEDMED 2014

Rosie King: How autism freed me to be myself

Rosie King: Jak autyzm pozwolił mi być sobą

Filmed
Views 2,264,918

"Ludzie tak bardzo boją się różnorodności, że starają się zmieścić wszystko do małego pudełeczka z konkretną etykietą" - mówi 16-letnia Rosie King, która jest odważna, krzykliwa i autystyczna. Chce wiedzieć: "Czemu wszyscy tak bardzo przejmują się normalnością?". Rosie King wysyła głośny sygnał do każdego dziecka, nauczyciela i innych osób, by celebrowali wyjątkowość. Jest to górnolotne świadectwo potencjału ludzkiej różnorodności.

- Storytelling activist
Rosie King challenges stereotypes of people with autism and contextualizes the issue by asking us, “Why be normal?” Full bio

I haven't told many people this,
Mało komu o tym mówiłam,
00:12
but in my head, I've got
ale mam w głowie
00:14
thousands of secret worlds all going on
tysiące sekretnych światów,
00:16
all at the same time.
działających równocześnie.
00:18
I am also autistic.
Jestem też autystyczna.
00:21
People tend to diagnose autism
Ludzie często diagnozują autyzm
00:23
with really specific
check-box descriptions,
za pomocą precyzyjnych opisów
z polami do wyboru,
00:25
but in reality, it's a whole
variation as to what we're like.
ale tak naprawdę
występujemy w wielu wariantach.
00:28
For instance, my little brother,
Przykładowo: mój młodszy brat,
00:31
he's very severely autistic.
który jest poważnie autystyczny.
00:33
He's nonverbal. He can't talk at all.
Jest niewerbalny,
w ogóle nie potrafi mówić.
00:35
But I love to talk.
Ja z kolei uwielbiam mówić.
00:37
People often associate autism
Ludzie często utożsamiają autyzm
00:40
with liking maths and
science and nothing else,
z lubieniem tylko matematyki
i przedmiotów ścisłych,
00:43
but I know so many autistic people
jednak znam wielu autystycznych ludzi,
00:46
who love being creative.
którzy uwielbiają tworzyć.
00:47
But that is a stereotype,
To jednak jest stereotyp,
00:50
and the stereotypes of things
a stereotypy są często,
00:52
are often, if not always, wrong.
jeśli nie zawsze, błędne.
00:54
For instance, a lot of people
Na przykład wielu ludzi
00:57
think autism and think
"Rain Man" immediately.
od razu kojarzy autyzm
z filmem "Rain Man".
01:00
That's the common belief,
To powszechne przekonanie,
01:04
that every single autistic
person is Dustin Hoffman,
że każda osoba z autyzmem
to Dustin Hoffman,
01:06
and that's not true.
lecz nie jest to prawda.
01:09
But that's not just with
autistic people, either.
Nie dotyczy to wyłącznie ludzi z autyzmem.
01:12
I've seen it with LGBTQ people,
Spotyka to też osoby
o odmiennej seksualności,
01:15
with women, with POC people.
kobiety, ludzi z innym kolorem skóry.
01:17
People are so afraid of variety
Ludzie boją się różnorodności
01:19
that they try to fit everything
into a tiny little box
i starają się wpasować wszystko
do pudełeczka
01:22
with really specific labels.
z bardzo konkretnymi etykietami.
01:25
This is something that actually
Coś takiego naprawdę
01:27
happened to me in real life:
spotkało mnie w życiu.
01:29
I googled "autistic people are ..."
Googlowałam: "ludzie autystyczni są..."
01:31
and it comes up with suggestions
i pojawiały się sugestie tego,
01:34
as to what you're going to type.
co zamierzało się pisać.
01:36
I googled "autistic people are ..."
Googlowałam:"ludzie autystyczni są..."
01:38
and the top result was "demons."
i na szczycie wyników było "demonami".
01:40
That is the first thing that people think
To pierwsza rzecz, o której myślą ludzie,
01:43
when they think autism.
gdy myślą o autyzmie.
01:45
They know.
Oni wiedzą.
01:47
(Laughter)
(Śmiech)
01:49
One of the things I can do
because I'm autistic —
Jedną z cech,
którą posiadam dzięki autyzmowi,
01:56
it's an ability rather than a disability —
to raczej zdolność niż wada,
01:59
is I've got a very, very vivid imagination.
jest bardzo bogata wyobraźnia.
02:01
Let me explain it to you a bit.
Pozwólcie, że wyjaśnię.
02:05
It's like I'm walking in two
worlds most of the time.
To tak, jakbym była
w dwóch światach jednocześnie.
02:06
There's the real world,
the world that we all share,
Jest ten prawdziwy świat,
który wszyscy ze sobą dzielimy,
02:09
and there's the world in my mind,
i jest świat w mojej głowie
02:11
and the world in my mind
is often so much more real
i ten świat jest często bardziej prawdziwy
02:13
than the real world.
niż rzeczywisty świat.
02:16
Like, it's very easy for
me to let my mind loose
Łatwo mi puścić wodze wyobraźni,
02:19
because I don't try and fit
myself into a tiny little box.
bo nie próbuję
wpasować się do pudełeczka.
02:22
That's one of the best
things about being autistic.
To jedna z zalet autyzmu.
02:25
You don't have the urge to do that.
Nie mam takiej potrzeby.
02:27
You find what you want to do,
Odnajduję, co chcę zrobić,
02:29
you find a way to do it,
and you get on with it.
jak to zrobić i biorę się do roboty.
02:32
If I was trying to fit myself into a box,
Gdybym starała się wpasować w pudełko,
02:35
I wouldn't be here, I
wouldn't have achieved
nie byłoby mnie tutaj,
nie osiągnęłabym
02:37
half the things that I have now.
połowy rzeczy, które mam.
02:39
There are problems, though.
Istnieją jednak pewne problemy.
02:41
There are problems with being autistic,
Autyzm ma też wady,
02:43
and there are problems with
having too much imagination.
podobnie jak zbyt bujna wyobraźnia.
02:45
School can be a problem in general,
Szkoła jest problemem sama w sobie,
02:48
but having also to explain to a teacher
ale konieczność wyjaśniania nauczycielowi
02:50
on a daily basis
dzień po dniu,
02:54
that their lesson is inexplicably dull
że jego lekcja jest niepojęcie nudna,
02:56
and you are secretly taking refuge
i że po kryjomu chronię się
03:00
in a world inside your head in
which you are not in that lesson,
w świecie w mojej głowie,
w którym nie ma mnie na tej lekcji,
03:02
that adds to your list of problems.
to kolejny problem.
03:06
(Laughter)
(Śmiech)
03:10
Also, when my imagination takes hold,
Gdy wyobraźnia przejmuje kontrolę,
03:12
my body takes on a life of its own.
ciało nabiera własnego życia.
03:16
When something very exciting
happens in my inner world,
Gdy coś ekscytującego
dzieje się w mym wewnętrznym świecie,
03:18
I've just got to run.
po prostu muszę uciekać.
03:21
I've got to rock backwards and forwards,
Muszę kołysać się w przód i w tył,
03:22
or sometimes scream.
czasem krzyczeć.
03:24
This gives me so much energy,
Daje mi bardzo dużo energii,
03:26
and I've got to have an
outlet for all that energy.
i muszę znaleźć dla niej upust.
03:28
But I've done that ever
since I was a child,
Robię tak od dzieciństwa,
03:31
ever since I was a tiny little girl.
odkąd byłam małą dziewczynką.
03:33
And my parents thought it was
cute, so they didn't bring it up,
Moi rodzice sądzili, że to słodkie,
więc nie zwracali mi uwagi,
03:35
but when I got into school,
lecz gdy poszłam do szkoły,
03:38
they didn't really agree that it was cute.
nie uważano tego za słodkie.
03:39
It can be that people
don't want to be friends
Było tak, że ludzie
nie chcieli się przyjaźnić
03:42
with the girl that starts
screaming in an algebra lesson.
z dziewczyną,
która krzyczy na lekcji algebry.
03:44
And this doesn't normally
happen in this day and age,
W dzisiejszych czasach to rzadkie,
03:47
but it can be that people don't want
to be friends with the autistic girl.
ale czasem ludzie nie chcieli
przyjaźnić się z autystyczną dziewczyną.
03:51
It can be that people
don't want to associate
Może być tak, że ludzie
nie chcą się zadawać
03:55
with anyone who won't
or can't fit themselves
z kimś, kto nie chce
albo nie potrafi się dopasować
03:58
into a box that's labeled normal.
do pudełka z nalepką "normalny".
04:01
But that's fine with me,
Ale nie przeszkadza mi to,
04:04
because it sorts the wheat from the chaff,
bo oddziela ziarna od plew,
04:06
and I can find which people
are genuine and true
pozwala mi znaleźć
ludzi prawdziwych i szczerych,
04:08
and I can pick these people as my friends.
których mogę uznać za przyjaciół.
04:11
But if you think about it, what is normal?
Jak się tak zastanowić,
to co jest normalność?
04:13
What does it mean?
Co to znaczy?
04:17
Imagine if that was the best
compliment you ever received.
Wyobraźcie sobie,
że najlepszy komplement brzmiałby:
04:19
"Wow, you are really normal."
"Jesteś naprawdę normalna".
04:21
(Laughter)
(Śmiech)
04:24
But compliments are,
Jednak komplementy brzmią:
04:25
"you are extraordinary"
"Jesteś wyjątkowy"
04:29
or "you step outside the box."
lub "Wychodzisz poza schemat".
04:30
It's "you're amazing."
"Jesteś niezwykły".
04:32
So if people want to be these things,
Skoro jednak ludzie chcą tacy być,
04:33
why are so many people
striving to be normal?
to czemu tak wielu
stara się być normalnymi?
04:35
Why are people pouring their
brilliant individual light into a mold?
Czemu wlewają do foremki
genialne światło indywidualności?
04:38
People are so afraid of variety
that they try and force everyone,
Ludzie boją się różnorodności,
więc próbują i zmuszają wszystkich,
04:43
even people who don't want
to or can't, to become normal.
nawet tych, którzy nie chcą
lub nie potrafią, by stali się normalni.
04:48
There are camps for LGBTQ people
Istnieją obozy
dla osób odmiennych seksualnie
04:51
or autistic people to try and
make them this "normal,"
lub autystyków,
gdzie próbuje się ich "unormalnić".
04:54
and that's terrifying that people
would do that in this day and age.
To straszne, że ludzie
robią to w dzisiejszych czasach.
04:58
All in all, I wouldn't trade my autism
and my imagination for the world.
Ja nie wymieniłabym za nic
swojego autyzmu i wyobraźni.
05:02
Because I am autistic,
Z powodu autyzmu
05:07
I've presented documentaries to the BBC,
prezentuję filmy dokumentalne na BBC,
05:09
I'm in the midst of writing a book,
jestem w połowie pisania książki.
05:12
I'm doing this — this is fantastic —
Mówię tu do was, to fantastyczne,
05:14
and one of the best
things that I've achieved,
a chyba największym moim osiągnięciem,
05:16
that I consider to have achieved,
jak sądzę,
05:19
is I've found ways of communicating
jest uzyskanie sposobów komunikacji
05:22
with my little brother and sister,
z moim młodszym bratem i siostrą,
05:24
who as I've said are nonverbal.
They can't speak.
którzy, jak wspomniałam,
są niewerbalni, nie potrafią mówić.
05:26
And people would often write
off someone who's nonverbal,
Ludzie często
skreślają kogoś, kto jest niewerbalny,
05:29
but that's silly, because
my little brother and sister
to jednak głupie,
gdyż mój brat i moja siostra
05:32
are the best siblings that
you could ever hope for.
to najlepsze rodzeństwo,
jakie kiedykolwiek mogłabym mieć.
05:35
They're just the best,
and I love them so much
Są po prostu najlepsi,
bardzo ich kocham
05:37
and I care about them
more than anything else.
i troszczę się o nich
bardziej niż o cokolwiek innego.
05:40
I'm going to leave you with one question:
Zamierzam pozostawić was
z jednym pytaniem.
05:43
If we can't get inside the person's minds,
Skoro nie możemy
dostać się do czyjegoś umysłu,
05:46
no matter if they're autistic or not,
czy to autystycznego czy nie,
05:49
instead of punishing anything
that strays from normal,
zamiast karać wszystko,
co odbiega od normalności,
05:51
why not celebrate uniqueness
czemu nie celebrować wyjątkowości
05:54
and cheer every time someone
unleashes their imagination?
i cieszyć się za każdym razem,
gdy ktoś puszcza wodze fantazji?
05:56
Thank you.
Dziękuję.
06:00
(Applause)
(Brawa)
06:02
Translated by Mateusz Radziwonowicz
Reviewed by Rysia Wand

▲Back to top

About the speaker:

Rosie King - Storytelling activist
Rosie King challenges stereotypes of people with autism and contextualizes the issue by asking us, “Why be normal?”

Why you should listen
When she was nine years old, doctors confirmed Rosie King’s self-diagnosis of Asperger’s Syndrome. With two younger siblings severely affected by autism, Rosie had a burning desire to help make the world a more tolerant place for people with autism ever since she was a young girl. She found the opportunity to do so when her family was invited to do a local news segment on her mother’s children’s books, which featured Rosie’s illustrations. Her lack of inhibition made her a natural presenter, and she was asked to host BBC Newsround’s special program “My Autism and Me,” bringing her a much wider audience and an Emmy Kid’s Award. Rosie continues to raise awareness about autism, and is working towards her goal of becoming a professional actress and storyteller.
More profile about the speaker
Rosie King | Speaker | TED.com