English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TEDxDubai

Patricia Ryan: Don't insist on English!

Patricia Ryan: အင်္ဂလိပ်စာပဲ မရမက တောင်းဆိုမနေပါနဲ့။

Filmed
Views 1,732,748

TEDxDubai မှာ ရေရှည် ပို့ချခဲ့တဲ့ အင်္ဂလိပ်စာ ဆရာမဖြစ်သူ Patricia Ryan ကနေပြီး တမင်တကာ ဆွထားတဲ့ မေးခွန်းကို မေးပါတယ်။ "ကမ္ဘာကြီးရဲ့ အာရုံက အင်္ဂလိပ်စာကို စိုက်နေမှုဟာ ကြီးကျယ်တဲ့ အတွေးအခေါ်တွေ အခြားဘာသာစကားတွေနဲ့ ပျံ့ပွားမရအောင် တာဆီးပိတ်ပင်နေတာများလား"တဲ့။ (ဥပမာအားဖြင့် Einstein ဟာ TOEFL အောင်ဖို့လိုမယ်ဆိုရင် ဘာဖြစ်လိမ့်မလဲပေါ့။) ဒါဟာ အတွေးအခေါ်တွေကို ဘာသာပြန်ခြင်းနဲ့ မျှဝေခြင်းရဲ့ ထက်သန်လှတဲ့ ခုခံကာကွယ်မှုတစ်ခုပါ။

- Language teacher
Patricia Ryan has spent the past three-plus decades teaching English in Arabic countries -- where she has seen vast cultural (and linguistic) change. Full bio

I know what you're thinking.
ရှင်တို့တွေးနေတာ ကျွန်မသိတယ်၊
00:16
You think I've lost my way,
ရှင်တို့ ထင်တာက ကျွန်မ လမ်းမှားလာပြီး
00:18
and somebody's going to come on the stage in a minute
ခဏနေရင် တစ်ယောက်ယောက်က စင်ပေါ်တက်လာကာ
00:20
and guide me gently back to my seat.
ကျွန်မကို ထိုင်ခုံဆီ ခေါ်သွားမယ်ပေါ့လေ။
00:22
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
00:24
I get that all the time in Dubai.
Dubai မှာ ကျွန်မ
တစ်ချိန်လုံး အဲဒီလို ဖြစ်နေကျပါ။
00:30
"Here on holiday are you, dear?"
ဒီမှာ အားလပ်ရက်မို့လား၊ ကလေးတို့။
00:33
(Laughter)
(ရယ်သံများ)
00:35
"Come to visit the children?
"ကလေးတွေဆီ လာလည်ပါဦးလား။
00:37
How long are you staying?"
"ဘယ်လောက် ကြာကြာတည်းမလဲ။"
00:40
Well actually, I hope for a while longer yet.
အင်း တကယ်က နည်းနည်း
ပိုကြာဖို့ မျှော်လင့်တာပါ။
00:42
I have been living and teaching in the Gulf
ကျွန်မ Gulf မှာ နေပြီး စာသင်နေတာ
00:45
for over 30 years.
အနှစ် ၃၀ ကျော်ပါပြီ။
00:48
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
00:50
And in that time, I have seen a lot of changes.
ဒီကာလအတွင်း အပြောင်းအလဲ
အများကြီး တွေ့ထားတယ်။
00:54
Now that statistic
ကဲ ကိန်းဂဏန်းက
00:58
is quite shocking.
အတော်လန့်စရာပါ။
01:00
And I want to talk to you today
ဒီနေ့ ရှင်တို့ကို ပြောချင်တာက
01:02
about language loss
ဘာသာစကား ဆုံးရှုံးမှုနဲ့
01:04
and the globalization of English.
အင်္ဂလိပ်စာ ကမ္ဘာမှာ
ပျံ့လာနေတဲ့အကြောင်းပါ။
01:06
I want to tell you about my friend
ရှင်တို့ကို Abu Dhabi မှာ လူကြီးတွေကို
01:09
who was teaching English to adults in Abu Dhabi.
အင်္ဂလိပ်စာသင်နေတဲ့ သူငယ်ချင်း
အကြောင်း ပြောချင်တယ်။
01:11
And one fine day,
ဒါနဲ့ သာယာတဲ့ တစ်နေ့မှာ
01:14
she decided to take them into the garden
ဒီလူတွေကို သဘာဝ ဝေါဟာရ သင်ပေးဖို့
01:16
to teach them some nature vocabulary.
ဥယျာဉ်ထဲ ခေါ်သွားဖို့ သူမ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်
01:18
But it was she who ended up learning
ဒါပေမဲ့ ဒေသတွင်း အပင်တွေအတွက် အာရပ်
01:20
all the Arabic words for the local plants,
စကားလုံးတွေကို သင်တာနဲ့ ပြီးသွားတာက သူမပါ။
01:22
as well as their uses --
ယင်းတို့ရဲ့ အသုံးတွေ၊
01:24
medicinal uses, cosmetics,
ဆေးဝါးသုံးတွေ၊ အလှအပ၊
အချက်အပြုတ်၊
01:26
cooking, herbal.
ပရဆေးတွေပေါ့။
01:29
How did those students get all that knowledge?
ဒီကျောင်းသားတွေ ဒီဗဟုသုတတွေ ဘယ်လိုရခဲ့လဲ။
01:32
Of course, from their grandparents
တကယ်က သူတို့ အဖိုး၊အဖွားတွေနဲ့
01:34
and even their great-grandparents.
ဘိုးဘေးတွေဆီကတောင်ပါ။
01:36
It's not necessary to tell you how important it is
မျိုးဆက်တွေကို ဖြတ်သန်းပြီး
ဆက်သွယ်နိုင်ဖို့
01:39
to be able to communicate
ဘယ်လို အရေးကြီးပုံကို
01:42
across generations.
ရှင်တို့ကို ပြောပြဖို့ မလိုပါဘူး။
01:44
But sadly, today,
ဒါပေမဲ့ ဝမ်းနည်းစရာက ဒီနေ့ခေတ်မှာ
01:46
languages are dying
ဘာသာစကားတွေဟာ
01:48
at an unprecedented rate.
မကြုံစဖူးနှုန်းနဲ့ ကွယ်ပျောက်နေကြတယ်။
01:50
A language dies every 14 days.
၁၄ ရက်မှာ ဘာသာစကားတစ်ခု ကွယ်ပျောက်တယ်။
01:52
Now, at the same time,
ကဲ တစ်ချိန်တည်းမှာ
01:56
English is the undisputed global language.
အင်္ဂလိပ်က မငြင်းနိုင်တဲ့ ကမ္ဘာ့သုံး ဘာသာ။
01:58
Could there be a connection?
ချိတ်ဆက်မှု တစ်ခုခု ရှိနိုင်လား။
02:00
Well I don't know.
အင်း ကျွန်မ မသိဘူး။
02:02
But I do know that I've seen a lot of changes.
ဒါပေမဲ့ အပြောင်းအလဲတွေ အများကြီး
မြင်ခဲ့တာကတော့ သေချာသိတယ်။
02:04
When I first came out to the Gulf, I came to Kuwait
ပထမ Gulf ကို ထွက်လာတော့
Kuwait ကို ရောက်ခဲ့တယ်၊
02:07
in the days when it was still a hardship post.
အဲဒီတုန်းက ခက်ခဲတဲ့
တာဝန်တစ်ခု ဖြစ်တုန်းပါ။
02:10
Actually, not that long ago.
တကယ်က အဲလောက် မကြာခဲ့ပါဘူး။
02:13
That is a little bit too early.
ဒါက နည်းနည်းလေး စောလွန်းတယ်။
02:15
But nevertheless,
သို့ပေမဲ့လည်း
02:18
I was recruited by the British Council,
အခြား ဆရာ၊ ဆရာမ ၂၅ ယောက်နဲ့အတူ
02:20
along with about 25 other teachers.
British Coucil က စုစောင်းခဲ့တာပါ။
02:22
And we were the first non-Muslims
ကျွန်မတို့ဟာ Kuwait က အစိုးရကျောင်းတွေမှာ
02:24
to teach in the state schools there in Kuwait.
သင်ကြားဖို့ ပထမဆုံး မူဆလင် မဟုတ်သူတွေပါ။
02:26
We were brought to teach English
အင်္ဂလိပ်စာသင်ဖို့ ကျွန်မတို့ကို
02:29
because the government wanted to modernize the country
ခေါ်တဲ့ အကြောင်းက အစိုးရက နိုင်ငံကို
ခေတ်မီလာစေရန် ပညာရေးကနေ နိုင်ငံသားတွေကို
02:31
and to empower the citizens through education.
တွန်းအား ပေးချင်လို့ပါ။
02:35
And of course, the U.K. benefited
တကယ်တော့ U.K က ချစ်စရာကောင်းတဲ့ ရေနံ
02:38
from some of that lovely oil wealth.
ကြွယ်ဝမှုက အကျိုးအမြတ်ရပါတယ်။
02:40
Okay.
အိုကေ။
02:43
Now this is the major change that I've seen --
ကဲ ဒါကတော့ ကျွန်မမြင်တဲ့
အဓိက ပြောင်းလဲမှုပါ...
02:45
how teaching English
အင်္ဂလိပ်စာ သင်ကြားခြင်းဟာ
02:48
has morphed
နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိတဲ့ အလေ့အထကနေ
02:50
from being a mutually beneficial practice
ယနေ့ဖြစ်နေတဲ့ ကြီးမားတဲ့ နိုင်ငံတကာ
02:52
to becoming a massive international business that it is today.
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအဖြစ် ညင်သာစွာ
ပြောင်းလဲသွားပုံပါ။
02:56
No longer just a foreign language on the school curriculum,
ကျောင်း သင်ရိုးညွှန်းတမ်းမှာ နိုင်ငံခြား
ဘာသာတစ်ခု မရှိတော့တာတင်မက
02:59
and no longer the sole domain
မိခင် အင်္ဂလန်ရဲ့ တစ်ခုတည်းသော ပိုင်နက်
03:03
of mother England,
မဟုတ်တော့တာပါ။
03:05
it has become a bandwagon
ဒါဟာ ကမ္ဘာမြေပေါ်က အင်္ဂလိပ်စကားပြော
03:07
for every English-speaking nation on earth.
နိုင်ငံတိုင်းအတွက် ရေးပန်းစားတဲ့
အလုပ်ဖြစ်လာပါပြီ။
03:09
And why not?
ဘာလို့ မဖြစ်ရမှာလဲ။
03:12
After all, the best education --
နောက်ဆုံးတော့ အကောင်းဆုံး ပညာရေးဆိုတာကို..
03:14
according to the latest World University Rankings --
နောက်ဆုံး ကမ္ဘာ့တက္ကသိုလ်
အဆင့် သတ်မှတ်ချက်တွေအရ
03:17
is to be found in the universities
U.K နဲ့ U.S ရဲ့ တက္ကသိုလ်တွေမှာ
03:20
of the U.K. and the U.S.
ရှိနေတယ်လေ။
03:22
So everybody wants to have an English education, naturally.
ဒီတော့ လူတိုင်း အင်္ဂလိပ် ပညာရေးတစ်ခု
လိုချင်တာ သဘာဝပဲလေ။
03:26
But if you're not a native speaker,
ဒါပေမဲ့ သင်ဟာ မိခင်ဘာသာစကားပြောသူ မဟုတ်ရင်
03:30
you have to pass a test.
စာမေးပွဲ အောင်ဖို့လိုပါတယ်။
03:32
Now can it be right
ကဲ ကျောင်းသားတစ်ယောက်ကို
03:34
to reject a student
ဘာသာစကား အရည်အချင်း တစ်ခုတည်းနဲ့
03:36
on linguistic ability alone?
ပယ်ချဖို့ဆိုတာ မှန်နိုင်ပါ့မလား။
03:38
Perhaps you have a computer scientist
ပါရမီရှင်ဖြစ်တဲ့ ကွန်ပြူတာ သိပ္ပံပညာရှင်
03:40
who's a genius.
တစ်ဦး ရှိနိုင်ပါတယ်။
03:42
Would he need the same language as a lawyer, for example?
ဥပမာ သူဟာ ရှေ့နေတစ်ယောက်လို
တူညီတဲ့ ဘာသာစကားတစ်ခု လိုအပ်မလား။
03:44
Well, I don't think so.
အင်း၊ ကျွန်မတော့ ဒီလိုမထင်ဘူး။
03:47
We English teachers reject them all the time.
ကျွန်မတို့ အင်္ဂလိပ်ဆရာတွေ
သူတို့ကို တစ်ချိန်လုံး ပယ်ချတယ်။
03:51
We put a stop sign,
ကျွန်မတို့ဟာ ရပ်ဖို့ ဆိုင်းဘုတ်ထောင်ပြီး
03:54
and we stop them in their tracks.
သူတို့ရဲ့ လမ်းကြောင်းတွေကို တားဆီးတယ်။
03:56
They can't pursue their dream any longer,
အင်္ဂလိပိစာ မရမချင်း သူတို့ အိပ်မက်နောက်
03:58
'til they get English.
မလိုက်နိုင်ကြတော့ဘူး။
04:00
Now let me put it this way:
ကဲ ဒီလို ပမာပြုပါရစေ။
04:04
if I met a monolingual Dutch speaker
ကျွန်မဟာ ကင်ဆာ ကုသနည်းရှိတဲ့
ဘာသာတစ်မျိုးတည်းပြောတဲ့
04:07
who had the cure for cancer,
Dutch စကားပြောသူနဲ့ ဆုံရင်
04:11
would I stop him from entering my British University?
သူ ဗြိတိသျှတက္ကသိုလ်
ဝင်လာတာကို ကျွန်မ တားဆီးမလား။
04:13
I don't think so.
ကျွန်မတော့ ဒီလိုမထင်ဘူး။
04:16
But indeed, that is exactly what we do.
ဒါပေမဲ့ တကယ်တမ်းကျတော့
ကျွန်မတို့ လုပ်ကြတာက ဒီအတိုင်းပါ။
04:18
We English teachers are the gatekeepers.
ကျွန်မတို့ အင်္ဂလိပ်ဆရာတွေဟာ
ဂိတ်စောင့်တွေပါ။
04:21
And you have to satisfy us first
သင့် အင်္ဂလိပ်စာဟာ
အတော်အသင့်ကောင်းတယ်ဆိုတာ
04:24
that your English is good enough.
ပထမဆုံး ကျွန်မတို့ ကျေနပ်အောင်
လုပ်ဖို့လိုတယ်လေ။
04:27
Now it can be dangerous
ကဲ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ ကျဉ်းမြောင်းတဲ့
04:31
to give too much power
အပိုင်းကို အာဏာတွေ တရားလွန်
04:33
to a narrow segment of society.
ပေးတာဟာ ဒါက အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ်။
04:36
Maybe the barrier would be too universal.
ဖြစ်နိုင်တာက အတားအဆီးဟာ
အကြွင်းမဲ့လွန်းရာ ကျလိမ့်မယ်။
04:38
Okay.
အိုကေ။
04:41
"But," I hear you say,
"ဒါပေမဲ့" ရှင်တို့ပြောတာ ကြားလိုက်တယ်၊
04:43
"what about the research?
"သုသေသန လုပ်တာကျတော့ရော။
04:46
It's all in English."
အကုန်လုံး အင်္ဂလိပ်လိုပဲလေ"တဲ့။
04:48
So the books are in English,
စာအုပ်တွေရော အင်္ဂလိပ်လို
04:50
the journals are done in English,
ဂျာနယ်တွေလည်း အင်္ဂလိပ်လို လုပ်ကြပေမဲ့
04:52
but that is a self-fulfilling prophecy.
ဒါက မိမိဘာသာ စိတ်ချမ်းသာတဲ့
ဟောကိန်းတစ်ခုပါ၊
04:54
It feeds the English requirement.
အင်္ဂလိပ်စာ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်တင်းတာပါ။
04:57
And so it goes on.
ဒါနဲ့ ဆက်ပြီးတော့
04:59
I ask you, what happened to translation?
ကျွန်မ မေးမယ်၊ ဘာသာပြန်
ကျတော့ ဘာဖြစ်သွားလဲ။
05:01
If you think about the Islamic Golden Age,
အစ္စလာမ် ရွှေခေတ်ကို တွေးမိတယ်ဆိုရင်
05:04
there was lots of translation then.
အဲဒီတုန်းက ဘာသာပြန်တွေ
အများကြီး ရှိခဲ့တယ်။
05:08
They translated from Latin and Greek
လက်တင်၊ ဂရိဘာသာတွေကနေ
05:11
into Arabic, into Persian,
အာရပ်၊ ပါးရှားဘာသာတွေကို ပြန်ဆိုခဲ့တယ်။
05:14
and then it was translated on
နောက်တော့ ဥရောပရဲ့ ဂျာမန် ဘာသာစကားတွေ
05:16
into the Germanic languages of Europe
ရိုးမန့်စ် ဘာသာစကားတွေ အဖြစ်
05:18
and the Romance languages.
ပြန်ဆိုခဲ့တယ်။
05:20
And so light shone upon the Dark Ages of Europe.
ဒါနဲ့ ဥရောပရဲ့ အမှောင်ခေတ်ကို
အလင်းပေးခဲ့တယ်။
05:22
Now don't get me wrong;
ကဲ တစ်လွဲ မတွေးနဲ့ဦး။
05:27
I am not against teaching English,
အင်္ဂလိပ်စာသင်တာကို ဆန့်ကျင်နေတာမဟုတ်ဘူး
05:29
all you English teachers out there.
အင်္ဂလိပ်ဆရာတွေ အားလုံး ဒီမှာရှိပါတယ်။
05:31
I love it that we have a global language.
ကမ္ဘာသုံး ဘာသာစကားရှိတာ ကြိုက်တယ်။
05:33
We need one today more than ever.
ဒီနေ့မှာ အရင်ထက်ကို တစ်ခုလိုပါတယ်။
05:35
But I am against using it
ဒါပေမဲ့ ဒါကို အတားအဆီးအဖြစ်
05:38
as a barrier.
သုံးတာတော့ ဆန့်ကျင်တယ်။
05:40
Do we really want to end up with 600 languages
တကယ်ပဲ ဘာသာစကား ၆၀၀ နဲ့ အဆုံးသတ်ပြီး
05:42
and the main one being English, or Chinese?
အင်္ဂလိပ် (သို့) တရုတ်ဘာသာစကား
တစ်ခုကို အဓိကဖြစ်ချင်လား။
05:45
We need more than that. Where do we draw the line?
ဒီထက် ပိုလိုပါတယ်။ ဘယ်မှာ
ကျွန်မတို့ ကန့်သတ်မလဲ။
05:48
This system
အင်္ဂလိပ်စာ အသိတစ်ခုနဲ့
05:51
equates intelligence
ဉာဏ်ပညာကို
05:53
with a knowledge of English,
တန်းတူပြုတဲ့ ဒီစနစ်ဟာ
05:56
which is quite arbitrary.
တော်တော်လေး ထင်တိုင်းကြဲတာပါ။
05:59
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
06:01
And I want to remind you
ပြီးတော့ ရှင်တို့ကို သတိပေးချင်တာက
06:07
that the giants upon whose shoulders
ဒီနေ့ ပညာတတ်လူတန်းစား စင်ပေါ်က
06:09
today's intelligentsia stand
ပဂေးကြီးတွေရဲ့ ပခုံးတွေပေါ်မှာ
06:12
did not have to have English,
အင်္ဂလိပ်စာရှိဖို့ မလိုခဲ့တာပါ။
06:14
they didn't have to pass an English test.
အင်္ဂလိပ်စာမေးပွဲ အောင်ဖို့မလိုခဲ့ဘူး။
06:16
Case in point, Einstein.
Einstein ကိုပဲကြည့်ပါ။
06:18
He, by the way, was considered remedial at school
ဒါထက် သူဟာ ကျောင်းမှာ ကုစားဖို့
လိုတယ်လို့ သဘောထားခံရသူပါ။
06:22
because he was, in fact, dyslexic.
အမှန်က သူက စာဖတ်ခက် ရောဂါရှိသူမို့လို့ပါ။
06:25
But fortunately for the world,
ဒါပေမဲ့ ကမ္ဘာကြီးအတွက် ကံကောင်းတာက
06:27
he did not have to pass an English test.
သူဟာ အင်္ဂလိပ်စာ
စာမေးပွဲ အောင်ဖို့ မလိုခဲ့ဘူး။
06:29
Because they didn't start until 1964
အကြောင်းက ဒါတွေက ၁၉၆၄ ကျမှ TOEFL
06:32
with TOEFL,
အမေရိကန် အင်္ဂလိပ်စာ စာမေးပွဲနဲ့
06:35
the American test of English.
စတင်ခဲ့တာကြောင့်ပါ။
06:37
Now it's exploded.
အခုတော့ အုန်းအုန်းထလို့လေ။
06:39
There are lots and lots of tests of English.
အင်္ဂလိပ်စာ စာမေးပွဲတွေက
အများကြီး အများကြီးပါ။
06:41
And millions and millions of students
နှစ်စဉ် သန်းချီတဲ့ ကျောင်းသားတွေဟာ
06:44
take these tests every year.
ဒီစာမေးပွဲတွေကို ဖြေကြတယ်။
06:46
Now you might think, you and me,
ကဲ ရှင်တို့နဲ့ ကျွန်မ တွေးမိမှာက
06:48
"Those fees aren't bad, they're okay,"
"ဒီအခတွေက မဆိုးပါဘူး၊ ရပါတယ်" ပေါ့။
06:50
but they are prohibitive
ဒါပေမဲ့ ဒါတွေဟာ များစွာသော သန်းချီတဲ့
06:52
to so many millions of poor people.
ဆင်းရဲသားတွေအတွက်တော့ အဟန့်အထားပါ။
06:54
So immediately, we're rejecting them.
ဒီတော့ ချက်ချင်းပဲ သူတို့ကို ပယ်ချနေတယ်။
06:56
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
06:58
It brings to mind a headline I saw recently:
မကြာခင်က တွေ့ခဲ့တဲ့ ခေါင်းစီးတစ်ခု
စိတ်ထဲဝင်လာတယ်။
07:01
"Education: The Great Divide."
"ပညာရေး၊ မဟာ ပိုင်းခြားမှုကြီး"
07:04
Now I get it,
ကဲ ကျွန်မသိပြီ၊
07:06
I understand why people would want to focus on English.
လူတွေ ဘာလို့ အင်္ဂလိပ်စာကို
အာရုံစိုက်ချင်မှာကို နားလည်ပြီ။
07:08
They want to give their children the best chance in life.
သူတို့ ကလေးတွေကို ဘဝမှာ အကောင်းဆုံး
အခွင့်အလမ်း ပေးချင်တာပါ။
07:11
And to do that, they need a Western education.
ဒါလုပ်ဖို့ သူတို့ အနောက်တိုင်း
ပညာရေးတစ်ခုလိုအပ်တယ်။
07:15
Because, of course, the best jobs
တကယ်တော့ အကောင်းဆုံး အလုပ်တွေက
07:18
go to people out of the Western Universities,
အစောပိုင်းက ထည့်ပြောခဲ့တဲ့ အနောက်တိုင်း
တက္ကသိုလ်ထွက်တွေဆီ
07:20
that I put on earlier.
သွားတာကြောင့်ပါ။
07:23
It's a circular thing.
ဒါက သံသရာလည်နေတဲ့ အရာပါ။
07:25
Okay.
အိုကေ။
07:27
Let me tell you a story about two scientists,
အင်္ဂလိပ် သိပ္ပံပညာရှင် နှစ်ဦးရဲ့
07:29
two English scientists.
ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်၊ကို ပြောပါရစေ။
07:31
They were doing an experiment
သူတို့ဟာ မျိးရိုးဗီဇနဲ့ တိရိစ္ဆာန်တွေရဲ့
07:33
to do with genetics
ရှေ့ဘက်၊ နောက်ဘက်
07:35
and the forelimbs and the hind limbs of animals.
ခြေလက်အင်္ဂါတွေ အကြောင်း
စမ်းသပ်မှုတစ်ခု လုပ်နေကြတာပါ။
07:37
But they couldn't get the results they wanted.
ဒါပေမဲ့ လိုချင်တဲ့ ရလဒ်တွေ မရနိုင်ခဲ့ဘူး။
07:40
They really didn't know what to do,
ရှေ့ခြေလက် နဲ့ နောက်ခြေလက်ဆိုတဲ့
07:42
until along came a German scientist
မျိုးရိုးဗီဇမှာရော ဂျာမန်ဘာသာမှာပါ
07:44
who realized that they were using two words
ခွဲခြားမရတဲ့ စကားလုံးနှစ်လုံး
07:47
for forelimb and hind limb,
သူတို့သုံးနေတာကို သဘောပေါက်တဲ့
07:50
whereas genetics does not differentiate
ဂျာမန် သိပ္ပံပညာရှင်
တစ်ဦး ရောက်မလာခင်အထိ
07:52
and neither does German.
တကယ်ကိုပဲ သူတို့ ဘာလုပ်ရမှန်းကို မသိကြဘူး။
07:56
So bingo,
ကဲ ရပြီ။
07:58
problem solved.
ပြဿနာ ပြေလည်သွားပြီ။
08:00
If you can't think a thought,
အတွေးတစ်ခုကို မတွေးနိုင်ရင်
08:02
you are stuck.
အကျပ်ရိုက်နေတာပေါ့။
08:04
But if another language can think that thought,
ဒါပေမဲ့ အခြားဘာသာက ဒီအတွေး တွေးနိုင်ရင်
08:07
then, by cooperating,
ပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့်
08:09
we can achieve and learn so much more.
ကျွန်မတို့တွေ အများကြီး
ပြီးမြောက် လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
08:11
My daughter
ကျွန်မ သမီးက
08:16
came to England from Kuwait.
ကူးဝိတ်ကနေ အင်္ဂလန်ကို လာခဲ့တယ်။
08:18
She had studied science and mathematics in Arabic.
သူမက သိပ္ပံနဲ့ သင်္ချာကို
အာရပ်ဘာသာနဲ့ သင်ခဲ့ရတယ်။
08:21
It's an Arabic medium school.
အာရပ် ကြားခံ ဘာသာစကား ကျောင်းပါ။
08:24
She had to translate it into English at her grammar school.
ဒါကို သူမဟာ သဒ္ဒါကျောင်းမှာ
ဘာသာပြန်ဖို့လိုတယ်လေ။
08:27
And she was the best in the class
ပြီးတော့ သူမဟာ အတန်းထဲမှာ ဒီဘာသာရပ်တွေမှာ
08:30
at those subjects.
အတော်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့တယ်။
08:32
Which tells us
ဒါကနေ ကျွန်မတို့ကို ပြောပြတာက
08:34
that when students come to us from abroad,
နိုင်ငံခြားက ကျောင်းသားတွေ လာရင်
08:36
we may not be giving them enough credit
ကျွန်မတို့ဟာ သူတို့ သိတာတွေ၊
08:38
for what they know,
သူတို့ ဘာသာနဲ သိတာတွေအတွက်
08:40
and they know it in their own language.
အမှတ်ပေးသင့်သလောက်
မပေးထားတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
08:42
When a language dies,
ဘာသာစကားတစ်ခု ပျောက်သွားရင်
08:45
we don't know what we lose with that language.
ဒီဘာသာစကားနဲ့အတူ ဆုံးရှုံး
သွားတာတွေကို ကျွန်မတို့ မသိကြဘူး။
08:47
This is -- I don't know if you saw it on CNN recently --
ဆိုလိုတာက တလောက
CNN မှာ ရှင်တို့ တွေ့မိလား မသိဘူး။၊
08:50
they gave the Heroes Award
ကင်ညာသား သိုးကျောင်းသားလေးကို
08:54
to a young Kenyan shepherd boy
Heroes Award ပေးခဲ့တာလေ။
08:56
who couldn't study at night in his village,
သူက သူ့ရွာမှာ ရွာက ကလေးအားလုံးလိုပဲ
08:59
like all the village children,
ညဖက်ဆို စာကျက်လို့မရနိူင်သူပါ၊
09:02
because the kerosene lamp,
အကြောင်းက ရေနံဆီ မီးအိမ်ကြောင့်ပါ၊
09:04
it had smoke and it damaged his eyes.
မီခိုးထွက်တော့ သူ့မျက်စိတွေ ထိခိုက်သွာတယ်။
09:06
And anyway, there was never enough kerosene,
ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ရေနံဆီက လောက်တယ်ကို မရှိဘူး။
09:08
because what does a dollar a day buy for you?
အကြောင်းက တစ်ရက်
တစ်ဒေါ်လာနဲ့ ဘာဝယ်လို့ရမှာတုန်း။
09:11
So he invented
ဒီတော့ ကုန်ကျစရိတ်မရှိတဲ့
09:14
a cost-free solar lamp.
ဆိုလာ မီးအိမ်ကို သူ တီထွင်ခဲ့တယ်။
09:16
And now the children in his village
အခုတော့ သူ့ရွာထဲက ကလေးတွေဟာ
09:19
get the same grades at school
လျှပ်စစ်မီးရှိတဲ့ အိမ်က ကလေးတွေနဲ့ တန်းတူ
09:21
as the children who have electricity at home.
အဆင့်တွေ ရကြတယ်လေ။
09:23
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
09:27
When he received his award,
သူ ဆုကို လက်ခံရယူတော့
09:33
he said these lovely words:
သူပြောခဲ့တဲ့ ဒီချစ်စရာ စကားလေးတွေက
09:35
"The children can lead Africa from what it is today,
"ကလေးတွေဟာ အာဖရိကကို ယနေ့
ဖြစ်နေတဲ့ မှောင်နေတဲ့ တိုက်ကနေ
09:37
a dark continent,
လင်းနေတဲ့ တိုက်တစ်ခုဆီ
09:40
to a light continent."
ဥှီးဆောင်နိုင်ပါတယ်"တဲ့။
09:42
A simple idea,
ရိုးရှင်းတဲ့ စိတ်ကူးတစ်ခုပါ။
09:44
but it could have such far-reaching consequences.
ဒါပေမဲ့ အတော် တာသွားတဲ့
အကျိုးဆက်တွေ ရှိနိုင်ပါတယ်။
09:46
People who have no light,
အလင်းရောင် မရှိသူတွေဟာ
09:50
whether it's physical or metaphorical,
ရုပ်ပိုင်းဖြစ်ဖြစ်၊ တင်စားတာပဲဖြစ်ဖြစ်
09:52
cannot pass our exams,
ကျွန်မတို့ရဲ့ စာမေးပွဲတွေ
မအောင်နိုင်ပါဘူး၊
09:55
and we can never know what they know.
ပြီးတော့ သူတို့သိတာတွေကို ကျွန်မတို့
ဘယ်တော့မှ မသိနိုင်ပါဘူး။
09:58
Let us not keep them and ourselves
ကျွန်မတို့ ကိုယ်တိုင်နဲ့
သူတို့တွေကို အမှောင်ထဲမှာ
10:01
in the dark.
မထားကြပါနဲ့တော့။
10:04
Let us celebrate diversity.
စုံလင်မှုကို ဂုဏ်ပြုကြရအောင်ပါ။
10:06
Mind your language.
သင့်ဘသာစကားကို ဂရုစိုက်ပါ။
10:09
Use it to spread great ideas.
ဒါကို ကြီးကျယ်တဲ့ စိတ်ကူးတွေ
ပျံ့နှံ့ဖို့ အသုံးပြုပါ။
10:12
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
10:16
Thank you very much.
ကျေးဇူး အများကြီးတင်ပါတယ်။
10:23
(Applause)
(လက်ခုပ်သံများ)
10:25
Translated by sann tint
Reviewed by Myo Aung

▲Back to top

About the speaker:

Patricia Ryan - Language teacher
Patricia Ryan has spent the past three-plus decades teaching English in Arabic countries -- where she has seen vast cultural (and linguistic) change.

Why you should listen

UK-born language teacher Patricia Ryan has spent most of the past 40 years teaching English in the countries of the Arabian Gulf.
She is currently teaching at Zayed University in Dubai, and studying for a second Masters degree in Law.

More profile about the speaker
Patricia Ryan | Speaker | TED.com