English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2010

Bill Gates: Innovating to zero!

Bill Gates o energii: Innowacje w kierunku zera!

Filmed:
4,690,269 views

Podczas TED2010 Bill Gates ujawnia swoją wizję energetycznej przyszłości opisując potrzebę wynalezienia cudów by zapobiec katastrofie planety. Wyjaśnia również czemu wspiera całkowicie odmienny projekt reaktora atomowego. Konieczny cel? Zerowa emisja dwutlenku węgla na globalną skalę do roku 2050.

- Philanthropist
A passionate techie and a shrewd businessman, Bill Gates changed the world while leading Microsoft to dizzying success. Now he's doing it again with his own style of philanthropy and passion for innovation. Full bio

I'm going to talk todaydzisiaj about energyenergia and climateklimat.
Będę dziś mówił o energii i klimacie.
00:16
And that mightmoc seemwydać się a bitkawałek surprisingzaskakujący because
I może wydać się to zaskakujące,
00:20
my full-timepełny etat work at the FoundationFundacja is mostlyprzeważnie about vaccinesszczepionki and seedsposiew,
gdyż moja codzienna praca w fundacji skupia się na szczepionkach i nasionach,
00:22
about the things that we need to inventwymyślać and deliverdostarczyć
na rzeczach, które trzeba wynaleźć i dostarczyć
00:27
to help the poorestnajbiedniejszy two billionmiliard liverelacja na żywo better liveszyje.
by poprawić życie dwóch miliardów najuboższych ludzi.
00:30
But energyenergia and climateklimat are extremelyniezwykle importantważny to these people --
Ale energia i klimat są dla nich również niezwykle ważne.
00:35
in factfakt, more importantważny than to anyonektokolwiek elsejeszcze on the planetplaneta.
W istocie, ważniejsze niż dla pozostałych ludzi.
00:40
The climateklimat gettinguzyskiwanie worsegorzej meansznaczy that manywiele yearslat, theirich cropsuprawy won'tprzyzwyczajenie growrosnąć:
Pogorszający się klimat oznacza wiele lat nieurodzaju.
00:45
There will be too much raindeszcz, not enoughdość raindeszcz,
Za dużo deszczu -- za mało deszczu.
00:50
things will changezmiana in wayssposoby
Dościgną nas przemiany
00:53
that theirich fragilekruchy environmentśrodowisko simplypo prostu can't supportwsparcie.
jakim nie podoła wrażliwe środowisko.
00:55
And that leadswskazówki to starvationgłód, it leadswskazówki to uncertaintyniepewność, it leadswskazówki to unrestniepokojów.
A to prowadzi do głodu. Do niepewności.Do buntu.
00:59
So, the climateklimat changeszmiany will be terriblestraszny for them.
Tak więc zmiany klimatyczne będą dla nich znamienne.
01:04
AlsoRównież, the pricecena of energyenergia is very importantważny to them.
Również cena energii jest dla nich bardzo ważna.
01:08
In factfakt, if you could pickwybierać just one thing to lowerniższy the pricecena of,
Jeśli moglibyśmy zmniejszyć cenę tylko jednej rzeczy,
01:11
to reducezmniejszyć povertyubóstwo, by fardaleko you would pickwybierać energyenergia.
by ukrócić biedę, byłaby nią energia.
01:14
Now, the pricecena of energyenergia has come down over time.
Cena energii spadła na przestrzeni lat.
01:18
Really advancedzaawansowane civilizationcywilizacja is basedna podstawie on advanceszaliczki in energyenergia.
W rzeczywistości postęp cywilizacyjny bazuje na osiągnięciach w generacji energii.
01:22
The coalwęgiel revolutionrewolucja fuelednapędzany the IndustrialPrzemysłowe RevolutionRewolucja,
Gwałtowny rozwój paliw kopalnych napędzał rewolucję przemysłową.
01:28
and, even in the 1900s we'vemamy seenwidziany a very rapidszybki declineupadek in the pricecena of electricityElektryczność,
Już na początku XX wieku obserwowaliśmy gwałtowny spadek cen elektryczności.
01:32
and that's why we have refrigeratorslodówki, air-conditioningklimatyzacja,
Dzięki temu mamy lodówki, klimatyzacje,
01:38
we can make modernnowoczesny materialsmateriały and do so manywiele things.
możemy produkować nowoczesne materiały i robić tyle innych rzeczy.
01:41
And so, we're in a wonderfulwspaniale situationsytuacja with electricityElektryczność in the richbogaty worldświat.
W bogatym świecie mamy więc wspaniałą sytuację z elektrycznością.
01:45
But, as we make it cheapertaniej -- and let's go for makingzrobienie it twicedwa razy as cheaptani --
Ale w miarę jak obniżamy jej cenę -- niech będzie o połowę tańsza --
01:52
we need to meetspotykać się a newNowy constraintprzymus,
musimy sprostać kolejnemu ograniczeniu,
01:59
and that constraintprzymus has to do with COCO2.
które związane jest z dwutlenkiem węgla.
02:01
COCO2 is warmingogrzewanie the planetplaneta,
Dwutlenek węgla ogrzewa planetę
02:05
and the equationrównanie on COCO2 is actuallytak właściwie a very straightforwardbezpośredni one.
i opisuje to bardzo prosta zależność.
02:08
If you sumsuma up the COCO2 that getsdostaje emittedemitowane,
Jeśli zsumujemy dwutlenek węgla emitowany do atmosfery,
02:14
that leadswskazówki to a temperaturetemperatura increasezwiększać,
to prowadzi do wzrostu temperatury,
02:18
and that temperaturetemperatura increasezwiększać leadswskazówki to some very negativenegatywny effectsruchomości:
który z kolei przynosi bardzo negatywne efekty.
02:21
the effectsruchomości on the weatherpogoda; perhapsmoże worsegorzej, the indirectpośrednie effectsruchomości,
Odzwierciedla się w pogodzie i, co gorsze, pośrednio --
02:25
in that the naturalnaturalny ecosystemsekosystemy can't adjustdostosować to these rapidszybki changeszmiany,
nie pozwalając ekosystemom na dostosowanie się do gwałtownych zmian
02:28
and so you get ecosystemekosystem collapseswali.
i przyczyniając się do ich upadku.
02:33
Now, the exactdokładny amountilość of how you mapmapa
Wskazanie relacji ilościowej
02:36
from a certainpewny increasezwiększać of COCO2 to what temperaturetemperatura will be
pomiędzy wzrostem CO2 i wzrostem temperatury
02:39
and where the positivepozytywny feedbackssprzężeń zwrotnych are,
oraz wskazanie dodatniego sprzężenia zwrotnego
02:43
there's some uncertaintyniepewność there, but not very much.
niesie znamiona niepewności, ale nie do końca.
02:45
And there's certainlyna pewno uncertaintyniepewność about how badzły those effectsruchomości will be,
Również nie łatwo stwierdzić jak szkodliwe będą te efekty.
02:48
but they will be extremelyniezwykle badzły.
Z pewnością będą jednak bardzo złe.
02:51
I askedspytał the topTop scientistsnaukowcy on this severalkilka timesczasy:
Wielokrotnie pytałem najlepszych naukowców,
02:54
Do we really have to get down to nearBlisko zerozero?
czy naprawdę musimy zejść do blisko zera?
02:56
Can't we just cutciąć it in halfpół or a quarterjedna czwarta?
Czy nie możemy obciąć emisji w połowie lub ¼?
02:59
And the answerodpowiedź is that untilaż do we get nearBlisko to zerozero,
Odpowiedź brzmi -- dopóki nie zbliżymy się do zera,
03:02
the temperaturetemperatura will continueKontyntynuj to risewzrost.
temperatura nadal będzie wzrastać.
03:06
And so that's a bigduży challengewyzwanie.
Jest to więc duże wyzwanie.
03:08
It's very differentróżne than sayingpowiedzenie "We're a twelve-foot-high12 metrowego truckciężarówka tryingpróbować to get underpod a ten-footdziesięciu stóp bridgemost,
Nie jesteśmy 4 metrową ciężarówką, która chce przejechać pod niewiele niższym mostem
03:10
and we can just sortsortować of squeeześciskać underpod."
i jakoś się przeciśnie.
03:15
This is something that has to get to zerozero.
Tutaj trzeba zejść do zera.
03:18
Now, we put out a lot of carbonwęgiel dioxidedwutlenek everykażdy yearrok,
Każdego roku emitujemy dużo dwutlenku węgla --
03:22
over 26 billionmiliard tonsmnóstwo.
ponad 26 miliardów ton.
03:26
For eachkażdy AmericanAmerykański, it's about 20 tonsmnóstwo;
To około 20 ton na jednego Amerykanina.
03:28
for people in poorubogi countrieskraje, it's lessmniej than one tonton.
Poniżej jednej tony na mieszkańca najbiedniejszych krajów.
03:32
It's an averageśredni of about fivepięć tonsmnóstwo for everyonekażdy on the planetplaneta.
Średnio jest to 5 ton na jednego mieszkańca planety.
03:35
And, somehowjakoś, we have to make changeszmiany
Musimy jednak wprowadzić jakieś zmiany,
03:39
that will bringprzynieść that down to zerozero.
które zmniejszą emisję do zera.
03:41
It's been constantlystale going up.
Emisji tej towarzyszył nieustający wzrost
03:44
It's only variousróżnorodny economicgospodarczy changeszmiany that have even flattenedspłaszczony it at all,
i tylko różne przemiany ekonomiczne chwilowo go stopowały.
03:46
so we have to go from rapidlyszybko risingpodniesienie
Musimy więc sprawić aby w miejsce szybkiego wzrostu
03:51
to fallingspadanie, and fallingspadanie all the way to zerozero.
otrzymać spadek emisji CO2 i zmniejszyć ją do zera.
03:54
This equationrównanie has fourcztery factorsczynniki,
Są cztery składniki tego równania,
03:57
a little bitkawałek of multiplicationmnożenie:
które należy przemnożyć.
03:59
So, you've got a thing on the left, COCO2, that you want to get to zerozero,
Po lewej stronie CO2, które chcemy sprowadzić do zera,
04:01
and that's going to be basedna podstawie on the numbernumer of people,
na które składa się: liczba ludzi,
04:04
the servicesusługi eachkażdy person'sosoby usingza pomocą on averageśredni,
usługi z jakich korzystają w uśrednieniu,
04:08
the energyenergia on averageśredni for eachkażdy serviceusługa,
średnia energia im towarzysząca
04:11
and the COCO2 beingistota put out perza unitjednostka of energyenergia.
oraz ilość CO2 emitowana na jednostkę energii.
04:14
So, let's look at eachkażdy one of these
Spójrzmy więc na każdy z elementów
04:18
and see how we can get this down to zerozero.
i poszukajmy jak sprowadzić całość do zera.
04:20
ProbablyPrawdopodobnie, one of these numbersliczby is going to have to get prettyładny nearBlisko to zerozero.
Prawdopodobnie jedna z tych liczb musi się znacząco zbliżyć do zera.
04:24
Now that's back from highwysoki schoolszkoła algebraalgebra,
Jak zresztą wynika ze szkolnej algebry.
04:28
but let's take a look.
Ale spójrzmy.
04:31
First, we'vemamy got populationpopulacja.
Na początek -- populacja.
04:33
The worldświat todaydzisiaj has 6.8 billionmiliard people.
Dziś na świecie żyje 6,8 mld ludzi.
04:35
That's headedgłowiasty up to about ninedziewięć billionmiliard.
Z perspektywą wzrostu do około 9 miliardów.
04:38
Now, if we do a really great jobpraca on newNowy vaccinesszczepionki,
Jeśli uda nam się osiągnąć duży sukces z nowymi szczepionkami,
04:40
healthzdrowie careopieka, reproductiveRozród healthzdrowie servicesusługi,
służbą zdrowia i działaniami w sferze urodzeń,
04:44
we could lowerniższy that by, perhapsmoże, 10 or 15 percentprocent,
będziemy w stanie obniżyć tę liczbę o 10 do 15 procent.
04:46
but there we see an increasezwiększać of about 1.3.
Ale nawet wtedy populacja wzrośnie o około 1,3 mld.
04:50
The seconddruga factorczynnik is the servicesusługi we use.
Kolejny czynnik to usługi i dobra, z których korzystamy.
04:54
This encompassesobejmuje everything:
Tu zawarte jest wszystko:
04:57
the foodjedzenie we eatjeść, clothingodzież, TVTELEWIZOR, heatingogrzewanie.
jedzenie, ubrania, telewizja, ogrzewanie.
04:59
These are very good things:
Wszystko bardzo dobre rzeczy.
05:03
gettinguzyskiwanie ridpozbyć się of povertyubóstwo meansznaczy providingże these servicesusługi
Ucieczka od ubóstwa oznacza dostarczenie tych dóbr
05:06
to almostprawie everyonekażdy on the planetplaneta.
prawie każdej osobie na ziemi.
05:09
And it's a great thing for this numbernumer to go up.
Jest więc bardzo ważne aby ta liczba się zwiększyła.
05:11
In the richbogaty worldświat, perhapsmoże the topTop one billionmiliard,
W bogatym świecie, być może miliarda najbogatszych ludzi,
05:15
we probablyprawdopodobnie could cutciąć back and use lessmniej,
moglibyśmy oszczędzić na tych rzeczach,
05:17
but everykażdy yearrok, this numbernumer, on averageśredni, is going to go up,
ale każdego roku ta liczba będzie rosnąć
05:19
and so, over all, that will more than doublepodwójnie
i globalnie spowoduje więcej niż podwojenie
05:23
the servicesusługi delivereddostarczone perza personosoba.
dóbr dostarczanych jednej osobie.
05:27
Here we have a very basicpodstawowy serviceusługa:
Oto jedno z bardziej podstawowych dóbr.
05:30
Do you have lightingoświetlenie in your housedom to be ablezdolny to readczytać your homeworkPraca domowa?
Czy mamy oświetlenie w domu by czytać, uczyć się do szkoły?
05:32
And, in factfakt, these kidsdzieciaki don't, so they're going out
W istocie, te dzieci nie mają,
05:35
and readingczytanie theirich schoolszkoła work underpod the streetulica lampslampy.
więc czytają swoją pracę domową w świetle latarni ulicznych.
05:37
Now, efficiencywydajność, E, the energyenergia for eachkażdy serviceusługa,
Wydajność, E - energia wykorzystywana przez wspomniane usługi i dobra.
05:42
here finallywreszcie we have some good newsAktualności.
Wreszcie dobre wieści.
05:46
We have something that's not going up.
Jest coś co nie idzie w górę.
05:48
ThroughPoprzez variousróżnorodny inventionswynalazki and newNowy wayssposoby of doing lightingoświetlenie,
Dzięki licznym wynalazkom, nowym technologiom oświetleniowym,
05:50
throughprzez differentróżne typestypy of carssamochody, differentróżne wayssposoby of buildingbudynek buildingsBudynki --
różnym typom samochodów, metodom konstrukcji budynków --
05:53
there are a lot of servicesusługi where you can bringprzynieść
jest wiele produktów, gdzie możemy znacząco
05:58
the energyenergia for that serviceusługa down quitecałkiem substantiallyw zasadzie.
obniżyć ilość zużywanej energii.
06:01
Some individualindywidualny servicesusługi even bringprzynieść it down by 90 percentprocent.
Niektóre szczególne produkty zmniejszają zużycie energii nawet o 90 procent.
06:05
There are other servicesusługi like how we make fertilizernawóz,
W innych dziedzinach, jak produkcja nawozów,
06:08
or how we do airpowietrze transporttransport,
czy transport lotniczy,
06:11
where the roomspokoje for improvementpoprawa are fardaleko, fardaleko lessmniej.
jest bardzo niewiele miejsca na ulepszenia.
06:13
And so, overallogólnie here, if we're optimisticoptymistyczny,
Ostatecznie więc, przy odrobinie optymizmu,
06:17
we maymoże get a reductionzmniejszenie of a factorczynnik of threetrzy to even, perhapsmoże, a factorczynnik of sixsześć.
możemy uzyskać trzykrotną, a może nawet sześciokrotną, redukcję.
06:19
But for these first threetrzy factorsczynniki now,
Jednak uwzględniają wszystkie trzy elementy
06:26
we'vemamy goneodszedł from 26 billionmiliard to, at bestNajlepiej, maybe 13 billionmiliard tonsmnóstwo,
obniżymy emisję z 26 mld do 13 mld ton w najlepszym przypadku.
06:29
and that just won'tprzyzwyczajenie cutciąć it.
A to nam nie wystarczy.
06:34
So let's look at this fourthczwarty factorczynnik --
Spójrzmy więc na czwarty element --
06:36
this is going to be a keyklawisz one --
w tym przypadku kluczowy --
06:38
and this is the amountilość of COCO2 put out perza eachkażdy unitjednostka of energyenergia.
określający ilość CO2 wydzielaną do atmosfery na jednostkę energii.
06:40
And so the questionpytanie is: Can you actuallytak właściwie get that to zerozero?
Czy można sprowadzić ją do zera?
06:46
If you burnpalić się coalwęgiel, no.
Gdy spalamy węgiel -- nie.
06:50
If you burnpalić się naturalnaturalny gasgaz, no.
Gdy spalamy naturalne gazy -- też nie.
06:52
AlmostPrawie everykażdy way we make electricityElektryczność todaydzisiaj,
Prawie każda z obecnych metod generacji energii,
06:54
exceptz wyjątkiem for the emergingwyłaniający się renewablesodnawialne źródła energii and nuclearjądrowy, putsstawia out COCO2.
za wyjątkiem źródeł odnawialnych, wytwarza CO2.
06:57
And so, what we're going to have to do at a globalświatowy scaleskala,
Tak więc będziemy musieli na dużą skalę
07:03
is createStwórz a newNowy systemsystem.
stworzyć nowym system.
07:06
And so, we need energyenergia miraclescuda.
Potrzebujemy energetycznych cudów.
07:09
Now, when I use the termsemestr "miraclecud," I don't mean something that's impossibleniemożliwy.
Mówiąc "cudo" nie mam na myśli czegoś niemożliwego.
07:11
The microprocessormikroprocesor is a miraclecud. The personalosobisty computerkomputer is a miraclecud.
Cudem jest mikroprocesor, komputer PC.
07:15
The InternetInternet and its servicesusługi are a miraclecud.
Internet i usługi, które oferuje to cuda.
07:20
So, the people here have participateduczestniczył in the creationkreacja of manywiele miraclescuda.
Tak więc obecni tutaj brali udział w tworzeniu wielu cudów.
07:23
UsuallyZazwyczaj, we don't have a deadlineostateczny termin,
Zwykle termin realizacji nie jest określony.
07:28
where you have to get the miraclecud by a certainpewny datedata.
Aby ukończyć dzieło przed upływem pewnej daty.
07:30
UsuallyZazwyczaj, you just kinduprzejmy of standstoisko by, and some come alongwzdłuż, some don't.
Zwykle to życie przynosi te cuda, a nie my za nimi gonimy.
07:32
This is a casewalizka where we actuallytak właściwie have to drivenapęd at fullpełny speedprędkość
W tym jednak przypadku nasz pełny wysiłek jest konieczny,
07:36
and get a miraclecud in a prettyładny tightmocno timelineoś czasu.
aby zrealizować to zadanie w dość krótkim czasie.
07:40
Now, I thought, "How could I really capturezdobyć this?
Zastanawiałem się jak mógłbym was zainteresować.
07:45
Is there some kinduprzejmy of naturalnaturalny illustrationilustracja,
Czy jest jakieś odwołanie do natury,
07:48
some demonstrationdemonstracja that would grabchwycić people'sludzie imaginationwyobraźnia here?"
które mogłoby poruszyć ludzką wyobraźnię?
07:50
I thought back to a yearrok agotemu when I broughtprzyniósł mosquitoskomary,
Przypomniałem sobie, że rok temu przyniosłem na TED komary,
07:55
and somehowjakoś people enjoyedcieszył się that.
co ludziom, nie wiedzieć czemu, się spodobało.
07:59
(LaughterŚmiech)
(Śmiech)
08:01
It really got them involvedzaangażowany in the ideapomysł of,
Mogli łatwo wczuć się w perspektywę
08:03
you know, there are people who liverelacja na żywo with mosquitoskomary.
życia w otoczeniu komarów.
08:06
So, with energyenergia, all I could come up with is this.
W przypadku energii wymyśliłem to.
08:09
I decidedzdecydowany that releasingzwolnienie firefliesświetliki
Zdecydowałem uwolnić trochę świetlików
08:14
would be my contributionwkład to the environmentśrodowisko here this yearrok.
jako mój tegoroczny wkład w ochronę środowiska.
08:17
So here we have some naturalnaturalny firefliesświetliki.
Mamy więc trochę prawdziwych świetlików.
08:21
I'm told they don't bitegryźć; in factfakt, they mightmoc not even leavepozostawiać that jarsłoik.
Podobno nie gryzą i mogą nawet nie opuścić słoika.
08:24
(LaughterŚmiech)
(Śmiech)
08:27
Now, there's all sortssortuje of gimmickysztucznych solutionsrozwiązania like that one,
Jest wiele sprytnych sposobów tego typu,
08:30
but they don't really addDodaj up to much.
które jednak nie dają za dużo dobrego.
08:35
We need solutionsrozwiązania -- eitherzarówno one or severalkilka --
Potrzeba rozwiązań -- jednego lub kilku --
08:37
that have unbelievablenie do wiary scaleskala
na niewiarygodnie dużą skalę
08:41
and unbelievablenie do wiary reliabilityniezawodność,
i niesamowicie niezawodnych.
08:45
and, althoughmimo że there's manywiele directionswskazówki people are seekingszukanie,
Pomimo, że ludzie szukają w wielu kierunkach,
08:47
I really only see fivepięć that can achieveosiągać the bigduży numbersliczby.
dla mnie tylko pięć może przynieść konkretne liczby.
08:50
I've left out tidefala, geothermalgeotermalne, fusionpołączenie, biofuelsbiopaliwa.
Nie będę mówił o energii z pływów wodnych, geotermii, syntezie termojądrowej czy biopaliwach.
08:54
Those maymoże make some contributionwkład,
One mogą się przyczynić do poprawy sytuacji
08:59
and if they can do better than I expectoczekiwać, so much the better,
i jeśli ich udział będzie większy niż przewiduję -- tym lepiej.
09:01
but my keyklawisz pointpunkt here
Chodzi mi jednak o to,
09:03
is that we're going to have to work on eachkażdy of these fivepięć,
że będziemy musieli pracować nad każdym z wspomnianych pięciu kierunków.
09:05
and we can't give up any of them because they look dauntingzniechęcające,
i nie możemy się poddawać gdy zadanie jawić się będzie ponad nasze siły.
09:09
because they all have significantznaczący challengeswyzwania.
Istotne wyzwania leżą przed nami wszędzie.
09:13
Let's look first at the burningpalenie fossilskamieniałość fuelspaliwa,
Przyjrzyjmy się spalaniu paliw kopalnych.
09:17
eitherzarówno burningpalenie coalwęgiel or burningpalenie naturalnaturalny gasgaz.
Węgiel czy też gaz ziemny.
09:19
What you need to do there, seemswydaje się like it mightmoc be simpleprosty, but it's not,
To co trzeba osiągnąć może wydawać się proste ale takie nie jest.
09:23
and that's to take all the COCO2, after you've burnedspalony it, going out the fluespalin,
Należy zebrać wyemitowane w wyniku spalania CO2,
09:26
pressurizewywierania nacisku it, createStwórz a liquidciekły, put it somewheregdzieś,
skroplić pod ciśnieniem, odłożyć gdzieś
09:32
and hopenadzieja it staysgorset there.
i mieć nadzieję, że tam pozostanie.
09:35
Now we have some pilotpilot things that do this at the 60 to 80 percentprocent levelpoziom,
Mamy projekty pilotujące, które osiągają 60-80 procent,
09:37
but gettinguzyskiwanie up to that fullpełny percentageodsetek, that will be very trickyzdradliwy,
ale zgromadzenie CO2 w całości będzie bardzo kłopotliwe.
09:41
and agreeingzgodzić się on where these COCO2 quantitiesilości should be put will be hardciężko,
Podobnie trudno będzie określić miejsce przechowywania takiej ilości CO2.
09:45
but the toughestnajtrudniejszy one here is this long-termdługoterminowy issuekwestia.
Przede wszytkim jest to jednak proces długoterminowy.
09:51
Who'sKto w going to be sure?
Kto będzie miał pewność?
09:54
Who'sKto w going to guaranteegwarancja something that is literallydosłownie billionsmiliardy of timesczasy largerwiększy
Kto zagwarantuje, że znajdzie się miejsce na odpady, których objętość przewyższa miliardy razy
09:56
than any typerodzaj of wastemarnotrawstwo you think of in termswarunki of nuclearjądrowy or other things?
rozmiar dotychczas magazynowanych odpadów nuklearnych i innych.
10:00
This is a lot of volumeTom.
To bardzo dużo miejsca.
10:04
So that's a toughtwardy one.
To trudne zadanie.
10:07
NextNastępny would be nuclearjądrowy.
Dalej, energia jądrowa.
10:09
It alsorównież has threetrzy bigduży problemsproblemy:
Tu również są trzy duże problemy.
10:11
CostKoszt, particularlyszczególnie in highlywysoko regulatedregulowanym countrieskraje, is highwysoki;
Koszt, szczególnie w krajach o silnym nadzorze energetyki jądrowej, jest wysoki.
10:14
the issuekwestia of the safetybezpieczeństwo, really feelinguczucie good about nothing could go wrongźle,
Bezpieczeństwo -- prawdziwe poczucie że nic złego się nie stanie,
10:18
that, even thoughchociaż you have these humanczłowiek operatorsOperatorzy,
że pomimo obecnego czynnika ludzkiego
10:22
that the fuelpaliwo doesn't get used for weaponsBronie.
paliwo nie posłuży do budowy broni.
10:25
And then what do you do with the wastemarnotrawstwo?
I wreszcie, co robić z odpadami?
10:28
And, althoughmimo że it's not very largeduży, there are a lot of concernsobawy about that.
Choć nie jest ich tak dużo, ludzie mają obawy,
10:30
People need to feel good about it.
chcą odczuwać komfort w tej kwestii.
10:33
So threetrzy very toughtwardy problemsproblemy that mightmoc be solvablerozwiązywalne,
Mamy więc trzy bardzo trudne, lecz wykonalne, zadania.
10:35
and so, should be workedpracował on.
Musimy nad nimi pracować.
10:40
The last threetrzy of the fivepięć, I've groupedzgrupowane togetherRazem.
Pozostałe trzy z omawianej piątki zgrupowałem razem.
10:42
These are what people oftenczęsto referodnosić się to as the renewableodnawialny sourcesźródła.
Są to czesto tak określane -- źródła odnawialne.
10:45
And they actuallytak właściwie -- althoughmimo że it's great they don't requirewymagać fuelpaliwo --
I pomimo, że nie wymagają paliwa,
10:49
they have some disadvantageswady.
mają one pewne wady.
10:53
One is that the densitygęstość of energyenergia gatheredZebrane in these technologiestechnologie
Jedną z nich jest fakt, że gęstość energii w nich gromadzona
10:55
is dramaticallydramatycznie lessmniej than a powermoc plantroślina.
jest radykalnie mniejsza niż w elektrowni.
11:01
This is energyenergia farmingrolnictwo, so you're talkingmówić about manywiele squareplac milesmile,
Są to farmy energetyczne na obszarach wielu kilometrów kwadratowych,
11:03
thousandstysiące of time more areapowierzchnia than you think of as a normalnormalna energyenergia plantroślina.
tysiące razy większych niż zajmuje typowa elektrownia.
11:07
AlsoRównież, these are intermittentprzerywany sourcesźródła.
Ponadto, źródła te nie są stabiline.
11:12
The sunsłońce doesn't shineblask all day, it doesn't shineblask everykażdy day,
Słońce nie świeci cały dzień, nie każdego dnia.
11:15
and, likewiserównież, the windwiatr doesn't blowcios all the time.
Podobnie wiatr nie wieje bez przerwy.
11:18
And so, if you dependzależeć on these sourcesźródła,
Jeśli jesteś uzależniony od tych źródeł,
11:21
you have to have some way of gettinguzyskiwanie the energyenergia
musisz również mieć możliwość zdobycia energii,
11:23
duringpodczas those time periodsokresy that it's not availabledostępny.
gdy źródła zmniejszają swą efektywność.
11:26
So, we'vemamy got bigduży costkoszt challengeswyzwania here,
Mamy więc duże wyzwania w kwestii wydatków
11:29
we have transmissiontransmisja challengeswyzwania:
oraz przesyłu energii.
11:32
for exampleprzykład, say this energyenergia sourceźródło is outsidena zewnątrz your countrykraj;
Załóżmy, że źródło energii leży poza naszym krajem.
11:34
you not only need the technologytechnologia,
Nie tylko potrzeba technologii,
11:37
but you have to dealsprawa with the riskryzyko of the energyenergia comingprzyjście from elsewheregdzie indziej.
ale również należy liczyć się z ryzykiem, że energia przypływa z innych miejsc.
11:39
And, finallywreszcie, this storageprzechowywanie problemproblem.
I wreszcie, problem z magazynowaniem.
11:44
And, to dimensionalizedimensionalize this, I wentposzedł throughprzez and lookedspojrzał at
By nadać temu wymiar określiłem pojemność
11:46
all the typestypy of batteriesbaterie that get madezrobiony --
wszystkich rodzajów wytworzonych baterii.
11:49
for carssamochody, for computerskomputery, for phonestelefony, for flashlightslatarki, for everything --
Samochodowych, komputerowych, w telefonach, latarkach - wszystkich.
11:52
and comparedporównywane that to the amountilość of electricalelektryczny energyenergia the worldświat usesużywa,
Porównałem tę liczbę z energią elektryczną jaka jest zużywana na świecie
11:56
and what I founduznany is that all the batteriesbaterie we make now
i uzyskałem wynik, według którego wszystkie produkowane baterie
12:01
could storesklep lessmniej than 10 minutesminuty of all the energyenergia.
mogą zmagazynować w sumie niecałe 10 minut światowego zużycia energii.
12:05
And so, in factfakt, we need a bigduży breakthroughprzełom here,
Potrzeba nam więc znaczącego wynalazku --
12:09
something that's going to be a factorczynnik of 100 better
czegoś sto razy lepszego,
12:12
than the approachesawanse we have now.
niż obecne rozwiązania.
12:16
It's not impossibleniemożliwy, but it's not a very easyłatwo thing.
Nie jest to niemożliwe, ale nie jest też łatwe.
12:18
Now, this showsprzedstawia up when you try to get the intermittentprzerywany sourceźródło
Problem ten pojawia się gdy chcemy bazować na niestabilnych źródłach
12:22
to be abovepowyżej, say, 20 to 30 percentprocent of what you're usingza pomocą.
w ponad 20-30 procentach zużywanej energii.
12:26
If you're countingrachunkowość on it for 100 percentprocent,
Gdybyśmy chcieli dojść do 100 procent,
12:30
you need an incredibleniesamowite miraclecud batterybateria.
potrzebny nam cud w dziedzinie magazynowania energii.
12:32
Now, how we're going to go forwardNaprzód on this -- what's the right approachpodejście?
Jak sobie z tym poradzić: jakie jest właściwe podejście?
12:38
Is it a ManhattanManhattan ProjectProjektu? What's the thing that can get us there?
Nowy projekt Manhattan? (projekt budowy bomby atomowej) Jak osiągnąć cel?
12:41
Well, we need lots of companiesfirmy workingpracujący on this, hundredssetki.
Wiele firm musi się tym zająć -- setki firm.
12:45
In eachkażdy of these fivepięć pathsścieżki, we need at leastnajmniej a hundredsto people.
Potrzeba przynajmniej stu ludzi w każdym z tych pięciu problemów.
12:50
And a lot of them, you'llTy będziesz look at and say, "They're crazyzwariowany." That's good.
Patrząc na wielu z nich powiemy, że są szaleni -- to dobrze.
12:53
And, I think, here in the TEDTED groupGrupa,
Sądzę, że tutaj, w gronie TED,
12:57
we have manywiele people who are alreadyjuż pursuingdążenie this.
jest wielu już podążających w tym kierunku.
13:00
BillBill GrossBrutto has severalkilka companiesfirmy, includingwłącznie z one callednazywa eSolareSolar
Bill Gross ma kilka firm, włączając eSolar,
13:04
that has some great solarsłoneczny thermaltermiczne technologiestechnologie.
które rozwinęły świetne technologie solarno-termalne.
13:08
VinodVinod Khosla'sKhosla's investinginwestowanie in dozensdziesiątki of companiesfirmy
Vinod Khosla inwestuje w bardzo wiele firm
13:10
that are doing great things and have interestingciekawy possibilitiesmożliwości,
robiących świetne rzeczy, mających ciekawe możliwości
13:14
and I'm tryingpróbować to help back that.
i ja staram się go wspierać.
13:18
NathanNathan MyhrvoldMyhrvolda and I actuallytak właściwie are backingpoparcie a companyfirma
Właściwie, wraz z Nathanem Myhrvoldem wspieram firmę,
13:20
that, perhapsmoże surprisinglyzaskakująco, is actuallytak właściwie takingnabierający the nuclearjądrowy approachpodejście.
która poszła w stronę energii nuklearnej.
13:24
There are some innovationsinnowacje in nuclearjądrowy: modularmodułowe, liquidciekły.
Są również innowacje w energii nuklearnej: modułowa, ciekła.
13:28
And innovationinnowacja really stoppedzatrzymany in this industryprzemysł quitecałkiem some agotemu,
Już jakiś czas temu skończyły się innowacje w tej branży,
13:32
so the ideapomysł that there's some good ideaspomysły layingUkładanie around is not all that surprisingzaskakujący.
więc fakt istnienia nowych pomysłów nie jest tak zaskakujący.
13:36
The ideapomysł of TerraPowerTerraPower is that, insteadzamiast of burningpalenie a partczęść of uraniumuranu --
Terrapower polega na tym, że zamiast spalania części uranu,
13:41
the one percentprocent, whichktóry is the U235 --
jednego procenta, który stanowi U235,
13:47
we decidedzdecydowany, "Let's burnpalić się the 99 percentprocent, the U238."
zdecydowaliśmy spalać pozostałe 99 procent -- U238.
13:50
It is kinduprzejmy of a crazyzwariowany ideapomysł.
Jest to dość szalony pomysł.
13:55
In factfakt, people had talkedrozmawialiśmy about it for a long time,
Jednak mówiono o tym już przez długi czas,
13:57
but they could never simulatesymulować properlyprawidłowo whetherczy it would work or not,
ale nigdy nie mogliśmy zasymulować skuteczności tego pomysłu.
14:00
and so it's throughprzez the adventAdwent of modernnowoczesny supercomputerssuperkomputery
Tylko dzięki pojawieniu się nowoczesnych superkomputerów
14:04
that now you can simulatesymulować and see that, yes,
możemy przeprowadzić symulacje i stwierdzić: tak,
14:07
with the right material'smateriału approachpodejście, this lookswygląda like it would work.
przy odpowiednim doborze materiałów idea wydaje się działać.
14:09
And, because you're burningpalenie that 99 percentprocent,
I ponieważ spalane jest 99 procent substancji,
14:15
you have greatlybardzo improvedulepszony costkoszt profileprofil użytkownika.
znacznie spadają wydatki.
14:18
You actuallytak właściwie burnpalić się up the wastemarnotrawstwo, and you can actuallytak właściwie use as fuelpaliwo
Odpady zostają spalane i w zasadzie paliwem stają się
14:22
all the leftoverresztki wastemarnotrawstwo from today'sdzisiaj reactorsReaktory.
wszelkie pozostałości po dzisiejszych reaktorach.
14:26
So, insteadzamiast of worryingfrasobliwy about them, you just take that. It's a great thing.
Więc zamiast się o nie martwić po prostu je wykorzystamy. Świetne rozwiązanie.
14:29
It breathesoddycha this uraniumuranu as it goesidzie alongwzdłuż, so it's kinduprzejmy of like a candleŚwieca.
Uran jest spalany wraz z postępem procesu -- trochę jak świeca.
14:34
You can see it's a loglog there, oftenczęsto referredodniesione to as a travelingpodróżny wavefala reactorreaktor.
Tak wygląda zapis procesu, często nazywanego reaktorem postępującej fali.
14:38
In termswarunki of fuelpaliwo, this really solvesrozwiązuje the problemproblem.
To rozwiązuje problem paliwa.
14:42
I've got a pictureobrazek here of a placemiejsce in KentuckyKentucky.
Mam tu zdjęcie miejsca w Kentucky.
14:46
This is the leftoverresztki, the 99 percentprocent,
Oto pozostałe odpadki -- te 99 procent,
14:49
where they'veoni takenwzięty out the partczęść they burnpalić się now,
które przy obecnej technologii można spalić.
14:51
so it's callednazywa depletedwyczerpane uraniumuranu.
Nazywamy je zubożonym uranem.
14:53
That would powermoc the U.S. for hundredssetki of yearslat.
To wystarczy by zagwarantować energię dla USA na setki lat.
14:55
And, simplypo prostu by filteringfiltracja seawaterwoda morska in an inexpensiveniedrogi processproces,
Zwyczajnie, poprzez tanie odfiltrowanie wody morskiej,
14:58
you'dty byś have enoughdość fuelpaliwo for the entireCały lifetimeżycie of the restodpoczynek of the planetplaneta.
możnaby otrzymać dość paliwa na resztę istnienia całej naszej planety.
15:01
So, you know, it's got lots of challengeswyzwania aheadprzed siebie,
Należy sprostać wielu wyzwaniom,
15:06
but it is an exampleprzykład of the manywiele hundredssetki and hundredssetki of ideaspomysły
ale jest to przykład tych wielu setek pomysłów,
15:10
that we need to moveruszaj się forwardNaprzód.
które musimy popychać do przodu.
15:15
So let's think: How should we measurezmierzyć ourselvesmy sami?
Zastanówmy się jaką miarą oceniać nasze działania.
15:18
What should our reportraport cardkarta look like?
Jak powinien wyglądać raport naszych osiągnięć?
15:21
Well, let's go out to where we really need to get,
Wyjdźmy od stanu gdzie naprawdę musimy się dostać
15:24
and then look at the intermediatepośredni.
i spójrzmy na etap pośredni.
15:27
For 2050, you've heardsłyszał manywiele people talk about this 80 percentprocent reductionzmniejszenie.
Na rok 2050 wielu ludzi mówi o 80-procentowym zmniejszeniu emisji CO2.
15:29
That really is very importantważny, that we get there.
Jest bardzo ważne, aby tego dokonać.
15:34
And that 20 percentprocent will be used up by things going on in poorubogi countrieskraje,
Te pozostałe 20 procent będzie dotyczyło krajów słabo rozwiniętych,
15:38
still some agriculturerolnictwo,
rolniczych.
15:42
hopefullyufnie we will have cleanedwyczyszczony up forestryLeśnictwo, cementcement.
Miejmy nadzieję, że uda się oczyścić przemysł drzewny, cementowy.
15:44
So, to get to that 80 percentprocent,
Więc, aby osiągnąć te 80 procent,
15:48
the developedrozwinięty countrieskraje, includingwłącznie z countrieskraje like ChinaChiny,
kraje rozwinięte, również takie jak Chiny,
15:51
will have had to switchprzełącznik theirich electricityElektryczność generationgeneracja altogethercałkowicie.
będą musiały całkowicie odmienić sposoby generacji elektryczności.
15:55
So, the other gradestopień is: Are we deployingWdrażanie this zero-emissionzerowej emisji spalin technologytechnologia,
Patrząc z innej strony, czy stosujemy już technologie bezemisyjne?
16:00
have we deployedwdrożone it in all the developedrozwinięty countrieskraje
Czy wszystkie kraje rozwinięte już je wprowadziły?
16:06
and we're in the processproces of gettinguzyskiwanie it elsewheregdzie indziej?
Czy proces wprowadzania dalej postępuje?
16:08
That's superWspaniały importantważny.
To niezwykle ważne.
16:11
That's a keyklawisz elementelement of makingzrobienie that reportraport cardkarta.
Jest to kluczowy element w raporcie osiągnięć.
16:13
So, backingpoparcie up from there, what should the 2020 reportraport cardkarta look like?
Cofnijmy się i zastanówmy jak taki raport ma wyglądać na rok 2020.
16:17
Well, again, it should have the two elementselementy.
Znowu, powinien mieć dwa elementy.
16:22
We should go throughprzez these efficiencywydajność measuresśrodki to startpoczątek gettinguzyskiwanie reductionsredukcje:
Należy postawić na wydajność by osiągnać redukcję emisji.
16:24
The lessmniej we emitemitują, the lessmniej that sumsuma will be of COCO2,
Mniejsza emisja, to mniej nagromadzonego CO2.
16:28
and, thereforew związku z tym, the lessmniej the temperaturetemperatura.
Również temperatura będzie niższa.
16:31
But in some wayssposoby, the gradestopień we get there,
W pewien sposób jednak ocena jaką dostaniemy
16:33
doing things that don't get us all the way to the bigduży reductionsredukcje,
robiąc rzeczy, które nie prowadzą do znaczących redukcji
16:36
is only equallyna równi, or maybe even slightlynieco lessmniej, importantważny than the other,
jest może nawet mniej ważna niż ta,
16:40
whichktóry is the piecekawałek of innovationinnowacja on these breakthroughsprzełomy.
którą otrzymamy za wszelkie innowacje i odkrycia.
16:44
These breakthroughsprzełomy, we need to moveruszaj się those at fullpełny speedprędkość,
Odkrycia, które muszą postępować błyskwicznie.
16:48
and we can measurezmierzyć that in termswarunki of companiesfirmy,
Możemy je mierzyć poprzez liczbę firm,
16:51
pilotpilot projectsprojektowanie, regulatoryregulacyjne things that have been changedzmienione.
projektów pilotujących, wprowadzonych zmian i regulacji.
16:54
There's a lot of great booksksiążki that have been writtenpisemny about this.
Napisano wiele świetnych książek na ten temat.
16:57
The AlAl GoreGore bookksiążka, "Our ChoiceWybór"
"Nasz wybór" Ala Gore'a
17:00
and the DavidDavid McKayMcKay bookksiążka, "SustainableZrównoważone EnergyEnergii WithoutBez the HotGorąco AirPowietrza."
i "Energia odnawialna bez gorącego powietrza" Davida McKaya.
17:03
They really go throughprzez it and createStwórz a frameworkstruktura
Opisują to wszystko i tworzą zarys,
17:06
that this can be discussedomówione broadlyszeroko,
dla dalszej dyskusji w szerokim gronie.
17:09
because we need broadszeroki backingpoparcie for this.
Tu trzeba szerokiego wsparcia.
17:11
There's a lot that has to come togetherRazem.
Wiele rzeczy musi się złożyć.
17:14
So this is a wishżyczenie.
Jest to więc życzenie.
17:16
It's a very concretebeton wishżyczenie that we inventwymyślać this technologytechnologia.
Bardzo konkretne życzenie -- wynaleźć taką technologię.
17:18
If you gavedał me only one wishżyczenie for the nextNastępny 50 yearslat --
Gdybym miał wybrać tylko jedno życzenie na następne 50 lat,
17:22
I could pickwybierać who'skto jest presidentprezydent,
mógłbym wybrać kto zostanie prezydentem,
17:25
I could pickwybierać a vaccineszczepionka, whichktóry is something I love,
mógłbym wybrać szczepionkę -- bardzo bym chciał,
17:27
or I could pickwybierać that this thing
mógłbym wybrać wynalazek,
17:30
that's halfpół the costkoszt with no COCO2 getsdostaje inventedzmyślony --
który przyniesie energię za pół ceny i bez CO2.
17:32
this is the wishżyczenie I would pickwybierać.
To właśnie bym wybrał.
17:36
This is the one with the greatestnajwiększy impactwpływ.
To przyniosłoby najkorzystniejsze następstwa.
17:38
If we don't get this wishżyczenie,
Jeśli nie spełnimy tego życzenia,
17:40
the divisionpodział betweenpomiędzy the people who think shortkrótki termsemestr and long termsemestr will be terriblestraszny,
podział między krótko- i długoterminowym myśleniem będzie znamienny.
17:42
betweenpomiędzy the U.S. and ChinaChiny, betweenpomiędzy poorubogi countrieskraje and richbogaty,
Pomiędzy USA i Chinami, biednymi i bogatymi krajami.
17:46
and mostwiększość of all the liveszyje of those two billionmiliard will be fardaleko worsegorzej.
Przede wszystkim, życie tych dwóch najbiedniejszych milionów będzie o wiele gorsze.
17:49
So, what do we have to do?
Co więc trzeba zrobić?
17:54
What am I appealingatrakcyjne to you to stepkrok forwardNaprzód and drivenapęd?
Do czego was namawiam i proszę o wsparcie?
17:56
We need to go for more researchBadania fundingfinansowanie.
Musimy zwiększyć wsparcie finansowe badań naukowych.
18:01
When countrieskraje get togetherRazem in placesmiejsca like CopenhagenCopenhagen,
Gdy narody zbierają się w miejscach jak Kopenhaga
18:04
they shouldn'tnie powinien just discussomawiać the COCO2.
nie powinny tylko dyskutować o CO2.
18:06
They should discussomawiać this innovationinnowacja agendaprogram,
Powinni omawiać programy dotyczące innowacji.
18:09
and you'dty byś be stunnedoszołomiony at the ridiculouslyśmiesznie lowNiska levelspoziomy of spendingwydatki
Bylibyście zdumieni jak śmiesznie małe wydatki są planowane
18:11
on these innovativeinnowacyjne approachesawanse.
na tego typu innowacje.
18:16
We do need the marketrynek incentiveszachęt -- COCO2 taxpodatek, capczapka z daszkiem and tradehandel --
Potrzeba stymulacji ze strony rynku, podatku na CO2, handlu poziomami emisji,
18:18
something that getsdostaje that pricecena signalsygnał out there.
czegoś co cenowo skłoni do działania.
18:22
We need to get the messagewiadomość out.
Musimy upowszechnić ten problem.
18:25
We need to have this dialoguedialog be a more rationalracjonalny, more understandablezrozumiale dialoguedialog,
Ten dialog musi stać się bardziej racjonalny, bardziej zrozumiały.
18:27
includingwłącznie z the stepskroki that the governmentrząd takes.
Włączając w to działania podejmowane przez rządy.
18:30
This is an importantważny wishżyczenie, but it is one I think we can achieveosiągać.
To ważne życzenie, ale sądze, że możliwe do osiągnięcia.
18:33
Thank you.
Dziękuję.
18:37
(ApplauseAplauz)
(Brawa)
18:39
Thank you.
Dziękuję.
18:50
ChrisChris AndersonAnderson: Thank you. Thank you.
Chris Anderson: Dziękuję.
18:52
(ApplauseAplauz)
(Brawa)
18:54
Thank you. So to understandzrozumieć more about TerraPowerTerraPower, right --
Dziękuję. Chciałbym trochę uściślić odnośnie Terrapower.
18:59
I mean, first of all, can you give a sensesens of what scaleskala of investmentinwestycja this is?
Mógłbyś w jakiś sposób nakreślić skalę tej inwestycji?
19:05
BilBil GatesBramy: To actuallytak właściwie do the softwareoprogramowanie, buykupować the supercomputersuperkomputer,
Napisać program i uruchomić go na superkomputerze,
19:10
hirezatrudnić all the great scientistsnaukowcy, whichktóry we'vemamy doneGotowe,
zatrudnić świetnych naukowców -- to już zrobiliśmy --
19:14
that's only tenskilkadziesiąt of millionsmiliony,
to tylko kilkadziesiąt milionów dolarów
19:16
and even oncepewnego razu we testtest our materialsmateriały out in a RussianRosyjski reactorreaktor
i nawet gdy już przetestujemy materiały na rosyjskim reaktorze,
19:19
to make sure that our materialsmateriały work properlyprawidłowo,
by upewnić się, że wszystko działa prawidłowo,
19:22
then you'llTy będziesz only be up in the hundredssetki of millionsmiliony.
wtedy osiągniemy koszt tylko kilkuset milionów.
19:26
The toughtwardy thing is buildingbudynek the pilotpilot reactorreaktor;
Trudnym zadaniem będzie budowa reaktora pilotowego,
19:28
findingodkrycie the severalkilka billionmiliard, findingodkrycie the regulatorregulatora, the locationLokalizacja
zgromadzenie kilku miliardów, nadzór nad obiektem, lokalizację
19:31
that will actuallytak właściwie buildbudować the first one of these.
odpowiednią dla zbudowania takiego reaktora.
19:36
OnceRaz you get the first one builtwybudowany, if it worksPrace as advertisedreklamowane,
Gdy już postawimy pierwszy, i będzie on dział zgodnie z planem,
19:38
then it's just clearjasny as day, because the economicsEkonomia, the energyenergia densitygęstość,
jest jasne jak słońce, że z uwagi na względy ekonomiczne, gęstość energii --
19:42
are so differentróżne than nuclearjądrowy as we know it.
są one dużo lepsze od tych, które znamy obecnie.
19:46
CACA: And so, to understandzrozumieć it right, this involvesobejmuje buildingbudynek deepgłęboki into the groundziemia
By dobrze zrozumieć, to wymaga budowy głęboko pod ziemią
19:48
almostprawie like a verticalpionowy kinduprzejmy of columnkolumna of nuclearjądrowy fuelpaliwo,
swoistej pionowej kolumny nuklearnego paliwa
19:52
of this sortsortować of spentwydany uraniumuranu,
zbudowanej ze zużytego uranu.
19:56
and then the processproces startszaczyna się at the topTop and kinduprzejmy of worksPrace down?
Proces rozpocznie się od góry i będzie postępował w dół?
19:58
BGBG: That's right. TodayDzisiaj, you're always refuelingtankowanie the reactorreaktor,
Zgadza się. W dzisiejszych czasach trzeba napełniać reaktor,
20:01
so you have lots of people and lots of controlssterownica that can go wrongźle:
jest więc wiele czynników, które mogą przyczynić sie do błędu,
20:04
that thing where you're openingotwarcie it up and movingw ruchu things in and out,
sytuacje, w których otwierasz reaktor i przemieszczasz zawartość.
20:07
that's not good.
To nie jest dobre.
20:10
So, if you have very cheaptani fuelpaliwo that you can put 60 yearslat in --
Jeśli zatem jest tanie paliwo, które można zakopać na 60 lat --
20:12
just think of it as a loglog --
jak żarzącą się kłodę --
20:17
put it down and not have those samepodobnie complexitieszłożoności.
i pozostawić bez dodatkowych złożonych zabiegów.
20:19
And it just sitssiedzi there and burnsoparzenia for the 60 yearslat, and then it's doneGotowe.
Paliwo pozostaje w ziemi i spala się przez 60 lat po czym proces się kończy.
20:22
CACA: It's a nuclearjądrowy powermoc plantroślina that is its ownwłasny wastemarnotrawstwo disposalUtylizacja solutionrozwiązanie.
Jest to więc elektrownia atomowa, która sama likwiduje własne odpady.
20:27
BGBG: Yeah. Well, what happensdzieje się with the wastemarnotrawstwo,
Co dzieje się z odpadami:
20:31
you can let it sitsiedzieć there -- there's a lot lessmniej wastemarnotrawstwo underpod this approachpodejście --
można je tam pozostawić -- dużo mnie odpadów powstaje w tym procesie --
20:33
then you can actuallytak właściwie take that,
można je również zebrać
20:38
and put it into anotherinne one and burnpalić się that.
i spalić w innej elektrowni.
20:40
And we startpoczątek off actuallytak właściwie by takingnabierający the wastemarnotrawstwo that existsistnieje todaydzisiaj,
Rozpoczynamy wykorzystując obecne odpady nuklearne,
20:43
that's sittingposiedzenie in these coolingchłodzenie poolsbaseny or drysuchy caskingspoczywające by reactorsReaktory --
spoczywające w basenach chłodzących i kontenerach do suchego przechowywania.
20:47
that's our fuelpaliwo to beginzaczynać with.
Od tego paliwa zaczynamy.
20:51
So, the thing that's been a problemproblem from those reactorsReaktory
To co było niekorzystnym produktem starych reaktorów
20:53
is actuallytak właściwie what getsdostaje fedkarmiony into oursnasz,
zasila nasze nowe elektrownie
20:56
and you're reducingredukcja the volumeTom of the wastemarnotrawstwo quitecałkiem dramaticallydramatycznie
i znacznej redukcji ulega ilość odpadów
20:58
as you're going throughprzez this processproces.
gdy proces postępuje.
21:01
CACA: I mean, you're talkingmówić to differentróżne people around the worldświat
Rozmawiałeś z wieloma ludźmi na świecie
21:03
about the possibilitiesmożliwości here.
o możliwościach jakie to stwarza.
21:05
Where is there mostwiększość interestzainteresowanie in actuallytak właściwie doing something with this?
Gdzie spotkało się to z największym zainteresowaniem?
21:07
BGBG: Well, we haven'tnie mam pickeddoborowy a particularszczególny placemiejsce,
Nie wybraliśmy jeszcze konkretnego miejsca
21:10
and there's all these interestingciekawy disclosureujawnienie ruleszasady about anything that's callednazywa "nuclearjądrowy,"
i jest wiele ciekawych zasad upubliczniania wszystkiego co nazywa się "nuklearne".
21:13
so we'vemamy got a lot of interestzainteresowanie,
Nasze prace przyciągają zainteresowanie,
21:21
that people from the companyfirma have been in RussiaRosja, IndiaIndie, ChinaChiny --
nasi przedstawiciele byli w Rosji, Indiach, Chinach.
21:23
I've been back seeingwidzenie the secretarysekretarz of energyenergia here,
Ja sam rozmawiałem z ministrem energetyki USA
21:27
talkingmówić about how this fitspasuje into the energyenergia agendaprogram.
na temat włączenia tego projektu do jego agendy.
21:29
So I'm optimisticoptymistyczny. You know, the FrenchFrancuski and JapaneseJapoński have doneGotowe some work.
Jestem pełen optymizmu. Francuzi i Japończycy też wykonali pewne prace.
21:33
This is a variantwariant on something that has been doneGotowe.
Jest to wariant tego co już zostało zrobione.
21:36
It's an importantważny advancepostęp, but it's like a fastszybki reactorreaktor,
Znaczy krok naprzód, ale jest to rodzaj szybkiego reaktora,
21:40
and a lot of countrieskraje have builtwybudowany them,
które wiele krajów już zbudowało.
21:44
so anybodyktoś who'skto jest doneGotowe a fastszybki reactorreaktor is a candidatekandydat to be where the first one getsdostaje builtwybudowany.
Więc każdy kto już ma szybki reaktor jest potencjalnym kandydatem do zbudowania tego pierwszego w nowym wariancie.
21:46
CACA: So, in your mindumysł, timescaleskali czasowej and likelihoodprawdopodobieństwo
Jakie są według Ciebie ramy czasowe i szanse,
21:51
of actuallytak właściwie takingnabierający something like this liverelacja na żywo?
że coś takiego ujrzy światło dzienne?
21:56
BGBG: Well, we need -- for one of these high-scalewysokiej skali, electro-generationElectro generacji things
Odnosząc się do wynalazku na duża skalę w dziedzienie generacji energii --
21:59
that's very cheaptani,
to jest bardzo tanie,
22:04
we have 20 yearslat to inventwymyślać and then 20 yearslat to deployWdrażanie.
20 lat aby wynaleźć i jeszcze 20 lat na wdrożenie.
22:06
That's sortsortować of the deadlineostateczny termin that the environmentalśrodowiskowy modelsmodele
Tego rodzaju termin ostateczny wynika z modeli
22:10
have shownpokazane us that we have to meetspotykać się.
i musimy przed nim zdążyć.
22:15
And, you know, TerraPowerTerraPower, if things go well -- whichktóry is wishingktóre chcą for a lot --
Odnośnie Terrapower -- jeśli wszystko pójdzie dobrze, a to może nie być łatwe --
22:17
could easilyz łatwością meetspotykać się that.
powinien sprostać temu z łatwością.
22:22
And there are, fortunatelyna szczęście now, dozensdziesiątki of companiesfirmy --
Jest już kilkadziesiąt firm,
22:24
we need it to be hundredssetki --
choć potrzeba ich kilkaset,
22:27
who, likewiserównież, if theirich sciencenauka goesidzie well,
które w podobny sposób, przy sukcesach naukowych
22:29
if the fundingfinansowanie for theirich pilotpilot plantsrośliny goesidzie well,
i środkach na projekty pilotowe,
22:31
that they can competerywalizować for this.
będą w stanie rywalizować w tej walce.
22:34
And it's bestNajlepiej if multiplewielokrotność succeedosiągnąć sukces,
Najlepiej będzie gdy wielu z nich się uda,
22:36
because then you could use a mixmieszać of these things.
ponieważ wtedy będzie można porównać i wybrać najlepsze rozwiązania.
22:38
We certainlyna pewno need one to succeedosiągnąć sukces.
Oczywiście wystarczy sukces jednego projektu.
22:41
CACA: In termswarunki of big-scaleDuża skala possiblemożliwy gamegra changeszmiany,
Mówiąc o wielkich przemianach w naszym życiu,
22:43
is this the biggestnajwiększy that you're awareświadomy of out there?
sądzisz, że ta byłaby tą najistotniejszą?
22:46
BGBG: An energyenergia breakthroughprzełom is the mostwiększość importantważny thing.
Wynalazek w dziedzinie energii będzie najważniejszym odkryciem.
22:49
It would have been, even withoutbez the environmentalśrodowiskowy constraintprzymus,
Byłby takim nawet gdyby nie ograniczenia środowiskowe,
22:53
but the environmentalśrodowiskowy constraintprzymus just makesczyni it so much greaterwiększy.
które tym bardziej zwiększają jego rangę.
22:55
In the nuclearjądrowy spaceprzestrzeń, there are other innovatorsinnowatorzy.
Są też inni innowatorzy w dziedzinie energii atomowej.
23:00
You know, we don't know theirich work as well as we know this one,
Nie znamy ich prac tak dobrze jak ten projekt,
23:03
but the modularmodułowe people, that's a differentróżne approachpodejście.
ale podejście modularne to już coś innego.
23:06
There's a liquid-typepłyn typ reactorreaktor, whichktóry seemswydaje się a little hardciężko,
Jest też reaktor ciekły, na pozór dość trudny,
23:09
but maybe they say that about us.
ale może oni mówią to samo o nas.
23:13
And so, there are differentróżne oneste,
Jest więc wiele pomysłów,
23:15
but the beautypiękno of this is a moleculecząsteczka of uraniumuranu
ale piękno wszystkiego leży w cząsteczne uranu,
23:18
has a millionmilion timesczasy as much energyenergia as a moleculecząsteczka of, say, coalwęgiel,
która ma milion razy tyle energii co na przykład węgiel.
23:21
and so -- if you can dealsprawa with the negativesnegatywy,
Jeśli więc możemy sprostać problemom,
23:25
whichktóry are essentiallygłównie the radiationpromieniowanie --
jak w tym wypadku promieniowanie,
23:28
the footprintślad stopy and costkoszt, the potentialpotencjał,
pozostałości i cena -- potencjał
23:31
in termswarunki of effectefekt on landwylądować and variousróżnorodny things,
związany z wpływem na ziemię i inne rzeczy
23:34
is almostprawie in a classklasa of its ownwłasny.
jest niezrównany.
23:36
CACA: If this doesn't work, then what?
Jeśli to nie zadziała, co wtedy?
23:40
Do we have to startpoczątek takingnabierający emergencynagły wypadek measuresśrodki
Czy będziemy musieli użyć środków awaryjnych
23:44
to try and keep the temperaturetemperatura of the earthZiemia stablestabilny?
i próbować utrzymać stabilną temperaturę na ziemi?
23:48
BGBG: If you get into that situationsytuacja,
W takiej sytuacji
23:51
it's like if you've been over-eatingnadmiernego jedzenia, and you're about to have a heartserce attackatak:
to jak atak serca w wyniku przejedzenia.
23:53
Then where do you go? You maymoże need heartserce surgeryChirurgia or something.
Co wtedy poradzić? Operować serce, coś w tym stylu?
23:58
There is a linelinia of researchBadania on what's callednazywa geoengineeringgeoinżynieria,
Istnieje kierunek badań zwany geoinżynierią.
24:02
whichktóry are variousróżnorodny techniquestechniki that would delayopóźnienie the heatingogrzewanie
Są to pewne techniki umożliwiające opóźnienie grzania,
24:06
to buykupować us 20 or 30 yearslat to get our actdziałać togetherRazem.
które mogą nam kupić 20, 30 lat abyśmy zdążyli.
24:09
Now, that's just an insuranceubezpieczenie policypolityka.
Jest to jednak swoiste ubezpieczenie.
24:12
You hopenadzieja you don't need to do that.
Mamy nadzieję, że nie będzie konieczne.
24:14
Some people say you shouldn'tnie powinien even work on the insuranceubezpieczenie policypolityka
Niektórzy mówią, że nie powinniśmy nad tym pracować,
24:16
because it mightmoc make you lazyleniwy,
bo ubezpieczenie takie nas rozleniwi
24:18
that you'llTy będziesz keep eatingjedzenie because you know heartserce surgeryChirurgia will be there to savezapisać you.
i będziemy jeść wiedząc, że operacja serca nas uratuje.
24:20
I'm not sure that's wisemądry, givendany the importanceznaczenie of the problemproblem,
To chyba nie jest mądre zważywszy na wagę problemu.
24:24
but there's now the geoengineeringgeoinżynieria discussiondyskusja
Ludzie spekulują jednak czy powinniśmy liczyć na ratunek
24:27
about -- should that be in the back pocketkieszeń in casewalizka things happenzdarzyć fasterszybciej,
ze strony geoinżynierii, gdyby sytuacja rozwijała się szybciej
24:31
or this innovationinnowacja goesidzie a lot slowerwolniej than we expectoczekiwać?
lub innowacje nie postępowały dość szybko.
24:35
CACA: ClimateKlimat skepticssceptycy: If you had a sentencezdanie or two to say to them,
Klimatyczni sceptycy -- co byś im powiedział w jednym lub dwóch zdaniach?
24:40
how mightmoc you persuadenamawiać them that they're wrongźle?
Jakbyś ich przekonał, że się mylą?
24:45
BGBG: Well, unfortunatelyNiestety, the skepticssceptycy come in differentróżne campsobozy.
Niestety oni też między sobą mają różne poglądy.
24:50
The oneste who make scientificnaukowy argumentsargumenty are very fewkilka.
Niewielu przytacza naukowe argumenty.
24:54
Are they sayingpowiedzenie that there's negativenegatywny feedbackinformacje zwrotne effectsruchomości
Mówią, że jest negatywne sprzężenie zwrotne od chmur,
24:58
that have to do with cloudschmury that offsetPrzesunięcie things?
które daje odwrotny efekt.
25:01
There are very, very fewkilka things that they can even say
Mają bardzo mało do powiedzienia i szansa jest
25:03
there's a chanceszansa in a millionmilion of those things.
jeden na milion że mogą mieć rację.
25:06
The mainGłówny problemproblem we have here, it's kinduprzejmy of like AIDSAIDS.
Główny nasz problem jest podobny do AIDS.
25:09
You make the mistakebłąd now, and you payzapłacić for it a lot laterpóźniej.
Zrobisz mały błąd teraz i płacisz za niego dużo później.
25:12
And so, when you have all sortssortuje of urgentpilne problemsproblemy,
Więc gdy masz wiele różnych nagłych problemów,
25:16
the ideapomysł of takingnabierający painból now that has to do with a gainzdobyć laterpóźniej,
przyjąć na siebie ból, który później przyniesie korzyści --
25:20
and a somewhatnieco uncertainniepewny painból thing --
też nie do końca wiadomo co to za ból.
25:23
in factfakt, the IPCCIPCC reportraport, that's not necessarilykoniecznie the worstnajgorszy casewalizka,
Raport IPCC (Międzyrządowy zespół ds. zmian klimatu) mówi o nie najczarniejszym scenariuszu.
25:26
and there are people in the richbogaty worldświat who look at IPCCIPCC
Ludzie w krajach rozwiniętych, którzy śledzą te raporty
25:32
and say, "OK, that isn't that bigduży of a dealsprawa."
mówią, w porządku, problem nie jest tak poważny.
25:34
The factfakt is it's that uncertainniepewny partczęść that should moveruszaj się us towardsw kierunku this.
Właśnia ta niepewność powinna jednak nas mobilizować.
25:38
But my dreamśnić here is that, if you can make it economicgospodarczy,
Moje marzenie jest takie: jeśli zdołamy osiągnąć rozsądne wyniki finansowe
25:42
and meetspotykać się the COCO2 constraintsograniczenia,
i sprostamy ograniczeniom emisji CO2,
25:45
then the skepticssceptycy say, "OK,
wtedy również sceptycy się zgodzą.
25:47
I don't careopieka that it doesn't put out COCO2,
"Nie obchodzi mnie, że nie emituje CO2"
25:49
I kinduprzejmy of wishżyczenie it did put out COCO2,
"Nawet mogłoby sobie emitować"
25:51
but I guessodgadnąć I'll acceptzaakceptować it because it's cheapertaniej than what's come before."
"Ale mogę to zaakceptować bo jest tańsze, niż poprzednie rozwiązania"
25:53
(ApplauseAplauz)
(Brawa)
25:57
CACA: And so, that would be your responseodpowiedź to the BjornBjorn LomborgLomborg argumentargument,
W ten sposób odpierasz argument Bjorna Lomborga,
26:01
that basicallygruntownie if you spendwydać all this energyenergia tryingpróbować to solverozwiązać the COCO2 problemproblem,
że cała energia przeznaczona na rozwiązanie problemu CO2
26:05
it's going to take away all your other goalscele
odbierze możliwości realizowania pozostałych celów:
26:09
of tryingpróbować to ridpozbyć się the worldświat of povertyubóstwo and malariamalaria and so forthnaprzód,
oczyszczenia świata z biedy, malarii i innych,
26:11
it's a stupidgłupi wastemarnotrawstwo of the Earth'sZiemi resourceszasoby to put moneypieniądze towardsw kierunku that
że jest to głupie marnowanie ziemskich zasobów w przypadku,
26:14
when there are better things we can do.
gdy są lepsze rzeczy do robienia.
26:18
BGBG: Well, the actualrzeczywisty spendingwydatki on the R&D piecekawałek --
Właściwe wydatki na badania i rozwój w tym temacie --
26:20
say the U.S. should spendwydać 10 billionmiliard a yearrok more than it is right now --
dla USA byłoby to 10 mld $ rocznie więcej niż obecnie --
26:23
it's not that dramaticdramatyczny.
nie są aż tak dramatyczne.
26:27
It shouldn'tnie powinien take away from other things.
Nie powinny odebrać środków na inne rzeczy.
26:29
The thing you get into bigduży moneypieniądze on, and this, reasonablerozsądny people can disagreenie zgadzać się,
Zaczynamy mówić o dużych sumach -- tutaj rozsądni ludzie mogą się sprzeciwiać --
26:31
is when you have something that's non-economic-ekonomiczne and you're tryingpróbować to fundfundusz that --
kiedy staramy się finansować coś co nie gwarantuje ekonomicznych sukcesów.
26:34
that, to me, mostlyprzeważnie is a wastemarnotrawstwo.
Dla mnie to w dużej mierze jest strata.
26:37
UnlessChyba, że you're very closeblisko and you're just fundingfinansowanie the learninguczenie się curvekrzywa
Chyba, że jesteśmy bardzo blisko i płacimy na poczet dalszej nauki.
26:40
and it's going to get very cheaptani,
Sukces wtedy przyniesie bardzo tanią energię.
26:43
I believe we should try more things that have a potentialpotencjał
Wierzę, że powinniśmy próbować rzeczy, które mają potencjał
26:45
to be fardaleko lessmniej expensivedrogi.
na duże obniżenie kosztów.
26:49
If the trade-offkompromis you get into is, "Let's make energyenergia superWspaniały expensivedrogi,"
Jeśli z drugiej strony zaproponujemy energię bardzo drogą --
26:51
then the richbogaty can affordpozwolić sobie that.
bogaci będą mogli sobie na nią pozwolić.
26:56
I mean, all of us here could payzapłacić fivepięć timesczasy as much for our energyenergia
Wszyscy z nas obecnych mogliby płacić pięciokrotnie więcej za energię
26:58
and not changezmiana our lifestylestyl życia.
bez konieczności zmiany stylu życia.
27:01
The disasterkatastrofa is for that two billionmiliard.
Katastrofa nadeszłaby dla tych dwóch milionów.
27:03
And even LomborgLomborg has changedzmienione.
Nawet Lomborg się zmienił.
27:05
His shtickshtick now is, "Why isn't the R&D gettinguzyskiwanie more discussedomówione?"
Teraz mówi już: "Czemu tak mało opowiada się o badaniach i rozwoju?"
27:07
He's still, because of his earlierwcześniej stuffrzeczy,
Z powodu wcześniejszych wypowiedzi
27:12
still associatedpowiązany with the skepticsceptyk campobóz,
jest kojarzony z obozem sceptyków,
27:14
but he's realizedrealizowany that's a prettyładny lonelysamotny campobóz,
ale uświadomił sobie, że ten obóz jest dość samotny,
27:16
and so, he's makingzrobienie the R&D pointpunkt.
więc zmienił swoje podejście.
27:19
And so there is a threadwątek of something that I think is appropriatewłaściwy.
Mówi więc o czymś z czym się zgodzę.
27:22
The R&D piecekawałek, it's crazyzwariowany how little it's fundedfinansowane.
Niewiarygodne jak mało środków inwestuje się w badania i rozwój.
27:27
CACA: Well BillBill, I suspectposądzać I speakmówić on the behalfimieniu of mostwiększość people here
Bill, podejrzewam, że mówię w imieniu większości osób na sali:
27:30
to say I really hopenadzieja your wishżyczenie comespochodzi trueprawdziwe. Thank you so much.
Mam szczerą nadzieję, że to życzenie się spełni. Dziękuję bardzo.
27:33
BGBG: Thank you.
Dziękuję.
27:36
(ApplauseAplauz)
(Brawa)
27:38
Translated by Michal Lasota
Reviewed by Piotr Gołofit

▲Back to top

About the speaker:

Bill Gates - Philanthropist
A passionate techie and a shrewd businessman, Bill Gates changed the world while leading Microsoft to dizzying success. Now he's doing it again with his own style of philanthropy and passion for innovation.

Why you should listen

Bill Gates is the founder and former CEO of Microsoft. A geek icon, tech visionary and business trailblazer, Gates' leadership -- fueled by his long-held dream that millions might realize their potential through great software -- made Microsoft a personal computing powerhouse and a trendsetter in the Internet dawn. Whether you're a suit, chef, quant, artist, media maven, nurse or gamer, you've probably used a Microsoft product today.

In summer of 2008, Gates left his day-to-day role with Microsoft to focus on philanthropy. Holding that all lives have equal value (no matter where they're being lived), the Bill and Melinda Gates Foundation has now donated staggering sums to HIV/AIDS programs, libraries, agriculture research and disaster relief -- and offered vital guidance and creative funding to programs in global health and education. Gates believes his tech-centric strategy for giving will prove the killer app of planet Earth's next big upgrade.

Read a collection of Bill and Melinda Gates' annual letters, where they take stock of the Gates Foundation and the world. And follow his ongoing thinking on his personal website, The Gates Notes. His new paper, "The Next Epidemic," is published by the New England Journal of Medicine.

More profile about the speaker
Bill Gates | Speaker | TED.com