English-Video.net comment policy

The comment field is common to all languages

Let's write in your language and use "Google Translate" together

Please refer to informative community guidelines on TED.com

TED2010

Bill Gates: Innovating to zero!

Bill Gates'ten enerji üzerine: Sıfıra Doğru Değişmek

Filmed
Views 4,494,121

TED2010'da Bill Gates dünyanın enerji geleceği ile ilgili vizyonunu ortaya çıkarırken, dünya çapında bir felaketi engellemek için "mucizelere" duyulan ihtiyacı tanımlıyor ve neden çarpıcı ölçüde farklı tipte bir nükleer reaktörü desteklediğini açıklıyor. Zorunlu hedef? 2050'ye kadar küresel olarak sıfır karbon emisyonu

- Philanthropist
A passionate techie and a shrewd businessman, Bill Gates changed the world while leading Microsoft to dizzying success. Now he's doing it again with his own style of philanthropy and passion for innovation. Full bio

I'm going to talk todaybugün about energyenerji and climateiklim.
Bugun enerji ve iklim hakkında konuşacağım.
00:16
And that mightbelki seemgörünmek a bitbit surprisingşaşırtıcı because
Bu biraz şaşırtıcı olabilir
00:20
my full-timetam zamanlı work at the FoundationVakfı is mostlyçoğunlukla about vaccinesaşılar and seedstohumlar,
çünkü benim vakiftaki tam zamanli işim daha cok aşılar ve tohumlar hakkında
00:22
about the things that we need to inventicat etmek and deliverteslim etmek
2 milyar yoksulun daha iyi hayatlar yaşamasini sağlamak için
00:27
to help the poorestyoksul two billionmilyar livecanlı better liveshayatları.
icat ve teslim etmemiz gereken şeyler hakkında.
00:30
But energyenerji and climateiklim are extremelyson derece importantönemli to these people --
Ama enerji ve iklim bu insanlar icin aşırı derecede önemli
00:35
in factgerçek, more importantönemli than to anyonekimse elsebaşka on the planetgezegen.
Aslında, bu gezegendeki birçok insan için olduğundan daha önemli
00:40
The climateiklim gettingalma worsedaha da kötüsü meansanlamına geliyor that manyçok yearsyıl, theironların cropsbitkileri won'talışkanlık growbüyümek:
İklimin kötüleşmesi demek ekinlerinin yıllarca büyümeyecek olması demek
00:45
There will be too much rainyağmur, not enoughyeterli rainyağmur,
Ya çok fazla yağmur ya da yetersiz yağmur olacak.
00:50
things will changedeğişiklik in waysyolları
Herşey öyle değişik şekillerde değişecek ki onların hassas ortamları
00:53
that theironların fragilekırılgan environmentçevre simplybasitçe can't supportdestek.
bunu açıkça destekleyemeyecek
00:55
And that leadspotansiyel müşteriler to starvationaçlık, it leadspotansiyel müşteriler to uncertaintybelirsizlik, it leadspotansiyel müşteriler to unresthuzursuzluk.
İşte bu açlığa yol açacak. Belirsizliğe ve huzursuzluğa.
00:59
So, the climateiklim changesdeğişiklikler will be terriblekorkunç for them.
Bundan dolayı iklim değişiklikleri onlar için korkunç olacak.
01:04
AlsoAyrıca, the pricefiyat of energyenerji is very importantönemli to them.
Enerjinin fiyatı da onlar için çok önemli.
01:08
In factgerçek, if you could pickalmak just one thing to loweralt the pricefiyat of,
Aslında yoksulluğu azaltmak için sadece birşeyin fiyatını düşürecek olsaydınız
01:11
to reduceazaltmak povertyyoksulluk, by faruzak you would pickalmak energyenerji.
kesinlikle enerjiyi seçerdiniz.
01:14
Now, the pricefiyat of energyenerji has come down over time.
Enerjinin fiyatı zamanla aşağı düştü.
01:18
Really advancedileri civilizationmedeniyet is basedmerkezli on advancesgelişmeler in energyenerji.
Gerçekten, gelişmiş medeniyetler enerjideki gelişmelerden kaynaklanır.
01:22
The coalkömür revolutiondevrim fueledyakıtlı the IndustrialEndüstriyel RevolutionDevrim,
Kömür devrimi endüstri devrimini ateşledi.
01:28
and, even in the 1900s we'vebiz ettik seengörüldü a very rapidhızlı declinedüşüş in the pricefiyat of electricityelektrik,
Ve hatta 1900'lerde elektriğin fiyatında ani bir düşüş gözlemledik
01:32
and that's why we have refrigeratorsbuzdolapları, air-conditioningklima,
işte bu yüzden buzdolaplarımız, klimalarımız var
01:38
we can make modernmodern materialsmalzemeler and do so manyçok things.
Modern malzemeler ve birçok şey yapabiliyoruz.
01:41
And so, we're in a wonderfulolağanüstü situationdurum with electricityelektrik in the richzengin worldDünya.
Ve böylece, zengin dünyada elektrikle harika bir durumdayız
01:45
But, as we make it cheaperdaha ucuz -- and let's go for makingyapma it twiceiki defa as cheapucuz --
Ama biz elektriği ucuzlaştırdıkça --hatta diyelim 2 kat ucuzlaştırdık--
01:52
we need to meetkarşılamak a newyeni constraintkısıtlama,
yeni bir kısıtlama ile karşılaşıyoruz
01:59
and that constraintkısıtlama has to do with COCO2.
ve bu kısıtlama tamamen karbondioksit ile ilgili
02:01
COCO2 is warmingısınma the planetgezegen,
Karbondioksit gezegeni ısıtıyor
02:05
and the equationdenklem on COCO2 is actuallyaslında a very straightforwardbasit one.
Aslında karbondioksitin denklemi gayet açık
02:08
If you sumtoplam up the COCO2 that getsalır emittedyayılan,
Yayılan CO2 yi toplarsanız
02:14
that leadspotansiyel müşteriler to a temperaturesıcaklık increaseartırmak,
bu bir sıcaklık artışına sebep olur
02:18
and that temperaturesıcaklık increaseartırmak leadspotansiyel müşteriler to some very negativenegatif effectsetkileri:
bu sıcaklık artışı da bazı çok olumsuz etkilere sebep oluyor.
02:21
the effectsetkileri on the weatherhava; perhapsbelki worsedaha da kötüsü, the indirectdolaylı effectsetkileri,
Hava durumu üzerindeki bu etkiler hatta daha kötüsü dolaylı etkiler
02:25
in that the naturaldoğal ecosystemsekosistemler can't adjustayarlamak to these rapidhızlı changesdeğişiklikler,
doğal ekosistemlerin adapte olamayacağı kadar hızlı değişimlere sebep oluyor
02:28
and so you get ecosystemekosistem collapsesçöker.
ve böylece ekosistem çöküşleri yaşanıyor.
02:33
Now, the exactkesin amounttutar of how you mapharita
Belirli bir CO2 artışının eşlenebileceği
02:36
from a certainbelli increaseartırmak of COCO2 to what temperaturesıcaklık will be
sıcaklık değerinin kesin miktarı
02:39
and where the positivepozitif feedbacksgeri bildirimler are,
çok kesin olmamakla beraber
02:43
there's some uncertaintybelirsizlik there, but not very much.
olumlu geri dönüşlere göre çok fazla değil.
02:45
And there's certainlykesinlikle uncertaintybelirsizlik about how badkötü those effectsetkileri will be,
Bu etkilerin ne kadar kötü olacağı ile ilgili belirsizlik olsa da
02:48
but they will be extremelyson derece badkötü.
aşırı derece kötü olacaklar.
02:51
I askeddiye sordu the topüst scientistsBilim adamları on this severalbirkaç timeszamanlar:
En üst biliminsanlarına birçok defalar sordum,
02:54
Do we really have to get down to nearyakın zerosıfır?
gerçekten de sıfırın yakınlarına inmemiz gerekiyor mu?
02:56
Can't we just cutkesim it in halfyarım or a quarterçeyrek?
Yani yarımda veya çeyrekte bırakamaz mıyız?
02:59
And the answerCevap is that untila kadar we get nearyakın to zerosıfır,
Ve cevap şöyle oldu, biz sıfıra yaklaşana kadar
03:02
the temperaturesıcaklık will continuedevam et to riseyükselmek.
sıcaklık artmaya devam edecek.
03:06
And so that's a bigbüyük challengemeydan okuma.
İşte bu büyük bir sorun.
03:08
It's very differentfarklı than sayingsöz "We're a twelve-foot-highon iki ayak yüksek truckkamyon tryingçalışıyor to get underaltında a ten-foot3 metrelik bridgeköprü,
Bu 3,6 metrelik bir kamyonun 3 metrelik bir köprünün altndan geçmeye çalışıp
03:10
and we can just sortçeşit of squeezesıkmak underaltında."
hadi biraz da alttan sıkışırız, demekten çok farklı birşey
03:15
This is something that has to get to zerosıfır.
Bu sıfıra inmesi gereken birşey.
03:18
Now, we put out a lot of carbonkarbon dioxidedioksit everyher yearyıl,
Biz her yıl 26 milyar tondan fazla
03:22
over 26 billionmilyar tonston.
karbondioksit yayıyoruz.
03:26
For eachher AmericanAmerikan, it's about 20 tonston;
Bu herbir Amerikalı icin yaklaşık 20 ton
03:28
for people in poorfakir countriesülkeler, it's lessaz than one tonton.
Yoksul ülkelerdeki insanlar için, 1 tondan az.
03:32
It's an averageortalama of about fivebeş tonston for everyoneherkes on the planetgezegen.
Gezegendeki herkes icin ortalama 5 ton.
03:35
And, somehowbir şekilde, we have to make changesdeğişiklikler
Ve bir şekilde bunu sıfıra indirecek
03:39
that will bringgetirmek that down to zerosıfır.
bir değişiklik yapmak zorundayız
03:41
It's been constantlysürekli going up.
Yayılım miktarı sürekli olarak artıştaydı.
03:44
It's only variousçeşitli economicekonomik changesdeğişiklikler that have even flattenedbasık it at all,
Sadece çeşitli ekonomik değişimler sabitledi.
03:46
so we have to go from rapidlyhızla risingyükselen
Bu yüzden böyle hızlı artışlardan
03:51
to fallingdüşen, and fallingdüşen all the way to zerosıfır.
düşmeye ta sıfıra kadar düşmeye doğru gitmemiz lazım.
03:54
This equationdenklem has fourdört factorsfaktörler,
Bu denklemin 4 bileşeni var.
03:57
a little bitbit of multiplicationçarpma:
Birazcık çarpım işlemi
03:59
So, you've got a thing on the left, COCO2, that you want to get to zerosıfır,
Şimdi burda solda, sıfıra düşürmek istediğiniz CO2 var
04:01
and that's going to be basedmerkezli on the numbernumara of people,
hesaplaması, insan sayısına
04:04
the servicesHizmetler eachher person'skişiler usingkullanma on averageortalama,
her bir insanın kullandığı ortalama hizmetlere
04:08
the energyenerji on averageortalama for eachher servicehizmet,
her bir servisin ortalama enerji ihtiyacına
04:11
and the COCO2 beingolmak put out perbaşına unitbirim of energyenerji.
ve her bir enerji biriminin yaydığı CO2 ye baglı
04:14
So, let's look at eachher one of these
Şimdi herbirine tek tek bakalım
04:18
and see how we can get this down to zerosıfır.
ve sıfıra ne kadar düşebildiğimizi görelim
04:20
ProbablyMuhtemelen, one of these numberssayılar is going to have to get prettygüzel nearyakın to zerosıfır.
Muhtemelen, bu rakamlardan birinin sıfıra oldukça yaklaşması gerekecek.
04:24
Now that's back from highyüksek schoolokul algebracebir,
Bu ta lise cebir dersinden kalma.
04:28
but let's take a look.
ama bir şuraya bakın.
04:31
First, we'vebiz ettik got populationnüfus.
Önce nüfus var.
04:33
The worldDünya todaybugün has 6.8 billionmilyar people.
Dünyada bugün 6.8 milyar insan var.
04:35
That's headedbaşlı up to about ninedokuz billionmilyar.
Bunun da 9 milyara doğru yolu var.
04:38
Now, if we do a really great job on newyeni vaccinesaşılar,
Eğer aşılar konusunda çok iyi ilerlersek,
04:40
healthsağlık carebakım, reproductiveüreme healthsağlık servicesHizmetler,
ve sağlık bakımı ve üreme ile ilgili sağlık hizmetlerinde...
04:44
we could loweralt that by, perhapsbelki, 10 or 15 percentyüzde,
bunu belki yüzde 10-15 kadar düşürebiliriz
04:46
but there we see an increaseartırmak of about 1.3.
ama burda 1.3 lük bir artış görüyoruz.
04:50
The secondikinci factorfaktör is the servicesHizmetler we use.
İkinci bileşenimiz, kullandığımız hizmetler.
04:54
This encompasseskapsar everything:
Bu servisler herşeyi içine alıyor,
04:57
the foodGıda we eatyemek, clothingGiyim, TVTV, heatingısıtma.
yediğimiz yemek, giydiğimiz kıyafetler, izlediğimiz TV, ısıtma
04:59
These are very good things:
Bunlar çok güzel şeyler
05:03
gettingalma ridkurtulmuş of povertyyoksulluk meansanlamına geliyor providingsağlama these servicesHizmetler
ve yoksulluğu silmek demek, tüm bu hizmetleri
05:06
to almostneredeyse everyoneherkes on the planetgezegen.
dünyadaki hemen herkese sağlamak demek.
05:09
And it's a great thing for this numbernumara to go up.
Tabi bu bileşenin artması için de harika bir ortam.
05:11
In the richzengin worldDünya, perhapsbelki the topüst one billionmilyar,
Zengin dünyadaki en yukarı seviyedeki 1 milyar insan
05:15
we probablymuhtemelen could cutkesim back and use lessaz,
belki kısıtlama yapabilir ve daha az kullanilir
05:17
but everyher yearyıl, this numbernumara, on averageortalama, is going to go up,
buna rağmen her geçen sene bu sayının ortalaması artacak.
05:19
and so, over all, that will more than doubleçift
Böylece bir insan başına kullanılan hizmetler
05:23
the servicesHizmetler deliveredteslim perbaşına personkişi.
toplamda 2 katına çıkacak.
05:27
Here we have a very basictemel servicehizmet:
Burda çok temel bir hizmet var.
05:30
Do you have lightingaydınlatma in your houseev to be ableyapabilmek to readokumak your homeworkev ödevi?
Evde ödevinizi okuyabilmek için ışığınız var mı?
05:32
And, in factgerçek, these kidsçocuklar don't, so they're going out
Bu çocukların gerçekten yok. O yüzden dışarı çıkıp
05:35
and readingokuma theironların schoolokul work underaltında the streetsokak lampslambalar.
okul ödevlerini sokak lambalarının altında okuyorlar.
05:37
Now, efficiencyverim, E, the energyenerji for eachher servicehizmet,
Verimlilik, E, herbir hizmet için harcanan enerji
05:42
here finallyen sonunda we have some good newshaber.
işte sonunda iyi haberlere geldik.
05:46
We have something that's not going up.
Artmayan bir bileşenimiz var.
05:48
ThroughAracılığıyla variousçeşitli inventionsbuluşlar and newyeni waysyolları of doing lightingaydınlatma,
Çeşitli icatlar, ve yeni aydınlanma yöntemleri ile,
05:50
throughvasitasiyla differentfarklı typestürleri of carsarabalar, differentfarklı waysyolları of buildingbina buildingsbinalar --
değişil türde arabalar ve değişik bina inşaat yöntemleri ile
05:53
there are a lot of servicesHizmetler where you can bringgetirmek
hizmetin enerjisini esaslı bir şekilde
05:58
the energyenerji for that servicehizmet down quiteoldukça substantiallyesasen.
düşürebildiğiniz birçok hizmet var.
06:01
Some individualbireysel servicesHizmetler even bringgetirmek it down by 90 percentyüzde.
hatta bazı bireysel hizmetler yüzde 90 düşürüyor.
06:05
There are other servicesHizmetler like how we make fertilizergübre,
Tabi bir de gübreleme şeklimiz
06:08
or how we do airhava transporttaşıma,
hava taşımacılığı gibi gelişme alanı
06:11
where the roomsOdalar for improvementgelişme iyilesme duzelme ilerleme are faruzak, faruzak lessaz.
çok çok dar olan hizmetler var.
06:13
And so, overalltüm here, if we're optimisticiyimser,
Genel açıdan, eğer iyimser olursak,
06:17
we mayMayıs ayı get a reductionindirgeme of a factorfaktör of threeüç to even, perhapsbelki, a factorfaktör of sixaltı.
3 belki de 6 kat düşürmeye sahip olabiliriz.
06:19
But for these first threeüç factorsfaktörler now,
Ama şimdi bu ilk 3 bileşen için
06:26
we'vebiz ettik gonegitmiş from 26 billionmilyar to, at besten iyi, maybe 13 billionmilyar tonston,
26 milyardan en iyi ihtimalle 13 milyar tona indik
06:29
and that just won'talışkanlık cutkesim it.
ve bu yeterli değil.
06:34
So let's look at this fourthdördüncü factorfaktör --
O zaman şu dördüncü bileşene bir bakalım.
06:36
this is going to be a keyanahtar one --
bu kilit bir rol oynayacak.
06:38
and this is the amounttutar of COCO2 put out perbaşına eachher unitbirim of energyenerji.
işte bu her bir enerji briminden yayılan CO2 miktarı
06:40
And so the questionsoru is: Can you actuallyaslında get that to zerosıfır?
O zaman soru: şu gerçekten de sıfıra inebilir misiniz?
06:46
If you burnyanmak coalkömür, no.
Eğer kömür yakarsanız, hayır.
06:50
If you burnyanmak naturaldoğal gasgaz, no.
Eğer doğal gaz yakarsanız, hayır.
06:52
AlmostNeredeyse everyher way we make electricityelektrik todaybugün,
Bugün elektriği üretme şekillerinden neredeyse hepsi
06:54
exceptdışında for the emerginggelişmekte olan renewablesyenilenebilir and nuclearnükleer, putskoyar out COCO2.
gelişmekte olan yenilenebilir eneri ve nükleer dışında, CO2 yayıyor
06:57
And so, what we're going to have to do at a globalglobal scaleölçek,
İşte bu yüzden global ölçekte yapmamız gereken
07:03
is createyaratmak a newyeni systemsistem.
yeni bir sistem oluşturmak.
07:06
And so, we need energyenerji miraclesmucizeler.
Bizim enerji mucizelerine ihtiyacımız var.
07:09
Now, when I use the termterim "miraclemucize," I don't mean something that's impossibleimkansız.
Mucize kelimesini kullanmam demek, bunun imkansız olduğu anlamına gelmiyor.
07:11
The microprocessorMikroişlemci is a miraclemucize. The personalkişisel computerbilgisayar is a miraclemucize.
Mikroişlemci bir mucize. Kişisel bilgisayar bir mucize.
07:15
The InternetInternet and its servicesHizmetler are a miraclemucize.
İnternet ve sağladığı hizmetler hep mucize.
07:20
So, the people here have participatedkatıldı in the creationoluşturma of manyçok miraclesmucizeler.
İnsanlar birçok mucizenin yaratılmasına katkıda bulundu.
07:23
UsuallyGenellikle, we don't have a deadlineson tarih,
Bir mucizeyi belirli bir tarihte yapmanız gerektiğinde
07:28
where you have to get the miraclemucize by a certainbelli datetarih.
genelde bir son teslim tarihi yoktur.
07:30
UsuallyGenellikle, you just kindtür of standdurmak by, and some come alonguzun bir, some don't.
Genelde sadece beklemede kalırsınız ve bazı mucizeler gelir bazıları gelmez.
07:32
This is a casedurum where we actuallyaslında have to drivesürücü at fulltam speedhız
Bu ise öyle bir durum ki tam gaz ilerlemiz gerekli
07:36
and get a miraclemucize in a prettygüzel tightsıkı timelinezaman çizelgesi.
ve mucizeyi çok sıkışık bir zaman diliminde yapmalıyız.
07:40
Now, I thought, "How could I really captureele geçirmek this?
Şimdi düşündüm de bunu nasıl ifade etmeliyim?
07:45
Is there some kindtür of naturaldoğal illustrationörnekleme,
İnsanların hayal gücünü buraya çekmek için
07:48
some demonstrationgösteri that would grabkapmak people'sinsanların imaginationhayal gücü here?"
bir tür illüstrasyon bir tür gösteri var mıdır?
07:50
I thought back to a yearyıl agoönce when I broughtgetirdi mosquitosSivrisinek,
Bir yıl öncesinde yanımda sivrisinekler getirmiştim
07:55
and somehowbir şekilde people enjoyedzevk that.
ve bu bir şekilde insanların hoşuna gitmişti.
07:59
(LaughterKahkaha)
...gülüşler...
08:01
It really got them involvedilgili in the ideaFikir of,
İnsanları, sivrisineklerle yaşayan insanların varlığı
08:03
you know, there are people who livecanlı with mosquitosSivrisinek.
fikrine bu şekilde getirmiştim.
08:06
So, with energyenerji, all I could come up with is this.
Enerji ile ilgili tüm bulabildiğim ise bu
08:09
I decidedkarar that releasingserbest bırakma firefliesateş böcekleri
Ben de ateşböceklerini salmanın
08:14
would be my contributionkatkı to the environmentçevre here this yearyıl.
benim burdaki çevreye bu seneki katkımın olmasına karar verdim.
08:17
So here we have some naturaldoğal firefliesateş böcekleri.
İşte burda gayet doğal ateşböceklerimiz var.
08:21
I'm told they don't biteısırmak; in factgerçek, they mightbelki not even leaveayrılmak that jarkavanoz.
Bana ısırmadıkları ve büyük ihtimalle kavanozu bile terketmeyecekleri söylendi.
08:24
(LaughterKahkaha)
...gülüşler...
08:27
Now, there's all sortssıralar of gimmickyhileli solutionsçözeltiler like that one,
Bunun gibi birçok hileli çözüm var işte,
08:30
but they don't really addeklemek up to much.
ama malesef çok birşey etmiyorlar.
08:35
We need solutionsçözeltiler -- eitherya one or severalbirkaç --
Bizim inanılmaz bir ölçekte
08:37
that have unbelievableInanılmaz scaleölçek
ve inanılmaz bir güvenilirlikte
08:41
and unbelievableInanılmaz reliabilitygüvenilirlik,
bir veya birden fazla çözüme ihtiyacımız var.
08:45
and, althougholmasına rağmen there's manyçok directionstalimatlar people are seekingarayan,
Ve her ne kadar insanların araştırdığı bir çok yol olsa da
08:47
I really only see fivebeş that can achievebaşarmak the bigbüyük numberssayılar.
ben sadece 5 tanesinin büyük rakamlara ulaşabileceğini görüyorum.
08:50
I've left out tidegelgit, geothermalJeotermal, fusionfüzyon, biofuelsbiyoyakıt.
Dalga, jeotermal füzyon ve biyoyakıtları katmadım.
08:54
Those mayMayıs ayı make some contributionkatkı,
Bunların da bazı katkıları olabilir.
08:59
and if they can do better than I expectbeklemek, so much the better,
Eğer beklediğimden daha iyilerse, daha bile çok olabilir.
09:01
but my keyanahtar pointpuan here
Ama burdaki asıl kilit nokta
09:03
is that we're going to have to work on eachher of these fivebeş,
bu 5 tanenin herbirinin üstünde çalışmamız,
09:05
and we can't give up any of them because they look dauntingyıldırıcı,
ve göz korkutucu görünüyor diye vazgeçmemiz gerektiğidir.
09:09
because they all have significantönemli challengeszorluklar.
Çünkü herbirinin kendine has zorlukları var.
09:13
Let's look first at the burningyanan fossilfosil fuelsyakıtlar,
Hadi önce kömür veya doğalgaz gibi
09:17
eitherya burningyanan coalkömür or burningyanan naturaldoğal gasgaz.
fosil yakıtları nasıl yanıyor ona bakalım.
09:19
What you need to do there, seemsgörünüyor like it mightbelki be simplebasit, but it's not,
Burda yapmanız gereken, kolay gibi, görünüyor ama değil,
09:23
and that's to take all the COCO2, after you've burnedyanmış it, going out the flueBaca,
tüm CO2' yi alıp
09:26
pressurizeKapağı açtığımız zaman it, createyaratmak a liquidsıvı, put it somewherebir yerde,
basınç altında bir sıvı oluşturmak ve bunu bir yerlere koymak
09:32
and hopeumut it stayskalır there.
ve orda kalmasını umut etmek.
09:35
Now we have some pilotpilot things that do this at the 60 to 80 percentyüzde levelseviye,
Denemelerle bu yöntemde %60-80 civarında başarı elde edildi
09:37
but gettingalma up to that fulltam percentageyüzde, that will be very trickyhileli,
Ama %100 e ulaşmak pek kolay değil
09:41
and agreeingkabul on where these COCO2 quantitiesmiktarları should be put will be hardzor,
hele bir de tüm CO2'yi nereye koyacağınızı düşünürseniz
09:45
but the toughestEn zor one here is this long-termuzun vadeli issuekonu.
yine de burdaki en büyük sorun bunu uzun dönemli yapabilmek.
09:51
Who'sKim'ın going to be sure?
Kim emin olacak peki?
09:54
Who'sKim'ın going to guaranteegaranti something that is literallyharfi harfine billionsmilyarlarca of timeszamanlar largerdaha büyük
Nükleer veya başka tür bir atıktan kelimenin tam anlamıyla milyarlarca katı
09:56
than any typetip of wasteatık you think of in termsşartlar of nuclearnükleer or other things?
büyüklüğünde birşeyin kim garantisini verebilir?
10:00
This is a lot of volumehacim.
Bu çok büyük bir miktar
10:04
So that's a toughsert one.
O yüzden de çok zorlu
10:07
NextSonraki would be nuclearnükleer.
Bir sonraki nükleer olacak.
10:09
It alsoAyrıca has threeüç bigbüyük problemssorunlar:
Ama bunun da üç büyük problemi var.
10:11
CostMaliyet, particularlyözellikle in highlybüyük ölçüde regulatedDüzenlenmiş countriesülkeler, is highyüksek;
Maliyet, özellikle yasamann çok olduğu ülkelerde yüksek olacak.
10:14
the issuekonu of the safetyemniyet, really feelingduygu good about nothing could go wrongyanlış,
Emniyet sorunu, her ne kadar insan operatörleriniz olsa da,
10:18
that, even thoughgerçi you have these humaninsan operatorsişleçler,
hiçbirşeyin kötü gitmeyeği ve
10:22
that the fuelyakıt doesn't get used for weaponssilahlar.
yakıtın silahlar için kullanılmayacağı konusunda emin olmak.
10:25
And then what do you do with the wasteatık?
Peki sonra atıkla ne yapacaksınız?
10:28
And, althougholmasına rağmen it's not very largegeniş, there are a lot of concernsendişeler about that.
Atık büyük olmasa da, endişeler çok fazla.
10:30
People need to feel good about it.
İnsanların bu konuda yi hissetmeye ihtiyacı var.
10:33
So threeüç very toughsert problemssorunlar that mightbelki be solvableçözülebilir,
Üzerinde çalışılması gereken çünkü çözülebilecek olan
10:35
and so, should be workedişlenmiş on.
üç çok zor problem var.
10:40
The last threeüç of the fivebeş, I've groupedgruplandırılmış togetherbirlikte.
BU beşlinin son üçünü bir arada grupladım.
10:42
These are what people oftensık sık referbaşvurmak to as the renewableyenilenebilir sourceskaynaklar.
Bunlar insanların daha çok yenilenebilir kaynaklar baktıkları.
10:45
And they actuallyaslında -- althougholmasına rağmen it's great they don't requiregerektirir fuelyakıt --
Yakıt gerektirmemeleri harika olsa da
10:49
they have some disadvantagesdezavantajları.
bazı dezavantajları var.
10:53
One is that the densityyoğunluk of energyenerji gatheredtoplanmış in these technologiesteknolojiler
Mesela, bu teknolojilerle elde edilen enerjinin yoğunluğu
10:55
is dramaticallydramatik lessaz than a powergüç plantbitki.
bir enerji santralininkinden aşırı derecede daha az.
11:01
This is energyenerji farmingtarım, so you're talkingkonuşma about manyçok squarekare milesmil,
Bu enerji tarımı demek, yani normal bir enerji santralinin gerektirdiğinden
11:03
thousandsbinlerce of time more areaalan than you think of as a normalnormal energyenerji plantbitki.
binlerce kat fazla metrekarelik alan demek.
11:07
AlsoAyrıca, these are intermittentaralıklı sourceskaynaklar.
Ayrıca bunlar kesintili kaynaklar.
11:12
The sunGüneş doesn't shineparlaklık all day, it doesn't shineparlaklık everyher day,
Güneş tüm gün boyunca parlamıyor, hatta hergün parlamıyor.
11:15
and, likewiseaynı şekilde, the windrüzgar doesn't blowdarbe all the time.
Bunun gibi rüzgar da sürekli esmiyor.
11:18
And so, if you dependbağımlı on these sourceskaynaklar,
Dolayısıyla bu kaynaklara bağımlıysanız,
11:21
you have to have some way of gettingalma the energyenerji
mevcut olmadıkları periyodlarda da enerji elde etmenin
11:23
duringsırasında those time periodsdönemleri that it's not availablemevcut.
bir yolunu bulmanız gerekir.
11:26
So, we'vebiz ettik got bigbüyük costmaliyet challengeszorluklar here,
Buda maliyetler ilgili zorluklar var.
11:29
we have transmissiontransmisyon challengeszorluklar:
İletim zorluklarımız var.
11:32
for exampleörnek, say this energyenerji sourcekaynak is outsidedışında your countryülke;
Mesela diyelim kii enerji kaynağı ülkenizin dışında,
11:34
you not only need the technologyteknoloji,
sadece teknolojiye ihtiyacınız yok
11:37
but you have to dealanlaştık mı with the riskrisk of the energyenerji cominggelecek from elsewherebaşka yerde.
bir de üstüne enerjinin başka biryerden gelme riskiyle uğraşmanız gerekir
11:39
And, finallyen sonunda, this storagedepolama problemsorun.
Ve son olarak depolama problemi.
11:44
And, to dimensionalizedimensionalize this, I wentgitti throughvasitasiyla and lookedbaktı at
Bunu boyutlandırabilmek için gidip
11:46
all the typestürleri of batteriespiller that get madeyapılmış --
şimdiye kadar yapılagelmiş tüm pilleri inceledim.
11:49
for carsarabalar, for computersbilgisayarlar, for phonestelefonlar, for flashlightsel feneri, for everything --
arabalar, bilgisayalar telefonlar, fenerler herşey için yapılmış pilleri.
11:52
and comparedkarşılaştırıldığında that to the amounttutar of electricalelektrik energyenerji the worldDünya useskullanımları,
ve bunları dünyanın kullandığı toplam elektrik enerjisi ile karşılaştırdım
11:56
and what I foundbulunan is that all the batteriespiller we make now
ve şu anda yaptığımız tüm pillerin
12:01
could storemağaza lessaz than 10 minutesdakika of all the energyenerji.
bu elektrik enerjisinin 10 dakikadan daha az bir kısmını depolayabildiğini gördüm.
12:05
And so, in factgerçek, we need a bigbüyük breakthroughbuluş here,
Burda büyük bir buluşa ihtiyacımız var.
12:09
something that's going to be a factorfaktör of 100 better
şu andaki yaklaşımlarımızdan
12:12
than the approachesyaklaşımlar we have now.
100 kat daha iyi bir yaklaşıma.
12:16
It's not impossibleimkansız, but it's not a very easykolay thing.
Bu imkansız değil ama çok kolay birşey de değil.
12:18
Now, this showsgösterileri up when you try to get the intermittentaralıklı sourcekaynak
Kullandığınızın %20-30 üzerinde olmasını istediğiniz zaman
12:22
to be aboveyukarıdaki, say, 20 to 30 percentyüzde of what you're usingkullanma.
kesintili kaynaktan böyle birşey ortaya çıkar.
12:26
If you're countingsayma on it for 100 percentyüzde,
Eğer %100 bağımlıysanız bu kesintili enerji kaynağına,
12:30
you need an incredibleinanılmaz miraclemucize batterypil.
o zaman mucizevi bir pile ihtiyacınız var.
12:32
Now, how we're going to go forwardileri on this -- what's the right approachyaklaşım?
Şimdi bununla nasıi ilerleyeceğiz: doğru yaklaşım nedir?
12:38
Is it a ManhattanManhattan ProjectProje? What's the thing that can get us there?
Bu bir Manhattan projesi mi? Bizi ileriye taşıyacak olan nedir?
12:41
Well, we need lots of companiesşirketler workingçalışma on this, hundredsyüzlerce.
Bu konuda çalışacak yüzlerde şirkete ihtiyacımız var.
12:45
In eachher of these fivebeş pathsyolları, we need at leasten az a hundredyüz people.
Bu 5 yöntemin her birinde yüzlerce insana ihtiyacımız var.
12:50
And a lot of them, you'llEğer olacak look at and say, "They're crazyçılgın." That's good.
Bir çoğu bakıp bunlar çılgın diyeceğiniz insanlar. Bu iyi.
12:53
And, I think, here in the TEDTED groupgrup,
Ve düşünüyoum da, burda TED grubunda
12:57
we have manyçok people who are alreadyzaten pursuingpeşinde this.
bunun peşini halihazırda kovalayan birsürü insanımız var.
13:00
BillBill GrossBrüt has severalbirkaç companiesşirketler, includingdahil olmak üzere one calleddenilen eSolareSolar
Bill Gross'un birçok şirketi vari bunlardan eSolar mesela
13:04
that has some great solargüneş thermalTermal technologiesteknolojiler.
solar termal teknolojilere sahip.
13:08
VinodVinod Khosla'sKhosla'nın investingyatırım in dozensonlarca of companiesşirketler
Vinod Khosla, harika işler yapan
13:10
that are doing great things and have interestingilginç possibilitiesolasılıklar,
ve ilginç olasılıkları olan şirketlere yatırım yapıyor
13:14
and I'm tryingçalışıyor to help back that.
ve ben de buna destek olacağım.
13:18
NathanNathan MyhrvoldMyhrvold and I actuallyaslında are backingarkalık a companyşirket
Nathan Myhrvold ve ben, belki şaşırtıcı olacak ama
13:20
that, perhapsbelki surprisinglyşaşırtıcı biçimde, is actuallyaslında takingalma the nuclearnükleer approachyaklaşım.
nükleer yaklaşımı seçen bir şirketi destekliyoruz.
13:24
There are some innovationsyenilikler in nuclearnükleer: modularmodüler, liquidsıvı.
Nükleer, modüler ve sıvıda bazı inovasyonlar var.
13:28
And innovationyenilik really stoppeddurduruldu in this industrysanayi quiteoldukça some agoönce,
Halbuki uzun bir süre önce bu endüstride inovasyonlar durmuştu
13:32
so the ideaFikir that there's some good ideasfikirler layingdöşeme around is not all that surprisingşaşırtıcı.
bu yüzden etrafta bazı güzel fikirlerin olması çok da şaşırtıcı değil.
13:36
The ideaFikir of TerraPowerTerraPower is that, insteadyerine of burningyanan a partBölüm of uraniumuranyum --
Mesela Terrapower da fikir şuydu:
13:41
the one percentyüzde, whichhangi is the U235 --
uranyumun %1lik kısmı olan U235'i değil de
13:47
we decidedkarar, "Let's burnyanmak the 99 percentyüzde, the U238."
%99 luk kısmı olan U238'i yakmaya karar verdik.
13:50
It is kindtür of a crazyçılgın ideaFikir.
Bu aslında çılgın bir fikir.
13:55
In factgerçek, people had talkedkonuştuk about it for a long time,
Hatta insanlar bu konu hakkında uzunca bir süre konuştular,
13:57
but they could never simulatebenzetmek properlyuygun şekilde whetherolup olmadığını it would work or not,
ama çalışıp çalışmayacağını görmek için düzgün bir simülasyon yapamadılar.
14:00
and so it's throughvasitasiyla the adventAdvent of modernmodern supercomputerssüper
ama şimdi gelişmiş süperbilgisayarların sayesinde
14:04
that now you can simulatebenzetmek and see that, yes,
bu simülasyonu yapabildik ve gördük ki; evet
14:07
with the right material'smalzemenin approachyaklaşım, this looksgörünüyor like it would work.
doğru materyal yaklaşımı ile çalışacak gibi görünüyor.
14:09
And, because you're burningyanan that 99 percentyüzde,
%99 luk kısmını yaktığınız için de
14:15
you have greatlyçokça improvedgelişmiş costmaliyet profileprofil.
maliyetler konusunda büyük bir gelişme oldu.
14:18
You actuallyaslında burnyanmak up the wasteatık, and you can actuallyaslında use as fuelyakıt
Aslında atıkları bu yöntemle yakabilirsiniz. Bugünkü reaktörlerin tüm atıklarını
14:22
all the leftoverArtık wasteatık from today'sbugünkü reactorsreaktörler.
siz yakıt olarak yakabileceksiniz.
14:26
So, insteadyerine of worryingendişe verici about them, you just take that. It's a great thing.
Bu yüzden bu konuda endişelenmek yerine sırf buna bakın. Bu harika.
14:29
It breathesnefes alır this uraniumuranyum as it goesgider alonguzun bir, so it's kindtür of like a candlemum.
Dümdüz giderken uranyumu soluyor. Sanki bir mum gibi.
14:34
You can see it's a logkütük there, oftensık sık referredsevk to as a travelingseyahat wavedalga reactorreaktör.
Burada dolaşan dalga reaktörü olarak anılan bir kütük görebilirsniz.
14:38
In termsşartlar of fuelyakıt, this really solvesçözer the problemsorun.
Yakıt açısından bakıldığında, sorun çözülüyor.
14:42
I've got a pictureresim here of a placeyer in KentuckyKentucky.
Burda Kentucky'de bir yerin resmi var.
14:46
This is the leftoverArtık, the 99 percentyüzde,
İşte bu %99 luk artık
14:49
where they'veonlar ettik takenalınmış out the partBölüm they burnyanmak now,
şimdi yaktıkları kısmı almışlar
14:51
so it's calleddenilen depletedtükenmiş uraniumuranyum.
böylece seyreltilmiş uranyum kalmış.
14:53
That would powergüç the U.S. for hundredsyüzlerce of yearsyıl.
Bununla Birleşik Devletlere yüzlerce yıl enerji verilebilirdi.
14:55
And, simplybasitçe by filteringsüzme seawaterdeniz suyu in an inexpensiveucuz processsüreç,
Ve sadece deniz suyunu ucuz bir süreçle süzerek
14:58
you'dşimdi etsen have enoughyeterli fuelyakıt for the entiretüm lifetimeömür of the restdinlenme of the planetgezegen.
bu gezegenin yaşamının kalanına yetecek kadar yakıta sahip olabilirsiniz.
15:01
So, you know, it's got lots of challengeszorluklar aheadönde,
Biliyorsunuz ki bunun önünde birçok engel var
15:06
but it is an exampleörnek of the manyçok hundredsyüzlerce and hundredsyüzlerce of ideasfikirler
ama bu ilerletmemiz gereken yüzlerce hatta binlerce
15:10
that we need to movehareket forwardileri.
fikirden sadece biri.
15:15
So let's think: How should we measureölçmek ourselveskendimizi?
Öyleyse düşünelim kendimizi nasıl ölçmeliyiz?
15:18
What should our reportrapor cardkart look like?
Karnelerimiz neye benzemeli?
15:21
Well, let's go out to where we really need to get,
Gerçekten olmamız gereken noktaya bir gelelim
15:24
and then look at the intermediateorta düzey.
ve sonra ara ürüne bakalım.
15:27
For 2050, you've heardduymuş manyçok people talk about this 80 percentyüzde reductionindirgeme.
2050 yılı için birçok insanın bu %80 lik azaltım hakkında konuştuğunu duymuşsunuzdur.
15:29
That really is very importantönemli, that we get there.
Bu noktaya ulaşıyor olmamız gerçekten çok önemli.
15:34
And that 20 percentyüzde will be used up by things going on in poorfakir countriesülkeler,
Kalan %20 fakir ülkelerde kullanılıyor olacak.
15:38
still some agriculturetarım,
hala tarım olayı.
15:42
hopefullyinşallah we will have cleanedtemizlenir up forestryOrmancılık, cementçimento.
Umarım toparlanmış bir ormanlığa ve çimentoya sahip oluruz.
15:44
So, to get to that 80 percentyüzde,
%80'e ulaşabilmek için
15:48
the developedgelişmiş countriesülkeler, includingdahil olmak üzere countriesülkeler like ChinaÇin,
Çin gibi ülkelerin de dahil olduğu gelişmiş ülkelerin
15:51
will have had to switchşalter theironların electricityelektrik generationnesil altogethertamamen.
hep beraber elektrik üretimlerini değiştirmeleri gerekmektedir.
15:55
So, the other gradesınıf is: Are we deployingdağıtma this zero-emissionsıfır emisyonlu technologyteknoloji,
Bir diğer aşama, biz bu sıfır*yayılım teknolojisini uygulamaya geçiriyor muyuz?
16:00
have we deployedkonuşlandırılmış it in all the developedgelişmiş countriesülkeler
bütün gelişmiş ülkelerde uygulamaya geçirdik mi?
16:06
and we're in the processsüreç of gettingalma it elsewherebaşka yerde?
ve diğer heryerde de bu teknolojiye ulaşabilecek durumda mıyız?
16:08
That's superSüper importantönemli.
Bu aşırı önemli işte.
16:11
That's a keyanahtar elementeleman of makingyapma that reportrapor cardkart.
O karneyi oluşturmanın anahtar elamanı bu.
16:13
So, backingarkalık up from there, what should the 2020 reportrapor cardkart look like?
Pekala, 2020 yılının karnesi neye benzemeli?
16:17
Well, again, it should have the two elementselementler.
Yine 2 elemanı olmalı.
16:22
We should go throughvasitasiyla these efficiencyverim measuresönlemler to startbaşlama gettingalma reductionsazalmalar:
Düşüşlere ulaşabilmek için verimlilik tedbirlerini gözden geçirmeliyiz.
16:24
The lessaz we emityayarlar, the lessaz that sumtoplam will be of COCO2,
Ne kadar az yayılım yaparsak, CO2'nin toplamı da o kadar az olur,
16:28
and, thereforebu nedenle, the lessaz the temperaturesıcaklık.
dolayısıyla da sıcaklık daha az olur.
16:31
But in some waysyolları, the gradesınıf we get there,
Ama bazen bu aşamaya gelirken
16:33
doing things that don't get us all the way to the bigbüyük reductionsazalmalar,
çok büyük düşüşleri sağlamayan şeyler yapmak da
16:36
is only equallyaynı derecede, or maybe even slightlyhafifçe lessaz, importantönemli than the other,
diğerleriyle ya eşit önemdedir ya da birazcık daha önemsizdir
16:40
whichhangi is the pieceparça of innovationyenilik on these breakthroughsbuluşların.
ki bu da tüm bu atılımlarda ki inovasyonların bir parçası.
16:44
These breakthroughsbuluşların, we need to movehareket those at fulltam speedhız,
Bu atılımlarda tam gaz ilermemiz lazım
16:48
and we can measureölçmek that in termsşartlar of companiesşirketler,
ve şirketler, pilot projeler ve yasal düzenlemeler
16:51
pilotpilot projectsprojeler, regulatorydüzenleyici things that have been changeddeğişmiş.
açısından da ölçebiliyor olmamız lazım.
16:54
There's a lot of great bookskitaplar that have been writtenyazılı about this.
Bu konuda yazılmış bir çok harika kitap var.
16:57
The AlAl GoreGore bookkitap, "Our ChoiceSeçim"
Mesela Al Gore'un kitabı "Bizim Seçimimiz"
17:00
and the DavidDavid McKayMcKay bookkitap, "SustainableSürdürülebilir EnergyEnerji WithoutOlmadan the HotSıcak AirHava."
ve David McKay'in kitabı "Sıcak hava olmadan sürdürülebilen enerji"
17:03
They really go throughvasitasiyla it and createyaratmak a frameworkiskelet
Bu kitaplar konuyu iyice inceliyor ve bir taslak oluşturuyor
17:06
that this can be discussedtartışılan broadlyGenel olarak,
ve bu çok geniş bir çerçevede tartışılabilir
17:09
because we need broadgeniş backingarkalık for this.
çünkü bu konuda sağlam bir temele ihtiyacımız var.
17:11
There's a lot that has to come togetherbirlikte.
Biraraya gelmesi gereken çok şey var.
17:14
So this is a wishdilek.
Dolayısıyla bu bir dilek.
17:16
It's a very concretebeton wishdilek that we inventicat etmek this technologyteknoloji.
Bu teknolojiyi icat etmemiz, çok somut bir dilek.
17:18
If you gaveverdi me only one wishdilek for the nextSonraki 50 yearsyıl --
Eğer önümüzdeki 50 yıl için bana sadece bir dilek hakkı tanısaydınız
17:22
I could pickalmak who'skim presidentDevlet Başkanı,
Kimin başkan olacağını seçebilirdim
17:25
I could pickalmak a vaccineaşı, whichhangi is something I love,
Bir aşıyı dileyebilirdim, ki buna bayılırdım
17:27
or I could pickalmak that this thing
veya sadece şunu dileyebilirdim
17:30
that's halfyarım the costmaliyet with no COCO2 getsalır inventedicat edildi --
"CO2'siz ve yarı maliyetine" teknolojisi icat edilsin€
17:32
this is the wishdilek I would pickalmak.
işte bu dileği seçerdim.
17:36
This is the one with the greatestEn büyük impactdarbe.
En büyük etkisi olan bu dilek.
17:38
If we don't get this wishdilek,
Eğer bu dilek gerçekleşmezse
17:40
the divisionbölünme betweenarasında the people who think shortkısa termterim and long termterim will be terriblekorkunç,
Kısa dönem ve uzun dönem düşünen insanlar arasındaki ayrım korkunç olacak
17:42
betweenarasında the U.S. and ChinaÇin, betweenarasında poorfakir countriesülkeler and richzengin,
A.B.D. ve Çin arasında, fakir ülkeler ve zengin ülkeler arasında
17:46
and mostçoğu of all the liveshayatları of those two billionmilyar will be faruzak worsedaha da kötüsü.
ve bahsettiğim o 2 milyar insanın çoğunun hayatı daha kötü olacak.
17:49
So, what do we have to do?
O zaman ne yapmamız gerekiyor?
17:54
What am I appealingçekici to you to stepadım forwardileri and drivesürücü?
Size bir adım atıp ilerlemeniz için seslendiğim şey nedir?
17:56
We need to go for more researchAraştırma fundingfinansman.
Araştırmalar için daha çok fon yaratmamız gerekiyor.
18:01
When countriesülkeler get togetherbirlikte in placesyerler like CopenhagenCopenhagen,
Kopenhag gibi yerlerde ülkeler biraraya geldikleri zaman
18:04
they shouldn'tolmamalı just discusstartışmak the COCO2.
sadece CO2'yi tartışmamalılar.
18:06
They should discusstartışmak this innovationyenilik agendaGündem,
İnovasyon gündemini tartışmalılar
18:09
and you'dşimdi etsen be stunnedhayrete at the ridiculouslygülünç lowdüşük levelsseviyeleri of spendingharcama
İnovasyon yaklaşımlarına harcanan saçmasapan düşük bütçeyi
18:11
on these innovativeyenilikçi approachesyaklaşımlar.
duysanız dehşete düşerdiniz.
18:16
We do need the marketpazar incentivesteşvikler -- COCO2 taxvergi, capkapak and tradeTicaret --
Piyasada teşvike ihtiyacımız var. CO2 vergisi, tavan ve ticaret
18:18
something that getsalır that pricefiyat signalişaret out there.
fiyatla ilgili sinyali verecek birşeye ihtiyacımız var
18:22
We need to get the messagemesaj out.
Mesajı dışarıya çıkarmamız lazım.
18:25
We need to have this dialoguediyalog be a more rationalakılcı, more understandableanlaşılabilir dialoguediyalog,
Bu diyaloğu daha anlaşır daha rasyonel kılmamız lazım,
18:27
includingdahil olmak üzere the stepsadımlar that the governmenthükümet takes.
devletin de attığı adımları hesaba katarak.
18:30
This is an importantönemli wishdilek, but it is one I think we can achievebaşarmak.
Bu önemli bir dilek, ama elde edebileceğimizi düşündüğüm bir dilek.
18:33
Thank you.
Teşekkür ederim.
18:37
(ApplauseAlkış)
...alkışlar...
18:39
Thank you.
Teşekkürler
18:50
ChrisChris AndersonAnderson: Thank you. Thank you.
Teşekkürler. Teşekkürler
18:52
(ApplauseAlkış)
...alkışlar...
18:54
Thank you. So to understandanlama more about TerraPowerTerraPower, right --
Teşekkürler. Şimdi terrapowerdan biraz daha anlar hale geldim.
18:59
I mean, first of all, can you give a senseduyu of what scaleölçek of investmentyatırım this is?
Demek istiyorum ki, bu ne ölçüde bir yatırım olucak, bir fikir verebilir misiniz?
19:05
BilBIL Genel Müdürü GatesGates: To actuallyaslında do the softwareyazılım, buysatın almak the supercomputerSüper bilgisayar,
Süper bilgisayarlar ile yazılımı gerçek anlamda yapabilmek için
19:10
hirekiralama all the great scientistsBilim adamları, whichhangi we'vebiz ettik donetamam,
en iyi biliminsanlarını tutmak lazım, ki biz bunu yaptık
19:14
that's only tensonlarca of millionsmilyonlarca,
bu sadece onlarca milyon
19:16
and even oncebir Zamanlar we testÖlçek our materialsmalzemeler out in a RussianRusça reactorreaktör
hatta bir keresinde malzemelerimizi doğru çalıştıklarından emin olmak için
19:19
to make sure that our materialsmalzemeler work properlyuygun şekilde,
bir Rus reaktörünün üzerinde test yaptık,
19:22
then you'llEğer olacak only be up in the hundredsyüzlerce of millionsmilyonlarca.
bununla işte yüzlerce milyona çıkmış olursunuz.
19:26
The toughsert thing is buildingbina the pilotpilot reactorreaktör;
Zorlu olan bir reaktörü inşa etmek
19:28
findingbulgu the severalbirkaç billionmilyar, findingbulgu the regulatorRegülatör, the locationyer
milyarları bulmak, regülatörü bulmak, yeri bulmak
19:31
that will actuallyaslında buildinşa etmek the first one of these.
ancak bunlar olursa ilk reaktörü inşa edebiliriz.
19:36
OnceBir kez you get the first one builtinşa edilmiş, if it worksEserleri as advertisedreklamı,
İlkini inşaa ettiğinizde, eğer reklamındaki gibi çalışırsa
19:38
then it's just clearaçık as day, because the economicsekonomi bilimi, the energyenerji densityyoğunluk,
o zaman gün gibi aşikar olucak, çünkü ekonomisi, enerji yoğunluğu
19:42
are so differentfarklı than nuclearnükleer as we know it.
vesaire nükleerin bildiğimiz halinden çok farklı.
19:46
CACA: And so, to understandanlama it right, this involvesgerektirir buildingbina deepderin into the groundzemin
O zaman, doğru anlamak adına, bu şunu da içerir değil mi,
19:48
almostneredeyse like a verticaldikey kindtür of columnkolon of nuclearnükleer fuelyakıt,
yerin derinlerin doğru inen, uranyumun harcanan kısmından oluşan
19:52
of this sortçeşit of spentharcanmış uraniumuranyum,
bir nükleer yakıt sütunu inşa etmek
19:56
and then the processsüreç startsbaşlar at the topüst and kindtür of worksEserleri down?
sonra işlem tepede başlayıp aşağı doğru inecek
19:58
BGBG: That's right. TodayBugün, you're always refuelingyakıt the reactorreaktör,
Doğru. Bugün, reaktöre hep yeniden yakıt ikmali yapıyorsunuz,
20:01
so you have lots of people and lots of controlskontroller that can go wrongyanlış:
bu yüzden hataya sebep olabilecek bir çok insan ve kontrol var
20:04
that thing where you're openingaçılış it up and movinghareketli things in and out,
reaktörü açarken, ve birşeyleri içeri dışarı hareket ettirirken
20:07
that's not good.
Bu da iyi değil.
20:10
So, if you have very cheapucuz fuelyakıt that you can put 60 yearsyıl in --
Bu yüzden, eğer reaktörün içine 60 yıllık koyabileceğiniz ucuz bir yakıtınız varsa
20:12
just think of it as a logkütük --
bunu bir blok gibi düşünün
20:17
put it down and not have those sameaynı complexitieskarmaşıklıklar.
yerine yerleştirin ve tüm karmaşadan kurtulun.
20:19
And it just sitsoturur there and burnsyanıklar for the 60 yearsyıl, and then it's donetamam.
O blok orda durur ve 60 yıl boyunca yanar sonra da biter.
20:22
CACA: It's a nuclearnükleer powergüç plantbitki that is its ownkendi wasteatık disposalelden çıkarma solutionçözüm.
Bu kendi atık imha çözümünü yapan bir nükleer enerji santrali
20:27
BGBG: Yeah. Well, what happensolur with the wasteatık,
Evet. Yani, atığa ne oluyor dersen
20:31
you can let it sitoturmak there -- there's a lot lessaz wasteatık underaltında this approachyaklaşım --
orda bırakabilirsin, ki bu yaklaşımla çok daha az atık olur
20:33
then you can actuallyaslında take that,
ve sonra onu çıkarabilir
20:38
and put it into anotherbir diğeri one and burnyanmak that.
ve başka birinin içine koyup yakabilirsin.
20:40
And we startbaşlama off actuallyaslında by takingalma the wasteatık that existsvar todaybugün,
Aslında biz de bugün bu şekilde var olan atıkları alıyoruz
20:43
that's sittingoturma in these coolingsoğutma poolshavuzları or drykuru caskingcasking by reactorsreaktörler --
hani şu serinletme havuzlarında veya reaktörlerin kuru varillerinde olanlar
20:47
that's our fuelyakıt to beginbaşla with.
Bunlar bizim başlangıç yakıtlarımız
20:51
So, the thing that's been a problemsorun from those reactorsreaktörler
O raktörler için sorun yaratan şey
20:53
is actuallyaslında what getsalır fedfederasyon into oursbizim,
bzimkileri beslemeye yarıyor
20:56
and you're reducingindirgen the volumehacim of the wasteatık quiteoldukça dramaticallydramatik
ve bu proses boyunca, atık miktarını çok ciddi bir şekilde
20:58
as you're going throughvasitasiyla this processsüreç.
düşürüyorsunuz.
21:01
CACA: I mean, you're talkingkonuşma to differentfarklı people around the worldDünya
Dünyanın etrafından değişik insanlarla bu olasıklıklar
21:03
about the possibilitiesolasılıklar here.
hakkında konuştuğunuzda
21:05
Where is there mostçoğu interestfaiz in actuallyaslında doing something with this?
birşeyler yapmak anlamında en çok ilgiyi ne çekiyor?
21:07
BGBG: Well, we haven'tyok pickedseçilmiş a particularbelirli placeyer,
Aslında belirli bir alan seçemedik
21:10
and there's all these interestingilginç disclosureaçığa çıkması ruleskurallar about anything that's calleddenilen "nuclearnükleer,"
tabi bir de nükleer denen herhangi birşeyler ilgili enteresan ifşaat kuralları var
21:13
so we'vebiz ettik got a lot of interestfaiz,
bu yüzden çok ilgi görüyoruz
21:21
that people from the companyşirket have been in RussiaRusya, IndiaHindistan, ChinaÇin --
şirkette insanlar Rusya, Hindistan ve Çinde de bulundular, onların anlattıklarına göre.
21:23
I've been back seeinggörme the secretarySekreter of energyenerji here,
Burda enerji bakanı ile bir görüşmem oldu
21:27
talkingkonuşma about how this fitsnöbetleri into the energyenerji agendaGündem.
ona tüm bunların nasıl da enerji ajandasına uyduğunu anlattım.
21:29
So I'm optimisticiyimser. You know, the FrenchFransızca and JapaneseJaponca have donetamam some work.
Yani ben iyimserim. Biliyorsun Fransızlar ve Japonlar da bazı çalışmalar yaptılar.
21:33
This is a variantdeğişken on something that has been donetamam.
Bu daha önce yapılmış birşey üzerindeki bir değişken.
21:36
It's an importantönemli advanceilerlemek, but it's like a fasthızlı reactorreaktör,
Bu önemli bir ilerlemedir, ama bu hızlı bir reaktör gibi
21:40
and a lot of countriesülkeler have builtinşa edilmiş them,
ve bir çok ülke bunlardan inşa etti.
21:44
so anybodykimse who'skim donetamam a fasthızlı reactorreaktör is a candidateaday to be where the first one getsalır builtinşa edilmiş.
dolayısıyla hızlı bir reaktör yapan herhangi bir kimse, ilki inşa etmeye de adaydır.
21:46
CACA: So, in your mindus, timescalezaman ölçeği and likelihoodolasılık
Sana göre, böyle birşeyi hayata geçirmenin
21:51
of actuallyaslında takingalma something like this livecanlı?
zamanı ve olasılığı nedir?
21:56
BGBG: Well, we need -- for one of these high-scaleyüksek ölçekli, electro-generationElektro-üretimi things
Bizim yüksek ölçekli, elektronik üretim şeylerinden ihtiyacımız var bir tane
21:59
that's very cheapucuz,
o çok ucuz
22:04
we have 20 yearsyıl to inventicat etmek and then 20 yearsyıl to deploydağıtmak.
20 yıllık bir icat ve üstüne 20 yıllık bir uygulamaya geçirme süresi.
22:06
That's sortçeşit of the deadlineson tarih that the environmentalçevre modelsmodeller
Bu bir nevi çevresel modellerin önümüze koyduğu
22:10
have showngösterilen us that we have to meetkarşılamak.
hedef tarih gibi.
22:15
And, you know, TerraPowerTerraPower, if things go well -- whichhangi is wishingdilek for a lot --
Ve biliyorsun, eğer herşey yolunda giderse, ki bu çok şey ummak olur,
22:17
could easilykolayca meetkarşılamak that.
Terrapower bunu yapabilir.
22:22
And there are, fortunatelyneyse ki now, dozensonlarca of companiesşirketler --
Şansımıza şu anda düzinelerce şirket var
22:24
we need it to be hundredsyüzlerce --
bunun yüzlerce olması gerekiyor
22:27
who, likewiseaynı şekilde, if theironların scienceBilim goesgider well,
bu şirketlerin bilim çalışmaları iyi giderse
22:29
if the fundingfinansman for theironların pilotpilot plantsbitkiler goesgider well,
pilot tesisleri için fon bulabilirlerse
22:31
that they can competeyarışmak for this.
bu konuda rekabet edebilirler.
22:34
And it's besten iyi if multipleçoklu succeedbaşarılı olmak,
Eğer birçoğu başarılı olursa, bu en iyi,
22:36
because then you could use a mixkarıştırmak of these things.
çünkü onların karışımını kullanabilirsiniz.
22:38
We certainlykesinlikle need one to succeedbaşarılı olmak.
Birisinin başarılı olmasına ihtiyacımız var.
22:41
CACA: In termsşartlar of big-scalebüyük ölçekli possiblemümkün gameoyun changesdeğişiklikler,
Büyük ölçekte olası oyun değişikliklerini göz önüne alırsak
22:43
is this the biggesten büyük that you're awarefarkında of out there?
bu bildiğiniz en büyük olanı mıdır?
22:46
BGBG: An energyenerji breakthroughbuluş is the mostçoğu importantönemli thing.
Bir enerji atılımı en önemli şeydir.
22:49
It would have been, even withoutolmadan the environmentalçevre constraintkısıtlama,
Çevresel kısıtlar olmasaydı bile en önemli o olurdu,
22:53
but the environmentalçevre constraintkısıtlama just makesmarkaları it so much greaterbüyük.
ama çevresel kısıtlar bunu çok daha büyük hale getiriyor.
22:55
In the nuclearnükleer spaceuzay, there are other innovatorsyenilikçiler.
Nükleer alanda başka öncüler de var.
23:00
You know, we don't know theironların work as well as we know this one,
Onların işini, bunu bildiğimiz kadar iyi bilmiyoruz,
23:03
but the modularmodüler people, that's a differentfarklı approachyaklaşım.
ama modüler insanlar, işte bu farklı bir yaklaşım.
23:06
There's a liquid-typesıvı tipi reactorreaktör, whichhangi seemsgörünüyor a little hardzor,
Bu likit bir tipte reaktör, biraz da zorlu gözüküyor
23:09
but maybe they say that about us.
ama belki onlarda bizim için böyle diyordur.
23:13
And so, there are differentfarklı onesolanlar,
Ve işte farklı olanlar var
23:15
but the beautygüzellik of this is a moleculemolekül of uraniumuranyum
ama bunun güzel yanı,bir uranyum molekülünün
23:18
has a millionmilyon timeszamanlar as much energyenerji as a moleculemolekül of, say, coalkömür,
diyelim ki bir kömür molekülünden milyon kere fazla enerjisi vardır,
23:21
and so -- if you can dealanlaştık mı with the negativesnegatifler,
bu yüzden olumsuzlarla başedebilirsen,
23:25
whichhangi are essentiallyesasen the radiationradyasyon --
bunlar esasen radyasyon,
23:28
the footprintayak izi and costmaliyet, the potentialpotansiyel,
kapladığı alan, ve potansiyeli,
23:31
in termsşartlar of effectEfekt on landarazi and variousçeşitli things,
toprak ve değişik şeyler üzerindeki etkisi açısından,
23:34
is almostneredeyse in a classsınıf of its ownkendi.
kendi başına bir sınıfta değerlendirilebilir.
23:36
CACA: If this doesn't work, then what?
Bu çalışmazsa, o zaman ne olacak?
23:40
Do we have to startbaşlama takingalma emergencyacil Servis measuresönlemler
Dünyanın sıcaklığını sabit tutabilmek için
23:44
to try and keep the temperaturesıcaklık of the earthtoprak stablekararlı?
Acil durum önemleri almaya başlamamız gerekiyor mu?
23:48
BGBG: If you get into that situationdurum,
Eğer o duruma geldiysen,
23:51
it's like if you've been over-eatingaşırı yeme, and you're about to have a heartkalp attacksaldırı:
çok yemek yiyormış da kalp krizi geçirmek üzereymişsin gibi olur.
23:53
Then where do you go? You mayMayıs ayı need heartkalp surgerycerrahlık or something.
O zaman nereye gidersin? Kalp ameliyatına falan ihtiyacın olabilir.
23:58
There is a linehat of researchAraştırma on what's calleddenilen geoengineeringgeoengineering,
Jeomühendislik denen bir dalda bize 20-30 yıl kazandırabilecek
24:02
whichhangi are variousçeşitli techniquesteknikleri that would delaygecikme the heatingısıtma
ısınmayı geciktirip, bize kendimizi toplamamız için 20-30 yıl
24:06
to buysatın almak us 20 or 30 yearsyıl to get our actdavranmak togetherbirlikte.
kazandıracak değişik teknikler konusunda çalışıyorlar.
24:09
Now, that's just an insurancesigorta policypolitika.
Bu sadece bir sigorta poliçesi.
24:12
You hopeumut you don't need to do that.
Umarım bunu yapmamıza gerek kalmaz.
24:14
Some people say you shouldn'tolmamalı even work on the insurancesigorta policypolitika
Bazı insanlar, sigorta poliçesi üzerinde çalışmamanız bile gerekir, diyor
24:16
because it mightbelki make you lazytembel,
çünkü bu sizi tembelleştirebilir,
24:18
that you'llEğer olacak keep eatingyemek yiyor because you know heartkalp surgerycerrahlık will be there to savekayıt etmek you.
kalp ameliyatının size kurtaracağına inanırsanız yemeye devam edersiniz.
24:20
I'm not sure that's wisebilge, givenverilmiş the importanceönem of the problemsorun,
Problemin önemine bakınca bunun çok bilgece olduğunu düşünmüyorum.
24:24
but there's now the geoengineeringgeoengineering discussiontartışma
ama işte şimdi bu jeomühendislik tartışması sürüyor,
24:27
about -- should that be in the back pocketcep in casedurum things happenolmak fasterDaha hızlı,
eğer olaylar hızlı gelişirse diye ya da bu buluş beklediğimizden
24:31
or this innovationyenilik goesgider a lot slowerYavaş than we expectbeklemek?
daha yavaş giderser diye bunu arka cepte mi tutmalı?
24:35
CACA: Climateİklim skepticsşüpheciler: If you had a sentencecümle or two to say to them,
İklim şüphecilerine söyleyeceğiniz 1-2 cümle olsaydı
24:40
how mightbelki you persuadeikna etmek them that they're wrongyanlış?
onları yanlış olduklarına dair nasıl ikna ederdiniz?
24:45
BGBG: Well, unfortunatelyne yazık ki, the skepticsşüpheciler come in differentfarklı campskampları.
Malesef, şüpheciler değişik yönlerden geliyor.
24:50
The onesolanlar who make scientificilmi argumentsargümanlar are very fewaz.
Bilimsel argümanlarda bulunanlar çok az.
24:54
Are they sayingsöz that there's negativenegatif feedbackgeri bildirim effectsetkileri
Bulutların telafi ettiği negatif geri dönüşüm
24:58
that have to do with cloudsbulutlar that offsetmahsup hesabı things?
etkileri var mı diyorlar?
25:01
There are very, very fewaz things that they can even say
Söyleyebilecekleri o kadar az şey var ki
25:03
there's a chanceşans in a millionmilyon of those things.
her birinin de sadece milyonda bir ihtimali var.
25:06
The mainana problemsorun we have here, it's kindtür of like AIDSAIDS.
Burda asıl porblemimiz AIDS gibi olması.
25:09
You make the mistakehata now, and you payödeme for it a lot latersonra.
Hatayı şimdi yaparsınız ama bedelini çok sonra ödersiniz.
25:12
And so, when you have all sortssıralar of urgentacil problemssorunlar,
Tüm bu acil problemleriniz varken,
25:16
the ideaFikir of takingalma painAğrı now that has to do with a gainkazanç latersonra,
daha sonraki bir kazanç için şimdiden acıya katlanmak,
25:20
and a somewhatbiraz uncertainbelirsiz painAğrı thing --
belirsiz bir acı gibi.
25:23
in factgerçek, the IPCCIPCC reportrapor, that's not necessarilyzorunlu olarak the worsten kötü casedurum,
Aslında, IPCC raporları,
25:26
and there are people in the richzengin worldDünya who look at IPCCIPCC
ve zengin dünyada birçok insan bu IPCC ye bakıyor
25:32
and say, "OK, that isn't that bigbüyük of a dealanlaştık mı."
hadi diyelim bu çok da önemli değil.
25:34
The factgerçek is it's that uncertainbelirsiz partBölüm that should movehareket us towardskarşı this.
Gerçek şu ki, o belirsiz olan kısmını bizi bu yol boyunca götürmesi gerekli.
25:38
But my dreamrüya here is that, if you can make it economicekonomik,
Ama benim hayalim, eğer bunu ekonomik yapabilirsniz
25:42
and meetkarşılamak the COCO2 constraintskısıtlamaları,
ve CO2 kısıtlarını karşılayabilirseniz
25:45
then the skepticsşüpheciler say, "OK,
o zaman süpheciler de ok derler
25:47
I don't carebakım that it doesn't put out COCO2,
CO2 yaymaması umrumda değil
25:49
I kindtür of wishdilek it did put out COCO2,
hatta istersim ki CO2 yaysın
25:51
but I guesstahmin I'll acceptkabul etmek it because it's cheaperdaha ucuz than what's come before."
ama sanırım bunu kabul etmem gerecek cünkü bir öncekinden daha ucuz.
25:53
(ApplauseAlkış)
...alkışlar...
25:57
CACA: And so, that would be your responsetepki to the BjornBjorn LomborgLomborg argumenttartışma,
O zaman Bjorn Lomborg'un argümanına cevabınız bu olacak, demişti ki;
26:01
that basicallytemel olarak if you spendharcamak all this energyenerji tryingçalışıyor to solveçözmek the COCO2 problemsorun,
basitçe tüm bu enerjisi CO2 sorununu çözmeye harcarsanız
26:05
it's going to take away all your other goalshedefleri
sizin dünyayı fakirlikten sıtmadan vesaireden kurtarma
26:09
of tryingçalışıyor to ridkurtulmuş the worldDünya of povertyyoksulluk and malariasıtma and so forthileri,
amaçlarınızın önüne geçecek
26:11
it's a stupidaptal wasteatık of the Earth'sDünya'nın resourceskaynaklar to put moneypara towardskarşı that
daha iyi yapabileceğimiz şeyler varken, para koyabileceğimiz dünyanın
26:14
when there are better things we can do.
kaynaklarının aptalca bir ziyanı bu.
26:18
BGBG: Well, the actualgerçek spendingharcama on the R&D pieceparça --
ArGe için yapılan gerçek harcama
26:20
say the U.S. should spendharcamak 10 billionmilyar a yearyıl more than it is right now --
diyelim ABD şu anda harcadığından senelik 10 milyar dolar daha fazla harcıyor.
26:23
it's not that dramaticdramatik.
Bu çok dramatik değil.
26:27
It shouldn'tolmamalı take away from other things.
Diğer şeylerden çalıyor olmamalı.
26:29
The thing you get into bigbüyük moneypara on, and this, reasonablemakul people can disagreekatılmıyorum,
Gerçeten ekonomik olmayan ve fon bulmaya çalıştığınız
26:31
is when you have something that's non-economicekonomik olmayan and you're tryingçalışıyor to fundfon, sermaye that --
ve çok para yatırdğınız birşey varsa mantıklı insanlar bununla aynı fikirde olmayabilir
26:34
that, to me, mostlyçoğunlukla is a wasteatık.
Bu bence çoğunlukla ziyandır.
26:37
UnlessSürece you're very closekapat and you're just fundingfinansman the learningöğrenme curveeğri
Eğer çok yakın değilseniz, ve öğrenme eğrisini fonlamıyorsanız
26:40
and it's going to get very cheapucuz,
ve çok ucuz olmayacaksa
26:43
I believe we should try more things that have a potentialpotansiyel
Bence çok daha az pahalı olma potansiyeli olan
26:45
to be faruzak lessaz expensivepahalı.
daha çok şey denemeliyiz.
26:49
If the trade-offticaret-off you get into is, "Let's make energyenerji superSüper expensivepahalı,"
Eğer bu işe girmek için ticari denge noktan, hadi enerjiyi süper pahalı yapalımsa
26:51
then the richzengin can affordparası yetmek that.
o zaman buna zenginlerin gücü yeter.
26:56
I mean, all of us here could payödeme fivebeş timeszamanlar as much for our energyenerji
Burda hepimizin hayat stilimizi değiştirmeden enerjimiz için
26:58
and not changedeğişiklik our lifestyleyaşam tarzı.
5 kat fazla para ödeyebileceğini söylüyorum.
27:01
The disasterafet is for that two billionmilyar.
Felaket 2 milyar insanın başında.
27:03
And even LomborgLomborg has changeddeğişmiş.
Lomborg bile değişti.
27:05
His shtickshtick now is, "Why isn't the R&D gettingalma more discussedtartışılan?"
Şimdiki dalaveresi, neden ArGe daha çok tartışılmıyor üzerine
27:07
He's still, because of his earlierdaha erken stuffşey,
Önceki işlerinden dolayı
27:12
still associatedilişkili with the skeptickuşkucu campkamp,
hala şüpheci tayfası ile bağlı
27:14
but he's realizedgerçekleştirilen that's a prettygüzel lonelyyalnız campkamp,
ama farketti ki şüpheciler tayfası baya yalnız bir tayfa
27:16
and so, he's makingyapma the R&D pointpuan.
o yüzden şimdi bu ArGe konusunu çıkardı.
27:19
And so there is a threadiplik of something that I think is appropriateuygun.
Burda alakadar olduğunu düşündüğümüz bir iplik var.
27:22
The R&D pieceparça, it's crazyçılgın how little it's fundedfinanse.
ArGe, bu kadar az fon ayrılması çok çılgınca.
27:27
CACA: Well BillBill, I suspectşüpheli I speakkonuşmak on the behalfadına of mostçoğu people here
Bill, sanırım burdaki çoğu insanın adına konuşuyorum
27:30
to say I really hopeumut your wishdilek comesgeliyor truedoğru. Thank you so much.
Gerçekten dileğinin gerçekleşmesini umuyorum. Çok teşekkürler.
27:33
BGBG: Thank you.
Teşekkürler
27:36
(ApplauseAlkış)
...Alkışlar...
27:38
Translated by Peren Demirel
Reviewed by Seda Demirel

▲Back to top

About the speaker:

Bill Gates - Philanthropist
A passionate techie and a shrewd businessman, Bill Gates changed the world while leading Microsoft to dizzying success. Now he's doing it again with his own style of philanthropy and passion for innovation.

Why you should listen

Bill Gates is the founder and former CEO of Microsoft. A geek icon, tech visionary and business trailblazer, Gates' leadership -- fueled by his long-held dream that millions might realize their potential through great software -- made Microsoft a personal computing powerhouse and a trendsetter in the Internet dawn. Whether you're a suit, chef, quant, artist, media maven, nurse or gamer, you've probably used a Microsoft product today.

In summer of 2008, Gates left his day-to-day role with Microsoft to focus on philanthropy. Holding that all lives have equal value (no matter where they're being lived), the Bill and Melinda Gates Foundation has now donated staggering sums to HIV/AIDS programs, libraries, agriculture research and disaster relief -- and offered vital guidance and creative funding to programs in global health and education. Gates believes his tech-centric strategy for giving will prove the killer app of planet Earth's next big upgrade.

Read a collection of Bill and Melinda Gates' annual letters, where they take stock of the Gates Foundation and the world. And follow his ongoing thinking on his personal website, The Gates Notes. His new paper, "The Next Epidemic," is published by the New England Journal of Medicine.

More profile about the speaker
Bill Gates | Speaker | TED.com